KHÁI NIỆM ĐỘNG KINH ĐIỀU DƯỠNG, Bs. NHUYỄN Anh TUẤN

Lâm sàng bao gồm các rối loạn về vận động, cảm giác, giác quan, tâm thần, thần kinh thực vật tùy thuộc vị trí não bị kích thích.. Bệnh động kinh: là sự tái diễn từ hai cơn động kinh

Bs NguyÔn Anh TuÊn

 Được mô tả lần đầu tiên bởi người

Babylon vào khoảng 700 năm trước

công nguyên.

 Từ động kinh “epilepsy” bắt nguồn từ tiếng Hy lạp cổ có nghĩa là chiếm hữu, nhập (quỷ nhập).

 Tuy nhiên ở thời kỳ này đa số ý kiến vẫn cho rằng động kinh là một biểu hiện của những năng lượng siêu nhiên Có rất

nhiều đoạn trong kinh thánh mô tả bệnh nhân bị động kinh như bị quỷ nhập.

 Đầu thế kỷ 19 nhà thần kinh học John

Hughlings Jackson là người đặt nền móng cho kỷ nguyên mới về động kinh.

 Định nghĩa động kinh của John Hughlings Jackson đến nay vẫn được sử dụng.

Cơn động kinh: Là những cơn ngắn (th ư

định hình, có xu hư ớng tái phát Đây là

biểu hiện của sự phóng điện đột ngột, quá

mức, đồng bộ của một nhóm tế bào thần

kinh ở vỏ não Lâm sàng bao gồm các rối

loạn về vận động, cảm giác, giác quan, tâm

thần, thần kinh thực vật tùy thuộc vị trí não

bị kích thích.

Bệnh động kinh: là sự tái diễn từ hai cơn

động kinh trở lên, cách nhau trên 24 giờ, không liên quan đến các bệnh lý cấp tính, các rối loạn chuyển hóa hoặc hội chứng cai

 Tỷ lệ hiện mắc động kinh là 4-6/1000 người.

 Tỷ lệ mới mắc động kinh khoảng

40-80/100.000 người/năm.

 Ước tính có khoảng 50 triệu bệnh nhân

động kinh và 80% ở các nước đang phát

triển.

 Khoảng 30% là không cắt được cơn.

 Tỷ lệ mới mắc và hiện mắc tương

đương với thế giới.

 Hiểu biết về động kinh của người dân kém xa so với các nước phương Tây

 Còn nhiều kỳ thị đối với bệnh nhân

động kinh

 80% không cho con cái mình kết hôn với người bị động kinh.

1. Lâm sàng:

-Dễ chẩn đoán nếu thầy thuốc đ ư ợc

chứng kiến cơn.Th ư ờng thì dựa vào sự mô tả chi tiết từ lúc bắt đầu đến khi

kết thúc cơn do gia đình cung cấp vì bệnh nhân th ư ờng đến khám ngoài

cơn.Cần bám sát các đặc điểm nêu

trong định nghĩa cơn động kinh

-Bất kể loại cơn gì xảy ra ngắn trong ít phút, dù đó là cơn đau bụng, cơn khó

thở…đều phải nghĩ đến động kinh và phải ghi điện não nhất loạt để loại trừ

động kinh, ghi nhiều lần nếu cần

sàng và điện não và tr ớc hết là lâm

sàng.Không có động kinh nếu lâm sàng

không có cơn

1.Cơn động kinh toàn bộ

 Cơn vắng ý thức:

- Cơn vắng ý thức điển hình

- Cơn vắng ý thức không điển hình

 Cơn giật cơ

 Cơn co giật

 Cơn tăng trương lực

 Cơn co cứng – co giật

 Cơn mất trương lực

2.Cơn động kinh cục bộ:

- Cơn cục bộ đơn giản

- Cơn cục bộ phức hợp

- Cơn cục bộ toàn thể hóa thứ phát

Các ph ơng pháp điều trị:

1 Cắt cơn động kinh

- Dùng thuốc kháng động kinh

- Điều trị phẫu thuật

- Ketogenic diet: chế độ ăn nhiều chất béo,

ít tinh bột

- Kích thích dây X.

- Kích thích sâu trong não (đặt điện cực kích thích thông qua đồi thị)

2.Điều trị các rối loạn đi kèm:

- Liệu pháp tâm lý

- Điều trị nguyên nhân

- Điều trị các rối loạn do động kinh gây nên

Nguyên tắc chung:

- Thuốc lựa chọn phải kiểm soát được cơn

- Hạn chế tối đa tác dụng phụ

- Kê đơn phải dựa trên cân nặng của bệnh nhân.

- Khuyến khích dùng đơn trị liệu, nâng dần liều để đạt liều tối ưu (liều thấp nhất có thể kiểm soát cơn).

 Đơn trị liệu

 30% không đáp ứng với đơn trị liệu

phải phối hợp 2 loại thuốc

 Cùng lắm là 3 loại thuốc kháng động kinh, không nên phối hợp 4 loại thuốc kháng động kinh trở lên.

Sự phát triển các thuốc kháng động kinh

Vigabatrin Zonisamide LamotrigineFelbamate GabapentinTopiramate Fosphenytoin

Oxcarbazepine Tiagabine

 Hiệu quả trên nhiều bệnh nhân

 An toàn, ít phản ứng quá mẫn

 Đã có nhiều kinh nghiệm

 Dược động học thuận lợi: Liều 1ngày/lần, dược động học tuyến tính, ít gắn với protein, không tương tác với các thuốc khác

 Dung nạp tốt

 Có thể mua được

§K c¬n v¾ngCarbamazepin

50mg/j sau t¨ng lªn 200-

400 mg/j

§K kh¸ng thuèc c¬n lín,

§K côc bé

 Các thuốc kháng động kinh đều có

thể gây dị tật bẩm sinh cho thai

nhi.Phụ nữ dùng thuốc khi mang thai

tỷ lệ con bị dị tật cao gấp 2 lần so với ng ời bình th ờng

 Tuỳ loại thuốc gây dị tật khác nhau

-Valproat gây dị tật ống thần kinh -Phenobarbital gây dị tật tim

-Phenytoin gây dị tật sọ mặt

 Nuôi con bằng sữa mẹ:

-Nên nuôi con bằng sữa mẹ vì

nhiều u điểm về mặt sức khoẻ và

tâm lý, hơn nữa nồng độ thuốc

kháng động kinh vào sữa rất thấp

-Bú mẹ bé còn tránh đ ợc hội chứng cai đột ngột vì tr ớc khi chào đời đã

có một l ợng thuốc vào thai nhi

Chỉ dẫn chế độ khi mang thai:

 Tr ớc khi thụ thai chuyển liệu trình điều trị một thuốc.Giảm xuống liều tối thiểu

kinh làm rối loạn đông máu)

 Khi đẻ nếu số cơn tăng cuối kỳ thai tạm

thời tăng thuốc ví dụ thêm Benzodiazepin

để tránh cơn lúc đang chuyển dạ

 Kiểm tra yếu tố đông máu của bé