LỒNG GHÉP GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VÀ SỨC KHỎE SINH SẢN TRONG GIẢNG DẠY SINH HỌC 8

Lứa tuổi vị thành niên là một giai đoạn ngắn nhưng lại ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển toàn diện của cuộc đời mỗi người. Giai đoạn này được thể hiện bằng sự phát triển nhanh chóng khác thường về cả thể chất lẫn trí tuệ, tâm sinh lí, quan hệ xã hội và tinh thần. Các em học sinh trung học đang ở độ tuổi vị thành niên có nhiều bỡ ngỡ trước sự thay đổi của bản thân khi bước vào tuổi dậy thì và có nhiều tò mò, thắc mắc về vấn đề giới tính nhưng lại không được giải đáp thỏa đáng. Mặt khác, hiện nay, sự phát triển nhanh chóng các mặt của đời sống xã hội, sự phát triển một cách ồ ạt các hệ thống truyền tải thông tin như internet, điện thoại di động…đã làm ảnh hưởng đến những quan điểm, nhận thức về quan hệ tình dục, tình yêu, hôn nhân ở thanh thiếu niên. Nhiều thanh thiếu niên bắt đầu quan hệ tình dục trong khi chưa hiểu biết đúng đắn về sức khỏe sinh sản. Sự thiếu hiểu biết này có thể dẫn đến những hậu quả trầm trọng : mang thai ngoài ý muốn dẫn đến nạo phá thai ở độ tuổi vị thành niên; sinh con và nuôi con khi độ tuổi còn quá trẻ, làm dở dang việc học tập; mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và đời sống tinh thần sau này. Cung cấp thông tin về giới tính, giáo dục sức khỏe sinh sản cho vị thành niên là việc làm cần thiết nhưng đến nay vẫn còn một số người cho là vấn đề tế nhị, không nên đem ra rao giảng, bên cạnh đó, ở nhà trường, công tác giáo dục giới tính vẫn còn bỏ ngõ, rất hiếm có giáo viên nào chuyên trách về vấn đề này.

SKKN: KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VÀ SỨC

KHỎE SINH SẢN TRONG GIẢNG DẠY SINH HỌC 8

I.

ĐẶT VẤN ĐỀ

I.1 Thực trạng của vấn đề đòi hỏi phải có giải pháp mới để giải quyết

Lứa tuổi vị thành niên là một giai đoạn ngắn nhưng lại ảnh hưởng rất lớn tới

sự phát triển toàn diện của cuộc đời mỗi người Giai đoạn này được thể hiện bằng

sự phát triển nhanh chóng khác thường về cả thể chất lẫn trí tuệ, tâm sinh lí, quan hệ

xã hội và tinh thần Các em học sinh trung học đang ở độ tuổi vị thành niên cónhiều bỡ ngỡ trước sự thay đổi của bản thân khi bước vào tuổi dậy thì và có nhiều

tò mò, thắc mắc về vấn đề giới tính nhưng lại không được giải đáp thỏa đáng Mặtkhác, hiện nay, sự phát triển nhanh chóng các mặt của đời sống xã hội, sự phát triểnmột cách ồ ạt các hệ thống truyền tải thông tin như internet, điện thoại di động…đãlàm ảnh hưởng đến những quan điểm, nhận thức về quan hệ tình dục, tình yêu, hônnhân ở thanh thiếu niên Nhiều thanh thiếu niên bắt đầu quan hệ tình dục trong khichưa hiểu biết đúng đắn về sức khỏe sinh sản Sự thiếu hiểu biết này có thể dẫn đếnnhững hậu quả trầm trọng : mang thai ngoài ý muốn dẫn đến nạo phá thai ở độ tuổi

vị thành niên; sinh con và nuôi con khi độ tuổi còn quá trẻ, làm dở dang việc họctập; mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục ảnh hưởng lớn đến sức khỏe vàđời sống tinh thần sau này Cung cấp thông tin về giới tính, giáo dục sức khỏe sinhsản cho vị thành niên là việc làm cần thiết nhưng đến nay vẫn còn một số người cho

là vấn đề tế nhị, không nên đem ra rao giảng, bên cạnh đó, ở nhà trường, công tácgiáo dục giới tính vẫn còn bỏ ngõ, rất hiếm có giáo viên nào chuyên trách về vấn đềnày Ở gia đình, một số phụ huynh còn rất e dè hoặc thiếu quan tâm đến việc giáodục giới tính, sức khỏe sinh sản cho con em mình, một số khác có quan tâm nhưngkhông đủ trình độ kiến thức để giải đáp hết các thắc mắc của con em mình về vấn

đề này Trước những hậu quả nghiêm trọng từ sự thiếu hiểu biết về giới tính và sứckhỏe sinh sản của các em ở độ tuổi vị thành niên trong đó có học sinh trung học cơ

sở mà chưa có giải pháp nào ngăn chặn hữu hiệu Muốn thực hiện được điều đó thìviệc mang lại phổ biến các kiến thức chuyên môn về cơ thể học, sinh lý học, tâm lýhọc và các quan điểm về đời sống tình dục phải trình bày một cách công khai

Trong giảng dạy sinh học ngoài việc truyền thụ những kiến thức cơ bản, đồngthời phải lồng ghép việc giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho học sinh có ýthức bảo vệ cơ thể khỏe, sống lành mạnh …

Với mong muốn giúp học sinh tích cực và chủ động trong việc tiếp thu chủ

đề này, từ đó các em có thể tự giải đáp những tò mò, thắc mắc của bản thân đồngthời có những hành trang cần thiết cho việc chăm sóc sức khỏe bản thân ,tôi đãmạnh dạn thực hiện tìm hiểu thu thập thông tin, một số phương pháp dạy học lồngghép nhằm khai thác có hiệu quả nội dung giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sảncho học sinh qua một số bài ở sách giáo khoa sinh 8

Đó là lý do tôi chọn đề tài này: KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VÀ SỨC KHỎE SINH SẢN TRONG GIẢNG DẠY SINH HỌC 8.

I.2 Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới

Hiện nay, trong chương trình đào tạo của Việt Nam, vấn đề giáo dục giới tínhcho học sinh chưa được quan tâm đúng mức Chưa hề có môn giáo dục giới tínhđược đưa vào nội dung giảng dạy Vấn đề này được lồng ghép vào một số nội dungtrong môn sinh học hay một số bài trong môn Giáo dục công dân, địa lí Tuy nhiên,những nội dung đó vẫn còn chung chung, chưa đáp ứng được nhu cầu hiểu biết và

sự cần thiết phải nắm vững các kiến thức về giới tính của các em học sinh

Thái độ của các em khi nói đến những vấn đề liên quan đến giới tính cònkhá dè dặt, các em chưa hề mạnh dạn trong quá trình tìm hiểu hay tiếp thu nhữngkiến thức đó Trong khi có khoảng 95,7% các em học sinh khi được hỏi đều chorằng cần được trang bị đầy đủ các kiến thức về tâm - sinh lí và giao tiếp ứng xửngay trong giai đoạn THCS Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên chuyên trách về nhữngvấn đề này hầu như chưa trường nào có Các hoạt động giáo dục của nhà trường chỉdùng lại ở một số buổi nói chuyện với các chuyên gia về một số vấn đề sức khoẻgiới tính, phòng chống HIV/AIDS Các giáo viên giảng dạy các bộ môn khi đề cậpđến việc dạy các kiến thức về giới tính cho các em, một số người còn nói rằng: Giáoviên nói ra những vấn đề đó còn cảm thấy ngượng nữa là các em học sinh

Hậu quả của sự thiếu hiểu biết về giới tính không phải ai khác mà chính các

em phải chịu Theo bệnh viện phụ sản Từ Dũ Hà Nội: Số sản phụ chưa đến tuổi 18đến khám phá thai ngày càng tăng Năm 2003 gấp 2 lần năm 2001, Riêng nhữngtháng đầu năm 2009, trung bình mỗi tháng có hơn 40 ca Thực tế là tình trạng nạo

phá thai khi chưa lập gia đình xảy ra rất phổ biến, đến mức báo động Theo mộtnghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Giới, Gia đình và Môi trường phát triển(CGFED), Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ nạo phá thai cao nhất thếgiới (Đứng thứ 3 trên thế giới) với hơn 500.000 ca mỗi năm Con số thực tế còn cókhả năng cao hơn do báo cáo và ghi chép không đầy đủ khi tình trạng phá thaikhông an toàn tại các cơ sở y tế tư nhân rất khó kiểm soát…

Trong đó, 30% ca phá thai là ở lứa tuổi chưa lập gia đình Đáng báo động cótới 20% người nạo phá thai ở lứa tuổi vị thành niên Theo đó, những bà mẹ sinh contrước 18 tuổi là khoảng 5% và khoảng 15% sinh con trước tuổi 20

Chưa kể có khoảng 65% các ca nhiễm HIV là ở những người dưới 29 tuổi vàmột phần không nhỏ rơi vào những đối tượng chưa lập gia đình,

Theo báo cáo tổng kết của Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản TP HCM,thời gian gần đây các ca nạo phá thai được ghi nhận ở các bệnh viện và cơ sở y tếtrong thành phố có xu hướng giảm, cụ thể năm 2008 là 116 nghìn ca, 2009 là 100nghìn ca, 2010 là 89 nghìn, 2011 là 95 nghìn và 2012 là 89 nghìn nhưng số ca nạophá thai ở độ tuổi vị thành niên lại đang có xu hướng tăng lên

Thống kê của Bệnh viện Từ Dũ trong sáu năm liên tiếp, tỷ lệ trẻ vị thành niênphá thai trong tổng số những người phá thai tại viện này tăng nhanh qua từng năm.Năm 2007, tỷ lệ này chiếm 3,1% thì đến 2011 là 6,8%, năm 2012 là 6,4%

Trên cả nước, tỷ lệ phá thai vị thành niên năm 2012 là 2,3% trong tổng sốngười đến làm thủ thuật Số trẻ vị thành niên mang thai trong tổng số mang thai của

cả nước cũng tăng qua từng năm, năm 2009 là 2,9%, năm 2012 là 3,2%

Cũng theo báo cáo, đây chỉ là số nổi, thực tế còn nhiều hơn vì các em khôngkhai đúng tuổi hay không dám đến bệnh viện để xử lí Hậu quả của sự thiếu hiểubiết về kiến thức giới tính làm các em dễ mang thai ngoài ý muốn, dễ mắc một sốbệnh như: Lậu, Giang mai, sùi mào gà, AIDS

Xã hội hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về vấn đề nên hay khôngnên đưa chương trình giáo dục sức khoẻ giới tính vào chương trình giáo dụcTHCS Có ý kiến cho rằng: không nên vẽ đường cho hươu chạy, ý khác lại chorằng: Thà vẽ đường cho hươu chạy còn hơn để con em chúng ta lao xuống vực

Vấn đề lớn được đặt ra ở đây là làm thế nào để lấp lỗ hổng trong công tác giáodục giới tính cho các em đang ở giai đoạn vị thành niên.

Theo ý kiến của cá nhân tôi, việc cần thiết phải trang bị cho các em các kiếnthức về vấn đề giới tính là không cần phải bàn cải Với vai trò là một giáo viêndạy môn sinh học THCS, tôi thấy có một số nội dung trong chương trình SGK có

đề cập đến một số vấn đề về dạng kiến thức GDGT Nếu GV biết cách triển khaitốt, khai thác bổ sung thêm một số vấn đề thì sẽ trở thành một bài dạy về giáodục giới tính rất tốt cho các em

Trước đây, chúng ta áp dụng phương pháp dạy học vấn đề, trong đó lấy giáoviên là trung tâm truyền đạt lại kiến thức cho Học sinh, do đó Học sinh học tập mộtcách thụ động, thiếu sáng tạo dẫn đến hiệu quả giảng dạy không cao Hiện nay,công tác đổi mới phương pháp dạy học đang vận dung phương pháp dạy học khámphá, lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên giữ vai trò tổ chức, giám sát, định hướngcác hoạt động của học sinh nhằm giúp các em tìm hiểu và lĩnh hội các kiến thứcmới

Mục đích chung của môn Cơ thể người và vệ sinh ở THCS là cung cấp nhữnghiểu biết khoa học về đặc điểm cấu tạo và mọi hoạt động sống của con người Trên

cơ sở đó, đề ra các biện pháp vệ sinh, rèn luyện thân thể, bảo vệ và tăng cường sứckhỏe, nâng cao năng suất, hiệu quả trong học tập,góp phần thực hiện mục tiêu đàotạo những con người lao động linh hoạt, năng động, sáng tạo, đáp ứng yêu cầu pháttriển kinh tế xã hội của đất nước

Những hiểu biết về cơ thể người giúp học sinh hiểu rõ cơ sở khoa học của cácbiện pháp vệ sinh, phòng bệnh, cách sử lý các tình huống gặp phải trong đời sống

và sức khỏe của con người,trong đó có sức khỏe sinh sản

Qua các phương pháp dạy mà hình thành cho học sinh phương pháp học tập bộmôn nói riêng và phương pháp học tập tích cực và tự lực nói chung,tạo cho các em

có cách nhìn một cách có hệ thống về sự tiến bộ khoa học và công nghệ của xã hộimới đối với người lao động

Giải pháp này giúp học sinh tích cực và chủ động trong việc tiếp thu kiếnthức về chủ đề này, từ đó các em có thể tự giải đáp những tò mò, thắc mắc của bảnthan Đồng thời có những hành trang cần thiết cho việc chăm sóc sức khỏe bản thân,biết tự bảo vệ cơ thể, từ đó ý thức bảo vệ sức khỏe cho người thân cũng như giađình ở hiện tại cũng như tương lai sau này

Vận dụng giải pháp này, học sinh sẽ có cái nhìn sáng suốt hơn về giới, về giớitính, và có tình bạn trong sáng, học tập tiến bộ Bên cạnh đó giúp các em có thể tựbảo vệ mình trước những sự hiểu biết sai lầm

Xã hội hiện nay đầy rẫy những cám dỗ, những thói hư tật xấu, những tệ nạn

xã hội Như vậy, để có thể đứng vững và có lối sống lành mạnh thì đây chắc hẳn sẽ

là giải pháp rất thiết thực và hữu ích cho học sinh tuổi vị thành niên nói chung vàhọc sinh trường THCS Mỹ An nói riêng

I.3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Thực trạng về nhận thức giới tính và sức khỏe sinh sản của học sinh khối 8trường THCS Mỹ An từ năm 2012 đến năm 2015

II PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH

II.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

II.1.1 Cơ sở lý luận

Hiện nay với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, khoa học hiện đại, hàngloạt phát minh mới ra đời đã tác động mạnh mẽ, làm thay đổi hầu hết các lĩnh vựcđời sống xã hội Cùng theo chiều hướng đó, đất nước ta đang bước vào thời kì côngnghiệp hóa, hiện đại hóa, ngành giáo dục đã có những đổi mới, nhất là nội dung vàphương pháp giảng dạy để đào tạo những con người tự chủ, năng động, sáng tạo, cónăng lực và biết vận dụng những thành tựu khoa học, công nghệ vào các lĩnh vựctrong đời sống

Tuổi vị thành niên được định nghĩa là giai đoạn chuyển tiếp của sự tăngtrưởng và phát triển từ cuối trẻ em đến bắt đầu tuổi trưởng thành, từ 13-19 tuổi.Tuổi dậy thì, nói chung có thể chia làm ba giai đoạn( bắt đầu, trung gian và cuối) ,hoặc tiền dậy thì, dậy thì và sau dậy thì

Suốt lứa tuổi vị thành niên có nhiều thay đổi về mặt thể chất, cảm xúc và xãhội diễn ra ở mỗi cá nhân Những thay đổi này xảy ra đồng thời hoặc từng đợt nốitiếp nhau trong tất cả ba lĩnh vực nói trên những thay đổi đó liên quan tới nhau ảnhhưởng lẫn nhau.Tuy vậy, để nhận biết và hiểu biết các thay đổi quan trọng đó, taxem xét riêng từng phương diện, song bao giờ cũng cần nhớ rằng trong cuộc sốngthực, chúng không hoàn toàn diễn ra đúng như vậy.

Những biến đổi về tâm sinh lý ảnh hưởng mạnh đến lối sống, nếp sinh hoạt,quan hệ xã hội và sự phát triển nhân cách.Tuy nhiên, đây cũng là những vấn đềchưa được nhiều bậc phụ huynh quan tâm Phim ảnh, báo chí, những nếp sống, hoạtđộng không lành mạnh, ăn chơi, ma túy làm cho các em dễ bị lôi cuốn, bị sa ngã,

bị xâm hại tình dục

Vậy nên tôi chọn đối tượng nghiên cứu là học sinh khối lớp 8 thông quagiảng dạy bộ môn sinh hoc lớp 8 để giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ sức khỏecủa mình Bởi vì đây là lứa tuổi giao thời giữa thiếu niên và thanh niên , do vậy các

em có nhiều chuyển biến về nhận thức Trong thực tế cho thấy đa số các em có ýthức tốt , nhưng bên cạnh đó vẫn có những em nhận thức sự việc còn thiên về cảmtính, bắt chước, chưa có sự chọn lọc nhưng các em lại không nhận thức được điều

đó Trong những trường hợp như vậy giáo viên và phụ huynh cần có biện pháp giúp

đỡ, chỉ bảo, giáo dục cho các em để các em nhận thức được sự việc, sự tác hại củanhững trò, những việc làm, từ đó các em có ý thức cao hơn trong mọi hành vi, việclàm của mình đối với cơ thể mình

Với biện pháp vừa truyền thụ tri thức, vừa giáo dục cho học sinh có ý thứcđối với bản thân, để hình thành nhân cách, ý thức cho học sinh, để các em trở thànhmột con người vừa có tri thức vừa có đạo đức Đạo đức có thể nói là cái gốc củacon người Người Trung Quốc có câu “ Nhân chi sơ tính bổn thiện” nghĩa là conngười khi sinh ra ai cũng hiền, ai cũng thiện cả còn về sau có thể trở thành ngườitốt hay xấu đều do môi trường và giáo dục Chính vì thế khi các em bước chân vàoghế nhà trường ngoài việc truyền thụ kiến thức các thầy cô giáo cần phải dạy các

em những cái hay, cái đẹp cái tốt trong cuộc sống Đối với bộ môn sinh học trongtrường trung học cơ sở góp phần cho học sinh có được những kiến thức cơ bản vàcung cấp những hiểu biết khoa học về đặc điểm cấu tạo và mọi hoạt động sống của

con người Trên cơ sở đó, đề ra các biện pháp vệ sinh, rèn luyện thân thể, bảo vệ vàtăng cường sức khỏe

Dạy sinh học 8 nhằm hình thành ở học sinh những hiểu biết về đặc điểm cấutạo, các bộ phận và chức năng của cơ thể con người Nhằm giúp học sinh trong việctìm hiểu cơ thể của con người qua các bài học, đặc biệt trên mô hình thực tế Từ đó

có thể nhận biết các cơ quan, bộ phận trên cơ thể mình, rèn luyện kỹ năng nghiêncứu bộ môn, giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ cơ thể,vệ sinh một cách hợp lý,đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục trung học cơ sở

II.1.2 Cơ sở thực tiễn

Trong những năm gần đây, tình trạng học sinh - sinh viên nạo phá thai hay vìtình mà làm những việc không tốt ảnh hưởng tới việc học và tương lai của mình xảy

ra rất là nhiều Những dấu hiệu đầu tiên của giai đoạn dậy thì thường xảy ra ở lứatuổi vị thành niên Đó là khoảng thời gian tốt nhất để giáo dục các em về sự pháttriển giới tính Nói chuyện với các em một cách cởi mở về những thay đổi tâm sinh

lý có thể xảy ra trong suốt thời kỳ quan trọng này

Nhưng hiện nay không ít phụ huynh do bận kiếm sống, ít có thời gian gần gũicác em, để các em tự tò mò về tình yêu, tình bạn và quá thơ ngây trước mối quan hệkhác giới Để rồi những "dại dột" của lứa tuổi này phần nhiều là những hậu quảđáng buồn hoặc do bố mẹ không quan tâm hoặc ngại trao đổi, nên khiến con cái mất

"khả năng đề kháng" Khi rơi vào những hoàn cảnh khó nói, trẻ chỉ biết làm theobản năng Cũng chính vì lý do này mà không may có thai, hay lỡ quan hệ với bạntrai, các cô gái cũng không dám hé răng nói với cha mẹ mà tự tìm cách "giải quyết"

Cái khó nhất khi nói chuyện hay giáo dục chuyên về giới tính với các emkhông phải sợ các em không nhiệt tình tham gia, mà chính là ở các thầy cô giáo, họrất e ngại khi nói về vấn đề này Thuyết phục các thầy cô giáo trong trường giáo dục

về giới tính còn khó hơn các em Trong khi đó các em lại có rất nhiều thắc mắc vàkhông phải chuyện gì cũng có thể tâm sự với cha mẹ

Dễ nhận thấy rằng mối quan hệ lỏng lẻo giữa cha mẹ và con cái đôi khi đưacác em vào mối quan hệ yêu đương sớm Trong khi nhiều bậc cha mẹ vẫn tồn tại

những suy nghĩ, phong kiến như trao đổi, cung cấp cho trẻ những kiến thức về giớitính là "vẽ đường cho hươu chạy" Vì thế họ không bao giờ trao đổi với các em vềnhững vấn đề này

Có muôn vàn lý do để những đứa trẻ mới lớn đưa ra để "biện minh" chonhững việc làm đã lỡ của mình Một điều đáng nói là, với trẻ em bây giờ, dậy thìthường xảy ra sớm, rồi bắt nguồn từ sự tò mò trẻ con, từ thôi thúc của bản năng khi

có tác động ngoại cảnh, phim ảnh và biểu hiện thì muôn hình vạn trạng Rồi bị épchứ không đồng ý, cả hai đều yêu nhau không kiềm chế được, bạn van xin phảichứng minh tình yêu, gặp chuyện buồn trong gia đình không vượt qua được Chuyện gán ghép nhau rồi trở thành chuyện yêu như thật trong các em tuổi vị thànhniên là chuyện "thường ngày ở huyện", trong đó không loại trừ các em đang ngộnhận tình bạn khác với tình yêu

Ở lứa tuổi vị thành niên lứa tuổi được xem trẻ con không ra trẻ con người lớnkhông ra người lớn thì nhu cầu tìm hiểu về giới tính là rất lớn, thông tin bên ngoàithì nhiều mà suy nghĩ của các em thì còn chưa chín chắn vì thế các bậc cha mẹ, cácbậc thầy cô giáo cần phải làm gì để giúp các em có những hiểu biết và suy nghỉ chínchắn hơn, giúp các em tránh xa các sai lầm, nhất là các vấn đề liên quan tới giớitính, để các em trưởng thành 1 cách toàn diện và tương lai tốt đẹp hơn đến với cácem

Theo tôi, trong thời đại phát triển như hiện nay, việc đưa nội dung giáo dụcgiới tính vào giảng dạy cho học sinh là vấn đề rất cần thiết, nhất là bậc học THCS

và cả THPT

Không nhất thiết phải đưa “ giáo dục giới tính” thành một môn học chínhkhóa mà nên lồng ghép nhiều hơn nữa kiến thức giới tính vào một số môn như Giáodục công dân hay sinh học… hoặc là nội dung, chủ đề chính của nhiều tiết học hoạtđộng ngoài giờ…

Việc giảng dạy về nội dung giáo dục giới tính đòi hỏi người giảng dạy phảinắm rõ thực tiễn và các kiến thức giới tính chính xác, hình ảnh hay ví dụ minh họa

rõ ràng gần gũi với đối tượng cần giảng dạy vì thế việc tổ chức một tiết dạy đòi hỏi

sự chuẩn bị trước Giáo viên có thể dần một buổi truyền đạt kiến thức, thông tin vềgiới tính rồi sau đó cho các em tạo nhóm, tìm hiểu một số tình huống trong đời sống

và tạo dựng các vở kịch trình diễn ở những tiết sau, cho các nhóm khác đặt các câuhỏi tình huống để nhóm trình diễn trả lời, kết thúc các tiết mục thì giáo viên sẽ nhậnxét và tư vấn những thiếu sót cho các em rút kinh nghiệm

II.2 Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp mới

II.2.1 Các biện pháp tiến hành

* Biện pháp nghiên cứu lý thuyết:

- Dựa vào các tài liệu tham khảo liên quan từ đó tìm hiểu các khái niệm, thôngtin và số liệu về vấn đề giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên

- Thực hiện soạn và dạy lồng ghép giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản đốivới môn sinh 8

- Tham khảo các tài liệu chuyên môn

* Biện pháp thực nghiệm:

- Tiến hành nghiên cứu thực trạng về sự nhận thức của học sinh về giới tính vàsinh sản Tìm ra được những hạn chế, đồng thời thấy rõ những hiểu biết sai lầm củahọc sinh trong trường, đặc biệt là khối 8 để đưa ra các biện pháp khắc phục hạn chế

- Phát phiếu thăm dò ý kiến trước và sau khi nghiên cứu

- Tổng hợp và rút kinh nghiệm

* Tổ chức các buổi ngoại khóa tuyên truyền giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản.

II.2.2 Th ời gian tạo ra giải pháp

Từ năm học 2011-2012 đến năm học 2015-2016, tại Trường THCS Mỹ An

Cụ thể:

- Từ năm học 2011 – 2012 đến năm học 2012 – 2013 tiến hành nghiên cứu,tìm hiểu thực trạng về vấn đề giáo dục giới tính trong trường

- Năm học 2013 – 2014: tìm hiểu sự nhận thức về giới tính và sức khỏe sinhsản của học sinh, cụ thể là học sinh khối 8 Trong năm học này, bản thân tôi đượcnhà trường phân công đảm nhiệm nhiệm vụ tư vấn tâm sinh lí cho học sinh.

- Đầu năm học 2014-2015 thực hiện buổi tuyên truyền về giáo dục giới tínhcho học sinh khối 9

- Viết thô sáng kiến kinh nghiệm từ 2013 đến 2015

- Hoàn thiện sáng kiến vào tháng 1/2016 để tham dự cuộc thi sáng kiến kinhnghiệm cấp huyện, năm học 2015 - 2016

I.MỤC TIÊU

Giúp học sinh tích cực và chủ động trong việc tiếp thu chủ đề này, từ đó các

em có thể tự giải đáp những tò mò, thắc mắc của bản thân đồng thời có những hànhtrang cần thiết cho việc chăm sóc sức khỏe bản thân, biết tự bảo vệ cơ thể từ đó ýthức bảo vệ sức khỏe cho người thân cũng như gia đình ở hiện tại cũng như tươnglai sau này

- Trang bị trí thức, hình thành ở HS những kiến thức cơ bản có hệ thống vềđặc điểm hình thái cấu tạo, chức năng các cơ quan cơ thể người

- Phát triển năng lực nhận thức, rèn luyện các kĩ năng, nhận thức cảm tính, kĩnăng quan sát, chú ý ghi nhớ nhận thức lí tính, kĩ năng so sánh, phân tích, tổng hợp,khái quát hóa, trừu tượng hóa, cụ thể hóa, hệ thống hóa Đây là những kĩ năng cầnthiết cho việc tự học và học tập liên tục sau này

- Giáo dục giới tính và SKSS cho lứa tuổi HS khối 8 để phòng được một sốvấn đề nhạy cảm của lứa tuổi này Giáo dục thế giới quan khoa học, vạch rõ mốiquan hệ giữa các cơ quan trong cơ thể Giáo dục tình cảm đạo đức cho HS , bảo vệthiên nhiên, bảo vệ vẻ đẹp là góp phần giáo dục thẩm mỹ

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI

II.1 Thuyết minh tính mới của đề tài

Qua các năm học, dưới sự quan sát của bản thân, tôi rút ra được một số biệnpháp để khắc phục thực trạng đã nêu trên:

II.1.1 Giải pháp chung để giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho học sinh 8:

Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy tại trường trung học, tôi nhận thấyviệc giáo dục giới tính cho học sinh là việc làm rất cần thiết Vì giáo dục giới tính làquá trình tác động hướng vào việc vạch ra những phẩm chất, nhân cách của conngười

Ngày nay, do chất lượng cuộc sống ngày càng nâng lên, sự bùng nổ côngnghệ thông tin với nhiều phương tiện nghe, nhìn, sách, báo, phim ảnh về cuộc sốnggia đình, tình bạn, tình yêu, quan hệ nam nữ… là nguyên nhân dẫn đến sự phát triểnsớm về giới tính ở trẻ, đặc biệt là học sinh THCS.

Học sinh THCS thuộc lứa tuổi thanh niên mới lớn, đây là giai đoạn đẹp nhấttrong cuộc đời của mỗi con người nhưng cũng chứa đựng nhiều yếu tố phức tạp Dovậy, để học sinh THCS có kiến thức và hiểu biết về giới tính thì vấn đề giáo dụcgiới tính cho các em là “nhu cầu” cần thiết Giáo dục giới tính trong trường THCS

sẽ trang bị cho các em có thái độ, hành vi đúng đắn trong giải quyết các mối quan

hệ với bạn bè khác giới đặc biệt sẽ làm chủ trong việc giải quyết các vấn đề liênquan đến tình yêu, hôn nhân và gia đình để góp phần xây dựng cuộc sống lànhmạnh, tốt đẹp

Thực tế nhìn nhận việc giáo dục giới tính, sức khoẻ sinh sản ở nước ta trongnhững năm qua đã được đưa vào nhà trường phổ thông nhưng mới chỉ dừng lại ởchương trình tích hợp, lồng ghép qua một số môn học như Sinh học, Văn học, Địa

lí, Giáo dục công dân… và một số hoạt động ngoại khoá của một số trường chỉmang tính thí điểm mà chưa thực sự thường xuyên, tự giác, tích cực chưa trở thànhnội dung bắt buộc Bên cạnh đó đội ngũ giáo viên chưa được đào tạo một cách bàibản, chuyên sâu về kiến thức cũng như kỹ năng… nên hiệu quả giáo dục giới tính,sức khoẻ sinh sản trong nhà trường còn thấp, chưa đáp ứng nhu cầu hiểu biết củahọc sinh cũng như yêu cầu đặt ra của xã hội Đây là một trong những nguyên nhân

cơ bản, cùng với sự thiếu quan tâm, chăm sóc, giáo dục của gia đình cùng vớinhững luồng thông tin thiếu lành mạnh đã dẫn đến sự lệch lạc, thiếu hiểu biết trongnhận thức, thái độ, hành vi của không ít thanh thiếu niên về sức khoẻ sinh sản Đểkhắc phục tình trạng này, cần đẩy mạnh và nâng cao hơn nữa công tác giáo dục giớitính và sức khoẻ sinh sản trong nhà trường phổ thông

Trên cơ sở đó tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp cơ bản nhằm nâng caohiệu quả và chất lượng công tác giáo dục giới tính, sức khoẻ sinh sản cho học sinhTHCS là:

- Một là, cần xậy dựng lại nội dung giáo dục giới tính ở trường THCS một

cách bài bản có tính khoa học, logíc chặt chẽ và đầy đủ hơn

- Hai là, cần tổ chức thường xuyên các cuộc hội thảo về chủ đề “giáo dục

giới tính” trong đó có sự tham gia của các giáo viên, nhất là giáo viên dạy môn Giáodục công dân để họ có thể tiếp cận một cách khoa học, có tính hệ thống để vận dụngvào quá trình giảng dạy Đồng thời, họ có thể là những nhà tư vấn cho học sinhTHCS khi các em có nhu cầu trợ giúp

- Ba là, cần tổ chức các diễn đàn, các hoạt động giao lưu giữa học sinh, giáo

viên trường THCS với các chuyên gia về lĩnh vực giáo dục giới tính để giúp họcsinh và giáo viên hiểu được vị trí, vai trò và sự cần thiết giáo dục giới tính ở trườngTHCS

- Bốn là, các trường nên thành lập các phòng tham vấn, tư vấn học đường

trong đó sẽ cộng tác với các chuyên gia về lĩnh vực này để giúp học sinh thoả mãnnhu cầu được tư vấn về vấn đề giới tính và giải đáp được những băn khoăn, trăn trởcủa tuổi học trò trước các vấn đề tế nhị muốn biết nhưng ngại hỏi

- Năm là, nhà trường, đặc biệt là các giáo viên chủ nhiệm cần phải phối hợp

chặt chẽ và có hiệu quả với gia đình trong việc giáo dục học sinh, trong đó có vấn

đề giáo dục giới tính

- Sáu là, cần tăng cường và phát huy vai trò của tổ chức Đoàn thanh niên

trong trường THCS tổ chức các hoạt động xoay quanh vấn đề giáo dục giới tínhnhằm tuyên truyền, tạo sức lan toả rộng rãi và hiệu quả

- Bảy là, thành lập Câu lạc bộ “sức khoẻ sinh sản” ở các trường THCS để

giúp học sinh giao lưu, chia sẻ những thắc mắc về vấn đề giới tính

Tóm lại, việc giáo dục giới tính nói riêng, giáo dục sức khoẻ sinh sản cho họcsinh THCS nói chung không chỉ là vấn đề nên làm mà đã trở thành việc phải làm vàthực hiện đồng bộ sâu sắc Nhất là hiện nay chưa có một môn học chuyên về giáodục giới tính và sức khỏe sinh sản, các môn học có nhiệm vụ tích hợp giáo dục nộidung này như môn Giáo dục công dân cần thực hiện một cách nghiêm túc tránh làmhình thức Để làm tốt việc này cần chung tay của toàn xã hội

* Về phía giáo viên bộ môn:

- Thường xuyên trau dồi kiến thức chuyên môn để giải thích một cách cặn kẽ,chính xác và khoa học cho học sinh hiểu rõ những thắc mắc về bản thân

- Tự tin và tự nhiên khi giải đáp thắc mắc cho các em

- Khi được học sinh hỏi về những vấn đề liên quan giới tính cần giải đáp ngay,tránh bỏ qua vấn đề, bỡi vì các em cần có câu trả lời để hiểu rõ Một khi đã rõ sựviệc, các em không còn tò mò và sẽ không dẫn đến những hậu quả sai lầm.

II.1.2 Giải pháp giúp học sinh nhận thức được vấn đề liên quan giới tính và

sức khỏe vị thành niên một cách đúng đắn và khoa học:

II.1.2.1 Định nghĩa các khái niệm liên quan đến giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản:

Trẻ vị thành niên (VTN) từ 10-17 tuổi ở nước ta có khoảng 23,8 triệu người,chiếm 31% dân số Theo thống kê của Hội Kế hoạch hóa gia đình thì Việt Nam làmột trong ba nước có tỷ lệ phá thai cao nhất thế giới (1,2-1,6 triệu ca mỗi năm),trong đó 20% thuộc lứa tuổi VTN, thậm chí có em mới 12 tuổi Điều tra quốc gia vềVTN và thanh niên Việt Nam cho thấy, 7,6% trong độ tuổi này có quan hệ tình dụctrước hôn nhân Đó là chưa kể tới rất nhiều ca nạo phá thai tại những cơ sở y tế tưnhân nhưng không thể kiểm soát và thống kê được

Tuổi vị thành niên được định nghĩa là giai đoạn chuyển tiếp của sự tăng

trưởng và phát triển từ cuối trẻ em đến bắt đầu tuổi trưởng thành từ 10-17 tuổi

Tuổi dậy thì là giai đoạn chuyển tiếp của sự phát triển con người từ trẻ con

thành người lớn Đặc trưng của giai đoạn này là sự phát triển đặc biệt mạnh mẽ cả

về thể chất, tâm lí, tình cảm và khả năng hòa nhập xã hội, cộng đồng Tuổi dậy thìnói chung có thể chia làm ba giai đoạn ( bắt đầu, trung gian và cuối), hay tiền dậythì, dậy thì và sau dậy thì

Giới tính là một tập hợp những đặc điểm riêng biệt, tạo nên sự khác nhau

giữa nam và nữ, Ví dụ: đàn ông: to khoẻ, bộc trực, cứng rắn; phụ nữ: nhỏ yếu, kínđáo, dịu dàng

Sức khỏe sinh sản: Theo tổ chức Y tế thế giới, sức khỏe sinh sản (SKSS) là

trạng thái thoải mái về thể chất, tinh thần và xã hội của tất cả những gì liên quan tới

bộ máy sinh sản chứ không phải là không có bệnh hay khuyết tật của bộ máy đó

Như vậy SKSS bao hàm ý nghĩa là mọi người đều có thể có một cuộc sốngtình dục được thỏa mãn, có trách nhiệm và an toàn đồng thời họ phải có khả năngsinh sản và sự tự do lựa chọn việc có sinh con hay không, thời điểm sinh con và sốcon Định nghĩa này cũng bao hàm cả quyền của phụ nữ và nam giới phải đượcthông tin, tư vấn đầy đủ và được tiếp cận với các biện pháp kế hoạch hóa gia đình

an toàn, hiệu quả, phù hợp với khả năng và chấp nhận được theo sự lựa chọn củabản thân họ, và quyền tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp cho ngườiphụ nữ mang thai cũng như sinh đẻ an toàn

Sức khỏe tình dục: Theo tổ chức Y tế thế giới, sức khỏe tình dục (SKTD) là

trạng thái thoải mái về thể chất, tình cảm, tinh thần và xã hội của tất cả những gìliên quan tới hoạt động tình dục chứ không phải chỉ là không có bệnh, hoạt động bấtthường hay yếu ớt SKTD đòi hỏi cách tiếp cận tích cực và tôn trọng đối với hoạtđộng tình dục và các mối quan hệ giới tính, cũng như khả năng có được cuộc sốngtình dục an toàn và khoái cảm, không bị cưỡng bức, phân biệt và bạo lực Để có vàduy trì SKTD, các quyền về tình dục của tất cả mọi người phải được tôn trọng, bảo

vệ và đảm bảo

Trong suốt thời trẻ em, các cơ quan sinh dục không thay đổi bao nhiêu,song trong giai đoạn vị thành niên, sự tăng trưởng từ dậy thì đến chín muồi diễn

ra theo một trình tự nhất định.Tuổi dậy thì được phát khởi từ vùng dưới đồi, nókích thích tuyến yên.Tuyến yên kiểm soát toàn bộ sự tăng trưởng, kích thích sựsản xuất các hoocmon của buồng trứng, tinh hoàn và tuyến thượng thận Các tácnhân đặc hiệu của tuổi dậy thì là hoocmon giới tính Estrogen từ buồng trứng vàTestosteron từ tinh hoàn.Con gái thường đạt tới tuổi chín muồi sớm hơn con trai

2 năm Tuổi dậy thì trung bình của trẻ gái là 11-14 tuổi, ở trẻ trai 13-16 tuổi Mỗi

cá nhân có một thời gian biểu riêng, nam hay nữ cũng vậy thành thử có nhữngbiến thiên lớn về thời gian, song trình tự chín muồi về giới tính thì như nhau

Mặc dù chín muồi về chức năng sinh lý, người vị thành niên vẫn được xem

là trẻ em về mặt cảm xúc và xã hội Người vị thành niên thấy sợ hãi bối rói vì

những cảm nghĩ mới mẻ về giơi tính này mà ngay cả bản thân,( và cả bậc cha

mẹ) , thường cho đó là “điều xấu xa” Người ở lứa tuổi này cần có cơ hội bày tỏ

các cảm nghĩ đó và học cách là sao kềm chế và chuyển hướng các ham muốn tínhdục của mình Đồng thời với sự tăng trưởng về giới tính,cũng diễn ra giaiđoạn”nước rút” của sự tăng trưởng toàn thân cơ rhể lớn lên từng ngày.Trong thời

kỳ dây thì, trung bình mỗi em cao thêm khoảng 9- 20 cm.Trong giai đoạn này, cơthể không chỉ lớn lên về mặt chiều cao và cân nặngmà còn cả về các kích thướckhác: đầu, ngực, mông, tay ,chân tất cả các bộ phận cơ thể không lớn lên theocùng một tốc độ, nên người vị thành niên trông có phần không cân đối

II.1.2.2 Lồng ghép giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vào một số bài học trong chương trình sinh học 8:

Ví dụ dạy Tiết 61 - Bài 58: TUYẾN SINH DỤC

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh.

Hoạt động 1 : Tìm hiểu chức năng của tinh hoàn và hooc môn sinh dục nam.

* Mục tiêu :

+ Nêu được chức năng kép của tinh hoàn

+ Kể tên các hooc môn sinh dục nam và biết được ảnh hưởng của hooc môn sinhdục nam đến những biến đổi cơ thể ở tuổi dậy thì

* Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin đầu

bài trong SGK

- Tại sao nói tinh hoàn là một tuyến

* Đọc thông tin, trả lời:

- Tinh hoàn vừa sinh sản ra tinh trùng

kép ?

* Yêu cầu HS quan sát thật kỹ tranh

H58.1 và 58.2 SGK, thảo luận nhóm,

hoàn chỉnh thông tin mục I SGK

* Cho hs đọc lại đoạn thông tin đầy đủ

- Hooc môn F.S.H của tuyến yên gây

ảnh hưởng gì đến tinh hoàn ?

- Hooc môn LH của tuyến yên gây ra

tác dụng gì đối với sự hoạt động của

* GV thu lại đề phát hiện một số em

phát triển không bình thường để kịp

(ngoại tiết) vừa tiết ra hooc môn sinh dục

có tác dụng đối với sự xuất hiện đặc điểmgiới tính nam (nội tiết) ,nên gọi là tuyếnkép

* Quan sát tranh, thảo luận nhóm, làmbài tập:

ở tuổi dậy thì của nam

* HS nam đọc kỹ nội dung bảng 58.1 ,đánh dấu vào các ô lựa chọn trong phiếuhọc tập

thời có lời khuyên thích hợp cho các

em

- Trong các dấu hiệu trên, dấu hiệu nào

là dấu hiệu của giai đoạn dậy thì chính

thức ?

*GV lưy ý giáo dục ý thức giữ vệ sinh.

- Xuất tinh lần đầu là dấu hiệu của giaiđọan dậy thì chính thức

Hoạt động 2 : Tìm hiểu chức năng của buồng trứng và hooc môn sinh dục nữ.

* Mục tiêu :

- Nêu được chức năng kép của buống trứng

- Kể tên các hooc môn sinh dục nữ và biết được ảnh hưởng của hooc môn sinhdục nữ đến những biến đổi cơ thể ở tuổi dậy thì

- Tại sao nói buống trứng là một tuyến

kép ?

* Yêu cầu HS quan sát H58.3 SGK,

đọc thông tin tr58, làm bài tập điền từ

* Cho hs đọc lại đoạn thông tin hoàn

chỉnh

- Buồng trứng vừa sản sinh ra trứng(ngoại tiết) vừa tiết hooc môn sinh dục cótác dụng đối với sự xuất hiện các đặcđiểm giới tính nữ (nội tiết) , nên gọi làtuyến kép

* Trao đổi trong nhóm lựa chọn từ cầnthiết

Các từ cần điền:

1/ Tuyến yên

2/ Nang trứng

3/ Ơstrôgen 4/ Progesterôn

- Hooc môn FSH của tuyến yên gây

ảnh hưởng gì đến buồng trứng ?

- Hooc môn LH của tuyến yên gây ra

tác dụng gì đối với sự hoạt động của

* Yêu cầu hs nữ tự đánh dấu vào bảng

58.2 trong phiếu học tập, những dấu

hiệu thấy xuất hiện ở bản thân mình

* GV thu lại đề phát hiện một số em

phát triển không bình thường để kịp

thời có lời khuyên thích hợp cho các

em

- Trong các dấu hiệu trên dấu hiệu nào

là dấu hiệu của giai đoạn dây thì chính

- LH kích thích buồng trứng gây sự rụng,tạo và duy trì thể vàng

- Sản sinh trứng và tiết hooc môn sinhdục nữ

- Hoocmôn Ơstrogen gây biến đổi cơ thể

ở tuổi dậy thì của nữ

- Kìm hãm tuyến yên tiết LH

* HS nữ đọc kỹ nội dung bảng 58.2 ,đánh dấu vào các ô lựa chọn

- Xuất hiện kinh nguyệt lần đầu là dấuhiệu của giai đoạn dậy thì chính thức *

Rút ra kết luận về chức năng của buồngtrứng

Qua tìm hiểu hai nội dung trên, giáo viên cần lưu ý cho học sinh: trong các dấuhiệu biến đổi của cơ thể ở tuổi dậy thì , thì dấu hiệu quan trọng nhất là xuất tinh lầnđầu ở các em nam và sự hành kinh lần đầu ở nữ.Đây là dấu hiệu có khả năng sinhsản, song các em chưa thể sinh sản được, Vì sao? Gv giải thích rõ cho các em vì sao

ở tuổi các em chưa sinh sản được.Đồng thời qua đó giáo dục các em cần có lối sốngtrong sáng lành mạnh, trong quan hệ bạn bè, trong phim ảnh, vui chơi

Gv: giải thích một số thắc mắc của HS cũng như một sô hiện tượng thực tế:

“Pêđê” là do rối loạn hoạt động nội tiết ( các tê bào kẽ không tiết hoocmonTestostêrôn hoặc tiết quá ít đối với các em nam, hoặc nang trứng không tiết rahoocmôn Ơstrrôgen hoặc quá ít với các em nữ) các đặc tính sinh dục phụ có thểthay đổi do hoocmon phụ sinh dục song cơ quan sinh dục là yếu tố quyết định giớitính không thể thay đổi

Ví dụ dạy Tiết 63 CHƯƠNG IX: SINH SẢN

Bài 60,61: CƠ QUAN SINH DỤC NAM+ CƠ QUAN SINH DỤC NỮ

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh.

Hoạt động1: Tìm hiểu cơ quan sinh dục nam

* Mục tiêu: Nêu được các bộ phận của cơ quan sinh dục nam và vai trò của tinh hoàn

* Yêu cầu hs nghiên cứu kĩ tranh H60.1,

thảo luận nhóm, hoàn thành bài tập điền

từ

* Treo bảng phụ, gọi hs lên bảng điền từ

- Cơ quan sinh dục nam gồm những bộ

phận nào ?

- Chức năng của từng bộ phận là gì ?

* Dựa trên tranh, GV giới thiệu các bộ

* HS quan sát tranh vẽ H60.1 , thảo luậnnhóm, làm bài tập

* Đại diện nhóm, lên bảng điền từ Các

từ cần điền theo thứ tự: tinh hoàn, mào

tinh, bìu, ống dẫn tinh, túi tinh.

- Cơ quan sinh dục nam gồm 1 đôi tinhhoàn, ống dẫn tinh, túi tinh, dương vật

- Tinh hoàn là nơi sinh tinh trùng theoống dẫn tinh về trữ ở túi tinh và được

phận và chức năng từng bộ phận

Qua đó giáo dục HS ý thức giữ gìn vệ

sinh cơ thể và đặc biệt vệ sinh sạch sẽ

cơ quan sinh dục.

2)

* Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin mục

II và quan sát tranh vẽ H60.2 SGK, trả

lời các câu hỏi sau:

1/ Tinh trùng được sản sinh ở đâu ? Khi

nào ?

2/ Tinh trùng có đặc điểm về hình thái

cấu tạo và hoạt động sống như thế nào ?

3/ Tinh trùng có mấy loại ?

* Gv bổ sung hoàn thiện kiến thức

Tinh trùng chỉ được sản sinh bắt đầu từ

phóng ra ngoài qua ống đái

* HS nghiên cứu thông tin và quan sáttranh vẽ , nắm kiến thức, trả lời câu hỏi:

1/ Tinh hoàn là nơi sinh tinh trùng, sựsinh sản tinh trùng bắt đầu từ tuổi dậy thì 2/ Tinh trùng là những tế bào rất nhỏ, dài0,06mm gồm: đầu, cổ và đuôi dài Đầuchứa nhân, nhờ sự chuyển động của đuôi

mà tinh trùng di chuyển được với tốc độ3-4mm/phút trong âm đạo, tử cung vàoống dẫn trứng Tinh trùng sống được từ3-4 ngày trong cơ quan sinh dục nữ 3/ Có 2 loại tinh trùng: tinh trùng X vàtinh trùng Y

tuổi dậy thì và đây là dấu hiệu quan

trọng của tuổi dậy thì chính thức và đã

có khả năng sinh con Tinh trùng được

sản sinh trong ống sinh tinh từ các tế bào

mầm trải qua phân chia giảm nhiễm ( bộ

nhiễm sắc thể đặc trưng giảm đi một

nửa) Tinh trùng nhỏ, vận chuyển nhanh,

khả năng sống lâu hơn trứng

Qua đó giáo dục các em nếu trong giai

đoạn dậy thì mà có quan hệ tình dục quá

sớm thì nguy cơ có thai rất cao Nhưng

giai đoạn này các em chưa thể sinh con

được vì rất nhiều lí do

Hoạt động 2: Tìm hiểu cơ quan sinh dục nữ

* Mục tiêu: Nêu được các bộ phận của cơ quan sinh dục nữ và vai trò của buồng trứng

* Yêu cầu HS quan sát và nghiên cứu kĩ

tranh H61.1, thảo luận nhóm, hoàn thành

bài tập điền từ

* Treo bảng phụ, gọi hs lên bảng điền từ

* HS quan sát tranh vẽ H60.1 , thảo luậnnhóm, làm bài tập

* Đại diện nhóm, lên bảng điền từ Các

từ cần điền theo thứ tự: Buồng trứng,

Phễu dẫn trứng.

Tử cung, Âm đạo, Cổ tử cung, Âm vật,

- Cơ quan sinh dục nữ gồm những bộ

phận nào ?

- Chức năng cơ bản của từng bộ phận là

gì ?

* Dựa vào tranh gv giới thiệu các bộ

phận của cơ quan sinh dục nữ và chức

năng của từng bộ phận Qua đó giáo dục

HS ý thức giữ gìn vệ sinh cơ thể.

2)

* Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin mục

II và quan sát tranh vẽ H61.2 SGK, trả

lời các câu hỏi sau:

1/ Trứng được sinh ra ở đâu và bắt đầu từ

khi nào?

2/ Trứng có đặc điểm gì về cấu tạo và

hoạt động sống ?

* Nhận xét và hoàn chỉnh nội dung câu

trả lời của học sinh

Ống dẫn nước tiểu, Âm đạo

- Gồm : 2 buồng trứng, 2 ống dẫn trứng,

tử cung, âm đạo, các tuyến phụ sinh dục

nữ

- Buồng trứng: sinh ra trứng; ống dẫntrứng: dẫn trứng xuống tử cung; tử cung:

là nơi phát triển của bào thai

* Quan sát tranh, đọc thông tin, trả lời:

1/ Trứng được sinh ra từ buồng trứng vàbắt đầu hoạt động từ tuổi dậy thì

2/ Tế bào trứng có đường kính 0,15 –0,25mm chứa nhiều tế bào chất Trứngđược thụ tinh sẽ phát triển thành thai ở tửcung

* Đến tuổi dậy thì trứng bắt đầu hoạt

động Trứng không được sản xuất liên

tục mà theo chu kì hằng tháng Trứng

sống được 2 – 3 ngày và chỉ có khả năng

thụ tinh trong vòng 1 ngày nếu gặp tinh

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh.

Hoạt động 1 : Tìm hiểu sự thụ tinh và thụ thai.

* Mục tiêu : Chỉ ra được điều kiện thụ tinh và thụ thai Nêu được khái niệm thụ

tinh, thụ thai

* HS nghiên cứu thông tin mục I

SGK , quan sát hình 62.1, thảo luận

nhóm, trả lời các câu hỏi sau:

- Thế nào là sự thụ tinh ?

- Trứng và tinh trùng gặp nhau ở bộ

phận nào ?

- Thế nào là sự thụ thai ?

- Điều kiện cần cho sự thụ tinh là gì ?

* Đọc thông tin, quan sát tranh, thảo luậnnhóm, trả lời câu hỏi :

- Thụ tinh: là sự kết hợp giữa trứng vàtinh trùng tạo thành hợp tử

- Thụ tinh trong ống dẫn trứng ( 1/3 phíatrên)

- Thụ thai: hợp tử phát triển thành bàothai ở tử cung

- Điều kiện: trứng rụng trong vòng 1

- Điều kiện cho sự thụ thai là gì ?

* GV liên hệ vận dụng vào thực hiện

kế hoạch hóa gia đình và tác hại

của việc nạo phá thai.

* Khi trứng được thụ tinh bao noãn

biến thành thể vàng, thể vàng tiết

hoocmon duy trì ổn định tử cung và

còn kìm hãm tuyến yên không tiết

hooc mon kích thích trứng rụng nữa

ngày, tinh trùng có trong cơ quan sd nữtrong vòng 3-4 ngày và gặp trứng ở 1/3ống dẫn trứng ở phía trên

- Hợp tử phải bám được vào thành tửcung

* HS chú ý lắng nghe

Hoạt động 2 : Tìm hiểu sự phát triển của thai và nuôi dưỡng thai

*Mục tiêu: HS chỉ ra được sự nuôi dưỡng thai và điều kiện đảm bảo cho thai phát triển bình thường

* Yêu cầu HS đọc thông tin mục II và

quan sát hình H62.2, trả lời các câu

hỏi sau:

- Trong quá trình phát triển thai lấy

chất dinh dưỡng ở đâu ?

- Quá trình phát triển của thai diễn ra

như thế nào?

* HS nghiên cứu thông tin và quan sáthình H62.2, trả lời câu hỏi:

- Thai thực hiện trao đổi chất với cơ thể

mẹ qua nhau thai

- Trong tử cung, các tế bào của thai phânchia không ngừng hình thành 3 lớp tế

- Trong tử cung của mẹ, thai được

bảo vệ như thế nào ?

- Thời gian mang thai của người mẹ

bao lâu ?

- Sức khỏe của người mẹ ảnh hưởng

như thế nào đối với sự phát triển của

thai ? Cần làm gì để thai phát triển tốt

?

- Trong quá trình mang thai người mẹ

nên tránh những điều gì ?

* Lưu ý:

+ Khai thác thêm hiểu biết của học

sinh thông qua phương tiện thông tin

đại chúng về chế độ dinh dưỡng cho

mẹ: như uống sữa, ăn thức ăn có đủ

vitamin, khoáng chất Đặc biệt là các

chất độc hại là người mẹ phải ttránh

+ GV phân tích sâu vai trò của nhau

thai trong việc nuôi dưỡng thai

* GV phân tích, bổ sung hoàn thiện

kiến thức cho hs ghi

bào  hình thành các bộ phận của cơ thể

- Được che chở trong nước ối đảm bảothai phát triển dễ dàng và tránh những vachạm cơ học

- Khoảng 280 ngày, tức 9 tháng 10 ngày

- Mẹ khỏe mạnh  thai phát triển tốt nênngười mẹ cần bồi dưỡng đủ chất và đủlượng để đảm bảo đủ dinh dưỡng chothai phát triển tốt

- Người mẹ mang thai không được hútthuốc, uống rượu, vận động mạnh

Hoạt động 3 : Tìm hiểu hiện tượng kinh nguyệt

* Mục tiêu : giải thích được hiện tượng kinh nguyệt.

* Yêu cầu HS đọc thông tin mục III

SGK , quan sát hình H62.3,trả lời các

câu hỏi sau:

* HS đọc thông tin mục III và quan sátH62.3, vận dụng kiến thức chương “Nộitiết” trả lời các câu hỏi:

- Hiện tượng kinh nguyệt là gì ?

- Hiện tượng kinh nguyệt xảy ra khi

nào ?

- Do đâu có kinh nguyệt ?

* GV giải thích về chu kì kinh

nguyệt Qua đó giáo dục các em nữ

cần vệ sinh cơ quan sinh dục sạch sẽ

trong những ngày kinh nguyệt tránh

các bệnh viêm nhiễm

* GD: Nếu có quan hệ tình dục mà

không thấy có kinh nguyệt  có thể

đã có thai , nên đi xét nghiệm, siêu

âm để có quyết định phù hợp.

- Là hiện tượng lớp niêm mạc tử cungbong ra, thoát ra ngoài cùng với máu vàdịch nhầy

- Giai đoạn dậy thì chính thức ở con gái

và có khả năng sinh con

- Do trứng không được thụ tinh, thể vàng

bị tiêu biến, lượng prôgestêrôn giảm tớimức tối thiểu gây nên sự co thắt cácmạch máu nuôi dưỡng lớp niêm mạc tửcung đồng thời với sự co thắt của cơ tửcung làm cho lớp niêm mạc bong ra,mạch bị đứt  máu chảy kéo theo lớpniêm mạc tử cung đã bị thoái hóa rangoài

* HS theo dõi nắm kiến thức

Ví dụ dạy Tiết 65 - Bài 63: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÁC BIỆN PHÁP TRÁNH THAI

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh.

Hoạt động 1 : Tìm hiểu ý nghĩa của việc tránh thai

* Mục tiêu : Học sinh thấy được ý nghĩa của cuộc vận động sinh đẻ có kế hoạch

trong kế hoạch hóa gia đình

* Yêu cầu hs vận dụng hiểu biết của

mình, liên hệ thực tế, trả lời các câu hỏi

sau:

- Hãy phân tích ý nghĩa của cuộc vận

động sinh đẻ có kế hoạch trong kế

hoạch hóa gia đình ?

* Liên hệ thực tế , trả lời câu hỏi:

- Hạn chế gia tăng dân số, đảm bảochất lượng cuộc sống

- Tuyên truyền giáo dục ý thức về dân

số cho mọi người

- Làm cho mọi người thấy được tác hạicủa việc đẻ nhiều, đẻ dày, đẻ sớm…Đói nghèo, bệnh tật, suy dinh dưỡng,ảnh hưởng đến công tác của cha mẹ,học tập của con cái

- Không đi học được, sức khỏe, tinhthần suy sụp, tương lai mờ mịt

Hoạt động 2 : Tìm hiểu những nguy cơ có thai ở tuổi vị thành niên.

* Mục tiêu : + HS thấy được sự nguy hiểm khi có thai ở tuổi vị thành niên.

+ Giáo dục ý thức có lối sống lành mạnh

* Yêu cầu HS đọc thông tin mục II

SGK và liên hệ thực tế trả lời các câu

hỏi:

- Có thai ở tuổi vị thành niên có tác hại

gì cho bản thân ?

- Sinh con ở tuổi vị thành niên ảnh

hưởng đến đứa trẻ như thế nào ?

- Ảnh hưởng đến gia đình như thế

nào ?

- Ảnh hưởng đến xã hội như thế nào ?

* HS đọc thông tin, suy nghĩ trả lời.Yêu cầu cần nêu được:

- Ảnh hưởng đến sức khỏe, học tập,tinh thần, tiền đồ, …

- Tỉ lệ tử vong cao, trẻ sinh ra không

đủ tiêu chuẩn

- Gia đình mang tiếng xấu, gánh nặngvật chất cho gia đình

- Góp phần làm bùng nổ dân số, gánh