MỨC ĐỘ HÀI LÒNG CỦA CỘNG ĐỒNG TÌNH NGUYỆN VỀ PHONG TRÀO THANH NIÊN TÌNH NGUYỆN TỰ PHÁT HIỆN NAY

Do đó đề tài “Mức độ hài lòng của cộng đồng tình nguyện về phong trào thanh niên tình nguyện tự phát hiên nay ” được tiến hành với mục đích chỉ ra được thực tế mức độ hài lòng và sự đánh giá của cộng đồng tình nguyện viên tới phong trào tình nguyện tự phát. Thông qua đề tài này, chúng tôi hy vọng sẽ giúp phần nâng cao công tác xây dựng và triển khai các phong trào tình nguyện tự phát để phù hợp với nhu cầu và thái độ của tình nguyện viên trong giai đoạn hiện nay.

MỨC ĐỘ HÀI LÒNG CỦA CỘNG ĐỒNG TÌNH NGUYỆN

VỀ PHONG TRÀO THANH NIÊN TÌNH NGUYỆN TỰ PHÁT HIỆN NAY

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tai

Hoạt động tình nguyện là một công cụ hữu hiệu và có sức mạnh to lớn giúp giảiquyết nhiều vấn đề xã hội, đóng góp cho sự phát triển của xã hội Xét theo khía cạnh cánhân, hoạt động tình nguyện giúp tăng cường tính đoàn kết, sự nhường nhịn và tin tưởnglẫn nhau trong nội bộ tình nguyện viên nói riêng và giữa các công dân trong cộng đồngtình nguyện xã hội nói chung Tham gia hoạt động tình nguyện giúp các tình nguyện viênphát triển về cả năng lực, kiến thức cũng như nhân cách cho bản thân để lấy đó làm nềntảng trở thành những công dân tiên tiến và có ích

Hoạt động tình nguyện tại Việt Nam hết sức đa dạng và phong phú cả về nội dung, tổchức và hình thức hoạt động Các hình thức cơ bản sau:

Hình thức hoạt động tình nguyện chính thức bao gồm hoạt động tình nguyện được tổchức bởi các tổ chức có hoạt động tình nguyện thuộc chính phủ hoặc các hoạt động tìnhnguyện được tổ chức bởi các tổ chức có hoạt động tình nguyện thuộc về các tổ chức quốc

tế hoặc NGOs

Hình thứ hoạt động tình nguyện phi chính thức bao gồm các hoạt động tình nguyện ởkhu vực tư nhân và các hoạt động tình nguyện tự phát được hiểu là các hoạt động tìnhnguyện do cá nhân, câu lạc bộ, đội, nhóm, mạng lưới tình nguyện hoạt động dựa trên sựđồng thuận của nhóm và không đăng kí pháp nhân chính thức

Các hình thức hoạt động tình nguyện khác nhau có những đặc điểm khác nhau về cơchế phối hợp; thời gian diễn ra hoạt động tình nguyện; số lượng tình nguyện viên đượchuy động; quy mô hoạt động tình nguyện được tổ chức; nền tảng xuất phát của hoạt độngtình nguyện; nguồn lực tai chính cho hoạt động tình nguyện; chính sách cụ thể hiện có;Truyền thông về hoạt động; mức độ chuyên nghiệp

Có nhiều cơ sở xác định sự thành công của các phong trào tình nguyện như chấtlượng, số lượng, tính bền vững của các hoạt động vv Tuy nhiên hiện nay có nhiều

nghiên cứu còn bỏ qua cơ sở để đánh giá hiệu quả của các phong trào thanh niên tìnhnguyện hiện nay mà cụ thể hơn đó là cơ sở về sự hài lòng của cộng đồng tình nguyện vớicác hoạt động thuộc phong trào tình nguyện đó Ở bất cứ một phong trào tình nguyện nàoluôn xuất hiện ít nhất hai đối tượng là người thực hiện phong trào và người thụ hưởng lợiích từ phong trào đem lại Thông thường các báo cáo về phong trào tình nguyện tập trungvào đánh giá một phong trào thông qua những kết quả mà người thụ hưởng đạt được chứchưa vẫn chưa có quan tâm đúng mức về tầm quan trọng của người thực hiện phong tràotrong công tác đánh giá kết quả hoạt động và cụ thể hơn trong phong trào tình nguyện tựphát là sự đánh giá của cộng đồng tình nguyện viên.

Do đó đề tai “Mức độ hài lòng của cộng đồng tình nguyện về phong trào thanh niên tình nguyện tự phát hiên nay ” được tiến hành với mục đích chỉ ra được thực tế

mức độ hài lòng và sự đánh giá của cộng đồng tình nguyện viên tới phong trào tìnhnguyện tự phát Thông qua đề tai này, chúng tôi hy vọng sẽ giúp phần nâng cao công tácxây dựng và triển khai các phong trào tình nguyện tự phát để phù hợp với nhu cầu và thái

độ của tình nguyện viên trong giai đoạn hiện nay

2 Các công trình nghiên cứu liên quan

Hiện nay vấn đề về tình nguyện trong nước và thế giới đang được quan tâm nghiêncứu thông qua nhiều tổ chức với một số đề tai mang tính ứng dụng cao và đem lại hiệuquả góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động tình nguyện hiên nay ViệtNam là một quốc gia Đông Nam Á nên các hoạt động tình nguyện thường mang nhữngnét đặc trưng của nền văn hóa phương Đông, khác biệt khá lớn so với các nền văn hóakhác Như vậy, việc tổng quan tai liệu cần nhìn nhận đề tai dưới hai góc độ nghiên cứu:Góc độ của các nghiên cứu quốc tế về hoạt động tình nguyện tại Việt Nam và góc độ củacác nghiên cứu trong nước về hoạt động tình nguyện tại Việt Nam

Báo cáo Thực trạng Tình nguyện Toàn cầu – Giá trị tổng quát vì lợi ích toàn cầu dựatrên cơ sở lấy sự phát triển của con người làm trung tâm chỉ ra rằng tình nguyện là mộtcách thức vô cùng hiệu quả để xây dựng năng lực của người dân ở mọi xã hội và cấp độ

Có thể thấy lĩnh vực của UNV nghiên cứu trong bản báo cáo còn chưa thực sự đầy đủ khivẫn chưa đề cập đến vấn đề về bình đăng giới và mức độ hài lòng của cộng đồng tìnhnguyện đối với những kết quả đã đạt được thông qua phong trào tình nguyện tự phát

Qua tổng quan của UNV về phong trào tình nguyện ở Việt Nam trong giai đoạn vừaqua đã nêu bật lên được tầm quan trọng của phong trào tình nguyện trong việc phát triển

về kinh tế, xã hội của đất nước, đã góp phần tạo ra và nâng cao nhận thức về vấn đề tìnhnguyện cho một số đông người Việt Nam, trong đó có cả một số nhà lãnh đạo và quản lý

Bên cạnh đó, bản báo cáo cũng đề cập đến những mặt hạn chế của hoạt động tình nguyệnnhư: Có lúc có nơi còn nặng về hình thức, các hoạt động thiếu sự phối hợp đồng bộ, chỉđạo nhất quán, chưa coi trọng huấn luyện kỹ năng Đề tai của chúng tôi không đồng ý vớikết luận trên và cụ thể là yếu tố chưa coi trọng huấn luyện kỹ năng cho tình nguyện viên.

Do đó đề tai sẽ làm rõ quan điểm trên thông qua việc đánh giá mức độ hài lòng của cộngđồng tình nguyện đối với hoạt động đào tạo nguồn lực tình nguyên hiện nay

(http://www.un.org.vn/unvvn/index.php?

option=com_content&task=view&id=27&Itemid=139)

Đối với các đề tai trong nước, cơ sở đầu tiên cần phải quan tâm là những chiến lượcquốc gia về thanh niên, các cơ sở về luật và các chính sách liên quan đến hoạt động củathanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và đặc biết là đánh giá trong năm 2014 –Năm thanh niên Việt Nam

Dựa trên Chương trình quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011-2015 ( quyết địnhThủ tướng Chính phủ), đề tai xác định rõ các căn cứ pháp lý của hoạt động tình nguyệnbình đẳng giới giai đoạn 2011-2015, giúp cho việc đưa ra các chỉ bảo của đề tai có đầy đủcăn cứ khoa học và căn cứ pháp lý Tuy vậy những báo cáo về kết quả công tác này cònthiếu sự đóng góp của chính cộng đồng thực hiện các phong trào tình nguyện tự phát dovậy số kết quả báo cáo chưa đảm bảo tính khái quát Do đó, nhóm nghiên cứu sẽ đánh giálại hiệu quả của các hoạt động tình nguyện tự phát trong lĩnh vực bình đẳng giới trongcông tác thực hiện chiến lược bình đẳng giới thông qua các số liệu thực chứng thu thậpthông qua các phương pháp xã hội học với khách thể nghiên cứu là cộng đồng tìnhnguyện tự phát

(http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/noidungchuongtrinhquocgiakhac?

_piref135_18254_135_18253_18253.strutsAction=ViewDetailAction.do&_piref135_18254_135_18253_18253.docid=1094&_piref135_18254_135_18253_18253.substract=)

Theo thông tin chính thức từ website Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ ChíMinh nhận định: Các tổ chức tình nguyện trẻ cũng tích cực trong việc tham gia bảo vệmôi trường Bên cạnh đó Hà Nội hiện nay có 9 CLB tình nguyện vì môi trường vớinhiều hình thức hoạt động khác nhau như đạp xe vì môi trường, thu lượm ve chai, dọndẹp rác trên các con sông vv Tuy nhiên vẫn chưa có nghiên cứu nào đánh giá tính hiệuquả của hoạt động của các CLB này Do vậy đề tai sẽ có sự so sánh đánh giá đúng hiệuquả hoạt động của các CLB trong lĩnh vực về môi trường với các CLB trong các lĩnh vựckhác

Dự án Thí điểm đưa Bác sĩ trẻ tình nguyện về công tác tại miền núi, vùng sâu, vùng

xa, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn ( ưu tiên 62 huyệnnghèo) và các hoạt động của Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam đã đề cập đến vấn đề tìnhnguyện trong lĩnh vực y tế, sức khỏe Theo thông tin triển khai dự án thì hoạt động nàyđược sự ủng hộ và đánh giá cao của người dân tuy nhiên vẫn chưa có thông tin nào đánhgiá về sự ủng hộ của cộng đồng tình nguyện trong các công tác trên Như vậy cần thiếtphải có một nghiên cứu đánh giá kết quả của hoạt động tình nguyện trong lĩnh vực y tếdựa trên sự hài lòng của cộng đồng tình nguyện đối với lĩnh vực này

Đề tai “ Định hướng giá trị của thanh niên ở những vùng đô thị hóa trong thời kỳ hộinhập, phát triển – một hướng nghiên cứu liên ngành” của tác giả Phạm Minh Anh đã đềcập tới quan điểm sau: “Nhiều giá trị mới được tạo dựng, một số giá trị truyền thống khácđược mở rộng về nội dung; bên cạnh những giá trị mới được hình thành là sự mai mộtcủa các giá trị truyền thống v.v… Điều này trở thành nhân tố có ảnh hưởng rất quan trọngđến định hướng giá trị của mỗi cá nhân, nhóm xã hội, nhất là những người trẻ tuổi vàthanh niên Đây chính là nguyên nhân đặc thù làm thay đổi kết cấu các quan hệ xã hội,lối sống và định hướng giá trị của người dân ngay tại các vùng nông thôn Việt Nam, đặcbiệt là đối với nhóm thanh niên.” Thông qua sự giải thích này thì những yếu tố tác độngđến phong trào tình nguyện tự phát của thanh niên cũng sẽ bị tác động bởi sự biến đổi cácgiá trị mới hiện nay và các giá trị truyền thống trong đó có hoạt động an sinh xã hội tựphát trong thanh niên cũng đang bị mai một Nhóm nghiên cứu không nhất quán với quanđiểm trên của tác giả do đó đề tai sẽ kiểm chứng mức độ tác động của các giá trị xã hộihiện đại tới các hoạt động tình nguyện trong thanh niên hiện nay để chứng minh quanđiểm này không phù hợp với công tác an sinh xã hội trong thanh niên hiện nay

Theo nghiên cứu về “ Văn hóa và lối sống của thanh niên Việt Nam trong bổi cảnhtoàn cầu hóa và hội nhập quốc tế” của tác giả Phạm Hồng Tung ( Đại học Quốc gia HàNội -2009), thì các tiểu hệ thống văn hóa của thanh niên đang được hình thành dự trênnhững yếu tố văn hóa mới và lối sống của giới trẻ hiện nay cũng bị tác động Tuy nhiênnghiên cứu tập trung vào nhận diện những xu hướng biến đổi của văn hóa và lối sống củathanh niên Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế nhưng chưa đề cậpđến tác động của nó đến việc thay đổi nhận thức, thái độ của thanh niên đối với các hoạtđộng tình nguyện Để bổ xung thông tin tác động trong lĩnh vực tình nguyện cho nghiêncứu này, cần đánh giá sự tác động của các yếu tố về văn hóa và lối sống đối với thanhniên trong các lĩnh vực tình nguyện và cụ thể là trong phong trào tình nguyện tự phát

http://www.chungta.com/nd/tu-lieu-tra-cuu/van_hoa_loi_song_thanh_nien_vn_hoi_nhap.html)

Trong tác phẩm “ Tuổi trẻ tham gia xây dựng xã hội học tập” của tác giả Trần VănMiều ( Nhà xuất bản Thanh niên – 2006) có đề cập đến các định hướng giá trị của thanhniên thể hiện ở các giá trị đối với cuộc sống, lý tưởng sống, mối quan hệ giữ lợi ích cánhân và xã hội tuy nhiên lại không đề cập đến định hướng giá trị của thanh niên trong cáchoạt động an sinh xã hội

Như vậy có thế nói, với số lượng đề tai nghiên cứu về vấn đề thanh niên tình nguyện

tự phát trên thế giới không nhiều và ở Việt Nam thì vẫn chưa có hệ thống các nghiên cứu

về hoạt động tình nguyện tự phát trong giai đoạn hiện nay Do đó cần thiết phải có nhữngnghiên cứu đi vào cụ thể để thông qua đó xác định được tầm quan trọng của việc tổ chứccác hoạt động tình nguyện tự phát sao cho phù hợp với mong muốn của cộng đồng tìnhnguyện trong từng lĩnh vực tình nguyện khác nhau

Thông qua việc nghiên cứu về mức độ hài lòng của cộng đồng tình nguyện đến phongtrào tình nguyện tự phát, đề tai sẽ giải quyết những vấn đề còn tồn tại trong những nghiêncứu trước đó trên cơ sở đánh giá chất lượng của phong trào thông qua sự hài lòng của xãhội

3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tai

3.1 Ý nghĩa khoa học của đề tai:

Đề tai nghiên cứu “ Mức độ hài lòng của cộng đồng tình nguyện trong phòng tràothanh niên tự phát” đã đáp ứng được nhu cầu cấp thiết về mặt lý luận khoa học về lĩnhvực thanh niên tình nguyện tự phát, một trong những lĩnh vực mới của xã hội Việt Nam

Có thể thấy hiện nay các đề tai nghiên cứu về phong trào tình nguyện chủ yếu thể hiệnqua các báo cáo thành tích, các nghiên cứu tổng thể ( không phân biệt rạch ròi giữa tìnhhoạt động tình nguyện chính thức và hoạt động tình nguyện phi chính thức) chứ chưa cócác nghiên cứu thông qua mức độ hài lòng của cộng đồng tình nguyện và cụ thể hơn làchính đối tượng thực hiện các chương trình tình nguyện để đánh giá về phong trào tìnhnguyện Việc nghiên cứu dưới góc độ mới này sẽ rõ hơn về mặt lý thuyết mối quan hệgiữa hiệu quả hoạt động và mức độ hài lòng đối với các chủ thể thực hiện hành vi tìnhnguyện

3.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tai:

Trong khuôn khổ hoạt động của dự án quốc gia “Tăng cường năng lực hoạt độngtình nguyện vì sự phát triển ở Việt Nam” được triển khai bởi Trung ương Đoàn và hỗ trợbởi UNV thông qua hoạt động của Trung tâm Tình nguyện Quốc Gia cho thấy sự cầnthiết phải tiến hành nghiên cứu để đưa ra chiến lược phát triển hoạt động tình nguyện vàquản lý mạng lưới tình nguyện tự phát trong thời gian tới Như vậy đề tai nghiên cứu này

đã giải quyết được một trong những vấn đề tồn tại của đơn vị thực tập ( Trung tâm Tìnhnguyện Quốc gia), cụ thể là tổng hợp thông tin và đưa ra các đề xuất cho phương hướng

tổ chức và quản lý hoạt động tình nguyện tự phát của Trung tâm để phù hợp với mongđợi của cộng đồng tình nguyện dựa trên mức độ hài lòng đo được từ nghiên cứu

4 Đối tượng, Khách thể, Câu hỏi, Mục tiêu, Phạm vi, nghiên cứu

4.1 Đối tượng, khách thể nghiên cứu

4.4.1 Đối tượng nghiên cứu: Mức độ hài lòng của cộng đồng tình nguyện về hoạtđộng thanh niên tình nguyện tự phát

4.4.2 Khách thể nghiên cứu: Cộng đồng tình nguyện viên

4.2.Câu hỏi nghiên cứu

Mức độ hài lòng về các hoạt động tình nguyện tự phát trong năm thanh niên 2014 nhưthế nào?

Các nhóm yếu tố nào tác động nhiều nhất đến mức độ hài lòng của cộng đồng tìnhnguyện đối với phong trào tình nguyện tự phát hiện nay?

4.3.Mục tiêu nghiên cứu

Xác định được mức độ hài lòng đối với các lĩnh vực hoạt động tình nguyện tự phát

Xác định mức độ tác động của các nhóm yếu tố tác động đến mức độ hài lòng về hoạtđộng tình nguyện tự phát hiện nay

Đề xuất các biện pháp tác động nâng cao mức độ hài lòng về chât lượng hoạt độngtình nguyện tự phát thông qua hoạt động của Trung tâm Tình nguyện Quốc gia

4.4 Phạm vi nghiên cứu

Nội dung nghiên cứu: Khóa luận chỉ tập trung nghiên cứu các lĩnh vực hoạt độngtình nguyện thuộc phong trào tình nguyện tự phát Tập trung vào các lĩnh vực hoạt động

về xóa đói giảm nghèo, y tế sức khỏe, môi trường, giáo dục và bình đẳng giới thông quacác nhóm tiêu chí về chất lượng, số lượng hoạt đông; về phương thức hoạt động; về vaitrò của trung tâm Tình nguyện Quốc gia với công tác quản lý phong trào; về các nguồnlực và tính bền vững của các hoạt động tình nguyện trong từng lĩnh vực cụ thể thuộcphong trào tình nguyện tự phát.

Không gian nghiên cứu: Nghiên cứu trong cộng đồng tình nguyện trực thuộc mạnglưới tình nguyện miền Bắc

Thời điểm nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung thu thập thông tin về mức độ hài lòngcủa cộng đồng tình nguyện trong năm Thanh niên 2014

Thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 2 năm 2015 đến tháng 4năm 2015

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

5.1.1 Chủ nghĩa Mác – Lênin

Trong quá trình nghiên cứu, khóa luận này dựa trên phương pháp luận của chủnghĩa Mác- Lê Nin làm nền tảng phương pháp luận chung, đồng thời sử dụng cácnguyên lý cơ bản khác của xã hội học Mác – xít làm cơ sở nhận thức luận Trong quátrình nghiên cứu dựa trên cơ sở một số quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử để làmtiền đề cho quá trình nghiên cứu

Một số nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật lịch sử được vận dụng trong đề tainhư sau:

Chủ nghĩa duy vật lịch sử khẳng định tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội chỉ rarằng trong một xã hội thì các hoạt động trong xã hội sẽ quyết định ý thức của các thànhviên trong xã hội đối với hành động đó Dưới một khía cạnh khác, nếu ý thức xã hội pháttriển đến một giai đoạn nào đó vượt trước tồn tại xã hội thì cũng có tác động ngượ trở lạitới các hành động xã hội của chủ thể trong xã hội đó Trong đề tai, áp dụng những cơ sởtrên ta có thể xác định rằng mức độ hài lòng của xã hội đối với các hoạt đồng tình nguyện

tự phát không xuất phát từ bản thân cá nhân trong xã hội một cách độc lập mà xuất phát

từ các hành động xã hội và cụ thể hơn là được đo thông qua sự tác động của các lĩnh vực

tình nguyện ( tồn tại xã hội) Và nếu muốn điều chỉnh các tồn tại xã hội đó (điều chỉnhcác hoạt động tình nguyện sao cho hiệu quả) thì cần phải thay đối quan điểm về cách hoạtđộng tình nguyện tự phát Muốn thay đổi quan điểm của cộng đồng tình nguyện thì cầnphải xác định rõ nhu cầu và sự hài lòng của họ thì mới có thể tác động chính xác vào cácyếu tố cần thiết để đạt được mục đích điều chỉnh các hoạt đông tình nguyện tự phát hiệnnay.

Trong các quan hệ xã hội, các quan hệ sản xuất là cơ sở hiện thực của mỗi xã hộinhất định, cấu trúc hạ tầng, trên đó xây dựng lên kiến trúc thượng tầng trong đó có hìnhthái ý thức xã hội với những thiết chế của chúng Áp dụng cơ sở lý thuyết này trong việcphân tích yếu tố truyền thông tác động đến ý thức của cộng đồng về lĩnh vực hoạt độngtình nguyện Mỗi hệ thống giá trị sẽ có cách đánh giá khác nhau, hài lòng khác nhau đốivới hoạt động tình nguyện tự phát một phần nào đó phụ thuộc vào tính chất và trình độphát triển của công nghệ truyền thông về phong trào tình nguyện trong thời điểm hiệnnay Do vậy, cần thiết phải nghiên cứu về yếu tố truyền thông nhằm kiểm tra về ý thức vàmức độ quan tâm của chính cộng đồng tình nguyện đối với hoạt động tình nguyện hiệnnay

Các vấn đề xã hội luôn luôn nảy sinh không ngừng, đến một giai đoạn nhất định sẽmâu thuẫn với những phương thức tình nguyện cũ đã không còn hợp lý và đòi hỏi phảithay đổi các quan hệ ấy bằng những quan hệ tình nguyện mới, tiến bộ hơn Trong xã hộiViệt Nam, sự thay đổi ấy cần được thực hiện bằng những cuộc cách mạng trong phongtrào tình nguyện tự phát

Chủ nghĩa duy vật lịch sử nhằm phát hiện ra những quy luật chung nhất của sự vậnđộng phát triển của lịch sử và cụ thể ở đây là hoạt động tình nguyện tự phát, là nguyênnhân dẫn đến sự thay thế các loại hình tình nguyền từ không chuyên đến chuyên nghiệphơn, vận động theo hình xoáy ốc và đỉnh cao của nó là xã hội tình nguyện, một xã hộimang tính cộng đồng tình nguyện cao

5.1.2 Các phương pháp luận Xã hội học

Các phương pháp luận về xã hội học trong đề tai sẽ được trình bày rõ hơn trongphần 1 chương 1 của đề tai

5.2 Phương pháp thu thập thông tin

5.2.1 Phân tích tài liệu:

Đề tài dựa trên việc phân tích các tai liệu như bảo cáo của Trung tâm Tình nguyệnQuốc gia về hoạt động tình nguyện; các nghiên cứu về phong trào tình nguyện tại ViệtNam của UNV và báo cáo “Tổng kết 15 năm phong trào tình nguyện” của Trung ươngĐoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Ngoài ra đề tai còn sử dụng các nghiên cứuliên quan đến mức độ hài lòng của cộng đồng trong Tạp chí Xã hội học từ năm 2012 đến

2014 Từ đó có một góc nhìn khách quan, toàn diện về vấn đề nghiên cứu nhằ đánh giá

sơ bộ mức độ hài lòng của cộng đồng tình nguyện về các hoạt động tình nguyện tự pháthiện nay

5.2.2 Trưng cầu ý kiến bằng bảng hỏi tự ghi (Anket):

Đây là phương pháp được sử dụng khá phổ biến cho việc thu thập thông tin trong cácnghiên cứu Xã hội học, bằng cách thiết kế và phát bảng hỏi cho đối tượng điều tra tựđiền, sau đó thu thập ý kiến của khách thể nghiên cứu qua bảng hỏi Phương pháp này sẽđảm bảo thu được đầy đủ các thông tin cần thiết làm rõ các chỉ báo trong nghiên cứu nhưcác thông tin về nhân khẩu, các thông tin về quan điểm cá nhân mà không thể thu thậpchính xác thông tin khi dùng các phương pháp khác ( tính đảm bảo bí mật của phươngpháp này cao hơn so với các phương pháp khác)

Thông tin thu được là toàn bộ câu trả lời thể hiện quan điểm, thái độ và ý thức, mức

độ hài lòng của các tình nguyện viên đối với kết quả của các phong trào tình nguyện tựphát hiện nay

5.2.3 Phỏng vấn sâu:

Để kiểm chứng lại tính thực tiễn trong những thông tin thu thập được thông qua việc

sử dụng phương pháp phân tích tai liệu nhằm nâng cao chất lượng thông tin thu thập, cầnphải tiến hành các cuộc phỏng vấn sâu đối với 2 đối tượng sau: Cán bộ Trung tâm Tìnhnguyện Quốc gia và Ban quản lý các CLB tình nguyện tự phát trực thuộc quản lý củaTrung tâm Mục đích của những cuộc phỏng vấn này nhằm lấy ý kiến của cán bộ quản lýhoạt động tình nguyện của các tổ chức chính thức và phi chính thức để tạo cơ sở bướcđầu cho quá trình nghiên cứu, loại bỏ đi những biến số không phù hợp với nghiên cứu vàxác định rõ vấn đề cấp thiết cần phải điều tra hiện nay

5.2.2 Các công cụ thống kê sử dụng để phân tích số liệu

Chương trình Limesurvey là một phần mềm khảo sát qua internet giúp cho cuộc khảosát giảm bớt kinh phí và thời gian để điều tra mà vẫn đạt hiệu quả như mong đợi Xét trênphạm vi nghiên cứu của đề tai cũng như những yếu tố khách quan trong việc thu thập dữliệu, nhóm nghiên cứu sử dụng phần mềm này như là một công cụ để thu thập số liệuthay cho phương pháp phát bảng hỏi điều tra thông thường

Phần mềm SPSS 20.0 là phần mềm thống kê được sử dụng phổ biến cho các nghiên

cứu điều tra xã hội học SPSS rất mạnh cho các phân tích như kiểm định phi tham số

(Chi-square, Phi, lamda….), thống kê mô tả, kiểm định sự tin cậy của thang đo

bằng Cronbach Alpha, phân tích tương quan, hồi quy tuyến tính đơn và bội, kiểm định

trung bình (T-test), kiểm định sự khác nhau giữa các biến phân loại (định danh) bằngphân tích phương sai (ANOVA), hay sử dụng biến giá (hồi quy với biến phân loại), hồiquy nhị thức (logistic), vv Do vậy chúng tôi lựa chọn sử dụng phần mềm này để phântích các dữ liệu thu được từ khảo sát

5.3 Phương pháp chọn mẫu

Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản: là phương thức chọn mẫu mà tất các các các thểtrong quần thể mẫu có cơ hội để chọn làm mẫu Đây là dạng đơn giản nhất của mẫu xácsuất

Đề tai sử dụng công thức dưới đây để xác định kích thước mẫu:

6 Giả thuyết nghiên cứu và khung lý thuyêt

6.1 Giả thuyết nghiên cứu

- Mức độ hài lòng trong lĩnh vực xóa đói giảm nghèo cao hơn so với các lĩnh vựctình nguyện khác

- Yếu tố quan điểm cá nhân có sự tác động mạnh nhất đến mức độ hài lòng của cộngđồng tình nguyện với phong trào tình nguyện tự phát

- Để cải thiện, nâng cao tính thống nhất trong hoạt động điều phối, nên ưu tiên chotiên hoạt động đào tạo nguồn nhân lực

6.2 Khung lý thuyết

Thực trạng tác độngYếu tố tăng cườngBiện pháp

Mức độ hài lòng

Phong trào thanh niên tình nguyện tự phát trong lĩnh vực

Xóa đói

giảm nghèo

Y tế - Sức khỏe

Môi trường

Giáo dục Bình

đẳng giới

Kinh tếChính trịVăn hóa

Xã hội

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ

SỰ HÀI LÒNG TRONG LĨNH VỰC TÌNH NGUYỆN TỰ PHÁT

1.1 Một số lý thuyết xã hội học

1.1.1 Lý thuyết hành động xã hội

Trong ngành xã hội học, hành động xã hội (tiếng Anh: Social actions) là một hìnhthức hoặc cách thức giải quyết các mâu thuẫn hay các vấn đề xã hội Hành động xã hộiđược tạo ra bởi các phong trào xã hội, các tổ chức, các đảng phái chính trị, v.v Thựcchất, hành động xã hội là sự trao đổi trực tiếp giữa các cá nhân với nhau cũng như cáckhuôn mẫu quan hệ đã được cấu trúc hóa bên trên các nhóm, tổ chức, thiết chế và xãhội Một thực tế có thể quan sát được trong mọi tình huống cá nhân và công cộng hàngngày là hành động xã hội của con người diễn ra theo những quy tắc nhất định và trongnhững hình thái nhất định, những quy tắc và hình thái này có một sứ bất biến tươngđối Hành động xã hội là cốt lõi của mối quan hệ giữa con người với xã hội, đồng thời

là cơ sở của đời sống xã hội của con người Hành động xã hội mang một ý nghĩa baotrùm tổng thể các mối quan hệ xã hội

Định nghĩa của nhà xã hội học người Đức Max Weber về hành động xã hội chorằng, hành động xã hội là hành vi hướng tới sự đáp lại của người khác; là hành vi màchủ thể gắn cho ý nghĩa chủ quan nhất định, một hành động xã hội là một hành độngcủa một cá nhân mà có gắn một ý nghĩa vào hành động ấy, và cá nhân đó tính đếnhành vi của người khác, bằng cách như vậy mà định hướng vào chuỗi hành động đó.Weber đã nhấn mạnh đến động cơ bên trong chủ thể như nguyên nhân của hành động

- Một hành động mà một cá nhân không nghĩ về nó thì không thể là một hành động xãhội Mọi hành động không tính đến sự tồn tại và những phản ứng có thể có từ nhữngngười khác thì không phải là hành động xã hội Hành động không phải là kết quả củaquá trình suy nghĩ có ý thức thì không phải là hành động xã hội

Weber cho rằng việc phân loại hành động của con người có ý nghĩa rất quantrọng đối với xã hội học bởi vì mặc dù nghiên cứu hành động con người, khoa học xãhội chủ yếu quan tâm đến hành động xã hội Có thể coi bảng phân loại hành động xãhội của Weber là một lý thuyết về hành động xã hội bởi vì ông đã sử dụng cách phânloại này đê ;ý giải sự biến đổi xã hội và định nghĩa về xã hội học Thuyết hành động

xã hội của Weber phân biệt rõ bốn loại hành động xã hội như sau:

Hành động duy lý – công cụ: Là hành động được thực hiện với sự cân nhắc, tínhtoán, lựa chọn công cụ, phương tiện mục đích sao cho hiệu quả cao nhất Thông qua

đó, đề tai cần xác đinh rõ sự hài lòng luôn bắt nguồn tự sự cân nhắc giữa yếu tố nguồnlực với các yếu tố về chất lượng và số lượng các hoạt động tình nguyện

Hành động duy lý giá trị: là hành động được thực hiện vì bản thân hành động( mục đích tự thân) Thực chất loại hành động này có thể nhằm vào những mục đíchphi lý nhưng lại được thực hiện bằng những công cụ phương tiện duy lý Trong đề tainày, nhóm nghiên cứu vận dụng cơ sở này để giải thích mối quan hệ giữa mức độ hàilòng của tình nguyện viên và nhưng lợi ích của phong trào hoạt động tình nguyện đemlại cho cộng đồng và cho bản thân tình nguyện viên

Hành động cảm tính ( xúc cảm): Là hành động do các trạng thái xúc cảm hoặc tìnhcảm bột phát gây ra mà không có sự cân nhắc, xem xết, phân tích mối quan hệ giữacông cụ, phương tiện, mục đích hành động Vận dung cơ sở về hành động cảm tínhvào trong đề tai nhằm giải thích các quan điểm cá nhân về hoạt động tình nguyện cóvới những ảnh hưởng của nó đến mức độ quan tâm của tình nguyện viên với hoạtđộng tình nguyện

Hành động theo truyền thống là loại hành động tuân thủ theo những thói quen,nghĩ lễ, phong tục, tập quán, truyền thống được truyền tư đời này sang đời khác Cóthể nói hoạt động tình nguyện vì cộng đồng là hoạt động dựa nhiều trên yếu tố truyềnthống là lành đùm lá rách của dân tộc Việt Nam Do đó cần thiết phải nghiên cứu cáctác động của những chuẩn mực xã hội, chuẩn mực nhóm đối với ý thức và thái độ củatình nguyện viên đối với phong trào tình nguyện tự phát hiện nay

Với việc sử dụng lý thuyết hành động xã hội vào nghiên cứu đề tai, ta có thể thấyđược yếu tố tác động đến mức độ quan tâm của cũng như mức độ hài lòng của cácnhóm đối tượng trong cộng đồng tình nguyện với phong trào thanh niên tự phát hiệnnay Thông qua việc coi việc đánh giá hoạt động tình nguyện tự phát của các nhóm đốitượng nghiên cứu đều là các hành động xã hội, đề tai sẽ phân tích sâu vào các khíacạnh liên quan đến những mong muốn, nhu cầu của các cá nhân và của xã hội với hoạtđộng thanh niên tình nguyện tự phát để đánh giá được chính xác mức độ hài lòng của

họ Bên cạnh đó, lý thuyết còn góp phần giúp cho nghiên cứu tìm ra được những giảipháp giúp tăng cường chất lượng của các phong trào tình nguyện tự phát hiện naykhông chỉ dưới góc độ chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội mà còn dưới góc độ của chínhcác thành viên trong xã hội với nó

1.1.2 Lý thuyết về sự hài lòng của khách hàng

Sự hài lòng khách hàng là trạng thái cảm xúc đối với sản phẩm dịch vụ đã từng sửdụng (Spreng và cộng sự., 1996) Bachelet (1995) định nghĩa hài lòng của khách hàng làmột phản ứng mang tính cảm xúc của khách hàng đáp lại với kinh nghiệm của họ với mộtsản phẩm hay dịch vụ Sự hài lòng của khách hàng là mức độ của trạng thái cảm giác củamột người bắt nguồn từ việc so sánh kết quả thu được từ việc tiêu dùng sản phẩm/dịch vụvới những kỳ vọng của anh ta (Kotler, 1996) Nhìn chung các nhà nghiên cứu xem xét sựhài lòng là cảm giác thoải mái khi khách hàng được đáp ứng như kỳ vọng của họ về sảnphẩm, dịch vụ Sự hài lòng chung về dịch vụ được xem xét như một biến riêng trong mốiquan hệ với các thành phần chất lượng dịch vụ (ví dụ: Atilgan et al (2003), Chow andLuk (2005), Mostafa, 2005; Ahuja et al, 2011; Chakraborty and Majumdar, 2011; Ahmad.and Samreen., 2011; Zarei et al, 2012) vv…)

Nếu coi như phong trào thanh niên tình nguyện tự phát như một công ty cung cấpdịch vụ tình nguyện thì nhiều người cho rằng khách hàng ở đây được hiểu là người thụhưởng lợi ích từ hoạt động tình nguyện và nhân viên bán hàng ở đây được hiểu là cáctình nguyện viên là không chuẩn xác Phải hiểu đúng người thụ hưởng lợi ích từ cáchoạt động tình nguyện tự phát không chỉ có những nhóm người thuộc đối tượng củacác phong trào mà còn có chính các tình nguyện viên tham gia phong trào đó Vớicách giải thích trên, đề tai áp dụng thang đo SERVQUAL để đánh giá chất lượng dịch

vụ Parasuraman & ctg (1994) đã liên tục kiểm định thang đo và xem xét các lý thuyếtkhác nhau, và cho rằng SERVQUAL là thang đo đạt độ tin cậy và giá trị Thang đonày có thể áp dụng trong các loại hình dịch vụ khác nhau như nhà hàng, khách sạn,bệnh viện, trường học, các hãng hàng không, du lịch, và trong nghiên cứu là dịch vụtình nguyện vì cộng đồng Thang đo SERVQUAL đo lường chất lượng dịch vụ dựatrên sự cảm nhận bởi chính các khách hàng sử dụng dịch vụ Parasuraman & ctg(1985) cho rằng, bất kỳ dịch vụ nào, chất lượng dịch vụ cảm nhận bởi khách hàng cóthể mô hình thành 10 thành phần Tuy nhiên đề tai chỉ sử dụng một số thành phần sautrong nghiên cứu :

Tin cậy (reliability): nói lên khả đạt được các mục tiêu đặt ra của các phong trào tìnhnguyện trong thực tế

Đáp ứng (Responsiveness): nói lên sự mong muốn và sẵn sàng của các nguồn lực về

cơ sở vật chất, kinh phí cho các hoạt động tình nguyện

Năng lực phục vụ (Competence): Nói lên trình độ chuyên môn để thực hiện dịch vụ.Khả năng phục vụ biểu hiện khi đơn vị quản lý tình nguyện tiếp xúc với các tình nguyệnviên Các cán bộ điều phối trực tiếp thực hiện điều phối và khả năng nghiên cứu để nắmbắt thông tin liên quan cần thiết cho việc phục vụ nhu cầu tình nguyện của các tìnhnguyện viên.

Tiếp cận (access): liên quan đến việc tạo mọi điều kiện dễ dàng cho tình nguyện viêntrong việc tiếp cận với các hoạt động tình nguyện ở nhiều lĩnh vực thông qua truyềnthông, các khóa đào tạo

Lịch sự (Courtesy): nói lên sự tương tác giữa cán bộ quản lý tình nguyện với tìnhnguyện viên thông qua thái độ niềm nở, tôn trọng và thân thiện

Thông tin (Communication): liên quan đến việc giao tiếp, thông đạt cho tình nguyệnviên bằng các phương tiện, cách thức truyền thông mà họ (tình nguyện viên) hiểu biết dễdàng và lắng nghe về những vấn đề liên quan đến họ như giải thích về hoạt động, vai tròcủa họ, chi phí tham gia, lợi ích của họ cũng như giải quyết khiếu nại thắc mắc trong quátrình triên khai kế hoạch

Tin nhiệm (Credibility): nói lên khả năng tạo lòng tin, làm cho tình nguyện viên tincậy vào tính thiết thực từ các hoạt động của phong trào tình nguyện tự phát Khả năngnày thể hiện qua tên tuổi và tiếng tăm sự chuyên nghiệp của CLB

An toàn (Security): liên quan đến khả năng bảo đảm sự an toàn cho tình nguyện viên,thể hiện qua sự an toàn về vật chất, tai chính, cũng như bảo mật thông tin

Hiểu biết tình nguyện viên(Understanding volunteer): thể hiện qua khả năng hiểu biết

và nắm bắt nhu cầu của tình nguyện viên thông qua việc tìm hiểu những đòi hỏi của họ,quan tâm đến cá nhân họ và nhận dạng được tình nguyện viên thường xuyên

Như vậy có thể thấy nếu coi tình nguyện viên là một khách hàng của phong trào tìnhnguyện tự phát thì sự hài lòng của họ cũng chính là một yếu tố đánh giá chất lượng củahoạt động thanh niên tình nguyện hiện nay

1.2 Các khái niệm liên quan

1.2.1 Khái niệm về tình nguyện, tình nguyện viên, điều phối viên tình nguyện.

Theo Từ điển tiếng Việt ( Hoàng Phê – 1988): Tình nguyện là “tự nhân trách nhiệm

để làm việc gì đó” Vì vậy “Tình nguyện” chỉ hoạt động mang tính tự nguyên, khôngquản ngại khó khăn, gian khó của cá nhân, không vì mục đích cá nhân mà vì lợi ích của

xã hội, cộng đồng tình nguyện

Liên Hợp Quốc (UN) đã xác định 3 đặc điểm chính của hoạt động tình nguyện là hoạtđộng được thực hiện một cách tự nguyện, không có sự ép buộc, không vì lợi ích về taichính và mang lại lợi ích cho cộng đồng tình nguyện và phát triển bản thân TNV Làm rõkhái niệm trên, đề tai xác định rõ ràng về các hoạt động tình nguyện trong các phong tràocủa thanh niên hiện nay Đây là cơ sở chính để xác định vấn đề nghiên cứu

Tình nguyện viên là những người tự nguyện đống góp, chia sể những kiến thức, kỹnăng, kinh nghiệm của họ để giúp đỡ và đóng góp cho cộng đồng tình nguyện Họ lànhững người có tấm lòng nhân ái, có ý thức tự giác và có tinh thần tình nguyện tham giahoạt động trong các đội hình tình nguyện, hoạt động theo cá nhân hoặc trong các tổ chức,TNV sẵn sàng làm các công việc khó khăn, gian khổ mà không đòi hỏi quyền lợi vật chấtcho bản thân Đối với nghiên cứu này, đối tượng tình nguyện viên hướng đến ở đây lànhững người hoạt động trong lĩnh vực tình nguyện tự phát

Người quản lý, điều phối công tác tình nguyện được hiểu là những người có thểkhông có một chức danh hoặc bản mô tả công việc chính thức nói rằng họ đang “quảnlý” các TNV, nhưng nếu họ đang tham gia việc lên kế hoạch, tổ chức hay điều phối các

dự án/ chương trình/ hoạt động tình nguyện hoặc các hoạt động luên quan như tuyểndụng, đào tạo hoặc phân công công việc cho các TNV, điều đó có nghĩa là họ đang giữvai trò như người quản lý hay điều phối công tác tình nguyện Trong đề tai, người quản

lý, điều phối công tác tình nguyện là cán bộ của Trung tâm Tình nguyện Quốc gia và Banthường trực Mạng lưới Tình nguyện miền Bắc

1.2.2 Các hình thức hoạt động tình nguyện – Hoạt động tình nguyện tự phát:

Công tác tình nguyện tồn tại trong phần lớn các cộng đồng tình nguyện, xã hội và cácnền tảng văn hóa và hình thức tham gia tình nguyện có thể rất đa dạng tùy theo từng bốicảnh khác nhau

Có nhiều cách nhận diện về hình thức hoạt động tình nguyện hiện có ở Việt Nam hiệnnay, có thể nhận diện theo tư cách háp nhân của tổ chức hay nhận diện từ tính chất củahoạt động tình nguyện Sự phân chia này chỉ mang tính chất tương đối khi xem xét đến

tính pháp lý Chính thức hay không chính thức của tổ chức, cá nhân hoạt động tìnhnguyện Trong đó, hoạt động tình nguyện chính thức được hiểu là các hoạt động tìnhnguyện do các tổ chức có đăng ký pháp nhân đứng ra tổ chức hoạt động Hoạt động tìnhnguyện phi chính thức hay còn gọi là “ hoạt động tình nguyện tự phát” được hiểu là cáchoạt động tình nguyện do cá nhân, câu lạc bộ, đội, nhóm, mạng lưới tình nguyện hoạtđộng dựa trên sự đồng thuận của nhóm và không đăng kí pháp nhân chính thức

Hoạt động tình nguyện tự phát ( hoạt động phi chính thức) có những đặc điểm sau:Hành động tự phát; Không có mối quan hệ với các cơ quan khác; Cơ cấu tổ chức linhhoạt hoặc không có; Kiểu công việc linh hoạt; Sử dụng các kỹ năng có sẵn của TNV.Những đặc điểm trên là cơ sở cho nghiên cứu xác định được các chỉ báo nhằm giúp xácđịnh chính xác thông tin cần tìm hiểu về các đội nhóm tình nguyện tự phát hiện nay

Đề tai nghiên cứu tập không tập trung phân tích về hình thức các tổ chức tình nguyện

tự phát mà đi vào tính hiệu quả trong các hoạt động tình nguyện tự phát hiện nay thôngqua các linh vực chính như an sinh xã hội, y tế sức khỏe, hỗ trợ giáo dục, bình đẳng giớivv

1.2.3 Tổ chức và quản lý hoạt động tình nguyện

Đây là một trong những hoạt động then chốt quyết định tính bền vững của hoạt độngtình nguyện, các tổ chức hoạt động tình nguyện quản lý tốt hoạt động tình nguyện nghĩa

là làm tốt các việc liên quan đến tuyển dụng, làm hài lòng và giữ chân tình nguyện viênhay không phụ thuộc vào việc quản lý hoạt động tình nguyện

Thực tế cho thấy không ít tình nguyện viên không tham gia hoạt động tình nguyệnnữa vì lý do quản lý hoạt động không tốt Đó có thể là vì tổ chức không sử dụng tốt thờigian của tình nguyện viên; không biết tận dụng năng lực của họ; nhiệm vụ của tìnhnguyện viên không rõ ràng Do vậy công tác quản lý hoạt động tình nguyện ở đây đượcnghiên cứu thông qua vai trò của Trung tâm Tình nguyện Quốc gia trong công tác hỗ trợ

tổ chức và quản lý các câu lạc bộ, đội, nhóm tình nguyện tự phát hiện nay

1.2.4 Truyền thông, truyền thông đại chúng:

Truyền thông là gì? Có thể nói một cách ngắn gọn rằng truyền thông là một quátrình truyền đạt thông tin Truyền thông (communication) là một dạng hoạt động cănbản của bất cứ một tổ chức nào mang tính chất xã hội

Trong xã hội loài người, truyền thông lại càng là một điều kiện tiên quyết để có thểhình thành nên một “xã hội” hoặc “cộng đồng tình nguyện”

Người ta thường phân biệt ba loại truyền thông như sau :

- Truyền thông liên cá nhân (giữa người này với người khác)

- Truyền thông tập thể (tức là truyền thông trong nội bộ một cơ quan, một công ty,một tổ chức đoàn thể, hay một nhóm xã hội nào đó)

- Truyền thông đại chúng

Dựa vào khái niệm này, đề tai nghiên cứu các thực trạng hoạt động truyền thông cholĩnh vực hoạt động tình nguyện tự phát và cụ thể hơn là xác định các kênh thông tintruyền thông có khả năng tiếp cận và cung cấp thông tin nhiều nhất đến xã hội thông quachính mức độ hài lòng của xã hội với chúng

1.2.5 Nhân khẩu học

Phân tích nhân khẩu học có thể thể áp dụng cho toàn bộ xã hội hoặc cho các nhómđược xác định bởi các tiêu chí nhưgiáo dục, quốc tịch, tôn giáo và dân tộc Nhân khẩuhọc có thể được xem như là một phân ngành của xã hội học mặc dù có một số khoa nhânkhẩu học riêng biệt Đối tượng của nhân khẩu học thường là đo lường tiến trình phát triểncủa dân số, tuy nhiên những nghiên cứu rộng hơn về nhân khẩu học cũng bao gồm sựphân tích mối quan hệ giữa những quá trình kinh tế, xã hội, văn hóa và sinh học có ảnhhưởng đến dân số

Thông tin nhân khẩu họclà các đặc điểm về dân cư, bao gồm chủng tộc, độ tuổi, thunhập, trình độ giáo dục, tình trạng sở hữu nhà, tình trạng công việc,

Việc sử dụng khái niệm này nhằm mục đích xác định các biến số về nhân khẩu học cótác động đến khả năng nhận thức và mức độ quan tâm của cá nhân đối với hoạt động tìnhnguyện tự phát trong các lĩnh hỗ trợ cộng đồng tình nguyện không

Khía cạnh về thực trạng mức độ hài lòng mà cụ thể hơn ở đây là xác định được đúngđối tượng cần điều tra có hiểu rõ lĩnh vực hoạt động tình nguyện tự phát hay không cũngnhư nắm bắt được về mức độ hài lòng của cộng đồng tình nguyện thông qua các yếu tố

có khả năng đo được như đối với: Hoạt động hỗ trợ ngắn hạn, hoạt động dài hạn, truyềnthông, nhân lức, vốn, cơ sở vật chất, tính chuyên nghiệp, vai trò của Trung tâm Tìnhnguyện Quốc gia và một số chính sách liên quan đến phong trào tình nguyện tự pháttrong các lĩnh vực hiện nay

Về các yếu tố tác động đến mức độ hài lòng của các khách thể được nghiên cứu thôngqua có yếu tố như quan điểm cá nhân về hoạt động tình nguyện, trình độ học vấn, chuẩnmực xã hội, bối cảnh kinh tế, mức độ quan tâm về hoạt động ình nguyện, nhu cầu củabản thân, nhu cầu xã hội, tính bền vững của các hoạt động vv

Trên khía cạnh các giải pháp đề xuất cải thiện, nâng cao phong trào thì đề tài tập trungvào đánh giá các giải pháp đề xuất của chính tình nguyện viên hoạt động trong lĩnh vựctình nguyện tự phát hiện nay thông qua các đóng góp đối với Trung tâm Tình nguyệnQuốc gia trong vai trò là cơ quan quản lý hoạt động tình nguyện tự phát của Hội Liênhiệp Thanh niên Việt Nam

Chương II: SỰ HÀI LÒNG CỦA CỘNG ĐỒNG TÌNH NGUYỆN ĐỐI VỚI

PHONG TRÀO THANH NIÊN TÌNH NGUYỆN TỰ PHÁT 2.1 Tổng quan về phong trào thanh niên tình nguyện tự phát

2.1.1 Các phong trào thanh niên tình nguyện tự phát hiện nay

Năm 2014 – năm Thanh niên tình nguyện quốc gia, hàng loạt các hoạt động, phongtrào thanh niên tình nguyện được tổ chức, triển khai và đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận.Nhìn chung, theo Báo cáo tổng kết 15 năm phong trào Thanh niên Tình nguyện củaTrung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thì các hoạt động tình nguyệntrong năm diễn ra nhiều và chất lượng được tăng đáng kể Mặc dù vậy, để có cái nhìntổng quan hơn về đề tài, nhóm nghiên cứu sẽ điểm lại các hoạt động bản lề của năm trongtừng lĩnh vực tình nguyện tự phát cụ thể và mối quan hệ của các tổ chức tình nguyện tựphát với các tổ chức xã hội khác

Hoạt động tình nguyện tự phát đối với công tác xóa đối giảm nghèo diễn ra dướinhiều hình thức khác nhau với các niên hạn hoạt động khác nhau Có thể phân thành haihình thức phổ biến là hoạt động trợ giúp, từ trực tiếp ( ngắn hạn) tại chỗ thông qua tặngquà, tặng tiền, tặng gạo, tặng quần áo, tặng bữa ăn lớn hơn là giúp đỡ sửa chữa hoặctặng nhà mới; và các hoạt động trợ giúp dài hạn thông qua các dự án như đào tạo nghề,giới thiệu việc làm Hình thức trợ giúp trực tiếp, ngắn hạn đều thể hiện trong hình thứctình nguyện chính thức và phi chính thức thông qua nhiều hoạt động cụ thể với quy môkhác nhau và thường mang tính mùa vụ sự kiện như ngày vì người nghèo ( các hoạt độnghuy động và quà tặng do Mặt trận tổ quốc Việt Nam phát động và các tổ chức thành viênhưởng ứng phát động trong các cấp của tổ chức mình hoặc tổ chức trực thuộc tổ chứcmình); ngày thương binh liệu sĩ hoặc một số phong trào tình nguyện hướng đến đền ơnđáp nghĩa ( cựu chiến binh), tết thiếu nhi, tết trung thu, giúp đỡ người khuyết tật ( tổ chứcphi chính thức) hoặc các cuộc vận động quyên góp và tình nguyện sau thiên tai bão lũđối với các vùng bị ảnh hưởng hoặc các phong trào nguyện hè, mùa đông của Đoàn thanhniên kết hợp với các đơn vị tình nguyện tự phát trên địa bàn

Xuất phát từ chủ chương huy động mọi nguồn lực trong việc chăm lo sức khỏe cộngđồng, được sự khuyết khích của nhà nước hoạt động tình nguyện trong hoạt động y tếđược nhiều ngành, nhiều cấp và mọi người dân quan tâm Hoạt động tình nguyện tronglĩnh vực y tế và trợ giúp cộng đồng góp phần thực hiện 3 trong 8 mục tiêu của thiên niên

kỉ “giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em”, “ Cải thiện sức khỏe bà mẹ”, “ Phòng chống HIV/AIDS,sốt rét và các bệnh dịch khác” Theo Báo cáo Tình nguyện của Trung tâm Tình nguyện

Quốc gia năm 2014 nghiên cứu trong giai đoạn 2005 – 2010 thì nếu với cách cho điểmtheo thang điểm 10 ( 0 là mức độ thấp nhất và 10 là cao nhất) nhằm so sánh mức độ hiệuquả của sự trợ giúp từ các bên đối với các hộ gia đình trong lĩnh vực y tế cho thấy sự trợgiúp từ hoạt động không thuộc tình nguyện ( yếu tố nhà nước) được đánh giá hiệu quảnhất (7,9900 điểm), sau đó đến hoạt động của đoàn thể, các tổ chức chính trị xã hội(4,4233 điểm), hoạt động từ cá nhân,cộng đồng tình nguyện tự phát đứng thứ 3 với2,5867 điểm và hoạt động từ NGOs đứng thứ 4 với 1,4983 điểm Kết quả cho thấy, côngtác y tế và chăm sóc sức khỏe cộng đồng ở Việt Nam hiện nay về cơ bản vẫn là hoạt độngthuộc trách nhiệm của Nhà nước Kết quả dánh giá của cộng đồng cho thấy hiệu quả củacác hoạt động tình nguyện tự phát trong công tác y tế và chăm sóc sức khỏe cộng đồng đãđược cộng đồng thừa nhận tuy nhiên hiện tại trong lĩnh vực này vẫn còn chưa đạt được

sự cân bằng giữa các bên liên quan

Bản thân tình nguyện viên tham gia các hoạt động tình nguyện bảo vệ môi trườngcũng là hình thức nâng cao nhận thức và trách nhiệm của công dân trong việc bảo bệ môitrường Ngoài ra, các hoạt động tình nguyện với hình thức cung cấp kiến thức, kỹ năngcho cá nhân và cộng đồng đã góp phần giúp cho các cá nhân và cộng đồng nâng cao nhậnthức và thay đổi thái độ và hình vi có lợi cho môi trường Việc kết hợp một cách sáng tạogiữa hoạt động tình nguyện và phát triển kinh tế bền vừng thì hoạt động tình nguyện đãthự hiện đượcviệc tình nguyện viên và gia đình của họ chính là người được thụ hưởng kếtquả đầu ra của hoạt động tình nguyện tự phát bảo vệ môi trường Điều này tạo điều kiệncho hoạt động tình nguyện được thực hiện và nhân rộng một cách tự giác và bền vững.Các hoạt động tình nguyện bảo vệ môi trường diễn ra ở các đô thị đã tạo phong trào xâydựng nếp sống văn mình đô thị Nhiều mô hình tình nguyện vì môi trường, cộng đồngtham gia bảo vệ môi trường cũng như các mô hình tự quản bảo vệ môi trường đã ra đời

và hoạt động đã thúc đẩy tinh thần tình nguyện trong công tác bảo vệ môi trường

Đối với lĩnh vực giáo dục, các hoạt động tình nguyện trong lĩnh vực đã góp phần cảithiện khả năng tiếp cận và các cơ hội cho những trẻ em có hoàng cạnh khó khăn Với sốlương lớn tình nguyện viên tham gia hoạt động tình nguyện vào mùa hè tới các cấpđịaphương, hoạt động phong phú và đa dạng đã góp phần nâng cao dân trí và và triển thanhthiếu niên Qua mười năm hoạt động tình nguyện do Trung ương đoàn phát động vàomùa hè, trong đó có nhiều hoạt động hướng đến công tác giáo dục với nhiều thành tự nổibật đã đạt được góp phần xây dựng hình ảnh tốt đẹp về thanh niên, đoàn thanh niên trongcộng đồng và thúc đẩy tinh thần tình nguyện tự phát hiện nay trong lĩnh vực này

Tác động của hoạt động tình nguyện đến công tác bình đẳng giới được thể hiện quanhiều khía cạnh.Bản thân việc dược hợp tác với các chuyên gia, tình nguyện viên đến từnhiều quốc gia khác nhau thông qua các tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ nước

ngoài hỗ trợ VIệt Nam về bình đẳng giới đã tăng cường năng lực cho đối tác Việt Nam

và xây dựng khung pháp lý về bình đẳng giới ở Việt Nam Hiện nay có nhiều hình thứctình nguyện nhằm tuyên truyền về bình đẳng giới hoặc phòng chống bạo lực gia đình tạicocojng đồng đã góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng về bình đẳng giới Các hoạtđộng tình nguyện hướng đến bình đẳng giới không chỉ cung cấp kiến thức cho cá nhân,cộng đồng về kiến thức,, pháp luật lien quan đến bình đẳng giới mà còn giuos cho bảnthân phụ nữ nhận thức được quyền lợi của mình qua đó hoạt động tình nguyện sẽ giúptăng quyền cho phụ nữ Các hoạt động tình nguyện tự phát hướng đến bình đẳng giớiđược lồng ghép trong nhiều hoạt động khác nhau cho các nhóm xã hội khác nhau, đặcbiệt là nhóm thanh niên góp phần xây dựng thế hệ trẻ nhạy cảm giới và nói không vớibạo lực gia đình Bản thân việc cộng đồng được cung cấp kiến thwucs và tham gia phòngchống bạo lực gia đình tạo sự đồng thuận trên diện rộng về sự thay đổi định kiến giới,phòng chống bạo lực gia đình đã góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết vững mạnh, tiến

bộ, bình đẳng

2.1.2 Hình thức hoạt động tình nguyện tự phát tại Việt Nam hiện nay

Sự vận động của xã hội đa dạng, còn ở chỗ có không ít các tổ chức không chính danh– theo nghĩa là không cần đăng ký, không cần cấp quản lý nào thông qua, xét duyệt điều

lệ quy chế, thỏa thuận Đó là các Hội trọng thọ, Họi đồng hương, Hội đồng môn, Hộicủa các dòng họ, các nhóm tình nguyện, các Câu lạc bộ tại cộng đồng, các nhóm đồngđẳng, nhóm sinh viên Với các tổ chức hoạt động không chính danh thì không thể thống

kê một cách chính xác có bao nhiêu tổ chức, câu lạc bộ, mạng lưới vì không có cơ sởnào để xác định

Theo số liệu thu thập được từ nghiên cứu thì có thể kể đến một số các câu lạc bộ, đội,nhóm tình nguyện ở Hà Nội như: Cộng Đồng Ninh Bình Trẻ khu vực Hà Nội; Đội Sinhviên TÌnh nguyện Lam Sơn; Đội tình nguyện ĐỒng hương Hà Tĩnh tại Hà Nội; Hội sinhviên Bắc Giang tại Hà Nội (BSA); Hội sinh viên Ha Bắc; Tình nguyện Niềm tin; Đội tìnhnguyện Chắp cánh yêu thương; ĐỒng Hnah ước mơ; nhóm Ngọn lửa; câu lạc bộ tìnhnguyện Hòa Bình Xanh; câu lạc bộ Tình nguyện Trẻ; câu lạc bộ Viet’s Activity; Hội đồnghương sinh viên Nình Bình tại Hà Nội Bên cạnh các câu lạc bộ, đội, nhóm, mạng lướicòn có mô hình tổ chức cá nhân như Hội tình nguyện Chung tay vì cộng đồng; quỹ cơm5000đ Hà Nội, Câu lạc bộ Chí Linh Xanh, Đoàn thanh niên Hội Thanh niên Vận độngHiến máu; Tình nguyện Cỏ Ba Lá, volunteer for education, water wise, tình nguyệnTrường xưa, ENV Bảo vệ động vật hoang dã vv

Hoạt động của các hội này phần lớn là theo vụ việc, có thể có quy chế, điều lệ nhưngkhông rằng buộc chặt chẽ theo hệ thoogns thiết chế các cấp mà dựa trên sự đồng thuận.Mục tiêu của các hình thức hoạt động tình nguyện này là đáp ứng nhu cầu của nhóm nhỏ

và có tính tình nguyện rất rõ để làm một việc có ý nghĩa nhất định như thăm hỏi, độngviên, hỗ trợ gia đình người có hoàn cảnh khó khăn ( ốm đâu, bệnh hiểm nghèo, rủi rõtrong đời sống ) hoặc trợ giúp cộng đồng, nhóm yếu thges Tổ chức phi chính thức tậphợp những người cùng quê hương hoặc cùng học một thời, cùng sở thích Từ một khoacủa một tường Đại học, từ một nhóm người cùng học ở một trường thời niên thiếu, từnhững người có chung đam mê, sở thích ở bất kỳ không gian, địa danh nào Họ thànhlập và cũng tự giải thể rất đơn giản không cần Đại hội bầu cử lãnh đạo không nhất thiếtchịu sự quản lý của cơ quan quyền lực nhà nước, không có nghĩa vụ thuế Tuy nhiên,thực tế có những đội , nhóm, câu lạc bộ ban đầu hoạt động không chính danh nhưngquá trình hoạt động lớn mạnh và đăng ký với các đoàn hội để trở thành hoạt động tìnhnguyện chính danh

Hình thức hoạt động tình nguyện này không nhất thiết có phân chia các vị trí quản lýtình nguyện một cách rõ ràng mà hướng đến sự tham gia bình đẳng của các tình nguyệnviên và thậm chí người điều hành hoạt động tình nguyện cũng đồng thời là tình nguyệnviên Một cá nhân cũng có thể thucwcj hiện hoạt động tình nguyện mà không cần phảiliên hệ hoặc thông qua, xin phép chính quyền địa phương hay đoàn thể nào nếu trongcùng cộng đồng Tuy nhiên, phần lớn các hoạt động tình nguyện theo nhóm hoặc phối kếthợp giữa các nhóm khác nhau tới địa phương khác, ocojng đồng khác thì các đội nhómvẫn phải xin phép và thông qua hoặc phối kết hợp cùng với chính quyền hoặc các tổ chứcchính trị xã hội tại địa phương Hoạt động tình nguyện không chính thức thường gặp phảinhững khó khăn nhất định như nguồn lực về tài chính và con nguwofi cũng như khó hoạtđộng nếu chưa có uy tín với cộng đồng, địa phương

Dựa trên những cơ sở trên, nhóm nghiên cứu nhận thấy hình thức tình nguyện tự phátvẫn còn chưa đượ đánh giá cao cũng như còn gặp nhiều khó khăn trong công tác triênkhai tuy vậy các câu lạc bộ, đội, nhóm tự phát vẫn được thành lập và duy trì thườngxuyên thông qua các hoạt động liên tục của mình Như vậy có thể xác định rằng bản thânchính các tình nguyện viên hoạt động trong lĩnh vực tình nguyện tự phát cũng đã nhậnthấy những tồn tại này nhưng họ có sự tin tưởng và mức độ hài lòng tương đối với câulạc bộ của mình để từ đó là cơ sở tiếp tục duy trì hoạt động của mình Đề tài sẽ tập trungnghiên cứu mức độ hài lòng của cộng đồng tình nguyện trong các lĩnh vực nhỏ hơn đểchứng mình sự quan trọng của sự hài lòng trong công tác duy trì hoạt động tình nguyện

tự phát hiện nay

2.2 Mức độ hài lòng của cộng đồng tình nguyện về các lĩnh vực tình nguyện tự phát hiện nay

2.2.1 Mức độ quan tâm của cộng đồng tình nguyện với các hoạt động thuộc phong trào tình nguyện tự phát.

Hiện nay, các hoạt động thanh niên tình nguyện hoạt động trong lĩnh vực phát triểnbền vững vì cộng đồng đang tăng nhanh cả về mặt số lượng và chất lượng Các hoạt độngnày thường do các tổ chức xã hội như Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Thanh niên haycác tổ chức phi chính phủ thực hiện ở nhiều cấp độ và quy mô khác nhau ( từ trung ươngđến địa phương) Thành công của các hoạt động này chính là những bước đà cho các hoạtđộng tình nguyện tự phát hiện nay trong cộng đồng thanh niên Việt Nam

Tuy nhiên hiện nay chưa có số liệu chính xác nào thể hiện được mức độ quan tâm đếncác vấn đề tình nguyện của chính các tình nguyện viên ( các tình nguyện viên trong lĩnhvực khác nhau thường có sự quan tâm đến các lĩnh vực khác nhau) Do vậy, việc xác định

rõ mức độ quan tâm của cộng đồng tình nguyện với các hoạt động thuộc phong trào tìnhnguyện tự phát là yếu tố cơ bản nhằm xác định đối tượng phù hợp của nghiên cứu này

Thông quá số liệu thu thập được từ các phiếu khảo sát, nghiên cứu đã chỉ ra được các

số liệu về mức độ quan tâm của cộng đồng nói chung về hoạt động tình nguyệ hiên naytại Việt Nam

Bảng 2.1

Dựa trên bảng 2.2.1 ta thấy có 34% cộng đồng tình nguyện rất quan tâm đến các hoạtđộng tình nguyện, có 50,7% có mức độ quan tâm thường xuyên tới các phong trào tìnhnguyện Tuy vậy có 13,3% người được hỏi không quan tâm đến các hoạt độn tình nguyện

và có 2% không biết đến các hoạt động tình nguyện của các câu lạc bộ, đội, nhóm tìnhnguyện tự phát hiện nay Tuy nhiên số liệu này chưa thể hiện rõ mức độ quan tâm củatừng nhóm đối tượng tình nguyện hiện nay Để làm rõ điều đó, đề tai có sự so sánh mức

độ quan tâm của các đáp viên thông qua kinh nhiệm hoạt động tình nguyện của họ

Bảng 2.2

Với số liệu thu được từ bảng 2.2.2 thể hiện thì có đến 25,3% người được hỏi chưa cókinh nhiệm hoạt động nhiều trong lĩnh vực tình nguyện (tỉ lệ chiếm ¼ ) Với ¾ ngườiđược hỏi còn lại thì họ đều đã có kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực tình nguyện ởnhiều tổ chức khác nhau như: Cơm 5000đ Hà Nội, Trung tâm sáng kiến sức khỏe và dân