BÁO CÁO CUỐI KỲ PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC PTIT

BÁO CÁO CUỐI KỲ HỌC PHẦN: PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Giảng viên: T.S ĐINH THỊ HƯƠNG Sinh viên: Bùi Thị Hương Mã sinh viên: B15DCTT036 Câu 1 (2 điểm). Chọn 2 trong số các câu hỏi sau : a. Trình bày những nội dung chính trong kết luận của đề tài nghiên cứu khoa học. b. Anh (chị) hiểu thế nào là tính mới trong nghiên cứu khoa học. c. Khái quát các đặc điểm của nghiên cứu khoa học. d. Trình bày những mục đích của việc thu thập thông tin trong nghiên cứu khoa học. e. Thế nào là phát hiện, phát minh và sáng chế? Cho ví dụ minh họa. f. Anh (chị) hãy liệt kê một số tạp chí nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước thuộc lĩnh vực mà anh (chị) đang theo học hoặc nghiên cứu. g. Anh (chị) hiểu thế nào về thực nghiệm trong nghiên cứu khoa học. h. Phân tích đặc điểm của quan sát trong nghiên cứu khoa học. i. Trình bày các yêu cầu trong trích dẫn khoa học thường sử dụng trong luận văn, luận án hoặc trích dẫn theo chuẩn APA. Câu 2 (2 điểm). Anh chị hiểu thế nào về câu nói sau: Every science begins as philosophy and ends as art Mọi môn khoa học đều bắt đầu bằng triết học và kết thúc bằng nghệ thuật (Will Durant ) Dẫn theo http:www.tudiendanhngon.vndanhngondsstrcats183swk Câu 3 (6 điểm). Tất cả các môn khoa học trừu tượng đều không là gì khác ngoài việc nghiên cứu mối liên hệ giữa các biểu tượng. All abstract sciences are nothing but the study of relations between signs. (Denis Diderot ) Dẫn theo http:www.tudiendanhngon.vndanhngondsstrcats183swk Anh chị hãy tự chọn một biểu tượng văn hóa và thực hiện các yêu cầu dưới đây. Tự đặt tên đề tài theo biểu tượng đó Chỉ ra phạm vi và phương pháp nghiên cứu cho đề tài vừa đặt. Dùng sơ đồ tư duy vẽ mục tiêu cho đề tài đó Trình bày kết luận cho đề tài Lập danh mục tài liệu tham khảo Lưu ý cho câu 3: đặt tên đề tài (1 điểm), chỉ ra đối tượng và phương pháp NC (1 điểm), vẽ cây mục tiêu (2 điểm), kết luận (2 điểm), tài liệu TK (01 điểm).Phương pháp luận nghiên cứu khoa học.

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG

*****

BÁO CÁO CUỐI KỲHỌC PHẦN: PHƯƠNG PHÁP LUẬN

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Giảng viên: T.S ĐINH THỊ HƯƠNG

Sinh viên: Bùi Thị Hương

Mã sinh viên: B15DCTT036

Hà Nội, tháng 5 năm 2019

ĐỀ BÀI

Câu 1 (2 điểm) Chọn 2 trong số các câu hỏi sau :

a Trình bày những nội dung chính trong kết luận của đề tàinghiên cứu khoa học

b Anh (chị) hiểu thế nào là tính mới trong nghiên cứu khoahọc

c Khái quát các đặc điểm của nghiên cứu khoa học

d Trình bày những mục đích của việc thu thập thông tin trongnghiên cứu khoa học

e Thế nào là phát hiện, phát minh và sáng chế? Cho ví dụminh họa

f Anh (chị) hãy liệt kê một số tạp chí nghiên cứu khoa họctrong và ngoài nước thuộc lĩnh vực mà anh (chị) đang theo họchoặc nghiên cứu

g Anh (chị) hiểu thế nào về thực nghiệm trong nghiên cứukhoa học

h Phân tích đặc điểm của quan sát trong nghiên cứu khoahọc

i Trình bày các yêu cầu trong trích dẫn khoa học thường sửdụng trong luận văn, luận án hoặc trích dẫn theo chuẩn APA

Câu 2 (2 điểm) Anh chị hiểu thế nào về câu nói sau:

Every science begins as philosophy and ends as art

Mọi môn khoa học đều bắt đầu bằng triết học và kết thúc bằng nghệ thuật

(Will Durant )

Dẫn

theo http://www.tudiendanhngon.vn/danhngon/ds/strcats/183/sw/k

Anh chị hãy tự chọn một biểu tượng văn hóa và thực hiện cácyêu cầu dưới đây.

- Tự đặt tên đề tài theo biểu tượng đó

- Chỉ ra phạm vi và phương pháp nghiên cứu cho đề tài vừađặt

- Dùng sơ đồ tư duy vẽ mục tiêu cho đề tài đó

- Trình bày kết luận cho đề tài

- Lập danh mục tài liệu tham khảo

Lưu ý cho câu 3: đặt tên đề tài (1 điểm), chỉ ra đối tượng và phương pháp NC (1 điểm), vẽ cây mục tiêu (2 điểm), kết luận (2 điểm), tài liệu TK (01 điểm).Phương pháp luận nghiên cứu khoa học.

LỜI CẢM ƠN

Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin gửi đến quý thầy côTrường Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đã cùng vớitri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thứcquý báu cho em trong suốt thời gian học tập tại trường Và đặcbiệt, trong học kỳ này, Học viện đã tổ chức cho em được tiếpcận với môn học “PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOAHỌC” mà em cảm thấy rất hữu ích đối với bản thân mình nóiriêng và sinh viên Học viện nói chung

Và đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn cô Đinh ThịHương – Giảng viên bộ môn “PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊNCỨU KHOA HỌC” đã tận tâm hướng dẫn chúng em qua từngbuổi học trên lớp cũng như những buổi thảo luận, rèn luyện.Nếu không có những lời hướng dẫn, dạy bảo của cô thì em nghĩbài tiểu luận này khó có thể hoàn thiện được

Mặc dù đã cố gắng nhưng bài tiểu luận sẽ không tránh khỏinhững thiếu sót Em mong quí cô giáo có thể góp ý để tiểuluận của em được hoàn thiện hơn Một lần nữa, em xin chânthành cảm ơn cô

Sinh viên: BÙI THỊ HƯƠNG

MỤC LỤC

ĐỀ BÀI 2

LỜI CẢM ƠN 4

MỤC LỤC 5

CÂU HỎI 1 6

1 Khái quát các đặc điểm của nghiên cứu khoa học ? 6

2 Thế nào là phát hiện, phát minh và sáng chế ? Cho ví dụ minh họa 9

CÂU HỎI 2 10

CÂU HỎI 3 14

1 Đặt tên đề tài theo biểu tượng 15

2 Phạm vi và phương pháp nghiên cứu của đề tài 15

3 Sơ đồ tư duy mục tiêu nghiên cứu của đề tài 16

4 Kết luận của đề tài 16

5 Danh mục tài liệu tham khảo 17

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

CÂU HỎI 1

Chọn 2 trong số các câu hỏi sau :

a Trình bày những nội dung chính trong kết luận của đề tàinghiên cứu khoa học

b Anh (chị) hiểu thế nào là tính mới trong nghiên cứu khoahọc

c Khái quát các đặc điểm của nghiên cứu khoa học

d Trình bày những mục đích của việc thu thập thông tin trongnghiên cứu khoa học

e Thế nào là phát hiện, phát minh và sáng chế? Cho ví dụminh họa

f Anh (chị) hãy liệt kê một số tạp chí nghiên cứu khoa họctrong và ngoài nước thuộc lĩnh vực mà anh (chị) đang theo họchoặc nghiên cứu

g Anh (chị) hiểu thế nào về thực nghiệm trong nghiên cứukhoa học

h Phân tích đặc điểm của quan sát trong nghiên cứu khoahọc

i Trình bày các yêu cầu trong trích dẫn khoa học thường sửdụng trong luận văn, luận án hoặc trích dẫn theo chuẩn APA

Trả lời:

Bằng sự hiểu biết của mình, cùng với khối kiến thức đã

được học trong bộ môn “Phương pháp luận nghiên cứu khoa học”, em xin được lựa chọn 2 câu hỏi sau để trả lời:

c Khái quát các đặc điểm của nghiên cứu khoa học

e Thế nào là phát hiện, phát minh và sáng chế? Cho ví dụminh họa

1 Khái quát các đặc điểm của nghiên cứu khoa học ?

Đặc điểm chung nhất của nghiên cứu khoa học là sự tìmtòi, phát hiện những sự vật, hiện tượng mà khoa học chưa hề

biết đến Đặc điểm này dẫn đến hàng loạt các đặc điểm khácnhau của nghiên cứu khoa học mà người nghiên cứu cần quantâm Có 7 đặc điểm của nghiên cứu khoa học bao gồm:

1 Tính mới

Nghiên cứu khoa học là quá trình thâm nhập vào thế giớicủa những sự vật mà con người chưa biết Vì vậy, quá trìnhnghiên cứu khoa học luôn là quá trình hướng tới những pháthiện mới hoặc sáng tạo mới Quá trình nghiên cứu khoa họckhông có sự lặp lại các thí nghiệm hoặc một việc gì đã làmtrước đó

Tính mới là thuộc tính quan trọng số một của lao độngkhoa học Dù đạt được một phát hiện mới thì người nghiên cứuvẫn phải hướng tới, tìm tòi những điều mới mẻ hơn

2 Tính tin cậy

Một kết quả nghiên cứu đạt được nhờ một phương phápnào đó phải có khả năng kiểm chứng lại nhiều lần, do nhiềungười khác nhau thực hiện trong những điểu kiện quan sát hoặcthí nghiệm hoàn toàn giống nhau với những kết quả thu đượchoàn toàn giống nhau

3 Tính thông tin

Sản phẩm khoa học luôn mang đặc trưng thông tin sảnphẩm của nghiên cứu khoa học về quy luật vận động của sự vật

hiện tượng, thông tin về quy trình công nghệ và các tham số đikèm, được thể hiện: một báo cáo khoa học, tác phẩm khoa học,mẫu vật liệu mới, mẫu sản phẩm mới, mô hình thí điểm,…

4 Tính khách quan

Khách quan có nghĩa: Nói, phản ánh sự vật hiện tượng tồntại ngoài ý thức của con người; hoặc nói thái độ, phản ánh nhậnxét sự vật hiện tượng căn cứ vào sự thực ở bên ngoài

Tính khách quan vừa là một đặc điểm của nghiên cứukhoa học, vừa là tiêu chuẩn phẩm chất của người nghiên cứu.Nếu trong nghiên cứu khoa học mà không khách quan thì sảnphẩm nghiên cứu khoa học sẽ không thể chính xác và không cógiá trị gì cả

Để đảm bảo tính khách quan, người nghiên cứu cần phảiluôn đặt các loại câu hỏi ngược lại với những kết luận đã đượcxác nhận Ví dụ:

Nghiên cứu khoa học là quá trình tìm ra cái mới, vì vậy nó

có thể thành công, có thể thất bại, thành công sớm hoặc thànhcông rất muộn Vì vậy tính rủi ro của nó là rất cao

Sự thất bại trong nghiên cứu khoa học có thể do nguyênnhân với các mức độ khác nhau:

+ Do thiếu những thông tin cần thiết và đủ tin cậy để xử lýnhững vấn đề được đặt ra trong nghiên cứu

+ Do trình độ, kỹ thuật của thiết bị thí nghiệm không đủđáp ứng nhu cẩu kiểm chứng giả thuyết

+ Do khả năng của người nghiên cứu chưa đủ tầm xử lývấn đề

+ Do giả thuyết nghiên cứu đặt sai

Vai trò cá nhân trong sáng tạo mang tính quyết định Dù

có thể là một nhóm người cùng thực hiện nghiên cứu thì vai trò

cá nhân trong sáng tạo cũng mang tính quyết định

2 Thế nào là phát hiện, phát minh và sáng chế ? Cho ví dụ minh họa.

1 Phát hiện (Discovery)

Khái niệm: Là sự khám phá ra những vật thể, những quy

luật xã hội đang tồn tại một cách khách quan

Nhận diện: Phát hiện không có tính mới, nó chỉ khám phá

ra các vật thể hoặc các quy luật xã hội, làm thay đổi nhậnthức, chưa thể áp dụng trực tiếp vào đời sống, nó không có giátrị thương mại Bởi vậy người ta không mua, bán, chuyển quyền

sử dụng các phát hiện

Ví dụ minh họa: Marie Curie phát hiện nguyên tố phóng

xạ Radium, Kock phát hiện vi trùng lao, Christoph Colomb phát hiện Châu Mỹ, Karl Marx phát hiện quy luật giá trị thặng

dư, Adam Smith phát hiện quy luật “bàn tay vô hình” của kinh

tế thị trường…

2 Phát minh ( Discovery)

Khái niệm: Là những hiểu biết được tích lũy một cách rời

rạc, có thể là ngẫu nhiên từ kinh nghiệm, trong đời sống hàngngày

Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: “Phát minh: Sựphát hiện một sự vật, một hiện tượng hoặc một quy luật tồn tạikhách quan của tự nhiên mà con người chưa từng biết tới Phátminh làm thay đổi, nâng cao trình độ nhận thức của con ngườiđối với tự nhiên và tạo cơ sở để con người lợi dụng, chế ngự tựnhiên Phát minh khoa học là yếu tố quyết định đối với tiến bộkhoa học – kỹ thuật Phát minh thường gắn liền với nhữngnghiên cứu cơ bản trong khoa học lý thuyết và khoa học ứngdụng Phát minh phản ánh các mối quan hệ hiện thực kháchquan cơ bản và những tính chất của các hiện tượng trong thếgiới hiện thực”

Theo tác giả Vũ Cao Đàm thì phát minh là sự khám phá ranhững quy luật, những tính chất hoặc những hiện tượng của thếgiới vật chất tồn tại một cách khách quan mà trước đó chưa aibiết, nhờ đó làm thay đổi cơ bản nhận thức của con người

Nhận diện: Phát minh là khám phá về quy luật khách quan

trong lĩnh vực khoa học tự nhiên, có khả năng áp dụng để giảithích thế giới nhưng chưa thể áp dụng trực tiếp vào sản xuất

hoặc đời sống mà phải thông qua sáng chế, không có giá trịthương mại, không được bảo hộ pháp lý.

Ví dụ minh họa: Archimède phát minh định luật sức nâng

của nước, Newton phát minh định luật vạn vật hấp dẫn,

DacUyn phát minh thuyết tiến hóa, Dmitri Ivanovich Mendeleev phát minh bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, Nguyễn Văn Hiệu phát minh định luật bất biến tiết diện của

các quá trình sinh hạt…

3 Sáng chế (Invention)

Khái niệm: Là một giải pháp kỹ thuật mới về nguyên lý kỹ

thuật, tính sáng tạo và áp dụng được

Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: “Sáng chế: Giảipháp kỹ thuật mới so với trình độ kỹ thuật trên thế giới, có trình

độ sáng tạo, có khả năng áp dụng trong các lĩnh vực kinh tế –

xã hội Sáng chế là một trong những đối tượng sở hữu côngnghiệp được pháp luật bảo hộ số 5

Luật Sở Hữu Trí Tuệ của Việt Nam định nghĩa: “Sáng chế làgiải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằmgiải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quyluật tự nhiên”

Nhận diện: Sáng chế là loại thành tựu khoa học kỹ thuật

và công nghệ, trong khoa học xã hội và nhân văn không có sảnphẩm loại này Tính mới là một trong những tiêu chí hàng đầucủa sáng chế (phát minh và phát hiện không có tiêu chí này).Sáng chế có khả năng áp dụng nên có ý nghĩa thương mại,được cấp bằng sáng chế (patent), có thể mua bán hoặc ký kếtcác hợp đồng cấp giấy phép sử dụng (licence), được bảo hộquyền sở hữu công nghiệp

Ví dụ minh họa: Alexander Graham Bell sáng chế ra

điện thoại, Wilbur Wright và Orville Wright sáng chế ra máy bay, Sáng chế bóng đèn điện của Thomas Edison, cột thu lôi của Benjamin Franklin, máy hơi nước của James Watt, công thức thuốc nổ TNT của Nobel, tai nghe khám bệnh của Laennec…

CÂU HỎI 2

Anh chị hiểu thế nào về câu nói sau:

Every science begins as philosophy and ends as art

Mọi môn khoa học đều bắt đầu bằng triết học và kết thúc bằng nghệ thuật

(Will Durant )Dẫn theo http://www.tudiendanhngon.vn/danhngon/ds/strcats/183/sw/k

Trả lời:

Every science begins as philosophy and ends as art

Mọi môn khoa học đều bắt đầu bằng triết học và kết thúc bằng nghệ thuật

( Will Durant)

Khoa học dường như luôn luôn tiến bộ, trong khi triết họcdường như luôn mất đi chỗ đứng Tuy nhiên, điều này chỉ là dotriết học giải quyết các vấn đề chưa mở ra cho các phươngpháp của khoa học Ngay khi một lĩnh vực điều tra mang lạikiến thức dễ bị hình thành chính xác, nó được gọi là khoa học.Triết học dường như đứng yên, bối rối; nhưng chỉ bởi vì khôngchắc chắn và chưa được khám phá

Mọi khoa học bắt đầu bằng triết học và kết thúc bằngnghệ thuật; nó phát sinh trong giả thuyết và chảy vào thànhtích Nhà triết học mong muốn xác định mối quan hệ để trảinghiệm nói chung, và do đó để có được ý nghĩa và giá trị củanó

Câu nói “Every science begins as philosophy and ends as

art” của Will Durant cần phân tích 2 vế “ Every science begins

as philosophy” – Mọi môn khoa học đều bắt đầu bằng triết học

và “Every science ends as art” – Mọi môn khoa học đều kết thúc bằng nghệ thuật.

Mọi môn khoa học đều bắt đầu bằng triết học – Triết học là khoa học của khoa học

Khoa học là hệ thống những tri thức về mọi loại quy luật

của vật chất và sự vận động của vật chất, những qui luật của tựnhiên, xã hội, tư duy Là một hoạt động xã hội nhằm tìm tòi,phát hiện qui luật của sự vật và hiện tượng và vận dụng các quiluật ấy để sáng tạo ra nguyên lý các giải pháp tác động vào các

sự vật và hiện tượng nhằm biến đổi trạng thái của chúng

Khoa học còn là một hình thái ý thức xã hội, tồn tại mangtính độc lập tương đối với các hình thái ý thức xã hội khác (ở đốitượng và hình thức phản ánh và mang một chức năng xã hộiriêng biệt)

Triết học là bộ môn nghiên cứu về những vấn đề chung

và cơ bản của con người, thế giới quan và vị trí của con ngườitrong thế giới quan, những vấn đề có kết nối với chân lý, sựtồn tại, kiến thức, giá trị, quy luật, ý thức và ngôn ngữ Triếthọc được phân biệt với những môn khoa học khác bằng cáchthức mà nó giải quyết những vấn đề trên, đó là ở tính phêphán, phương pháp tiếp cận có hệ thống chung nhất và sự phụthuộc của nó vào tính duy lý trong việc lập luận

Mối quan hệ giữa triết học và khoa học là mối quan hệ haichiều, nghĩa là, triết học và các khoa học đều có tác động biệnchứng lẫn nhau Nếu như sự tác động của triết học đến khoahọc có thể chia thành những giai đoạn và mỗi giai đoạn cónhững hình thức nhất định, thì ngược lại, sự tác động của khoa học đến sự phát triển của triết học không phải khi nàocũng rõ ràng và có khuynh hướng rõ rệt Từ chỗ lúc đầu là một

sự hòa trộn đan xen giữa tri thức khoa học và triết học, dầndần là sự tách ra của khoa học và sau đó, khoa học bắt đầuảnh hưởng đến sự phát triển của triết học

Thủa sơ khai, chữ triết học (philosophy) bắt nguồn từ HyLạp: philosophia (φιλοσοφία), theo nghĩa đen, tình yêu trí tuệ), theo nghĩa đen, tình yêu trí tuệ(philein = "yêu thích" + sophia = "trí tuệ") Chữ khoa học từtiếng Latin scienta, nghĩa là tri thức Chữ scientia lại do chữscire mà ra, có nghĩa là hiểu biết Theo Webter’s NewCollegiste Dictionary, “Khoa học” là “những tri thức đạt đượcqua kinh nghiệm thực tế và nghiên cứu” Khi nền văn minh cònchưa phát triển, thuật ngữ vì thế mà còn ít, nên tất cả những

gì thuộc về sự hiểu biết đã được gọi chung là TRIẾT HỌC, mộtkhái niệm bao gồm cả Triết học và Khoa học ngày nay Dùđứng chung như vậy nhưng Khoa học vẫn thiên về quan sát,tính toán; còn Triết học thiên về suy ngẫm từ những kết quả

của khoa học, nghĩa là khoa học luôn phải đi trước để triết học

có cái mà suy ngẫm, như Kant từng nói: “Ý niệm không có nộidung là rỗng” (Gedanken ohne Inhalt sind leer) hay

“Anschauungen ohne Begriffe sind blind” (Quan sát mà không

có lý thuyết khoa học thì mù quáng)

Triết học là khoa học của khoa học, là cha sinh của mọingành khoa học Khoa học không phải là kỹ thuật Triết họcsinh ra khoa học và đến phiên mình, khoa học sinh ra kỹ thuật.Triết học vạch ra con đường, khoa học khai phá con đường đó.Thời kỳ đầu của triết học phương tây, các nhà triết họcđồng thời là các nhà khoa học, ví dụ Pitago, Đề-Các, Triết học

tự nhiên thịnh hành ở phương Tây vào lúc khoa học thựcnghiệm chưa phát triển, không đủ để tìm ra quy luật của cáchiện tượng tự nhiên Và triết học này chính là những tư tưởngchung nhất được rút ra từ quá trình nghiên cứu khoa học (nhưthế giới quan và phương pháp luận) nên có thể nói là khoa họccủa khoa học Hiện tại, Triết học duy vật biện chứng của Mác lànhững tư tưởng được rút ra từ các thành tựu mới nhất của khoahọc (vào lúc triết học ấy ra đời) Việc có kiến thức về các ngànhkhoa học khác là cần thiết vì nhà triết học cần phải nắm rõ cáckiến thức cập nhật nhất từ các ngành khoa học tự nhiên đểkiểm định và đổi mới quan điểm Nhưng không có nghĩa là nhàtriết học phải biết mọi thứ, họ chỉ cần biết những gì của khoahọc có ý nghĩa đối với triết học họ nghiên cứu là đủ

Kết luận triết học được các nhà khoa học rút ra từ nhữngkết quả của mình đa phần mang tính tự phát Chỉ khi được xemxét trên một nền tảng thế giới quan nhất định, chúng mới thực

sự trở thành định hướng tích cực cho sự phát triển khoa học

Mọi môn khoa học đều kết thúc bằng nghệ thuật – Nghệ thuật là tôi, khoa học là chúng ta

Nghệ thuật là việc sáng tạo ra những sản phẩm phi vật

thể hoặc vật thể chứa đựng các giá trị lớn về tư tưởng, giá chịnhân văn, giá trị tinh thần làm rung động cảm xúc con người

Là tập hợp của những cái hay cái khó, được con người thưởng