Nghiên cứu thực trạng triển khai phương pháp mô phỏng trong đào tạo

Bùi Trung Hiệp Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng TÓM TẮT Phương pháp mô phỏng PPMP trong đào tạo ngành Quản trị Kinh doanh QTKD thực tế đang đóng vai trò ngày càng quan trọng đ

Trang 1

1

NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI PHƯƠNG PHÁP MÔ PHỎNG TRONG ĐÀO TẠO NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC

KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

CURRENT STATE OF EMPLOYING SIMULATION METHOD IN BUSINESS

ADMINISTRATION EDUCATION AT UNIVERSITY OF ECONOMICS - UNIVERSITY OF

DANANG

ThS Bùi Trung Hiệp

Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng

TÓM TẮT

Phương pháp mô phỏng (PPMP) trong đào tạo ngành Quản trị Kinh doanh (QTKD) thực tế đang đóng vai trò ngày càng quan trọng để hỗ trợ việc ra quyết định quản trị cũng như trong đào tạo và phát triển tư duy phân tích mang tính thực tiễn cao cho học viên Bài báo này làm rõ ưu điểm của việc triển khai PPMP trong đào tạo ngành QTKD so với phương pháp giảng dạy truyền thống, đồng thời tìm ra thực trạng ứng dụng PPMP hiện nay tại Khoa QTKD trường Đại học Kinh tế - ĐHĐN, từ đó đề xuất các phương án triển khai PPMP phù hợp Kết quả nghiên cứu là tiền đề mở ra các nghiên cứu chuyên sâu hơn về việc triển khai ứng dụng mô phỏng cho từng môn học cụ thể trong chương trình đào tạo ngành QTKD, là cơ sở để đưa ra những quyết định đầu tư, trang bị cơ sở vật chất cho trường Đại học Kinh tế - ĐHĐN phù hợp với PPMP và là căn cứ để Khoa QTKD, trường Đại học Kinh tế-ĐH ĐN có những chính sách phù hợp để thay đổi cách thức đào tạo ngành QTKD một cách hiệu quả hơn

Từ khóa: Phương pháp mô phỏng; đào tạo; ngành quản trị kinh doanh; ứng dụng mô phỏng; trường Đại học

Kinh tế-Đại học Đà Nẵng;

ABSTRACT

Simulation method (SM) in Business Administration (BA) education play an increasingly important role in support decision making in governance as well as training and developing practical thinking for students This paper clarifies the advantages of deploying SM in BA educating compared to traditional teaching methods, and finds out the current state of SM application at BA department, Danang University of Economics (DUE), which leads to proposal of plans to deploy appropriate SM Results of the study is the premise which will open more in-depth study on the application of SM for each cources in BA program, the basis for making investment decisions and preparation of educational instuments for the DUE fitting SM, and the standard for BA department, DUE, to have appropriate policies in adapting a more efficient education

Keywords: Simulation method; education; business administration; simulation application; Danang University

of Economics;

1 Tổng quan về phương pháp mô phỏng

trong đào tạo ngành Quản trị Kinh doanh

Phương pháp mô phỏng trong đào tạo là

việc ứng dụng công nghệ với mục đích huấn

luyện thái độ, quan điểm, kiến thức, luật lệ và

những kỹ năng cần thiết để giúp học viên nâng

cao năng lực và trình độ [1] Theo đó thì việc

sử dụng mô phỏng trong đào tạo là một

phương pháp tập trung đặc biệt vào việc cung

cấp cho học viên các cơ hội để hình thành, thực hành và phát triển những năng lực/khả năng, đồng thời cung cấp phản hồi, đánh giá cho quá trình huấn luyện đó của học viên [2]

Cụ thể hơn, phương pháp này mô phỏng một

hệ thống, tổ chức, hiện tượng hoặc một qui trình và thiết lập các yêu cầu tư duy lẫn hành

vi mà học viên cần phải thực hiện để giải quyết được vấn đề đặt ra Chính PPMP sẽ cho phép

Trang 2

2

xây dựng những tình huống hư cấu đòi hỏi học

viên tự trải nghiệm và nhận biết được những

kết quả tương ứng tùy thuộc vào từng điều

kiện khác nhau

Trong nghiên cứu năm 1981, Yorke [3]

đã tìm ra nhiều sự trùng lặp về các hình thức

triển khai PPMP nhưng theo [4], [5] thì có 3

dạng mô phỏng được sử dụng trong đào tạo, đó

là: Nhập vai (role playing simulation), Chơi

trò chơi có tính giáo dục (gaming/physically

based simulations), Mô phỏng bằng máy

tính (computer-based simulation) và mỗi

dạng có những yêu cầu khác nhau khi thiết kế

và triển khai

Trong dạng nhập vai, học viên đóng vai

một nhân vật trong từng tình huống cụ thể và

phải tuân theo các nguyên tắc khi tương tác

Đây là dạng đơn giản nhất của PPMP khi

không cần sử dụng các ứng dụng máy tính mà

chỉ cần học viên tham gia vào một tình huống

hư cấu

Ở dạng tiếp theo, thành phần chính của

dạng mô phỏng bằng cách chơi trò chơi là sự

tương tác bên trong một bối cảnh xác định

trước, thường dưới dạng một cuộc cạnh tranh,

cuộc thi, tình huống mâu thuẫn… Những

tương tác đó đều được qui định và giới hạn bởi

các phương thức, luật lệ của trò chơi

Cuối cùng, dạng mô phỏng bằng máy

tính thường liên quan đến công nghệ với mức

độ đầu tư từ đơn giản (như mô phỏng dây

chuyền sản xuất) đến rất phức tạp (như mô

phỏng thị trường chứng khoán)

Triển khai các PPMP trong đào tạo

chính là cơ hội để tận dụng những ưu điểm của

môi trường tương tác ảo và đồng thời cũng đòi

hỏi một triết lý mới về nội dung giảng dạy

Chúng ta cần thay đổi chính sách đào tạo từ

việc học-để-biết (yêu cầu giảng viên biết cách

trình bày bài giảng hiệu quả, học viên hiểu biết

và làm đúng theo cách thức đánh giá bài thi)

sang học-để-làm (yêu cầu khả năng giải quyết

những công việc/vấn đề thực tế)

Hình 1.1 - Phân loại các dạng mô phỏng

trong đào tạo

Cụ thể hơn, đối với đào tạo ngành QTKD, PPMP có những ưu điểm sau:

a/ PPMP giúp tăng khả năng truyền đạt những năng lực ứng dụng phức tạp (complex applied competencies)

Trong khi các giáo trình, bài giảng truyền thống vẫn cần thiết và hiệu quả để truyền đạt kiến thức quản trị cơ bản cho học viên thì PPMP cung cấp điều kiện cho học viên

có thể ứng dụng những kiến thức đó và thực hành những kỹ năng phức tạp một cách chủ động và thuận tiện hơn Sau khi tổng hợp các nghiên cứu về sự ưu việt của những trò chơi

mô phỏng quản trị (management simulation games) so với các phương pháp đào tạo truyền thống khác, Wolfe J đã kết luận rằng PPMP tạo ra nhiều năng lực cho học viên hơn để họ

dễ dàng làm việc cho doanh nghiệp thực tế sau khi tốt nghiệp [6]

b/ PPMP giúp giảm thời gian đào tạo

PPMP thúc đẩy quá trình phát triển chuyên môn Học viên có thể tự học với tốc độ phù hợp, dành nhiều thời gian hơn cho những nội dung còn vướng mắc và khám phá được hệ quả từng phương án lựa chọn Trong môi trường mô phỏng, đường cong kinh nghiệm (learning curve) có thể diễn ra nhanh hơn nhờ

Trang 3

3

sự tham gia trực tiếp của học viên trong việc ra

quyết định và điều chỉnh chiến lược của họ

ngay sau khi nhận được phản hồi PPMP cho

phép học viên có thể đạt được kỹ năng và năng

lực trong một thời gian ngắn hơn rất nhiều so

với các phương pháp đào tạo thông thường

c/ PPMP cung cấp môi trường học tập

thực tế hơn

Một mục tiêu chính của PPMP là sao

chép được tình huống thực tế và từ đó cho

phép học viên ứng dụng những kiến thức và kỹ

năng vào vấn đề thực và trực tiếp chứng kiến

kết quả Sự chìm đắm (immersion) - được xem

là cảm giác mang tính thực tế nhất mà chương

trình mô phỏng có thể tạo nên cho người học

Đó cũng chính là một lợi ích cốt lõi mà PPMP

có thể cung cấp [7]

d/ PPMP giúp tăng khả năng quản lý

và đơn giản hóa quá trình đào tạo

Bên cạnh khả năng sao chép những mô

hình phức tạp thì PPMP còn có thể đơn giản

hóa một tình huống thực tế, giúp cho việc huấn

luyện khả năng xử lý vấn đề của học viên trở

nên dễ dàng hơn [8] Chính các chương trình

mô phỏng sẽ cân bằng được sự phức tạp trong

thế giới thực với những chiến lược/mục tiêu

đào tạo tập trung Sự cân bằng đó làm cho môi

trường mô phỏng đủ thực tế để kích thích tư

duy phản biện (critical thinking), cho phép học

viên ứng dụng ngay kiến thức vào thực hành

và người hướng dẫn (giảng viên) có đủ sự

kiểm soát đối với tình huống để đảm bảo giữ

đúng định hướng cho việc đào tạo

e/ PPMP tạo ra môi trường an toàn

cho việc trải nghiệm và học tập

PPMP có thể được sử dụng để mô tả

một trường hợp nguy cấp, khủng hoảng và đưa

ra những phương án cho học viên lựa chọn để

thực tập các chiến lược ứng phó với tình huống

cấp bách mà họ không phải lo ngại hậu quả

tiêu cực cho tổ chức hoặc cho chính bản thân

người học Môi trường thực tập an toàn này

đặc biệt hữu ích khi giảng viên muốn động

viên học viên đưa ra những quyết định có mức

độ sáng tạo và rủi ro cao hơn nhằm gia tăng trải nghiệm, thay vì chỉ tập trung vào việc tìm kiếm lỗi sai của học viên để phạt [9] Phương pháp mô phỏng rất lý tưởng để đào tạo kỹ năng cách tân và quản trị khủng hoảng vốn rất khó nếu sử dụng những phương pháp thông thường khác

f/ PPMP có chi phí hợp lý

Thông thường các nhà quản lý đào tạo thường nghĩ rằng việc triển khai PPMP đòi hỏi đầu tư lớn về kinh phí và thời gian Tuy nhiên thực tế có nhiều phương án triển khai phương pháp mô phỏng ít tốn kém chi phí (ngang với chi phí mua một trò chơi điện tử [10]) hoặc thậm chí miễn phí [11] Cho dù việc triển khai PPMP không nhất thiết phải ít tốn kém hơn so với các phương pháp khác nhưng chi phí đầu

tư sẽ thực sự xứng đáng vì tạo được điều kiện cho học viên có thể tham gia thực tập để phát triển các kỹ năng giúp họ trở thành những chuyên gia có năng lực hiệu quả hơn

g/ PPMP ‘hấp dẫn’ hơn so với các phương pháp đào tạo khác

Bởi vì PPMP có chứa thành phần trò chơi nên thường tạo ra sự hứng khởi hơn cho học viên và điều đó đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả đào tạo ([12], [13], [14]) Việc sử dụng PPMP trong chương trình đào tạo đã được chứng minh làm gia tăng

sở thích, sự quan tâm và cảm hứng đối với nội dung đào tạo

2 Thực trạng triển khai phương pháp mô phỏng trong đào tạo tại Khoa Quản trị Kinh doanh, trường Đại học Kinh tế - ĐH ĐN

Với phạm vi nghiên cứu được tiến hành tại Khoa QTKD, trường Đại học Kinh tế-Đại học Đà Nẵng, bài báo sẽ đánh giá thực trạng việc triển khai PPMP trong đào tạo ngành Quản trị Kinh doanh Tổng quát tại trường Để đạt được mục tiêu này, giai đoạn đầu tiên nghiên cứu tập trung giải thích các câu hỏi sau:

Trang 4

4

-Tỷ lệ số lượng giảng viên đã từng sử dụng

so với chưa từng sử dụng PPMP

-Những lợi ích giảng viên ghi nhận khi triển

khai PPMP

-Các rào cản chính đối với giảng viên để

triển khai PPMP

Nhóm tác giả tiến hành khảo sát 33

giảng viên, cán bộ đang giảng dạy các môn

học trong chuyên ngành Quản trị Kinh doanh

Tổng quát để xác định các vấn đề liên quan

đến việc triển khai phương pháp mô phỏng

Kết quả việc khảo sát đóng vai trò quan trọng

trong việc xác định phương án triển khai

phương pháp mô phỏng về sau

Qua kết quả khảo sát (Hình 2.1 và Bảng

2.1, Bảng 2.2), chúng ta nhận thấy đa số giảng

viên, cán bộ giảng dạy (GV, CBGD) không sử

dụng phương pháp mô phỏng Tuy tất cả GV,

CBGD cho rằng: phương pháp mô phỏng phù

hợp với môn học của mình, học viên sẽ hưởng

ứng và họ vẫn kiểm soát được lớp học nhưng

họ không có đủ nguồn lực (thời gian, ngân

sách…) để nghiên cứu và triển khai phương

pháp mô phỏng Một phần lý do của việc hạn

chế triển khai là vì họ đã tương đối hài lòng

với phương pháp giảng dạy hiện tại và chưa

biết rõ về các phương pháp, công cụ mô phỏng

phù hợp có thể ứng dụng cho môn học Đối với

thiểu số GV, CBGD đã sử dụng phương pháp

mô phỏng thì loại mô phỏng đang được dùng

phổ biến nhất là dạng nhập vai (role playing

simulation) và tiếp theo là mô phỏng trên máy

tính Điều đáng lưu ý là tỷ lệ số lượng GV,

CBGD biết cách thức tổ chức trò chơi mang

tính giáo dục nhưng không sử dụng rất cao

Bên cạnh đó số lượng GV, CBGD không biết

về dạng mô phỏng bằng máy tính chiếm 50%

Hình 2.1-So sánh tỷ lệ số lượng

GV,CBGD đã từng sử dụng PPMP và chưa sử

dụng Tất cả kết quả khảo sát sơ bộ ở trên cho thấy yêu cầu đối với các cấp quản lý trong trường và Khoa QTKD cần tích cực cung cấp thông tin cho GV, CBGD về ưu điểm của phương pháp mô phỏng so với phương pháp giảng dạy truyền thống, khuyến khích GV, CBGD chủ động tiếp cận với các nghiên cứu

về cách thức triển khai phương pháp mô phỏng

và cung cấp những chính sách hỗ trợ rõ ràng hơn để họ có điều kiện ứng dụng phương pháp mới, từ đó góp phần làm tăng hiệu quả đào tạo

và giúp cho học viên thấy hứng thú, hữu ích hơn khi tham gia học tập

Tác giả thiết kế một loạt các tình huống

mô phỏng trong giảng dạy nội dung môn học

Quản trị công nghệ & cải tiến để thu thập ý

kiến của học viên (chính quy và hệ vừa học vừa làm) ở trường Đại học Kinh tế - ĐH ĐN, chuyên ngành Quản trị kinh doanh tổng quát Ứng dụng mô phỏng được sử dụng là bản

Demo của chương trình The EIS Simulation

(The Change, Innovation and People Management Challenge) Kết quả cho thấy

những học viên tham gia vào PPMP có điểm

số cao hơn học viên học tập theo phương pháp truyền thống Đa số các ý kiến thể hiện rõ rằng học viên rất thích việc triển khai phương pháp

mô phỏng và xem đó như là một cơ hội để vận dụng lý thuyết, kiến thúc được học

Trang 5

5

Hình Error! No text of specified style in

document.-1 Kết quả học viên trả lời câu hỏi:

“Phương pháp mô phỏng giúp tôi hiểu sâu sắc

hơn về các khái niệm lý thuyết trong nội dung

học”

document.-2 Kết quả học viên trả lời câu

hỏi: “Tôi phải chuẩn bị bài kỹ hơn trước khi

học các nội dung được triển khai bằng phương

pháp mô phỏng so với phương pháp giảng dạy

thông thường”

hỏi:“Phần thực hành bằng phương pháp mô

phỏng trong môn học giúp tôi tổng hợp và vận

dụng được các kiến thức đã tích lũy”

hỏi: “Tôi tham gia tích cực hơn vào các hoạt

động trong lớp học khi nội dung bài học được triển khai bằng phương pháp mô phỏng so với các phương pháp giảng dạy truyền thống”

3 Kết luận

Bắt đầu từ sự hạn chế về số lượng và chất lượng các tài liệu hướng dẫn triển khai sử dụng mô phỏng trong đào tạo ngành Quản trị Kinh doanh hiện nay, bài báo đã tập trung nghiên cứu về ý nghĩa, thực trạng và đưa ra những đề xuất triển khai phương pháp mô phỏng trong (PPMP) bối cảnh đào tạo ngành Quản trị Kinh doanh tại trường Đại học Kinh

tế - Đại học Đà Nẵng Bài báo tổng hợp những

ưu điểm nổi bật khi ứng dụng mô phỏng trong đào tạo ngành QTKD Ứng dụng PPMP giúp tạo ra một môi trường học tập chủ động hơn, học viên được tập trung huấn luyện và phát triển những kỹ năng quản trị từ đơn giản đến phức tạp, đáp ứng được yêu cầu đào tạo những nhà quản trị có khả năng ra quyết định một cách chuyên nghiệp, hiệu quả, sáng tạo trong hoạt động kinh doanh thực tế Tuy vậy, đa số giảng viên, cán bộ giảng dạy chuyên ngành Quản trị Kinh doanh Tổng quát ở trường Đại học Kinh tế, ĐH ĐN hiện vẫn gặp rào cản khi tiếp cận với PPMP như: không đủ nguồn lực

để triển khai (thời gian, ngân sách…), chưa biết rõ về các phương pháp và công cụ mô phỏng phù hợp với môn học, thiếu sự ủng hộ

rõ ràng từ phía nhà trường (chưa có các nghiên cứu và dự án đầu tư cho phương pháp mô phỏng) và đã tương đối hài lòng với phương pháp giảng dạy hiện tại của mình Sau khi tiến hành đánh giá nhu cầu đối với việc triển khai

Hoàn toàn đồng ý, 19%

Đồng ý, 48%

Không

chắc

chắn,

33%

Đồng ý, 18%

Không

chắc

chắn,

36%

Không đồng

ý, 5%

Đồng ý, 39%

Không

chắc

chắn,

17%

Không đồng ý, 13%

Hoàn toàn đồng ý, 43% Đồng ý,

35%

Không chắc chắn, 13%

Không đồng ý, 9%

Trang 6

6

PPMP, tác giả nhận thấy sự hưởng ứng tích

cực cũng như sự cải thiện kết quả học tập của

học viên tham gia vào các tình huống mô

phỏng thí điểm nên đã tiếp tục đề xuất các

phương án khả thi, phù hợp cho bối cảnh hiện

tại Bài báo vẫn còn nhiều hạn chế như: số

lượng mẫu khảo sát còn ít nên chưa đại diện

cho tổng thể, chưa xác định được ứng dụng mô

phỏng phù hợp nhất cho từng môn học của

ngành QTKD Chính từ việc xác định những

khuyết điểm đó, tác giả sẽ tiếp tục nghiên cứu

nhằm hoàn chỉnh phương án triển khai PPMP

trong đào tạo ngành QTKD trong các đề tài

tiếp theo./

Trang 7

7

Đối với nhóm giảng viên đã từng sử dụng phương pháp mô phỏng, tỷ lệ số lượng giảng viên sử dụng các hình thức triển khai phương pháp mô phỏng chính:

Giảng viên đã

sử dụng

Giảng viên đang sử dụng

Giảng viên biết nhưng không

sử dụng

Giảng viên không biết Dạng nhập vai (role playing

Trò chơi mang tính giáo dục

(game/physically based

simulations) -không sử dụng

máy tính

Dạng mô phỏng trên máy tính

ảng Error! No text of specified style in document.-1 Tỷ lệ các dạng mô phỏng chính được

sử dụng

Những rào cản giảng viên thường gặp khi triển khai phương pháp mô phỏng

Rất đồng ý

Đồng

ý

Bình thường

Không đồng ý

Rất không đồng ý Tôi không có đủ nguồn lực (thời gian, ngân

sách…) để nghiên cứu và sử dụng phương

pháp mô phỏng trong giảng dạy

Tôi cảm thấy rủi ro về việc mất khả năng

kiểm soát lớp học khi sử dụng phương pháp

mô phỏng

Tôi chưa biết rõ về phương pháp và các

công cụ mô phỏng có thể ứng dụng trong

Tôi đã hài lòng với phương pháp giảng dạy

Phương pháp mô phỏng không phù hợp với

Tôi nghĩ rằng học viên sẽ không hưởng ứng

nếu triển khai giảng dạy bằng phương pháp

mô phỏng

Tôi nhận được ít sự ủng hộ đối với việc

triển khai phương pháp mô phỏng tại

ảng Error! No text of specified style in document.-2 Những rào cản chính đối với việc triển khai phương pháp mô phỏng trong đào tạo tại Khoa QTKD

Trang 8

8

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] L L Goldstein, “Training in work organizations,” M D Dunn L M Hough (eds.),handb Ind Organ Psychol., vol 2, pp 507–620, 1991

[2] E Salas, K A Wilson, E H Lazzara, H B King, S A Jeffery, D W Robinson, and D J

Birnbach, “Simulation-based training for patient safety: 10 principles that matter,” J Patient Saf., vol 8, no 4, pp 3–8, 2008

[3] D M YORKE, “Patterns of Teaching,” London Counc Educ Technol., 1981

[4] A H FEINSTEIN, S MANN, and D L CORSUN, “Charting the Experiential Territory:

Clarifying Definitions and Uses of Computer Simulation Games and Role Play,” J Manag Dev., vol 21, no 10, p 732, 2002

[5] E HSU, “Role Event Gaming Simulation in Management Education: A Conceptual

Framework and Review,” Simul Games, vol 20, no 4, p 409, 1989

[6] J Wolfe, “The effectiveness of business games in strategic management course work,”

Simul Gaming An Interdiscip J., vol 28, no 4, pp 360–376, 1997

[7] B S Bell, A M Kanar, and S W Kozlowski, “Current issues and future directions in

simulation-based training in North America,” Int J Hum Resour Manag., vol 19, pp

1416–1434, 2008

[8] R W Cook and C O Swift, “The pedagogical efficacy of a sales management

simulation,” Mark Educ Rev., vol 16, pp 37–46, 2006

[9] U Strauss, “Using a business simulation to develop key skills – the MERKIS experience,”

Ind Commer Train., vol 38, no 4, pp 213–216, 2006

[10] D J Devine, J K Habig, K E Martin, J P Bott, and A L Grayson, “Tinsel Town: A top

management simulation involving distributed expertise,” Simul Gaming, vol 35, no 1, pp

94–134, 2004

[11] J E Mathieu and J W Martineau, “Individual and situational influences on training

motivation,” Improv Train Eff Work Organ., pp 193–221, 1997

[12] S Tannenbaum and G Yukl, “Training and development in work organizations,” Annu Rev Psychol., vol 43, no 1, pp 399–441, 1992

[13] P Tharenou, “The relationship of training motivation to participation in training and

development,” J Occup Organ Psychol., vol 74, no 5, pp 599–621, 2001

[14] N Keith and M Frese, “Effectiveness of error management training: A meta-analysis,” J Appl Psychol., vol 93, no 1, pp 59–69, 2008

Định dạng
Số trang	8
Dung lượng	426,58 KB