BAI THI tìm hiểu bộ luật hình sự tỉnh Đắc Lắc

Bài làm: *Căn cứ quyết định hình phạt đối với người phạm tội Điều 50 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định về căn cứ quyết định hình phạt như sau: Hội đồng xét xử sẽ quyết định hình phạt dựa

BÀI DỰ THI CUỘC THI “TÌM HIỂU BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015”

(Ban hành kèm theo Thể lệ số 44/TL-BTC ngày 13/5/2019 của Ban Tổ chứccuộc thi cấp tỉnh )

Họ và tên người dự thi:

Giới tính:

Địa chỉ:

Năm sinh:

Đơn vị công tác:

Câu hỏi 1: Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều

theo Luật số 12/2017/QH14 (sau đây gọi tắt là Bộ luật Hình sự năm 2015) có hiệu lực

từ ngày, tháng, năm nào? Được chia thành mấy phần, mấy chương và mấy điều?Hãy nêu các nguyên tắc xử lý được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015?

Bài làm

Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật

số 12/2017/QH14 (sau đây gọi tắt là Bộ luật Hình sự năm 2015) có hiệu lực từ ngày01/01/2018 Được chia thành 3 phần, 26 chương và 426 điều

Các nguyên tắc xử lý được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015:

Điều 3 Nguyên tắc xử lý

1 Đối với người phạm tội:

a) Mọi hành vi phạm tội do người thực hiện phải được phát hiện kịp thời, xử lý nhanhchóng, công minh theo đúng pháp luật;

b) Mọi người phạm tội đều bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt giới tính, dântộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địa vị xã hội;

c) Nghiêm trị người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy, ngoan cố chống đối, côn đồ, táiphạm nguy hiểm, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội;

d) Nghiêm trị người phạm tội dùng thủ đoạn xảo quyệt, có tổ chức, có tính chấtchuyên nghiệp, cố ý gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng

Khoan hồng đối với người tự thú, đầu thú, thành khẩn khai báo, tố giác đồng phạm,lập công chuộc tội, ăn năn, hối cải, tự nguyện sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại gâyra;

đ) Đối với người lần đầu phạm tội ít nghiêm trọng, thì có thể áp dụng hình phạt nhẹhơn hình phạt tù, giao họ cho cơ quan, tổ chức hoặc gia đình giám sát, giáo dục;

e) Đối với người bị phạt tù thì buộc họ phải chấp hành hình phạt tại các cơ sở giamgiữ, phải lao động, học tập để trở thành người có ích cho xã hội; nếu họ có đủ điềukiện do Bộ luật này quy định, thì có thể được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt,tha tù trước thời hạn có điều kiện;

g) Người đã chấp hành xong hình phạt được tạo điều kiện làm ăn, sinh sống lươngthiện, hòa nhập với cộng đồng, khi có đủ điều kiện do luật định thì được xóa án tích

2 Đối với pháp nhân thương mại phạm tội:

a) Mọi hành vi phạm tội do pháp nhân thương mại thực hiện phải được phát hiện kịpthời, xử lý nhanh chóng, công minh theo đúng pháp luật;

b) Mọi pháp nhân thương mại phạm tội đều bình đẳng trước pháp luật, không phânbiệt hình thức sở hữu và thành phần kinh tế;

c) Nghiêm trị pháp nhân thương mại phạm tội dùng thủ đoạn tinh vi, có tính chấtchuyên nghiệp, cố ý gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng;

d) Khoan hồng đối với pháp nhân thương mại tích cực hợp tác với cơ quan tiến hành

tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án, tự nguyện sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hạigây ra, chủ động ngăn chặn hoặc khắc phục hậu quả xảy ra

Câu hỏi 2: Theo Bộ luật Hình sự năm 2015,tội phạm là gì và có bao nhiêu loại tội

phạm ? Hãy cho biết, so với Bộ luật Hình sự năm 1999, Bộ luật Hình sự năm 2015 đã

bổ sung mới và bãi bỏ những tội danh nào?

Như vậy, chỉ có luật hình sự mới có quy định về Tội phạm, tội phạm phải là hành vigây nguy hiểm cho xã hội dù là cố ý hoặc vô ý xâm phạm đến các mối quan hệ được

luật Hình sự bảo vệ Như mối quan hệ về tính mạng, sức khỏe, danh dự nhân phẩm,các mối quan hệ về an ninh – quốc phòng,…Chủ thể thực hiện tội phạm có thể làngười có năng lực hành vi dân sự và pháp nhân thương mại Tùy vào tính chất vàmức độ nguy hiểm cho xã hội, mà tội

* Phân loại tội phạm

Căn cứ Điều 9 Bộ Luật hình sự 2015 được sửa đổi bổ sung năm 2017, có 4 loại tộiphạm:

Một là, Tội phạm ít nghiêm trọng, là loại tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm

cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật Hình sự quyđịnh đối với tội ấy là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm;

Hai là, Tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã

hội lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật Hình sự quy định đối với tội

ấy là từ trên 03 năm tù đến 07 năm tù;

Ba là, Tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho

xã hội rất lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật Hình sự quy định đốivới tội ấy là từ trên 07 năm tù đến 15 năm tù;

Bốn là, Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy

hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật Hình

sự quy định đối với tội ấy là từ trên 15 năm tù đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tửhình

Như vậy, theo Bộ luật Hình sự 2015, Tội phạm được phân làm 4 loại Căn cứ để phânloại tội phạm dựa trên tính chất nguy hiểm, mức độ gây nguy hiểm cho xã hội và cụthể hơn, người ta dựa vào khung hình phạt đối với tội đó mà nhìn nhận nó thuộc loạitội phạm nào

*So với Bộ luật Hình sự năm 1999, Bộ luật Hình sự năm 2015 đã bổ sung mới và bãi bỏ những tội danh

- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), thì 11 tội danh sau đây bị bãi bỏ:

+ Tội hoạt động phỉ: Điều 83;

+ Tội tảo hôn: Điều 148 (một phần nội dung);

+Tội đăng ký kết hôn trái pháp luật: Điều 149;

+ Tội kinh doanh trái phép: Điều 159;

+ Tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêmtrọng: Điều 165;

+ Tội báo cáo sai trong quản lý kinh tế: Điều 167;

+ Tội vi phạm quy định về cấp văn bằng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp: Điều170;

+ Tội sử dụng trái phép quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ của tổ chức tín dụng: Điều178;

+ Tội không chấp hành các quyết định hành chính của cơ quan Nhà nước có thẩmquyền về việc đưa vào cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh, quản chế hành chính: Điều269;

+ Tội làm nhục, hành hung người chỉ huy hoặc cấp trên: Điều 319;

+ Tội làm nhục hoặc dùng nhục hình đối với cấp dưới: Điều 320

- Sửa đổi 266 tội danh

- Bổ sung 34 tội danh mới tại các điều: 147, 154, 167, 187, 212, 213, 214, 215, 216,

217, 217a, 218, 219, 220, 221, 222, 223, 224, 230, 234, 238, 285, 291, 293, 294, 297,

301, 302, 336, 348, 388, 391, 393 và 418 (Học viên có thể nêu cụ thể tên tội danh)

- Bỏ hình phạt tử hình ở 7 tội danh: cướp tài sản (Điều 168); sản xuất, buôn bán hànggiả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm (Điều 193); tàng trữ trái phép chất

ma túy (Điều 249); chiếm đoạt chất ma túy (Điều 252); phá hủy công trình, cơ sở,phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia (Điều 303); chống mệnh lệnh (Điều 394);đầu hàng địch (Điều 399)

Câu hỏi 3: Trình bày khái niệm hình phạt, các loại hình phạt được áp dụng đối với

người phạm tội và quy định về hình phạt tiền đối với người phạm tội theo Bộ luậtHình sự năm 2015?

g) Trục xuất, khi không áp dụng là hình phạt chính.

3 Đối với mỗi tội phạm, người phạm tội chỉ bị áp dụng một hình phạt chính và có thể

bị áp dụng một hoặc một số hình phạt bổ sung

Phạt tiền

1 Phạt tiền được áp dụng là hình phạt chính đối với các trường hợp sau đây:

a) Người phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng do Bộ luật hình sự 2015 quy định;

b) Người phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, môi trường, trật tự công cộng, an toàn công cộng và một số tội phạm khác do Bộ luật hình sự

cả, nhưng không được thấp hơn 1.000.000 đồng

4 Hình phạt tiền đối với pháp nhân thương mại phạm tội được quy định tại Điều 77 của Bộ luật hình sự 2015

Câu hỏi 4: Hãy nêu các căn cứ quyết định hình phạt đối với người phạm tội; các tình

tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 2015?

Bài làm:

*Căn cứ quyết định hình phạt đối với người phạm tội

Điều 50 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định về căn cứ quyết định hình phạt như sau:

Hội đồng xét xử sẽ quyết định hình phạt dựa vào các yếu tố sau:

Tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội Dấu hiệu này đượcthể hiện qua động cơ phạm tội, yếu tố lỗi cố ý hay vô ý, hung khí sử dụng khi phạmtội…

Nhân thân người phạm tội, yếu tố này được xem xét thông qua việc người phạm tội

đã từng phạm tội hay chưa? Ý thức chấp hành các quy định của pháp luật

Các tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự Các tình tiết tăng nặng tráchnhiệm hình sự, các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự sẽ được áp dụng theo quyđịnh tại điều 51, điều 52 Bộ luật hình sự năm 2015 Tuy nhiên những tình tiết này nếu

đã được coi là tình tiết xác định tội, định khung hình phạt thì không được coi là tìnhtiết giảm nhẹ

Như vậy tại phiên tòa xét xử vụ án hình sự, bị cáo cần dựa vào 3 yếu tố chủ yếu ởtrên để phản biện lại ý kiến của Đại diện viện kiểm sát… cũng như nêu quan điểm ýkiến trước Hội đồng xét xử để đảm bảo quyền lợi cho mình

*Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 2015:

1 Các tình tiết sau đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự:

a) Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm;

b) Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả;c) Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;

d) Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;

đ) Phạm tội trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội;

e) Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra;

g) Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do mình tự gây ra;

h) Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn;

i) Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng;

k) Phạm tội vì bị người khác đe doạ hoặc cưỡng bức;

l) Phạm tội trong trường hợp bị hạn chế khả năng nhận thức mà không phải do lỗi của mình gây ra;

m) Phạm tội do lạc hậu;

n) Người phạm tội là phụ nữ có thai;

o) Người phạm tội là người đủ 70 tuổi trở lên;

p) Người phạm tội là người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng;

q) Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điềukhiển hành vi của mình;

r) Người phạm tội tự thú;

s) Người phạm tội thành khẩn khai báo hoặc ăn năn hối cải;

t) Người phạm tội tích cực giúp đỡ các cơ quan có trách nhiệm phát hiện hoặc điều tra tội phạm;

u) Người phạm tội đã lập công chuộc tội;

v) Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác;

x) Người phạm tội là cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ, người có công với cách mạng

2 Khi quyết định hình phạt, Tòa án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án

3 Các tình tiết giảm nhẹ đã được Bộ luật hình sự 2015 quy định là dấu hiệu định tội hoặc định khung thì không được coi là tình tiết giảm nhẹ trong khi quyết định hình phạt

*Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 2015?

1 Chỉ các tình tiết sau đây mới là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự:

a) Phạm tội có tổ chức;

b) Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp;

c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội;

d) Phạm tội có tính chất côn đồ;

đ) Phạm tội vì động cơ đê hèn;

e) Cố tình thực hiện tội phạm đến cùng;

g) Phạm tội 02 lần trở lên;

h) Tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm;

i) Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai, người đủ 70 tuổi trở lên;

k) Phạm tội đối với người ở trong tình trạng không thể tự vệ được, người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng, người bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc người lệthuộc mình về mặt vật chất, tinh thần, công tác hoặc các mặt khác;

l) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh hoặc nhữngkhó khăn đặc biệt khác của xã hội để phạm tội;

m) Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, tàn ác để phạm tội;

n) Dùng thủ đoạn, phương tiện có khả năng gây nguy hại cho nhiều người để phạm tội;o) Xúi giục người dưới 18 tuổi phạm tội;

p) Có hành động xảo quyệt hoặc hung hãn nhằm trốn tránh hoặc che giấu tội phạm

2 Các tình tiết đã được Bộ luật hình sự 2015 quy định là dấu hiệu định tội hoặc định khung hình phạt thì không được coi là tình tiết tăng nặng

Câu hỏi 5: Bộ luật hình sự năm 2015 quy định điều kiện, phạm vi chịu trách nhiệm

hình sự của pháp nhân thương mại như thế nào?

Hãy nêu tên, nội dung những hình phạt được áp dụng đối với pháp nhân

thương mại phạm tội trong Bộ luật hình sự năm 2015? Trong Bộ luật hình sự năm

2015, hình phạt nào được quy định tại tất cả các điều luật có quy định trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại phạm tội?

Bài làm:

Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại (Điều 75)

a) Điều kiện chịu TNHS của pháp nhân thương mại (Khoản 1 Điều 75)

Đây là một trong những quy định mang tính tiên quyết trong việc xem xét TNHS củapháp nhân

Theo đó, chỉ truy cứu TNHS đối với pháp nhân khi hội đủ cả 04 căn cứ sau đây:

- Hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân thương mại

Để truy cứu TNHS đối với pháp nhân, điều đầu tiên người thực hiện hành vi phạm tộiphải nhân danh pháp nhân, có nghĩa là dưới danh nghĩa của pháp nhân Trường hợpthực hiện hành vi mang danh nghĩa của cá nhân thì không thể đặt vấn đề truy cứuTNHS đối với pháp nhân ngay cả khi họ là người đại diện hợp pháp của pháp nhân.Người thực hiện hành vi nhân danh pháp nhân có thể là người lãnh đạo, người điềuhành pháp nhân, người được pháp nhân ủy quyền

- Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhân thương mại

Hành vi phạm tội được thực hiện vì lợi ích của pháp nhânlà việc người đại diện thựchiện hành vi nhằm mang lại lợi ích chung cho pháp nhân.Trường hợp thực hiện hành

vi trên danh nghĩa pháp nhân nhưng lại mang lại lợi ích cho cá nhân thì cũng khôngthể truy cứu TNHS đối với pháp nhân

- Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân thương mại

Hành vi phạm tội được thực hiện có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của phápnhân Căn cứ này phản ánh dấu hiệu “lỗi” của pháp nhân thông qua việc đánh giá ýthức chủ quan của người đứng đầu, Ban lãnh đạo pháp nhân Như vậy, pháp nhân chỉphải chịu TNHS khi người đứng đầu pháp nhân hoặc Ban lãnh đạo của pháp nhânnhận thức rõ hành vi mà người đại diện thực hiện là trái pháp luật mà vẫn chỉ đạo,trực tiếp điều hành hoặc chấp thuận cho người đại diện thực hiện hành vi đó

- Chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 27 của Bộ luật này.

Việc xác định thời hiệu truy cứu TNHS đối với pháp nhân được xác định thông quaviệc xác định thời hiệu truy cứu TNHS của cá nhân nhưng chỉ trong phạm vi 33 tộidanh được quy định tại Điều 76 BLHS

b) Mối quan hệ giữa TNHS của cá nhân người đại diện và pháp nhân thương mại (Khoản 2 Điều 75)

Khoản 2 Điều 75 BLHS năm 2015 quy định nguyên tắc xác định mối quan hệ giữatrách nhiệm hình sự của cá nhân và trách nhiệm của pháp nhân, cụ thể:

“Việc pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự không loại trừ trách nhiệm hình sự của cá nhân”.

Điều này có nghĩa trong mọi trường hợp, người trực tiếp thực hiện hành vi phạm tộiluôn phải chịu trách nhiệm hình sự về cùng tội danh với pháp nhân trừ trường hợpthuộc một trong các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự Quy định này nhằmchống lại việc một số cá nhân phạm tội, lợi dụng vỏ bọc pháp nhân, đổtội cho phápnhân để thoát tội

Phạm vị chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại

Theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, pháp nhân thương mại phải chịu tráchnhiệm hình sự đối với những tội danh sau:Điều 188: tội buôn lậu;Điều 189 tội vậnchuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới;Điều 190 tội sản xuất, buôn bán hàngcấm;Điều 191 tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm;Điều 192 tội sản xuất, buôn bánhàng giả;Điều 193 tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ giathực phẩm;Điều 194 tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòngbệnh;Điều 195 Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phânbón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi;Điều 196 tội

đầu cơ;Điều 200 tội trốn thuế;Điều 203 tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn,chứng từ;Điều 209 tội cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che giấu thông tin tronghoạt động chứng khoán;Điều 210 tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứngkhoán;Điều 211 tội thao túng thị trường chứng khoán;Điều 213 tội gian lận trongkinh doanh bảo hiểm;Điều 216 tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảohiểm thất nghiệp cho người lao động;Điều 217 tội vi phạm quy định về cạnhtranh;Điều 225 tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan;Điều 226 tội xâm phạmquyền sở hữu công nghiệp;Điều 227 Tội vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò,khai thác tài nguyên;Điều 232 Tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâmsản;Điều 234 Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã;Điều 235 Tội gây ônhiễm môi trường;Điều 237 tội vi phạm phòng ngừa, ứng phó, khắc phục sự cố môitrường;Điều 238 tội vi phạm quy định về bảo vệ an toàn công trình thủy lợi, đê điều

và phòng, chống thiên tai; vi phạm quy định về bảo vệ bờ, bãi sông;Điều 239 tội đưachất thải vào lãnh thổ Việt Nam); Điều 242 (tội huỷ hoại nguồn lợi thuỷ sản;Điều 243tội huỷ hoại rừng;Điều 244 tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý,hiếm;Điều 245 tội vi phạm các quy định về quản lý khu bảo tồn thiên nhiên;Điều 246tội nhập khẩu, phát tán các loài ngoại lai xâm hại;Điều 300 tội tài trợ khủng bố;Điều

324 tội rửa tiền

So với quy định của Bộ luật hình sự năm 2015, pháp nhân thương mại chỉ phải chịutrách nhiệm hình sự đối với 31 tội danh thì Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổsung năm 2017 đã quy định thêm trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đốivới 2 tội danh, đó là, tội tài trợ khủng bố và tội rửa tiền, nâng số tội phạm mà phápnhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự lên là 33 tội

Câu hỏi 6: Bộ luật hình sự năm 2015 quy định các nguyên tắc xử lý đối với người

dưới 18 tuổi phạm tội như thế nào?

Hãy nêu tên các hình phạt; quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội,phạm tội chưa đạt; miễn giảm hình phạt; xóa án tích được áp dụng đối với người từ

đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội theo Bộ luật Hình sự năm 2015?

Bài làm

Nguyên tắc xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội:

1 Việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội phải bảo đảm lợi ích tốt nhất của người dưới 18 tuổi và chủ yếu nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích cho xã hội

Việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội phải căn cứ vào độ tuổi, khả năng nhận thứccủa họ về tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nguyên nhân và điều kiện gây ra tội phạm

2 Người dưới 18 tuổi phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây và có nhiềutình tiết giảm nhẹ, tự nguyện khắc phục phần lớn hậu quả, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 29 của Bộ luật hình sự 2015, thì có thể được miễn trách

nhiệm hình sự và áp dụng các biện pháp quy định tại Mục 2 Chương này:

a) Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng, trừ trường hợp quy định tại Điều 134 (tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác); Điều 141 (tội hiếp dâm); Điều 171 (tội cướp giật tài sản); Điều 248 (tội sản xuất trái phép chất ma túy); Điều 249 (tội tàng trữ trái phép chất ma túy); Điều 250 (tội vận chuyển trái phép chất ma túy); Điều 251 (tội mua bán trái phép chất ma túy); Điều 252 (tội chiếm đoạt chất ma túy) của Bộ luật này;

b) Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do cố ý quy địnhtại khoản 2 Điều 12 của Bộ luật hình sự 2015, trừ trường hợp quy định tại Điều 123 (tội giết người); Điều 134, các khoản 4, 5 và khoản 6 (tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác); Điều 141 (tội hiếp dâm), Điều 142 (tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi); Điều 144 (tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi); Điều 150 (tội mua bán người); Điều 151 (tội mua bán người dưới 16 tuổi); Điều 168 (tội cướp tài sản); Điều 171 (tội cướp giật tài sản); Điều 248 (tội sảnxuất trái phép chất ma túy); Điều 249 (tội tàng trữ trái phép chất ma túy); Điều 250 (tội vận chuyển trái phép chất ma túy); Điều 251 (tội mua bán trái phép chất ma túy); Điều 252 (tội chiếm đoạt chất ma túy) của Bộ luật hình sự 2015;

c) Người dưới 18 tuổi là người đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể trong vụán

3 Việc truy cứu trách nhiệm hình sự người dưới 18 tuổi phạm tội chỉ trong trường hợp cần thiết và phải căn cứ vào những đặc điểm về nhân thân của họ, tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội và yêu cầu của việc phòng ngừa tội phạm

4 Khi xét xử, Tòa án chỉ áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nếuxét thấy việc miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng một trong các biện pháp quy định tại Mục 2 hoặc việc áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng quy định tại Mục 3 Chương này không bảo đảm hiệu quả giáo dục, phòng ngừa

5 Không xử phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

6 Tòa án chỉ áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người dưới 18 tuổi phạm tội khi xét thấy các hình phạt và biện pháp giáo dục khác không có tác dụng răn đe, phòng ngừa

Khi xử phạt tù có thời hạn, Tòa án cho người dưới 18 tuổi phạm tội được hưởng mức án nhẹ hơn mức án áp dụng đối với người đủ 18 tuổi trở lên phạm tội tương ứng và với thời hạn thích hợp ngắn nhất

Không áp dụng hình phạt bổ sung đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

7 Án đã tuyên đối với người chưa đủ 16 tuổi phạm tội, thì không tính để xác định tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm

*Các hình phạt; quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội

chưa đạt; miễn giảm hình phạt; xóa án tích được áp dụng đối với người từ đủ 14tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội theo Bộ luật Hình sự năm 2015?

Về quyết định hình phạt

Bộ luật hình sự 2015 đã quy định rõ ràng, chi tiết hơn các trường hợp tổng hợp hìnhphạt đối với người dưới 18 tuổi phạm nhiều tội tại Điều 103; đồng thời có sự phânhóa giữa người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi và người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18tuổi Việc phân hóa phù hợp với độ tuổi, nhận thức của người phạm tội thể hiện rõ néttính nhân đạo trong việc xây dựng pháp luật cũng như giúp đỡ cho người phạm tội có

cơ hội để sửa chữa sai lầm và tái hòa nhập cộng đồng

Ngoài ra, Bộ luật mới còn bổ sung quy định về Quyết định hình phạt trong trườnghợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt (Điều 102) và Tha tù trước hạn có điềukiện (Điều 106) để cụ thể hóa cũng như tách biệt với trường hợp người thanh niênphạm tội, thống nhất với các nguyên tắc trong việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội

“Điều 107 Xóa án tích

1 Người dưới 18 tuổi bị kết án được coi là không có án tích, nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi;

b) Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng hoặc tội phạm rất nghiêm trọng do vô ý;

c) Người bị áp dụng biện pháp tư pháp quy định tại Mục 3 Chương này.

2 Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ýhoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng thì đương nhiên xóa án tích nếu trong thời hạn

03 năm tính từ khi chấp hành xong hình phạt chính hoặc từ khi hết thời hiệu thi hànhbản án mà người đó không thực hiện hành vi phạm tội mới.”

Trên thực tiễn, đã xảy ra trường hợp đối tượng thực hiện hành vi phạm tội khi chưa

đủ 16 tuổi (hoặc 18 tuổi) nhưng đến giai đoạn xét xử, vào thời điểm tuyên án đãthành niên Vấn đề đặt ra là trường hợp này có được áp dụng quy định tại Điều 107BLHS không hay phải áp dụng chế định xóa án tích chung được quy định tại Chương

X của BLHS

Quan điểm thứ nhất cho rằng, vì Điều 107 BLHS đã ghi rõ “Người dưới 18 tuổi bị kết án” và “Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi bị kết án” nên đương nhiên phải hiểu,

chỉ được áp dụng các quy định tại Điều này cho người đến thời điểm xét xử vẫn chưa

đủ 18 tuổi Nếu đến thời điểm xét xử, người phạm tội đã đủ 18 tuổi thì vẫn phải ápdụng chế định xóa án tích chung được quy định tại Chương X của BLHS

Quan điểm thứ hai cho rằng, về kết cấu văn bản, Điều 107 thuộc chương XII “những quy định đối với người chưa thành niên phạm tội” Do đó, như chính bản thân tên gọi

của chương này (đã được quy định cụ thể về giới hạn điều chỉnh tại Điều 90 BLHS),mọi điều luật bên trong nó, đều áp dụng với đối tượng thực hiện hành vi phạm tội khi

chưa thành niên Mặt khác, theo nguyên tắc có lợi cho bị can, bị cáo, trường hợp nêu

trên cũng cần được áp dụng chế định chưa thành niên, trong đó có quy định về xóa ántích theo Điều 107 BLHS; và cần hiểu quy định của điều luật trong chỉnh thể của nó.Theo đó, vì Điều 107 BLHS quy định về việc xóa án tích nên đối tượng điều chỉnh

đặc thù của nó được gọi tên là “người bị kết án” (do không thể đặt ra vấn đề xóa án

tích với người chưa bị kết án được) Bên cạnh đó, cũng vì Điều 107 quy định đối với

người chưa thành niên, nên mới diễn đạt là “Người dưới 18 tuổi bị kết án” và “Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi bị kết án” Nếu viết đầy đủ phải

là “Người phạm tội khi dưới 18 tuổi bị kết án” và “Người phạm tội khi đủ 16 đến

dưới 18 tuổi bị kết án”… Nhà làm luật đã lựa chọn cách quy định như hiện hành để

đảm bảo sự ngắn gọn, xúc tích cho điều luật, do đó không nên tách riêng câu chữ này

để hiểu như quan điểm thứ nhất

Cá nhân tôi tán thành theo cách hiểu thứ hai Ngoài những lý do như đã phân tích ởtrên, còn là để đảm bảo nguyên tắc pháp chế trong thực thi pháp luật Bởi lẽ, về mặtnội dung, khi đã áp dụng các quy định khác trong BLHS cho người chưa thành niên

căn cứ vào thời điểm họ thực hiện hành vi phạm tội (ví dụ như tuổi chịu trách nhiệm hình sự, hình phạt…) không phân biệt thời điểm phát hiện, xử lý như thế nào thì cũng

cần áp dụng chế định xóa án tích theo tinh thần đó mới đảm bảo sự thống nhất và phùhợp

Câu hỏi 7: Hãy kể tên các tội xâm phạm tình dục trẻ em theo Bộ luật hình sự năm

2015? Theo bạn, cần có những giải pháp nào để hạn chế tội phạm về xậm phạm tìnhdục trẻ em trong giai đoạn hiện nay?

Quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 về các tội xâm hại tình dục trẻ em

Với tinh thần chủ động phòng ngừa và kiên quyết đấu tranh chống tội xâm hại tìnhdục trẻ em, trên cơ sở nguyên tắc phân hóa trách nhiệm hình sự trong các tội xâm hạitình dục trẻ em, các quy định về tội xâm hại tình dục trẻ em trong Bộ luật Hình sựnăm 2015 thể hiện rõ nguyên tắc phân hóa trách nhiệm được thực hiện ở một bướccao hơn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc cá thể hóa hình phạt Nguyên tắc phânhóa trách nhiệm hình sự được thể hiện qua việc cụ thể hóa ở mức tối đa các tình tiếtđịnh khung của từng tội phạm Bên cạnh đó, Bộ luật Hình sự năm 2015 đã cụ thể hóamột số khái niệm như: “người đã thành niên” được thay bằng “người đủ 18 tuổi trởlên”; “nhiều người” được thay bằng “từ 02 người trở lên”; “nhiều lần” được thaybằng “từ 02 lần trở lên”; “gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thươngtật…” được thay bằng “gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân

mà tỷ lệ thương tật…” Khái niệm “hiếp dâm trẻ em” được thay bằng “dùng vũ lực,

đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ của nạn nhân hoặc thủđoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13

tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ” hoặc “giao cấu hoặc thực hiện hành viquan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi” Theo đó, khái niệm “cưỡng dâm trẻem”, “giao cấu với trẻ em”, “dâm ô với trẻ em” cũng được quy định cụ thể để bảođảm tính thống nhất trong cách hiểu và quá trình áp dụng của các cơ quan có thẩmquyền.

Các tội xâm hại tình dục trẻ em được quy định tại Chương XIV (Các tội xâm phạmtính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người) trong Bộ luật Hình sự năm

2015 gồm 5 Điều (Điều 142, 144, 145, 146, 147) So với Bộ luật Hình sự năm 1999,

Bộ luật Hình sự năm 2015 tăng thêm một điều (Điều 147) quy định về tội sử dụngngười dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm

Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142 Bộ luật Hình sự năm 2015)

Tội này được quy định tại Điều 112 (tội hiếp dâm trẻ em) Bộ luật Hình sự năm 1999.Tại Bộ luật Hình sự năm 2015, tên của điều luật đã thay cụm từ “trẻ em” thành cụm

từ “người dưới 16 tuổi” Khung hình phạt cao nhất của tội này được giữ nguyên làphạt tù từ 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình Các khoản trong điều luật được rút gọn

từ 5 khoản xuống còn 4 khoản, nội dung các khoản của tội này trong Bộ luật Hình sựnăm 1999 không quy định chi tiết, cụ thể hóa hành vi phạm tội như nội dung cáckhoản của tội này trong Bộ luật Hình sự năm 2015 Cụ thể:

– Khoản 1 Điều 112 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định: Người nào hiếp dâm trẻ em

từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, thì bị phạt tù từ 7 năm đến 15 năm”, nhưng khoản 1Điều 142 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định cụ thể về các hành vi phạm tội: Ngườinào thực hiện các hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, hoặc lợi dụng tình trạngkhông thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành

vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn củahọ; giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi, thì

bị phạt tù từ 7 năm đến 15 năm

– Khoản 2 Điều 112 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định: Phạm tội thuộc một trongcác trường hợp: có tính chất loạn luận; làm nạn nhân có thai; gây tổn hại cho sứckhỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60%; đối với người mà ngườiphạm tội có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh; tái phạm nguy hiểm, thì bịphạt tù từ 12 năm đến 20 năm Khoản 2 Điều 142 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy địnhtheo hướng cụ thể đối với từng trường hợp phạm tội là: …; gây thương tích, gây tổnhại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổnthương cơ thể từ 31% đến 60%; quy định thêm trường hợp phạm tội 02 lần trở lên;đối với 02 người trở lên;…, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm

– Khoản 3 Điều 112 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định: Phạm tội thuộc một trongcác trường hợp: có tổ chức; nhiều người hiếp một người; phạm tội nhiều lần; đối vớinhiều người; gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 61% trởlên; biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội; làm nạn nhân chết hoặc tự sát, thì bị

phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình Khoản 3 Điều 142 Bộ luật Hình sự năm

2015 quy định thêm trường hợp phạm tội đối với người dưới 10 tuổi và đối vớitrường hợp gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần vàhành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;…, thì bị phạt tù 20năm, tù chung thân hoặc tử hình

– Bỏ khoản 4 Điều 112 Bộ luật Hình sự năm 1999, giữ nguyên khoản 5 chuyển sangquy định tại khoản 4 Điều 142 Bộ luật Hình sự năm 2015

Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 144 Bộ luật Hình sự năm 2015)

Tội này được quy định tại Điều 114 Bộ luật Hình sự năm 1999 (tội cưỡng dâm trẻem), Bộ luật Hình sự năm 2015 thay cụm từ “trẻ em” thành cụm từ “người từ đủ 13tuổi đến dưới 16 tuổi” Khung hình phạt cao nhất của tội này được giữ nguyên là bịphạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân Các khoản trong điều luật được rútgọn từ 5 khoản xuống còn 4 khoản Cụ thể:

– Khoản 1 Điều 114 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định: Người nào cưỡng dâm trẻ

em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, thì bị phạt tù từ năm năm đến mười năm Khoản 1

Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định: Người nào dùng mọi thủ đoạn khiến người từ đủ

13 tuổi đến dưới 16 tuổi đang ở trong tình trạng lệ thuộc mình hoặc trong tình trạngquẫn bách phải miễn cưỡng giao cấu hoặc miễn cưỡng thực hiện hành vi quan hệ tìnhdục khác, thì bị phạt tù từ 5 năm đến 10 năm

– Khoản 2 Điều 114 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định: Phạm tội thuộc một trongcác trường hợp: có tính chất loạn luân; làm nạn nhân có thai; gây tổn hại cho sứckhỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60%; tái phạm nguy hiểm, thì bịphạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm Khoản 2 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy địnhtheo hướng cụ thể và có tính định lượng như: …; gây thương tích, gây tổn hại chosức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơthể từ 31% đến 60%; phạm tội 02 lần trở lên; đối với 02 người trở lên;…, thì bị phạt

tù từ 07 năm đến 15 năm

– Khoản 3 Điều 114 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định: Phạm tội thuộc một trongcác trường hợp: nhiều người cưỡng dâm một người; phạm tội nhiều lần; đối với nhiềungười; gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên; biếtmình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội; làm nạn nhân chết hoặc tự sát, thì bị phạt tù từmười hai năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân Khoản 3 Điều 144 Bộ luật Hình

sự năm 2015 quy định rút gọn, bỏ điểm b và c, bổ sung thêm nội dung tại điểm d, cụthể: Phạm tội thuộc một trong các trường hợp: nhiều người cưỡng dâm một người;gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi củanạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; …, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20năm hoặc tù chung thân

– Khoản 4 Điều 114 Bộ luật Hình sự năm 1999 giữ nguyên và được chuyển sang quyđịnh tại khoản 4 Điều 144 Bộ luật Hình sự năm 2015: Người phạm tội có thể bị cấmđảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05năm.

Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 145 Bộ luật Hình sự năm 2015)

Tội này được quy định tại Điều 115 Bộ luật Hình sự năm 1999 (tội giao cấu với trẻem) Tên của điều luật được sửa đổi, bổ sung và thay thế thành tội giao cấu hoặc thựchiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi Nộidung của điều luật được sửa đổi, bổ sung thêm 01 khoản và được quy định theohướng lượng hóa hành vi phạm tội, có tính chất loại trừ Khung hình phạt cao nhấtcủa tội này được giữ nguyên là bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm Cụ thể:– Khoản 1 Điều 115 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định: Người nào đã thành niên

mà giao cấu với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, thì bị phạt tù từ một năm đếnnăm năm Khoản 1 Điều 145 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định: Người nào từ đủ

18 tuổi trở lên mà giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 142 vàĐiều 144 Bộ luật Hình sự năm 2015, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm

– Khoản 2 Điều 115 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định: Phạm tội thuộc một trongcác trường hợp: phạm tội nhiều lần; đối với nhiều người; có tính chất loạn luân; làmnạn nhân có thai; gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31%đến 60%, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười năm Khoản 2 Điều 145 Bộ luật Hình sựnăm 2015 quy định theo hướng lượng hóa hành vi phạm tội tại điểm a, b; bổ sungthêm nội dung tại điểm đ và quy định thêm điểm e, cụ thể: Phạm tội thuộc một trongcác trường hợp: phạm tội 02 lần trở lên; đối với 02 người trở lên; …; gây thương tíchhoặc gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến60%; đối với người mà người phạm tội có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữabệnh, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm

– Khoản 3 Điều 115 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định: Phạm tội thuộc một trongcác trường hợp: gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 61% trởlên; biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội, thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lămnăm Khoản 3 Điều 145 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định: Phạm tội thuộc mộttrong các trường hợp: gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân

mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội, thì