Hình tượng nhân vật trong tiểu thuyết huynh đệ của dư hoa

Đi tìm hiểu và khám phá hình tượng nhân vật trong tiểu thuyết Huynh đệ chính là cơ hội để tiếp cận với giá trị nội dung, tư tưởng và giá trị nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm.. Vì những lý

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

======

PHẠM THỊ LIÊN

HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT TRONG

TIỂU THUYẾT HUYNH ĐỆ CỦA

DƯ HOA

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

HÀ NỘI – 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

======

PHẠM THỊ LIÊN

HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT TRONG

TIỂU THUYẾT HUYNH ĐỆ CỦA

DƯ HOA

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Người hướng dẫn khoa học

TS NGUYỄN THỊ BÍCH DUNG

HÀ NỘI – 2018

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc của mình tới TS Nguyễn

Thị Bích Dung, người đã trực tiếp hướng dẫn tận tình, chỉ bảo tôi hoàn thành

khóa luận này

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới tất cả các thầy cô trong khoa Ngữ văn,đặc biệt là các thầy cô trong tổ Văn học nước ngoài và các bạn sinh viên trongnhóm khóa luận đã giúp đỡ, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôihoàn thành khóa luận này

Mặc dù đã có những cố gắng, nỗ lực tìm tòi nhất định, song chắc chắntrong quá trình hoàn thành khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót Vìvậy, tôi mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô và các bạn

để khóa luận được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 25 tháng 04 năm 2018

Sinh viên

Phạm Thị Liên

LỜI CAM ĐOAN

Những nội dung trong luận văn này là do tôi thực hiện dưới sự hướng

dẫn trực tiếp của TS Nguyễn Thị Bích Dung.

Mọi tham khảo dùng trong luận văn đều được trích dẫn rõ ràng tên tácgiả, tên công trình, thời gian, địa điểm công bố

Mọi sao chép không hợp lệ, vi phạm quy chế đào tạo, tôi xin chịu hoàntoàn trách nhiệm

Hà Nội, ngày 25 tháng 04 năm 2018

Sinh viên

Phạm Thị Liên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu 2

3 Mục đích nghiên cứu 6

4 Đối tượng nghiên cứu 6

5 Phạm vi khảo sát 7

6 Phương pháp nghiên cứu 7

7 Bố cục khóa luận 7

NỘI DUNG 8

Chương 1 ĐẶC ĐIỂM HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT TRONG HUYNH ĐỆ CỦA DƯ HOA 8

1.1 Khái niệm nhân vật và hình tượng nhân vật 8

1.1.1 Khái niệm nhân vật 8

1.1.2 Khái niệm hình tượng nhân vật 10

1.2 Dư Hoa và tiểu thuyết Huynh đệ 12

1.3 Một số đặc điểm hình tượng nhân vật trong Huynh đệ 14

1.3.1 Nhân vật bản năng 14

1.3.2 Nhân vật nhẫn tâm, vô cảm 20

1.3.3 Nhân vật giàu tình nghĩa 26

Tiểu kết chương 1 33

Chương 2 NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT TRONG HUYNH ĐỆ CỦA DƯ HOA 34

2.1 Nghệ thuật khắc họa ngoại hình nhân vật 34

2.2 Nghệ thuật khắc họa tính cách nhân vật 39

2.2.1 Thông qua mối quan hệ giữa nhân vật với hoàn cảnh xã hội 39

2.2.2 Thông qua ngôn ngữ nhân vật 47

2.2.2.1 Ngôn ngữ đối thoại 47

2.2.2.2 Ngôn ngữ độc thoại 57

Tiểu kết chương 2 59

KẾT LUẬN 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO

Dư Hoa là nhà văn xuất sắc trong văn học đương đại Trung Quốc Ôngđược xem là nhà văn tiêu biểu thuộc phái tiên phong, một trong những tràolưu tiểu thuyết có ảnh hưởng khá lớn trong văn học Trung Quốc những năm

80 của thế kỉ XX Các sáng tác của nhà văn thuộc nhiều thể loại, tản vănthường mang chất suy ngẫm về thời đại, truyện ngắn là tiếng nói về nhiều mặtthực tế xã hội và con người, tiểu thuyết đa diện trong cách nhìn văn hóa dân

tộc Cuốn tiểu thuyết Huynh đệ của Dư Hoa vừa mới ra đời đã làm xôn xao văn đàn Trung Quốc, được giới phê bình Trung Quốc ví như một “cơn lốc” Tháng 8 năm 2005, phần một tiểu thuyết Huynh đệ viết xong, nhà xuất bản

văn nghệ Thượng Hải Trung Quốc đã xuất bản và phát hành ba lần trongtháng với 350.000 cuốn Còn phần hai được tác giả viết xong vào ngày 20tháng 2 năm 2006 Sách dày 475 trang, 335.000 chữ Nhà xuất bản văn nghệThượng Hải xuất bản lần đầu tháng 3 năm 2006, số lượng 300.000 cuốn

Huynh đệ đã chứng tỏ được sức viết dồi dào của Dư Hoa, sự sáng tạo không

ngừng nghỉ để đóng góp cho nền văn học đương đại

Trong tác phẩm văn học nói chung và tiểu thuyết nói riêng, nhân vậtluôn đóng vai trò là yếu tố hạt nhân, kết đọng những tư tưởng, tình cảm của

tác giả, giống như “đứa con tinh thần” của tác giả Qua hình tượng nhân vật,

bạn đọc sẽ cảm nhận được thái độ, tình cảm, tư tưởng mà nhà văn muốn gửigắm qua tác phẩm Nhân vật càng được xây dựng chân thực, sống động baonhiêu thì tác phẩm càng có sức sống mạnh mẽ và lâu bền Văn học chính là

“tấm gương phản chiếu đời sống” thông qua phương tiện chủ yếu của nó là nhân vật Đọc tiểu thuyết Huynh đệ, ta nhận thấy tác phẩm có hình tượng

nhân vật rất chân thực, sinh động với nhiều lớp người, hạng người khác nhautrong xã hội Trung Quốc lúc bấy giờ Đi tìm hiểu và khám phá hình tượng

nhân vật trong tiểu thuyết Huynh đệ chính là cơ hội để tiếp cận với giá trị nội

dung, tư tưởng và giá trị nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm

Vì những lý do nêu trên, có thể khẳng định, nghiên cứu đề tài Hình

tượng nhân vật trong tiểu thuyết Huynh đệ của Dư Hoa là việc làm cần

thiết và có ý nghĩa thiết thực để chúng tôi có thể tìm ra những điểm độc đáo,riêng biệt trong tiểu thuyết của Dư Hoa và những đóng góp của nhà văn trongtiến trình tiểu thuyết Trung Quốc đương đại

2 Lịch sử nghiên cứu

Dư Hoa được xem là nhà văn tiên phong, tài hoa và cá tính bậc nhấttrong nền văn học Trung Quốc đương đại Những tác phẩm tiêu biểu của ông

đã được giới thiệu đến bạn đọc nhiều nơi trên thế giới và dành được nhiều sự

quan tâm của giới nghiên cứu phê bình Đặc biệt, cuốn tiểu thuyết Huynh đệ

của ông khi vừa mới ra đời đã tạo được sức hút mạnh mẽ đối với độc giả vàgiới nghiên cứu bởi tính hiện thực và những nét nghệ thuật đặc sắc của nó.Tại Trung Quốc, tháng 8 năm 2005, phần một cuốn tiểu thuyết được viếtxong, Nhà xuất bản văn nghệ Thượng Hải đã xuất bản và phát hành ba lầntrong tháng với 350.000 cuốn, nhà văn Dư Hoa cũng bắt đầu tất bật với những

cuộc phỏng vấn của các cơ quan báo chí và truyền thống Tại Việt Nam, đếnnăm 2006, tác phẩm được Nhà xuất bản Công An Nhân Dân phát hành và đãthu hút được sự quan tâm của đông đảo bạn đọc Hiện nay, ở Việt Nam, có

các công trình nghiên cứu tiểu thuyết Huynh đệ của Dư Hoa như:

Luận văn thạc sĩ Nghệ thuật tự sự của Dư Hoa qua tiểu thuyết Huynh

đệ của Dư Hoa (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, năm 2008) của Nguyễn

Thị Hưởng đã khám phá nghệ thuật tự sự trong tiểu thuyết Huynh đệ và đã

đưa ra được những nhận xét mang tính khái quát về nghệ thuật tự sự của DưHoa

Khóa luận tốt nghiệp Giọng điệu biếm hài trong tiểu thuyết Huynh đệ

của Dư Hoa (Trường Đại học Cần Thơ khoa Khoa học xã hội và nhân văn)

của Vương Kim Huê đã cho thấy trong Huynh đệ, “giọng điệu biếm hài” được biểu hiện ở nhiều sắc thái, cung bậc khác nhau “Giọng điệu biếm hài” ấy thể

hiện bên ngoài là sự khách quan, lạnh lùng, tàn nhẫn nhưng bên trong là sự

cảm thông, thương xót, đau đớn Viết Huynh đệ, Dư Hoa đã thể hiện đến tận

cùng của cái bi, cái hài, cái ác và cái thiện

Khóa luận tốt nghiệp Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết

Huynh đệ của Dư Hoa (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 khoa Ngữ văn)

của Bùi Thùy Linh Tác giả đã phân tích các thủ pháp nghệ thuật xây dựng

nhân vật trong Huynh đệ của Dư Hoa qua ba phương diện: kết cấu, các biện

pháp thể hiện nghệ thuật và lời văn nghệ thuật Và để thấy được sự độc đáo,đặc sắc trong nghệ thuật xây dựng nhân vật của Dư Hoa, tác giả đã so sánh,

đối chiếu với nhà văn Lỗ Tấn, chỉ ra sự kế thừa và phát triển “tinh thần Lỗ

Tấn” của Dư Hoa.

Bên cạnh đó, có một số bài viết được đăng trên các tạp chí khoa họcnhư:

Chấn thương tinh thần trong tiểu thuyết của Dư Hoa của Nguyễn Thị

Tịnh Thi, đăng trên Tạp chí Khoa học và Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm– Đại học Huế, năm 2015 Chấn thương tinh thần trong tiểu thuyết của DưHoa là tổ hợp những mặc cảm, sợ hãi, ám ảnh, cô đơn,… Mặc cảm bị bỏ rơi,mặc cảm tội lỗi và sự sợ hãi; ám ánh về máu me, bạo lực và chết chóc bao

phủ, vây bủa nhân vật từ lúc sinh ra cho đến lúc chết đi Chấn thương tinh

thần khiến họ đều rơi vào trạng thái đau khổ, tủi hận, trầm uất Đằng sau chấn thương tinh thần của nhân vât, đằng sau những “thế hệ mất mát” ấy là

cả một “hiện thực thậm phồn” của “thân xác xã hội” [16].

Tiểu thuyết Huynh đệ - Quan niệm mới của Dư Hoa về quan hệ gia đình của ThS Lê Thị Hòa Tác giả nghiên cứu và phân tích mối quan hệ gia

đình trong tiểu thuyết Huynh đệ của Dư Hoa, đó là quan hệ vợ chồng, cha con, anh em “Những mối quan hệ này luôn được đẩy đến tận cùng của sự

thử thách thông qua chuỗi sự kiện dày đặc với nhiều tình huống truyện và xung đột truyện.” [9].

Trên một số trang mạng điện tử có đăng tải các bài cảm nhận liên quan

đến tiểu thuyết Huynh đệ của Dư Hoa như:

h t t p: // c a n d c o m .v n/ v a n - h o a / T i e u - t hu y e t - H u y n h - d e- c h u a n - b i - ph a t - h a n h -

t a i - V i e t - N a m - 16 4 3 2 / v ới bài viết Tiểu thuyết Huynh đệ chuẩn bị phát hành tại

Việt Nam của Toàn Nguyễn Cuốn tiểu thuyết Huynh đệ của nhà văn Dư Hoa,

được giới phê bình Trung Quốc ví như một “cơn lốc” bởi sự hấp dẫn của gần

400 ngàn chữ cũng như ý tưởng quyết liệt của tác giả thử thách đến tận cùngnhân tính con người, chuẩn bị được phát hành tại Việt Nam Bản Việt ngữ

cuốn Huynh đệ do Vũ Công Hoan dịch, nhà xuất bản Công An Nhân Dân giữ

bản quyền

h t t ps : / / g i a i t r i v n e x p r e ss n e t/ t i n - tu c / s a c h / l a n g - v a n/ hu y n h - d e - c uon - t i e u -

t h u y e t - l a m -x o n - x a o - t r u n g - q uo c - 21 4 14 87 h t m l v ới bài viết Huynh đệ – cuốn

tiểu thuyết làm xôn xao Trung Quốc, Phó Thiên Tùng (Tháng 8 năm 2005).

Bài viết ghi lại cuộc trao đổi của tác giả Dư Hoa với tạp chí Văn học Trung

Quốc Khi được hỏi Huynh đệ chủ yếu kể một câu chuyện như thế nào thì nhà văn đã trả lời rằng: “Đây là cuốn tiểu thuyết được viết sau cuộc gặp nhau của

hai thời đại Phần một là câu chuyện xảy ra trong cách mạng văn hoá, đó là một thời đại của tinh thần cuồng nhiệt, bản năng bị kìm nén và những số phận

vô cùng thê thảm, không khác gì thời trung cổ ở Châu Âu Phần hai là câu chuyện đang diễn ra hiện nay, đó là một thời đại luân lý đảo điên, nôn nóng, buông thả, sống gấp và chúng sinh bày ra muôn hình muôn vẻ, còn hơn cả Châu Âu hiện nay.”

h t t ps : / / g i a i t r i v n e x p r e ss n e t/ t i n - tu c / s a c h / l a n g - v a n/ hu y n h - d e - t a c - p h a m -

l o n - h a y - l a - th u -rac - r u o i - 2 1 41 0 7 0 ht m l với bài viết Huynh đệ - tác phẩm lớn

hay là thứ rác rưởi của David Barboza, do Hà Linh dịch (Tháng 9 năm 2006).

Bài viết tổng hợp hai luồng ý kiến khác nhau về tiểu thuyết Huynh đệ, một bên chỉ trách khá nặng nề, thậm chí gọi tác phẩm là “rác rưởi và mang đầy

hơi hướng, kiểu cách Hollywood”, một bên “lên tiếng tán dương cuốn sách, coi đây là một bức tranh sống động về một xã hội Trung Quốc ngày càng thực dụng, buông thả và mất thăng bằng” Tác giả của bài viết còn nêu khái quát

chặng đường sáng tác của Dư Hoa và phong cách tiểu thuyết Huynh đệ.

h t t p: // www t h o t re c o m /luut r u / in d e x p h p ?menu =d etai &mid =50 &n id =2

1 0 6 với bài viết Tiểu thuyết của nhà văn Dư Hoa: mới lạ hay lố bịch? do Mỹ Duyên lược dịch “Cả phần của cuốn sách tập trung vào miêu tả thế giới của

những kẻ mới phất lên, những người công nhân, những người thất nghiệp, những kẻ lừa đảo và sự thay đổi của những số phận trong hai thời đại hoàn toàn khác nhau.”

h t t ps : / / www t i e n p hon g v n / v a n - n g h e / n gu o i - p h a i - s o n g - k e- c h u y e n -

hu

y n h - d e - 4 7 29 5 t p o v ới bài viết Người Phải sống kể chuyện Huynh đệ Đọc

Huynh đệ, có thể độc giả ít nhiều liên tưởng Báu vật của đời của Mạc Ngôn

bởi cũng mang giọng văn hài hước, cũng thông qua số phận từng người trong

một gia đình để phản ánh xã hội Nhưng Huynh đệ không bị lẫn với bất kì một

tác phẩm nào khác

h t t p: / /v h n t o r g v n / ti n - tu c / s a c h - h a y - n e n - d o c / 30 5 1 2 /- k i e u - nh a n - v a t - d a m -

d on g - t r on g - h u y n h - d e -c u a - d u - ho a v ới bài viết Kiểu nhân vật đám đông trong

Huynh đệ của Dư Hoa của Nguyễn Thị Mai Chanh, đăng trên Tạp chí VHNT

số 399, tháng 9 năm 2017 Tác giả bài viết cho rằng: “Tuy thuộc dạng nhân

vật phụ, không mang tên tuổi, ngoại hình, lai lịch, tính cách cụ thể song nhân vật đám đông giữ vai trò không nhỏ trong việc thể hiện ý đồ nghệ thuật của nhà văn.”

Trên đây là sơ lược một số tài liệu, bài viết, công trình nghiên cứu về

tiểu thuyết Huynh đệ của Dư Hoa Với tinh thần học hỏi không ngừng, chúng

tôi đi sâu tìm hiểu và khám phá các hình tượng nhân vật trong tiểu thuyết

Huynh đệ một cách cụ thể, có hệ thống dựa trên sự kế thừa và tiếp thu có chọn

lọc những thành quả của các nhà nghiên cứu trước đó

3 Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu những nét đặc sắc của hình tượng nhân vật trong tiểu thuyết

Huynh đệ của Dư Hoa

- Khẳng định tài năng và những đóng góp của Dư Hoa trong nền vănhọc đương đại Trung Quốc

4 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu chính của khóa luận là hình tượng nhân vật trong

tiểu thuyết Huynh đệ của Dư Hoa.

5 Phạm vi khảo sát

Trong khóa luận này, chúng tôi chủ yếu nghiên cứu đề tài thông qua

tiểu thuyết Huynh đệ của Dư Hoa (2 tập), do Vũ Công Hoan dịch, nhà xuất

bản Công An Nhân Dân phát hành

6 Phương pháp nghiên cứu

Trong khóa luận này, để làm sáng tỏ vấn đề, chúng tôi sử dụng cácphương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

- Chương 1: Đặc điểm hình tượng nhân vật trong Huynh đệ của Dư Hoa

- Chương 2: Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong Huynh đệ của Dư Hoa

NỘI DUNG

Chương 1 ĐẶC ĐIỂM HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬTTRONG

HUYNH ĐỆ CỦA DƯ HOA

1.1 Khái niệm nhân vật và hình tượng nhân vật

1.1.1 Khái niệm nhân vật

Hiện nay có rất nhiều định nghĩa, nhiều cách hiểu và quan niệm khácnhau về nhân vật văn học Trong nghiên cứu lí luận văn học có nhiều quanniệm về nhân vật văn học như:

Trong Từ điển văn học (bộ mới), Lại Nguyên Ân đã định nghĩa: “Nhân

vật văn học là một đơn vị nghệ thuật, nó mang tính ước lệ, không thể bị đồng nhất với con người có thật, ngay khi tác giả xây dựng nhân vật với những nét rất gần với nguyên mẫu có thật Nhân vật văn học là sự thể hiện quan niệm nghệ thuật của nhà văn về con người, nó có thể được xây dựng chỉ dựa trên

cơ sở quan niệm ấy Ý nghĩa của nhân vật văn học chỉ có được trong hệ thống một tác phẩm cụ thể.” [3,1254].

Trong Giáo trình Lí luận văn học do Lê Lưu Oanh chủ biên định nghĩa:

“Nhân vật là phương tiện để phản ánh đời sống, khái quát hiện thực Chức

năng của nhân vật là khái quát những quy luật của cuộc sống và của con người, thể hiện những hiểu biết, những ước mơ, kì vọng về đời sống.”

“nhân vật” có khi được sử dụng một cách ẩn dụ, không chỉ một con người cụ thể nào mà chỉ một hiện tượng cụ thể trong tác phẩm… Nhưng chủ yếu vẫn là hình tượng con người trong tác phẩm… Nhân vật văn học là một hiện tượng mang tính ước lệ có những dấu hiệu để nhận ra.” [13,277-278].

Trong Giáo trình Lí luận văn học do Trần Đình Sử chủ biên: “Nhân vật

văn học là khái niệm dùng để chỉ hình tượng các cá thể con người trong tác phẩm văn học – cái đã được nhà văn nhận thức, tái tạo, thể hiện bằng các phương tiện riêng của nghệ thuật ngôn từ Nhân vật văn học là một hiện tượng nghệ thuật ước lệ, có những dấu hiệu để ta nhận ra.” [15,114].

Trong Giáo trình Lí luận văn học do Hà Minh Đức chủ biên định nghĩa

về nhân vật văn học: “Nhân vật văn học là một hiện tượng nghệ thuật mang

tính ước lệ, đó không phải là sự sao chụp mọi chi tiết biểu hiện của con người

mà chỉ là sự thể hiện con người qua những đặc điểm điển hình về tiểu sử, nghề nghiệp tính cách,…” [4,126].

Trong Từ điển thuật ngữ văn học do Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi đồng chủ biên đã định nghĩa: “Nhân vật văn học là một đơn vị nghệ

thuật đầy tính ước lệ, không thể đồng nhất nó với con người trong đời sống Chức năng cơ bản của nhân vật văn học là khái quát tính cách con người Do tính cách là một hiện tượng xã hội, lịch sử, nên chức năng khái quát tính cách của nhân vật cũng mang tính lịch sử Vì tính cách là kết tinh của môi trường, nên nhân vật văn học là người dẫn dắt độc giả vào các môi trường khác nhau của đời sống thể hiện quan niệm nghệ thuật và lý tưởng thẩm mĩ của nhà văn

về con người.” [5,235].

Như vậy, từ những định nghĩa về nhân vật văn học, ta nhận thấy nhânvật trong tác phẩm văn học chính là con người hoặc cũng có thể là các convật, loài vật, các sinh thể hoang đường nhưng mang đặc điểm giống với conngười Nhân vật ấy là máu thịt của nhà văn, là đứa con tinh thần của nhà văn,

thể hiện quan niệm thẩm mĩ và lí tưởng thẩm mĩ của nhà văn về cuộc đời vàcon người Các nhà nghiên cứu lí luận văn học cũng đã nhấn mạnh đến tínhnghệ thuật, tính ước lệ của nhân vật văn học Nhân vật văn học là một đơn vịnghệ thuật mang tính ước lệ, nó không trùng khít với con người ngoài đời, kể

cả những nhân vật lấy nguyên mẫu là con người có thật thì nhân vật vẫn cótính ước lệ nhất định,vì nhà văn thêm hoặc bớt một số chi tiết để phục vụ chodụng ý nghệ thuật của mình

Nhân vật văn học là sự thể hiện quan điểm nghệ thuật của nhà văn vềcon người, đây cũng là yếu tố hàng đầu của một tác phẩm văn học Bằng

nhiều hình thức thể hiện, Dư Hoa đã khắc họa các nhân vật trong Huynh đệ

một cách sinh động, chân thực, mang đầy đủ hình ảnh của một con ngườitrong đời sống hàng ngày, góp phần thể hiện rõ tư tưởng của mình

1.1.2 Khái niệm hình tượng nhân vật

Hình tượng nghệ thuật là phương tiện đặc thù của nghệ thuật nhằmphản ánh cuộc sống một cách sáng tạo, bằng những hình thức sinh động, cảmtính, cụ thể như bản thân đời, thông qua đó nhằm lý giải, khái quát về đờisống gắn liền với một ý nghĩa tư tưởng, cảm xúc nhất định, xuất phát từ lýtưởng thẩm mĩ của người nghệ sĩ Mỗi hình tượng là một tế bào góp phần làmnên tác phẩm nghệ thuật trong đó chứa đựng nội dung cuộc sống, nhữngthông tin về đời sống, những quan niệm, tư tưởng cảm xúc của tác giả

Trong Từ điển thuật ngữ văn học do Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi đồng chủ biên đã định nghĩa: “Hình tượng nghệ thuật chính là các

khách thể đời sống được nghệ sĩ tái hiện bằng tưởng tượng sáng tạo trong những tác phẩm nghệ thuật Giá trị trực quan độc lập là đặc điểm quan trọng của hình tượng nghệ thuật Bằng chất liệu cụ thể, nó làm cho người ta có thể ngắm nghía, thưởng ngoạn, tưởng tượng Đó có thể là một đồ vật, một phong cảnh thiên nhiên hay một sự kiện xã hội được cảm nhận Hình tượng có thể

tồn tại qua chất liệu vật chất nhưng giá trị của nó là ở phương diện tinh thần Nhưng nói tới hình tượng nghệ thuật người ta thường nghĩ tới hình tượng con người, bao gồm cả hình tượng một tập thể người (như hình tượng nhân dân hoặc hình tượng Tổ quốc) với những chi tiết biểu hiện cmả tính phong phú.”

[3,147]

Trong Từ điển văn học (bộ mới), Lại Nguyên Ân đã định nghĩa:

“Phương thức chiếm lĩnh và tái tạo hiện thực riêng biệt, vốn có và chỉ có ở

nghệ thuật Bất cứ hiện tượng nào được xây dựng lại một cách sáng tạo trong tác phẩm nghệ thuật, đều là hình tượng nghệ thuật; thông thường và quan trọng nhất là hình tượng con người (hình tượng nhân vật) Ở hình tượng nghệ thuật có sự hòa trộn nhân tố nhận thức khách thể và nhân tố sáng tạo – chủ thể.” [5,594].

Như vậy, từ các định nghĩa về “hình tượng nhân vật” nêu trên, ta thấy

sự khác biệt giữa hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm văn chương và cácloại hình nghệ thuật khác, đó là hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm vănchương được thể hiện thông qua hình tượng nhân vật, đó là phương tiện hìnhthức để nhà văn bộc lộ giá trị tư tưởng và phong cách nghệ thuật của mình.Mỗi khi cầm bút, nhà văn phải không ngừng tìm tòi, sáng tạo để xây dựnghình tượng nhân vật tiêu biểu, đặc sắc Trong văn học, không phải tác phẩmnào cũng có hình tượng văn học, không phải nhân vật nào trong tác phẩm vănhọc cũng trở thành hình tượng nhân vật văn học Để trở thành hình tượng vănhọc, điều kiện tiên quyết là phải có tính điển hình.Trong văn học, hình tượng

nhân vật phải là “nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điển hình” Nghĩa là

nhân vật văn học ấy phải có sức tập trung, khái quát cao Nhân vật ấy phải cónhững nét chung nhất của tầng lớp, giai cấp mà mình đại diện Và bối cảnh

mà nhân vật ấy xuất hiện phải là bối cảnh điển hình của một vùng, một nơivào một thời điểm lịch sử nhất định

Vậy, hình tượng nhân vật là nhân vật điển hình trong tác phẩm văn họcphải mang đậm nét khái quát của tầng lớp, giai cấp của nhân vật ấy, đồng thờiphải là nhân vật có những nét riêng biệt, xuất hiện trong bối cảnh điển hình

mà tác phẩm văn học ấy thể hiện

1.2 Dư Hoa và tiểu thuyết Huynh đệ

Dư Hoa là một trong những cây bút chiếm vị trí quan trọng của nền vănhọc Trung Quốc đương đại Ông sinh ra tại bệnh viện Hàng Châu, tỉnh ChiếtGiang (nay là bệnh viện Chiết Giang) vào trưa ngày 3 tháng 4 năm 1960 Chaông là Hoa Tự Trị người Sơn Đông, từ bộ đội chuyển sang công tác đại độiphòng dịch ở Chiết Giang Mẹ ông là Dư Bội Văn, người Thiệu Hưng, làm y

tá trường phòng giải phẫu bệnh viện Chiết Giang Năm 1992, Dư Hoa kết hôncùng nhà văn Trần Hồng, ông cho rằng vợ ông có ảnh hưởng rất lớn vớinhững tác phẩm về sau của ông

Dư Hoa bắt đầu sáng tác từ năm 1983, đến nay đã xuất bản 4 tiểuthuyết, 6 tập truyện vừa và truyện ngắn, 3 tập tùy bút Tác phẩm của Dư Hoađược dịch ra nhiều thứ tiếng và xuất bản tại nhiều nước như Ấn Độ, Nga, ViệtNam, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Phá, Đức, Hy Lạp,… Các tác phẩm nổi tiếng

của ông: Gào thét trong mưa bụi, Sống, Chuyện Hứa Tam Quan bán máu,

Huynh đệ, Tình yêu cổ điển, Cậu bé trong hoàng hôn, Mười tám tuổi ra khỏi nhà đi xa,… Trong đó, bốn cuốn tiểu thuyết Sống, Chuyện Hứa Tam Quan bán máu, Gào thét trong mưa bụi, Huynh đệ và tập truyện ngắn Tình yêu cổ điển đã được dịch giả Vũ Công Hoan dịch sang tiếng Việt.

Dư Hoa đã từng nhận được giải thưởng văn học Grinzane Cavour củaItalia (năm 1998), giải James Joyce Foundation Award của Australia vàIreland (năm 2002), giải The Barnes and Noble Review From Discover GreatNew Writes của Mỹ (năm 2004), huân chương kỵ sĩ văn học và nghệ thuậtChevalirdel ordre des artset des lettres của Pháp (năm 2004) và giải cống hiến

đặc biệt sách Trung Hoa lần thứ nhất – Special Bool Awards of China (năm2005).

Dư Hoa được giới phê bình Trung Quốc đánh giá rất cao: “Dư Hoa là

một nhà văn đầy cá tính và được xem là tài hoa bậc nhất văn đàn Trung Quốc đương đại”, “Trong sáng tác tiểu thuyết thuộc trào lưu mới, thậm chí trong toàn bộ nền văn học Trung Quốc thì Dư Hoa là một người kế thừa và phát triển tinh thần Lỗ Tấn tiêu biểu nhất”.

Tiểu thuyết Huynh đệ ra đời năm 2006, sau mười năm Dư Hoa viết

Chuyện Hứa Tam Quan bán máu, tác phẩm được giới phê bình Trung Quốc

ví như một “cơn lốc” bởi sức hấp dẫn của gần 400 ngàn chữ Hai nhân vật chính trong Huynh đệ là Lý Trọc và Tống Cương, họ là hai anh em tuy khác

cả mẹ lẫn cha nhưng lại rất yêu thương, đùm bọc, che chở cho nhau Trongtập một, nhà văn kể về thời thơ ấu của Lý Trọc và Tống Cương, đó cũng làgiai đoạn cuộc cách mạng văn hóa xảy ra Tập hai viết về giai đoạn TrungQuốc từ sau cải cách đổi mới và trở thành một xứ theo tư bản chủ nghĩa Nhưvậy thời gian trong tác phẩm kéo dài ngót nửa thế kỷ với nhưng những đổithay chóng mặt đã mang đến những sự việc bi hài cực độ Dư Hoa rất tâm đắckhi chọn giai đoạn lịch sử Trung Quốc thay đổi cực kì nhanh chóng này đểđưa vào tiểu thuyết vì theo ông, khoảng thời gian thay đổi cực ngắn ngủi đi từcực đoan này sang cực đoan kia chỉ có thể xảy ra ở đất nước Trung Quốc Haicực đoan đó là từ chủ nghĩa cộng sản nghèo khổ cùng cực đầy bạo động tàn

ác trong quá khứ sang chủ nghĩa tư bản vô luân và vô nhân hiện nay

Tiểu thuyết Huynh đệ đã chứng tỏ được sức viết dồi dào của Dư Hoa,

sự sáng tạo không ngừng nghỉ của ông cho nền văn học đương đại Phong

cách sáng tác Huynh đệ vẫn còn tiếp nối từ Sống, Chuyện Hứa Tam Quan bán

máu nhưng có sự thay đổi Giọng điệu lạnh lùng từng trải, giễu nhại đan xen

nỗi đau hiện thực thấm thía Nhà văn phản ánh hiện thực ở góc nhìn lại quá

khứ, kèm theo sự phóng đại hiện tại, tưởng tượng ở tương lai đối với nhânvật Ông còn chú trọng phân tâm lí, tính cách, giọng điệu nhân vật và phảnánh hiện thực xã hội Trung Quốc qua từng giai đoạn phù hợp với tình cảm,thái độ nhân sinh mới mẻ, sâu sắc.

1.3 Một số đặc điểm hình tượng nhân vật trong Huynh đệ

1.3.1 Nhân vật bản năng

Khi đọc tiểu thuyết Huynh đệ của Dư Hoa, ta thấy trong tác phẩm xuất

hiện khá nhiều nhân vật mang bản năng tính dục Đó là các nhân vật như LýTrọc, Lưu Sơn Phong (bố đẻ của Lý Trọc), Triệu Thắng Lợi, Lưu ThànhCông, anh Đồng thợ rèn, Tiểu Quan mài kéo, năm viên cảnh sát của đồn công

an, Lưu xưởng trưởng,…

Lý Trọc – nhân vật trung tâm trong tác phẩm là nhân vật mang bảnnăng tính dục khi còn rất nhỏ Chưa lên tám tuổi, cậu đã có thói quen ôm lấycây cột điện gỗ rồi cọ xát người vào cây cột hết lần này đến lần khác Thóiquen này bắt đầu từ sự việc Lý Trọc tận mắt nhìn thấy mẹ Lý Lan và bố Tống

Phàm Bình “đang nằm ăn trên giường”, “bố mẹ đang ôm nhau ăn”, “bố mẹ

đang ăn mồm” Khi đó, Lý Trọc đã “dán mắt nhìn vào qua khe cửa… Lý Trọc nhìn thấy bốn cái chân của bố mẹ đều ở trên giường, hai chân Tống Phàm Bình đè ở trên, kẹp chặt hai chân Lý Lan ở dưới” [6,115] Sau đó, Lý Trọc

còn tự mình tái hiện lại cảnh đó để chứng minh với Tống Cương cậu không

nói dối “Cậu coi ghế băng là Lý Lan, lại ví mình là Tống Phàm Bình, sau đó

diễn nghĩa thế nào là mồm ăn mồm Lý Trọc đè lên ghế dài, hai tay ôm ghế, khi mồm hôn ghế phát ra những tiếng kêu lép ba lép bép, người cậu cũng bắt đầu nhấp nhổm đưa đẩy lên xuống theo tiếng kêu, cậu vừa hôn, vừa đưa đẩy thân thể” [6,117] Một lúc sau, sắc mặt Lý Trọc đỏ bừng, hít thở gấp gáp, với

nét mặt khoan khoái, cậu chỉ vào đũng quần mình, nói với Tống Cương: “Cứ

đưa đẩy lên xuống như thế, con cu cứng đơ đơ, dễ chịu ra phết” [6,118].

Từ đó, Lý Trọc thường xuyên cọ xát dương vật của mình như cơnnghiện.Ngay cả khi đang đi trên đường phố, trước mặt bao nhiêu người, cậucũng dừng lại ôm cột điện gỗ cọ xát Ba cậu học sinh trung học là Tôn Vĩ,

Triệu Thắng Lợi, Lưu Thành Công khi nhìn thấy đã “mắt chữ i mồm chữ o”, chúng “tròn mắt kêu lên một cách lạ lùng”: “Thằng lỏi con này đã phát dục”

[6,125] Còn anh Đồng thợ rèn khi thấy Lý Trọc nằm sấp trên chiếc ghế băng

tại cửa hiệu của anh, anh nghĩ bụng: “Thằng nhóc khốn khiếp nghiễm nhiên

cũng tự biết thủ dâm” [6,129] Rồi anh nói với Lý Trọc: “Mẹ kiếp, thằng lỏi con mất dạy này chưa đầy tám tuổi đã ham muốn tính dục” [6,129].

Chắc hẳn, người đọc sẽ thấy rất bất ngờ, ngạc nhiên khi một cậu bé mới

bảy, tám tuổi đã có hành động hết sức kì lạ, thậm chí gây “sốc”, đó là thường

xuyên cọ xát dương vật của mình như cơn nghiện Thông thường, sự pháttriển tính dục ở nam giới vào khoảng 14 đến 15 tuổi, trong khi Lý Trọc chỉ làcậu bé bảy, tám tuổi Thật khó có thể lí giải được hành động của Lý Trọc rốtcuộc nảy sinh từ đâu? Liệu có phải là từ con người bản năng trong Lý Trọc,hay do thái độ thờ ơ, dửng dưng của gia đình và của xã hội Ngày mà Tống

Phàm Bình và Lý Lan cưới nhau, trong đêm hôm ấy, Lý Trọc đã “luôn luôn

nghe thấy tiếng cọt kẹt trên giường nhà trong, nghe thấy mẹ mình rên hừ hừ,

có lúc còn kêu lên, ái à, ái à, ái à” Thậm chí có hôm, Lý Trọc còn tận mắt

nhìn thấy bố mẹ “đang nằm ăn trên giường”, “đang ôm nhau ăn” Tống Phàm Bình và Lý Lan rõ ràng biết các con nhìn thấy cảnh đó nhưng họ lại chỉ “đỏ

mặt cười hì hì, không nói gì Hai người bước khỏi cửa đi làm việc” [6,117].

Có lẽ, chính sự im lặng coi như không có chuyện gì xảy ra của bậc làm chalàm mẹ đã vô tình khiến một đứa trẻ vốn bản tính tò mò, hiếu động đã cóhành động hết sức kì quái, vượt ngoài sức tưởng tượng của tất cả mọi người

Về phía xã hội, ngay từ khi còn bé, Lý Trọc đã bị mọi người phân biệtđối xử, chỉ cần nhìn thấy cậu là người ta chỉ chỉ trỏ trỏ, bàn tán xôn xao, nói

những lời khó nghe, nói cậu là con “một kẻ… nhòm trộm mông đàn bà rơi vào

hố phân” [6,63].Và cả những người chứng kiến hành động của Lý Trọc nữa,

họ chẳng những không khuyên ngăn, giải thích cho cậu hiểu ra vấn đề mà còn

cổ vũ, khuyến khích cậu làm ngay cả khi mà cậu không muốn

Ba học sinh trung học Tôn Vĩ, Triệu Thắng Lợi, Lưu Thành Công hễ

gặp Lý Trọc là hớn hở thúc giục cậu: “Này, thằng nhóc, ham muốn tính dục

của mày đâu?”, “Mày thử lên cơn ham muốn tính dục một chút xem nào?”

[6,152], “Này, thằng nhóc, mày ra chỗ cột điện làm một chút ham muốn tính

dục.”, “Mày đến cọ mấy cái, là sẽ có ham muốn tính dục.” [6,188] Ông Dư

nhổ răng hỏi Lý Trọc: “Cậu không đi ôm chơi cột điện à?”, “Đi làm cú nữa.” [6,200] Anh Đồng thợ rèn cũng hỏi: “Này, mày không chơi trò quan hệ trai

gái với ghế băng nữa à?” [6,203] Những quần chúng vô công rồi nghề của

thị trấn Lưu: “Thằng lỏi con ôm cột điện đến kia kìa chúng mày ơi!” [6,204],

“Này, thằng nhóc, lâu lắm không thấy mày chơi cột điện?” [6,205].

Đến năm mười bốn tuổi, khi Lý Trọc nhòm trộm mông của năm ngườiđàn bà trong nhà vệ sinh công cộng bị bắt tại chỗ thì cậu nổi tiếng khắp thị

trấn Lưu Lý Trọc nhìn thấy những năm cái mông: “một cái bé, một cái béo,

hai cái gầy và một cái không béo không gầy” [6,12] Trong năm cái mông, chỉ

có cái mông không béo không gầy của Lâm Hồng là có giá trị, “đó là cái

mông cỡ siêu năm sao giá cắt cổ” [6,29] Dư Hoa đã để cho Lý Trọc nắm giữ

“bí mật mông Lâm Hồng” rồi từ đó lật tẩy bộ mặt háo sắc, đê tiện của từng tên

đàn ông của thị trấn Lưu Đầu tiên là năm viên cảnh sát của đồn công an,

“thường ngày đã từng ngắm cái mông đẹp của Lâm Hồng qua lớp vải quần

khi cô đi trên phố” [6,22] Khi biết Lý Trọc đã nhìn thấy mông thật thịt thật

khi Lâm Hồng cởi quần, năm viên cảnh sát không để mất thời cơ, họ cứ hỏi đi

hỏi lại “Khi Lý Trọc nói đến làn da căng phồng và cái xương cùng hơi nhô

lên của Lâm Hồng, mười con mắt của năm vị cảnh sát đột nhiên sáng bừng

lên như bóng đèn bật điện” [6,22] Đặc biệt, một viên cảnh sát còn lên tiếng

oán trách nhà thơ Triệu khi vào nhà vệ sinh ngăn cản Lý Trọc nhòm trộm

mông: “Cái thằng cha họ Triệu không chịu khó ngồi ở nhà mà viết thơ ca, ra

nhà vệ sinh làm gì?” [6,23].

Sau khi nhòm trộm mông đàn bà trong nhà vệ sinh, “tuy cánh đàn bà

tìm cách tránh Lý Trọc, nhưng cánh mày râu người nào trông thấy cậu cũng

tỏ ra thân thiết” [6,28] bởi họ muốn biết “bí mật mông Lâm Hồng” Từ đó, Lý

Trọc đã đem mông của Lâm Hồng ra làm ăn buôn bán với người ta, một bát

mì Tam Tiên đổi bí mật mông Lâm Hồng Trong nửa năm trời, cậu đã ăn

năm, sáu mươi bát mì Tam Tiên, “ăn từ năm mười bốn tuổi đến mười lăm

tuổi, biến một Lý Trọc xanh xao vàng vọt thành một Lý Trọc mặt đỏ hồng hào.” [6,41] Như vậy, có nghĩa là có số lần “bí mật mông Lâm Hồng” mà

người ta hỏi Lý Trọc rất nhiều, lên tới hơn năm, sáu mươi lần Nhà văn Lưu,anh Đồng thợ rèn, Tiểu Quan mài kéo, nhà thơ Triệu,… đều lần lượt kéo đến

hỏi Lý Trọc về “bí mật mông Lâm Hồng”, nhiều người dù “tức lộn ruột”

nhưng vẫn phải chấp nhận cho Lý Trọc ăn mì Tam Tiên để sở hữu bí mật đó

Trong Huynh đệ, không chỉ nhân vật nam mà những nhân vật nữ cũng

mang bản năng tính dục sa đọa Thậm chí, họ còn chà đạp lên lòng tự trọng,danh dự, nhân phẩm của chính mình để có được nhiều tiền bạc, danh vọng

Dư Hoa đã cho chúng ta nhìn thấy rõ điều này qua cuộc thi trinh tiết toànquốc lần thứ nhất ở thị trấn Lưu Khi Lưu Tân Văn mới tuyên bố cuộc thi

chính thức bắt đầu thì “ba ngàn người đẹp luôn luôn bị quấy rối tình dục”,

“bọn đàn ông đằng sau các cô vẫn len lén sờ mó cấu véo” [7,490] Đến vòng bán kết, “đám đàn ông không kiếm chác được gì” thì “đành phải dùng những

con mắt hau háu dâm đãng và những lời nói tục tĩu quấy rối người đẹp.”

[7,497] Qua vòng bán kết, ban giám khảo đã chọn ra được một trăm ngườiđẹp lọt vào vòng chung kết Ngay lập tức, Lý Trọc đã tính toán đến việc ngủ

với các người đẹp, bởi “một khi cuộc thi kết thúc, những người đẹp này sẽ cao

chạy xa bay, có muốn ngủ cũng đành phải ngủ với họ trong mơ.” [7,498] Với

con mắt chọn gái ngủ độc đáo tinh đời, Lý Trọc nhằm vào người đẹp mã số

1358 đầu tiên Cô ta cao xấp xỉ một mét chín, ba vòng nổi bật, thắt đáy lưng

ong đến độ “dã man” Khi Lưu Tân Văn đến tìm cô để nói chuyện, cô rất vui

mừng, phấn khởi và nỗi lo lắng trong lòng cô tan biến Cô lo lắng bởi sau khibước vào vòng bán kết, những cô gái dự thi nhao nhao đi ngủ với các thànhviên Ban giám khảo mà Ban giám khảo chỉ có mười vị, nhưng có đến hàngtrăm hàng nghìn người đẹp muốn ngủ với họ Giờ đây, Lưu Tân Văn mang

đến cho cô “nhân vật có thể làm nghiêng ngả cán cân và kết quả cuộc thi”,

lòng cô vui mừng và cô đã chủ động xuất kích Đúng tám giờ tối, Lưu TânVăn dẫn người đẹp trinh tiết số 1358 đến ngôi nhà hào hoa sang trọng của LýTrọc và đêm hôm ấy Lý Trọc đã làm tình với cô hết mình, hắn hành động tới

bốn lần Và Lý Trọc còn hứa với người đẹp 1358, “em sẽ làm quán quân, em

có một triệu đồng tiền thưởng” Nhưng sau đó, Lý Trọc phát hiện ra cô đã

từng sinh đẻ và làm phẫu thuật hàn gắn lại màng trinh

Lưu Tân Văn lại tiếp tục tìm một cô gái trinh để chuộc lỗi với Lý Trọc,

đó là người đẹp số 864 Thế nhưng, cô từ lâu đã không còn là gái trinh

nguyên, “cô đã từng ngủ với sáu vị giám khảo, đã mua ở chỗ tên lừa đảo

giang hồ Chu Du sáu cái màng trinh nhân tạo nhập ngoại Đức Thánh Trinh Nữ” [7,511] Khi bị Lý Trọc phát hiện ra cô là “hàng giả”, cô đã quyết định

làm “một con đĩ dâm dãng” để giành được giải ba Đêm hôm ấy, cô đã “ngồi

phốc lên bụng” Lý Trọc, đã dùng “điệu nhảy dâm đãng nhất thế giới” để

quyến rũ anh ta Cuối cùng, người đẹp 1358 đoạt giải Quán quân, người đẹp

864 đoạt giải Quý quân trong cuộc thi người đẹp trinh tiết toàn quốc lần thứnhất Một cuộc thi từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc đều chứa đầy sự xấu xa,bẩn thỉu, lố lăng, giả dối, bịp bợm khiến người đọc không thể tin được nó đã

từng diễn ra ở xã hội, đất nước Trung Quốc Dư Hoa đã phơi bày, vạch trầnhiện thực đen tối của xã hội Trung Quốc trong thời kì cách mạng văn hóa vàcải cách mở cửa.

Nhu cầu tính dục là một nhu cầu mang tính bản năng Và nếu conngười không kiểm soát được dục vọng của bản thân thì sẽ dẫn đến những hậu

quả xấu Trong Huynh đệ, bản năng tính dục của các nhân vật là thứ bản năng

xấu, bản năng sa đọa khiến con người sa vào những hành vi tội lỗi hoặc gặpphải những bi kịch đau đớn Chính bởi những cuộc làm tình điên cuồng giữa

Lý Trọc và Lâm Hồng mà Tống Cương đã phải đau đớn quyết định dùng cáichết để tự giải thoát cho chính mình Trong thời gian Tống Cương đi làm ăn

xa nhà, Lý Trọc đã có cơ hội đánh thức những ham muốn mãnh liệt đã ngủquên từ lâu của Lâm Hồng, hắn khiến chị chìm đắm trong cảm xúc ngập tràncủa xác thịt Trong hơn ba tháng, hầu như ngày nào Lâm Hồng và Lý Trọccũng làm tình Họ làm tình ở trên giường nhà Lý Trọc, trên ghế xô pha trongphòng làm việc của Lý Trọc, trong khách sạn, trong hộp đêm và ngay cả trong

xe con Mercedes Họ còn “áp dụng mọi tư thế, nào trên giường, trên ghế xô

pha, trên nền nhà, trong bồn tắm, trong xe con, rồi đứng, ngồi, quỳ, nằm ngửa, nằm sấp, phía trước, đằng sau, bên phải, bên trái, không bỏ sót một tư thế nào.” [7,592] Giữa lúc đang hưởng thụ những cao trào điên dại, lên đến

đỉnh cao chưa từng có thì cũng là lúc Lý Trọc nhận được tin Tống Cương nằmsấp trên đường ray tự sát, đoàn tàu ầm ầm nghiến qua bụng anh Lý Trọc thét

lên đau đớn, hắn tự chửi rủa mình: “Mẹ kiếp, ta sẽ phải chết một cách khốn

khổ khốn nạn, ta không chết xe đâm, cũng sẽ chết cháy, không chết cháy, cũng sẽ chết đuối, không chết đuối, cũng sẽ bị ô tô đâm chết… Ôi, ta là kẻ khốn nạn…” [7,644] Lý Trọc và Lâm Hồng vừa chửi bới nhau, vừa nguyền

rủa chính bản thân bằng những lời cay nghiệt, độc đại nhất: “Mày là một con

đĩ… Ngươi là kẻ khốn nạn, đồ mất dạy!… Mẹ kiếp, mày là mụ dâm đãng, mụ

dâm dãng! Ngươi là kẻ không bằng loài cầm thú… Mẹ kiếp, mày là gì? Mẹ kiếp, mày là con mụ giết chồng! Ngươi là kẻ giết chết người anh em của mình!” [7,645] Chính bởi vì không thể dập tắt được ngọn lửa ham muốn tình

dục, luôn khát khao được thỏa mãn, chìm đắm trong cơn điên cuồng của xácthịt mà Lý Trọc đã giết chết người anh em đã cùng hắn sống nương tựa vàonhau, còn Lâm Hồng đã giết chết người chồng luôn chân thành yêu thươngmình suốt đời Cái chết của Tống Cương đã trở thành nỗi đau đớn, nỗi ámảnh, sợ hãi khủng khiếp trong lòng Lý Trọc và Lâm Hồng khiến họ chẳng thểnào có thể sống bình yên, thanh thản trong suốt quãng đời còn lại

Như vậy, qua các nhân vật mang bản năng tính dục trong Huynh đệ, Dư

Hoa đã không ngần ngại lên án, phê phán mạnh mẽ những con người bất chấptất cả luân lí, đạo đức để thỏa mãn nhu cầu xác thịt thấp hèn của mình vàkhiến cho người khác phải chịu đau khổ, bất hạnh Xã hội Trung Quốc trongtưởng tượng của Dư Hoa là một phiên bản đầy khôi hài, châm biếm, mỉa mai,chua xót của thế giới Đó là một xã hội điên đảo, không luân lý, không lẽphải, không luật pháp, nơi mà những trò tham nhũng, cờ bạc, đĩ điếm và buôngian bán lận diễn ra trong đời sống là chuyện thường ngày

1.3.2 Nhân vật nhẫn tâm, vô cảm

Nhân vật nhẫn tâm, vô cảm xuất hiện trong Huynh đệ mà chúng ta cần

nhắc đến chính là đám hồng vệ binh mê cuồng bạo lực Hồng vệ binh hay là

Vệ binh đỏ là danh xưng dùng để chỉ các thanh thiếu niên Trung Quốc đượcgiáo dục tôn sùng chủ nghĩa Marx-Lenin và tư tưởng Mao Trạch Đông Trongcách mạng văn hóa ở Trung Quốc thập niên 1960, lực lượng này được coi làxung kích trong việc đấu tranh, phá bỏ những tập tục hủ lậu trong xã hội,nhưng dần dần lực lượng này đã trở nên quá khích, họ sử dụng bạo lực tra tấn,phá hoại và cướp đoạt tài sản, nhà cửa, bức tử, giết hại những cán bộ, đảngviên, tướng lĩnh và người dân bị họ cho là thiếu tin tưởng hoặc bất đồng chính

kiến với Mao Trạch Đông và Đảng Cộng sản Trung Quốc Nạn nhân của cáchồng vệ binh bao gồm cả các lãnh đạo cao cấp trong Đảng Cộng sản TrungQuốc và Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Trong tiểu thuyết Huynh đệ của Dư Hoa, bọn hồng vệ binh đã làm chảy

máu và nước mắt của biết bao người dân, đã phá tan bao nhiêu cảnh yên vui,đập đổ bao nhiêu hạnh phúc của nhiều gia đình Những người bị phê đấu phảitreo biển gỗ lên cổ, phải cúi đầu, bị người ta đá, đánh, chửi, nhổ nước bọtnhưng vẫn cứ phải im thin thít chính là bởi họ xuất thân từ gia đình địa chủ.Tống Phàm Bình, bố mẹ Tôn Vĩ, Tôn Vĩ, bà Tô, con gái của bà Tô vì xuấtthân từ địa chủ nên đã phải chịu sự sỉ nhục, khinh bỉ của mọi người, thậm chícòn bị mất đi tính mạng, phải chịu một cái chết thê thảm dưới tay hồng vệbinh Gia đình Tống Phàm Bình đã có hơn mười tên đeo băng đỏ kéo đến

khám nhà Chúng lật tung nhà để tìm khế ước bán ruộng đất, “chiếc tủ đựng

quần áo đã lăn chỏng chơ ra đất Quần áo của gia đình và những thứ để trong ngăn kéo tung ra khắp nền nhà.” [6,161] Khi Tống Phàm Bình bị giam

vào nhà kho, anh luôn bị bọn chúng hành hạ, đánh cho mặt thâm tím, mắtsưng húp, trên người anh đầy vết máu, vết thương đau đớn Tàn bạo hơn nữa,độc ác hơn nữa khi chúng phát hiện Tống Phàm Bình trốn khỏi nhà giam và

đã đánh chết anh ngay tại bến xe Sáu người đeo băng đỏ đứng trên thềm bến

xe, mỗi người cầm một chiếc gậy gỗ trong tay đập tới tấp giáng xuống mặt,

đập lên cánh tay phải của anh Chúng “vung gậy, đuổi đánh anh, như sáu con

thú hoang”, “gậy gỗ đập chan chát vào đầu anh, Tống Phàm Bình vỡ đầu chảy máu, ngã gục xuống chân tường Sáu chiếc gậy vẫn cứ vụt đen đét lên người anh như điên loạn, cho tới khi những chiếc gậy gỗ đua nhau gẫy rau ráu Sau đó mười hai cái chân của sáu hồng vệ binh, lại thi nhau vừa dẫm, vừa đá, vừa dọi, liên tục hơn mười phút, cho đến khi Tống Phàm Bình nằm thẳng đơ ở chân tường không nhúc nhích” [6,251] Thấy Tống Phàm Bình

đứng dậy được chúng lại đánh anh túi bụi, “xúm lại dẫm đạp lung tung một

trận, lại còn cầm gậy gỗ gẫy sắc nhọn đâm vào người Tống Phàm Bình như đâm lê, có đoạn gậy đã đâm thủng bụng Tống Phàm Bình, thân thể anh co giật, tên hồng vệ binh kia lại rút đoạn gậy ra, Tống Phàm Bình lập tức duỗi thẳng người, máu tươi trong bụng phun ra ồng ộc, nhuộm đỏ nền đất, Tống Phàm Bình không hề động đậy.” [6,253] Không chỉ vậy, chúng còn lấy đi

tính mạng của đứa trẻ vô tội – Tôn Vĩ vì mái tóc dài của cậu bé Trên phố thịtrấn Lưu lúc này, còn xuất hiện những người cầm kéo và tông đơ cắt tóc Vớiquan niệm cổ hủ, lạc hậu, họ cho rằng ống quần bò, mái tóc dài của đàn ôngđều là giai cấp tư sản nên họ cắt ống quần, cắt tóc của người ta Và với hành

động đó, họ còn cướp đi cả tính mạng của nhiều người “Mấy tên hồng vệ

binh khỏe mạnh, cậy sức, đè Tôn Vĩ ra đất, lấy tông đơ dũi bỏ mái tóc dài xinh đẹp của hắn Tôn Vĩ giãy giụa thục mạng… Sức đè của hồng vệ binh và sức giãy giụa liều lĩnh của Tôn Vĩ đã làm cho chiếc tông đơ trượt khỏi đầu, cắm phập vào cổ Tôn Vĩ, tên hồng vệ binh vẫn cố tình cắt cho bằng được, máu tươi tóe ra muộm đỏ tông đơ Tay hồng vệ binh vẫn không dừng lại, hắn

đã cắt đứt động mạch bên trong.” [6,341] Có lẽ, khi đọc đến những trang viết

này, người đọc không thể nào kìm nén được niềm xót xa, đau đớn trước cáichết đau đớn của Tôn Vĩ và sự căm ghét, phẫn nộ trước hành động quá tànnhẫn, dã man của bọn hồng vệ binh đối với một đứa trẻ ngây thơ, vô tội Với

bố Tôn Vĩ, chúng còn hành hạ ông bằng những hình phạt man rợ: bắt mèohoang thả vào quần, dùng bàn chải sắt cào vào gan bàn chân, bắt ngồi lên điếuthuốc lá đang cháy dở, khiến ông sống không bằng chết, rồi chúng hỉ hảcười… Như vậy, bọn hồng vệ binh dưới ngòi bút Dư Hoa thường được miêu

tả theo lối vật hóa, được ví với bầy đàn, những con thú hoang đã thể hiện rõtính chất lên án, phê phán mạnh mẽ

Trong Huynh đệ, đám quần chúng thị trấn Lưu là những con người

nhẫn tâm, vô cảm, thích tụ tập, a dua theo người khác, luôn xem bất hạnh củangười khác là thú vui của bản thân Họ thường có mặt tại nhiều nơi như quán

ăn, đường phố, con ngõ, bến xe,… Mỗi lần thị trấn Lưu có sự kiện nào xảy rathì chỉ trong chốc lát, họ sẽ ùn ùn kéo đến, xúm lại bàn tán vô cùng náo nhiệt

Họ chí chóe, chen chúc xô đẩy, chỉ chỉ trỏ trỏ, bàn tán xôn xao, ồn ào như chợ

vỡ, nét mặt ai nấy đều háo hức, khoái chí như đang được xem những vở diễnhay và đầy lý thú

Đó là một biển người, núi người đông nghìn nghịt thích thú đứng xem ngườiđàn ông Lưu Sơn Phong – bố đẻ của Lý Trọc bị rơi xuống hố phân chết chìm

vì nhòm trộm mông đàn bà trong nhà xí “Khoảng trên hai ngàn người đổ ra

xem, có hơn một trăm người kêu họ bị dẫm tụt giầy, có hơn mười đàn bà kêu

bị đàn ông lưu manh sờ mông, còn có mấy tay đàn ông buột mồm chửi to trên dọc đường, thuốc lá thơm trong túi học đã bị mất cắp” [6,59].

Đám người nhốn nháo ấy sau này lại rầm rộ kéo nhau đi trên con phố lớnquanh thị trấn Lưu, cùng Triệu Thắng Lợi và Lưu Thành Công áp giải LýTrọc đến đồn công an vì tội nhòm trộm mông đàn bà trong nhà vệ sinh công

cộng như người cha Lưu Sơn Phong đã mắc trước đó “Dọc đường, Lý Trọc

trông thấy rất đông người, đông lắm, có những người cậu quen, có những người cậu không quen Họ cứ “hì hì”, “hà hà”, “ha ha” cười liên tục”

[6,19] Cuộc diễu phố cứ tiếp diễn dai dẳng, chẳng biết bao giờ mới dứt khi balần đi qua đồn công an, cảnh sát trong đồn ba lần đổ ra cổng xem nhưng họ

vẫn không dẫn Lý Trọc vào đồn Mãi cho đến khi “họ cảm thấy chân mỏi,

lưng đau, miệng khát lưỡi khô, mới đưa Lý Trọc vào đồn công an” [6,21].

Đó là đám đông thờ ơ, dửng dưng trước cái chết thê thảm của Tống Phàm

Bình, “vài người đi đường bước qua cạnh xác anh, nhìn mấy cái, nói mấy

câu” [6,257] Đó là đám người vô tâm quây lại rất đông xem hai đứa trẻ tội

nghiệp khóc cha, rồi cười rộ lên trước câu hỏi thương tâm của chúng: “Trong

các bác các chú ở đây, có ai biết người nằm ngoài kia có phải bố chúng cháu không?” [6,262] Họ cười và cho rằng hai đứa trẻ là những thằng ngố, ngay

đến bố mình cũng không nhận ra, lại đi hỏi người ngoài Khi xác Tống Phàm

Bình được một người đàn ông đưa về nhà bằng xe bò, “những người diễu

hành và những kẻ vô công rồi nghề đi lăng quăng, đều xúm lại, họ xúm quanh chiếc xe chở xác người, như đàn ruồi vừa bâu quanh Tống Phàm Bình, họ xôn xao nói, nhao nhao hỏi, lúc nhúc bám theo xe” [6,270] Đến khi trở về

đến nhà, Lý Trọc và Tống Cương vẫn còn nhìn thấy “những cái đầu và thân

thể lố nhố trước cửa ra vào và cửa sổ, nghe họ bàn tán râm ran” [6,277].

Đó là đám người bao vây lấy Lý Lan đang nhặt từng hạt đất dính máu chồng,

“rất đông người xúm quanh chị, nhìn chị, nói về chị” [6,298], họ nhẫn tâm kể lại cho chị nghe Tống Phàm Bình đã bị đánh chết như thế nào “Họ kể gậy gỗ

đập xuống đầu Tống Phàm Bình như thế nào, chân dọi lên ngực Tống Phàm Bình ra sao, cuối cùng gậy gỗ đã đâm vào người Tống Phàm Bình như thế nào…” [6,298] Mỗi lời họ kể khiến chị cứ run lên cầm cập, khiến Tống

Cương và Lý Trọc khóc thét lên

Đó còn là đám đông đổ xô ra đường, chen chúc nhau xem cuộc thi người đẹptrinh tiết toàn quốc lần thứ nhất lố bịch và nhố nhăng, giải Quán quân trao chongười đẹp số 1358 là người đàn bà đã có một đứa con gái hai tuổi, Quý quântrao người đẹp số 864 từ lâu đã không còn là gái trinh nguyên, cô ta còn ngủvới sáu vị giám khảo…

Đọc Huynh đệ, độc giả như gặp lại một thế giới nhân vật thảm hại, tức cười,

có sở thích hóng coi cuộc thị chúng, rồi lại trở thành đối tượng bị đem ra thịchúng trong những trang văn của Lỗ Tấn khi xưa Dường như sự hiếu kỳ, vôcảm, tàn nhẫn, ác độc đã trở thành thuộc tính bản chất của nhân vật đám đôngtrong tiểu thuyết của Dư Hoa Sự xuất hiện của họ khiến cuộc sống mang bầu

không khí náo loạn, căng thẳng, ngột ngạt, bế tắc, đầy rẫy bạo lực, trấn áp và

sự lạnh lùng, giả dối Ngòi bút Dư Hoa đã tỏ ra hết sức nghiêm khắc, lạnhlùng và khách quan khi để các nhân vật tự phô bày những khuyết tật, nhữngthói hư tật xấu của mình

Như vậy, với việc xây dựng các nhân vật nhẫn tâm, vô cảm trong

Huynh đệ, Dư Hoa đã làm nổi bật tính chất khắc nghiệt của xã hội Trung

Quốc ở hai thời đại lớn với những thay đổi kinh hoàng mà theo ông: “Một

người phương Tây phải sống bốn trăm năm mới trải qua hai thời đại khác nhau một trời một vực, nhưng một người Trung Quốc chỉ cần bốn mươi năm

là đã trải qua Vô vàn những biến động trong bốn trăm năm được cô đúc, dồn nén trong bốn mươi năm” Mối quan hệ giữa con người với con người càng

trở nên tồi tệ trước những áp lực, tác động tiêu cực và sự nghiệt ngã của môitrường xã hội Thẳng thắn, mạnh dạn phô bày những phần tối khuất lấp,những trò lố lăng, kệch cỡn của dân tộc mình, không phải là Dư Hoa đang chêbai, bôi nhọ mà ông đang muốn thức tỉnh ý thức dân tộc của người dân TrungQuốc Ông muốn họ phải thoát khỏi những thói hư, tật xấu, thoát khỏi sự mêmuội, trì trệ để nền văn hóa, văn minh của đất nước Trung Quốc ngày càng

phát triển Đúng như Dư Hoa trả lời phỏng vấn của Tuần san “Nhà quan sát

mới” nước Pháp ngày 12 tháng 5 năm 2008, khi nhà quan sát mới hỏi ông:

“Ngài có lạc quan đối với tương lai của Trung Quốc?” thì ông đã trả lời rằng:

“Mặc dù tiểu thuyết của tôi phản ánh một phần đen tối của xã hội, nhưng trên

thực tế tôi tràn đầy niềm tin đối với tương lai Trung Quốc luôn luôn tiến lên phía trước” Vậy, qua các nhân vật nhẫn tâm, vô cảm này, nhà văn đã khơi

sâu nỗi đau tâm hồn của con người thời đại, phơi bày những trang sử đầy tínhchất bi kịch khắc nghiệt, thê thảm của xã hội Trung Quốc ở các giai đoạn lịch

sử có biến cố trọng đại

1.3.3 Nhân vật giàu tình nghĩa

Trong Huynh đệ, dù đang sống giữa một xã hội Trung Quốc đầy rẫy

những con người sống giả dối, lạnh lùng, nhẫn tâm, vô cảm, giẫm đạp lênnhau để tồn tại nhưng Dư Hoa vẫn tìm thấy ở nơi đây hình ảnh về những conngười giàu tình nghĩa, mang những nét tính cách, phẩm chất tốt đẹp, đáng trântrọng và ngưỡng mộ Với sự hiện diện của các nhân vật tình nghĩa, người đọckhông còn cảm thấy bầu không khí u ám, tối tăm, ngột ngạt, căng thẳng đangbao trùm lên toàn bộ tác phẩm Qua các nhân vật này, Dư Hoa đã bày tỏ sựtrân trọng, yêu mến, lòng tin tưởng về bản chất tốt đẹp vẫn còn tồn tại trongcon người và xã hội Trung Quốc

Hình tượng nhân vật Tống Phàm Bình trong Huynh đệ được Dư Hoa

xây dựng đạt đến mức hoàn hảo về cả ngoại hình lẫn tính cách, phẩm chất Dù

ở bất kỳ vai trò, cương vị nào anh cũng là một người mang nhân cách caođẹp, đáng ngưỡng mộ Mặc dù Dư Hoa không để hình ảnh Tống Phàm Bìnhhiện lên ngay từ những trang viết đầu của tác phẩm nhưng sự xuất hiện củaanh đã mang đến cho người đọc ấn tượng sâu sắc bởi hành động cứu ngườikhông do dự của anh Lưu Sơn Phong – chồng cũ của Lý Lan vì nhòm trộmmông đàn bà trong nhà xí mà lao đầu xuống hố phân Trước cảnh tượng đó,trong khi tất cả cánh đàn ông đều đứng tại chỗ khua môi múa mép, bàn tánxôn xao thì Tống Phàm Bình đã nghiễm nhiên nhảy xuống hố phân cứungười Cứu một người không hề quen biết, sẵn sàng nhảy xuống hố phân chịuđựng mùi hôi thối, dòi bọ bò lổm ngổm trên cổ và mặt và cõng người đó vềnhà, những hành động đó đã đủ chứng tỏ Tống Phàm Bình là một người đànông tốt bụng, thương người và đáng tin cậy Không chỉ vậy, Tống Phàm Bìnhcòn quan tâm, nhiệt tình giúp đỡ mẹ con Lý Lan nhiều lần Từ sự việc chồngchị chết chìm trong hố phân, trong khi mọi người đều xa lánh, chỉ chỉ trỏ trỏ,nói toàn những lời khó nghe với mẹ con chị thì Tống Phàm Bình là người vẫn

lo lắng, hỏi thăm mẹ con chị trong mỗi lần gặp: “Cháu gầy quá, chị phải cho

cháu tắm nắng nhiều hơn, trong ánh nắng có vi sinh tố.” [6,68] Lần khác,

gặp Lý Lan trên phố, Tống Phàm Bình mỉm cười nói với chị: “Tôi xách về

nhà giúp chị” “Tống Phàm Bình xách hai mươi ki lô gam gạo nhẹ nhàng như xách cái làn không, tay trái anh bế luôn Lý Trọc thồ trên vai, để hai tay Lý Trọc ôm trán mình.” [6,69] Về đến nhà, anh còn giúp chị đổ gạo trong bao

vào thùng và bảo chị những việc nặng như mua gạo mua than tổ ong, có thểnhờ anh mua giúp

Hơn nữa, Tống Phàm Bình còn cho chúng ta thấy anh là một ngườichồng, người cha tốt, anh luôn yêu thương, chăm sóc tận tình, chu đáo cho vợ

và các con Trong suốt năm năm trời, Lý Lan đã không dám ngẩng mặt lênnhìn ai vì hành vi thiếu đạo đức của người chồng cũ – Lưu Sơn Phong Chị

trở thành “người đàn bà nhút nhát”, “quen với cuộc sống tự ti, quen với nỗi cô

quạnh, không nơi nương tựa” [6,135] Thế nhưng, từ khi Tống Phàm Bình

bước vào cuộc đời của Lý Lan, anh đã đem đến cho chị niềm hạnh phúc vô bờ

mà trong mơ chị cũng không dám nghĩ tới, anh đã trở thành nơi nương tựa

vững chãi nhất “Tống Phàm Bình đã khiến chị ngẩng đầu lên một cách kiêu

hãnh” [6,135] Người đọc chắc hẳn rất ấn tượng với hành động “nghênh ngang gội đầu cho Lý Lan ở ngoài sân” [6,111] của Tống Phàm Bình, dù cho

mặt mũi anh đang thâm tín, dù cho bà con lối xóm cười chê Tống Phàm Bình

“múc nước giếng đổ vào chậu rửa mặt, giúp Lý Lan dội ướt tóc, xát xà phòng,

sau đó vò tóc cho Lý Lan như thợ làm đầu, bọt xà phòng nở ra trắng xóa cả mái tóc của vợ, tiếp đó lại múc nước giếng xối rửa cho bằng sạch mái tóc của

Lý Lan, lấy khăn rửa mặt lau khô tóc, lại lấy lược gỗ chải ngay ngắn mái tóc cho vợ Anh không để Lý Lan động tay vào” [6,111] Khi chứng đau nửa đầu

của Lý Lan tái phát, đêm nào anh cũng lo lắng, chăm sóc tận tình cho chị,

“anh bò dậy ra ngoài nhà, múc một gầu nước giếng ngâm khăn mặt vào nước

mát lạnh, rồi vắt khô đặt lên trán Lý Lan” [6,132] Sau đó, anh viết thư ngay

cho chị gái đang công tác ở Thượng Hải, nhờ chị nhanh chóng liên hệ vớibệnh viện ở đó để Lý Lan đến chữa bệnh một thời gian Không chỉ vậy, để LýLan có thể yên tâm đến Thượng Hải chữa bệnh Tống Phàm Bình còn xin nhàtrường cho nghỉ nửa ngày để cùng chị đến nhà máy tơ xin giám đốc cho nghỉphép, cùng chị đến bệnh viện gặp bác sĩ xin giấy chuyển viện, cùng chị và haicon chụp tấm ảnh gia đình và đưa chị ra bến xe

Sau khi Lý Lan đi Thượng Hải, cuộc đại cách mạng văn hóa đã diễn ra

ở thị trấn Lưu Tống Phàm Bình trở thành nạn nhân của cuộc cách mạng Anh

bị đánh đập hành hạ, cánh tay trái bị đánh sai khớp sau đó sưng vù lên, nhưngmỗi lá thư gửi cho vợ, anh vẫn dành hết tình cảm của mình, động viên vợ yêntâm chữa khỏi bệnh Vì không muốn vợ lo lắng, dù đang bị giam ở trong nhàkho nhưng anh vẫn đồng ý đến Thượng Hải đón vợ, lại còn định sẵn ngày giờ,hẹn vợ đứng ở cổng bệnh viện chờ anh vào lúc mười hai giờ trưa Thế nhưnganh đã không thực hiện được kế hoạch của mình, để rồi nhận một cái chết thêthảm dưới tay của bọn hồng vệ binh tàn nhẫn, độc ác Lý Lan đã không thểchấp nhận cái chết quá đau đớn và đột ngột của chồng, đã không biết bao lầnchị ngất vật trên đường, đó là một cú sốc quá lớn khiến chị không tin là sựthật Trong nỗi đau đớn khôn cùng, chị nhặt từng vết máu của chồng đã khôcứng lại trên đường, gói cẩn thận vào chiếc áo của mình Chị tiễn đưa chồngtrong niềm tự hào vì được làm vợ anh

Tình vợ chồng giữa Tống Phàm Bình và Lý Lan tuy chỉ kéo dài trongvòng một năm hai tháng ngắn ngủi song đó là tình yêu đích thực, hiếm có, nóluôn sống mãi theo thời gian Theo phong tục của người Trung Quốc, sau khichồng chết, người vợ một tháng không được gội đầu, dài nhất là sáu thángkhông gội để thể hiện tình cảm dành cho chồng, còn Lý Lan thể hiện tình yêuvĩnh cửu của mình dành cho chồng với mái tóc suốt bảy năm không gội, để

rồi khi gội đi, bỗng chốc mái tóc đã bạc trắng Khi nhìn thấy mái tóc của mẹ,

Lý Trọc vô cùng sững sờ, cậu không ngờ người đàn bà trước mặt chính là mẹmình Lần đầu tiên, Lý Trọc cảm thấy mẹ đã già, mà là già như một bà lão.Sau khi lo lắng chu toàn cho tương lai của Lý Trọc và căn dặn mọi điều vớihai con, chị thấy vui mừng khi sắp được đến với chồng, trong ý thức, chị nghe

thấy tiếng chồng gọi Lý Lan cười ngọt ngào và nói với các con: “Sắp được

gặp bố các con, mẹ mừng lắm, bảy năm rồi, bố các con đã chờ mẹ bảy năm,

mẹ có biết bao nhiêu là chuyện cần phải kể cho bố các con nghe, rất nhiều chuyện của Tống Cương, rất nhiều chuyện của Lý Trọc, kể mấy ngày đêm cũng không hết” [6,420] Những thứ chị mang theo nơi chín suối là tấm áo gói

vết máu của Tống Phàm Bình và tấm ảnh chụp chung cả gia đình cùng đôiđũa người thượng cổ, một thứ là máu thịt của chồng còn một thứ là vật kỉniệm mà chồng chị khi sống chưa kịp xem, còn đôi đũa người thượng cổ làchứng tích cho những ngày đau đớn mà chồng chị đã trải qua, chị muốn giữmãi những thứ đó bên mình như hình bóng Tống Phàm Bình mãi sống trongtâm hồn chị

Tình yêu và tình nghĩa vợ chồng giữa Tống Phàm Bình và Lý Lan mặc

dù ngắn ngủi nhưng nó đã thực sự làm rung động lòng người Tình cảm ấy

không phải lần đầu, tình yêu ấy chỉ là một sự “lắp ghép hai mảnh vỡ”, nhưng

nó thật hoàn hảo, vừa đẹp đẽ vừa bền chặt Đó là tình vợ chồng sắt son biểutượng cho sự thủy chung lí tưởng

Trong Huynh đệ, Dư Hoa không chỉ xây dựng tình vợ chồng cao đẹp,

tình phụ tử, tình mẫu tử thiêng liêng mà còn khắc họa tình huynh đệ rất ấntượng Đó là tình huynh đệ sâu đậm giữa Lý Trọc và Tống Cương Tuy khôngphải là hai anh em ruột thịt, có cùng huyết thống thế nhưng Lý Trọc và TốngCương luôn yêu thương đùm bọc lẫn nhau như lời dạy của Tống Phàm Bình:

“Từ hôm nay trở đi, các con là anh em, các con phải gắn bó như chân tay,