Quá trình hình thành và phát triển vùng đất hải phòng

QuA TRtNH HtNH THANH vA PH AT TRItNI - I AI PHONG IA mit vng ven bien nPlm 0 h~ Itru M th'6 g song Thai Btn h va If!. phan t:}oncling ph ia d~ng Me cua dong bang BAc Bi.. Hai Phong va to

·AM' "eHI~~ CuU LICN sU' HAl PHO.Ui

•

S62-1985

(1S.5.1955 - 13.5 - 1985)

-

trang

Due Hi) noi chuyen v"j daibi~u nhan da n tha nh pho Ifai Ph ong (ngfty 2-6-1(J55) , 2

\ )' Hghil lich st"rciia nguy 13-5-l(Jj5 ngtiy giil.i ph6ng thau h pM IHli Ph6ng 3

I1iii Ph6~g 3Uniim phan diiu giallh dOc l~p R,r do '1 hauh phuc cua nhan da n 8

Cuf:Jc d"u tran h giii' ugtroi. giir may CllU cong nhan lIiti Phling trong thai :ian

300 ngay

J!J 'uc ma n h t~ng hop cuu C'l t Ilgtinh .ou 1~)(;

21

- 0u8 trlnh htn h tha n h 'a p hat tri~n \,llng dilt Hili Ph o n g

27 34 Di,ng chi Luo ng Kha n h Th ieu

liall'huIIg - Qu« khL'r -1!i('! tat - tuo ru] tat

t: ~lfL'l'ngII!i Phong ll, m()t cau tho \':} mot b8.i th o

«Thanh plio J oa phlfgllg del) - hii Iiat (li vao Iich st"r

3li 3S

,IIU tiitu :

Trang [(ell I - Khu di eJliklJ[l(') c

40

']'ill! h/(;u:

HM mroc

12

.Vgunh ngile tnujen lhollY:

Nghc d6ng meri va slra c hira tau v~~ tai st'lng bi~n

Fin hi".1t d!)ng Stl hp('

43

4G

47

I

•

QuA TRtNH HtNH THANH vA PH AT TRItN

I - I AI PHONG IA mi)t v()ng ven bien nPlm 0

h~ Itru M th'6 g song Thai Btn h va If!

phan t:}oncling ph ia d~ng Me cua dong

bang BAc Bi) Vt'1i vi tri dl1-c bi¢1 clia rninb ,

manh dlit nay dil t!'rng chrrng kicn biH baa

nbirng bi~n dai sau sltc v~ hoan cailh tll nhien

va xii hi)i

VllJl.g d:H-h,lc dia Hai PMn (111c6 ffr th

, dja chat xa xua, Thai gian sorn nhffl du oc

bUH Hi'ti Ph6ng tirn g Ia l uc dia vao khoan

350-4no li¢u narn truoc day K~ tli d6 vung

d l nay dll tdii qua n ieu than tram, c6 luc

Iten mOt kbollllg trei biel s6 g rnroc m~Dh

11'0ng c6 Iuc 13.mOLmien 'nui non baa la hl g

vi Dau v~t cua nhiing bien dl)ng vi d~i [y con du oc ghi I'.i trong n hung h~ tang <1Aco

a quan \lao rat Ba , gi:ii nui Do San - Kit~a

An, b Thjiy Nguyen V.v•.•

Vung dut Ha! Ph6ng d uoc d~ c~p den trong

,Mi nay IA vung dilt g:in Win voican nguaf

sin C I 1 tre n d? Vai quan niern nhir v:).y, qut

trinh hlnh tha nh v.a phat tri~n vung d dt IHi Ph6ng se du oc trInh bay hi\{ dau h'r ky d~

tir, tire hi tlr khi con n uai xuat hien Ir~n trai

dil.t van khoa n hai tri~u narn truoc day va

sa diroc nhan manh VaG thai, k Toan t1l.n(l).

I - THcn K y CANH TA "

V~Othai kyCA.n tD.n.tren trA.i d!l:teua chung

ta dii xay F khoa ng :-1-4 Ian bang ha 0 ban

d.u Mc va nhftog thai ky tan ban xen k~

Hi~o tllgng bl\ni b va tan ban glly ra bi~n

llii va bi~n ,tie tren quy mO hanh tioh Cae

bi~o lui do bang M ha tMp m'1C nuoc bi~n

100-1 0 met so Val mile bi~n hi~n nay Cac

bi1n tien do tan bang Ia m dang muc nuoc

bi~n eao kh6ng qua 10- 1 met so vai mvc

uuoc bj~n hi¢n nay a Vi¢1 Narn, do xa cac

cAc trung tQm ban ha nen anh hl1ang eua

eae dgt bi~n tien va bi~n Iui nay k 6ng ro

.rang, Trong pha m vi dong Mng va ven bi~n

mi~n Bltc, (lie nha dia rh1l.t dA chia ra dUQo

m¢t 85 gtat doa n phat tri~n nhu sau:

1 Vao tho- glan Canh tan sam av ng cMog

ban B~c BO hi~n nay con H>n tai mOt bi~o

060g d~n, vinh Vjnh nay c6 th~ ll{n sAu V30

d~n Hai Duong va phan phia tily nam ciia Hai

Ph6ng hi~n nay cOng thuoc van p ham vi cua

v [nh Phiin d6ng M e Hai PMDg k~ hi dii

KieD An-Da San IiI che d O h;18 dja

2 Sang tho-i lian C.Dh tAD gift va nira dllu

CaDh tin mu~ Hai Phong va toan bO dang

blng Bta B<)la Iue dia M'1c n oc bi~n rlU

thAp ban hl~n nay c!gn ho n 100 met va be)

bib lul dh t~n cua ngoai Vjnb Blc B/) Lu

f.y Hai PhOng la mc>t vung nul lhap v ai Dhitn

thung InDg gil'a nui vt trua Dui rOng Cbly

q•• nhftng tllung IOog 4y l:\ ohftDg can sOng

lapp, thlog IhuOc bt th60g lOng That Bin"

l uta Day Vlo thoi iian oay, mua c6 Ie rlt

nhieu nen dA tao tha nb mOt tAng euOi s, cat day ngllon gee s6ng Iii ntlm I6t dl1ai da,

3 Vao nira sau Canh tan muc;n e6 m~t ctv

bi~n tieD Ira vao ce vung dong bAng ven

bi~n Vi~t Nam Nhil!u nba nghien cuu cho

ding bi~D ti~~ nay dang cao 10- 15met so vai mile bien hi~ nay Khi Ay ea Hai Phong chtrn ng~p d a i bi~n, chi con mot s6 dao nM

khol mat n troc nhu Cat Ba, DC) 'Son XuAa

_ San, Con Voi Nui 'Deo, quan dao TrAn

Kenh, v.v Dd vet cua mile bien c~ nay COi l duge ghi la i dtrai dang cac ngAn mal moa

tren cae, nui da vOi b Cat Ba, Tran K4!mh

Kin hM6n (Hai Hung) M¢t loa t cac ha ng d~og

d voi c6 d Oc o 10-15 met a Ca t Ba, Trang Kenh duge thanh tao vao thai k bi~n ti~D Day va v] trl ban dau cua chung nA n ang vai muc bi~n c~ Sau nay, bi~n rut xuo g

cac hang d¢ng (y tr a tha nh nai C I1 tru cua

n frn ngtroi ,i~D au nhu aAng Giira (cat Ba)

• (l) Ky dO tu c!uv~ chla thanh hai then t I

Ian: thai ky ehh Itn khoang 2 tri~u d~o 11

ngbin narn tru oc day, ling voivan minh cu~

va thOi ky dA eil; thai ky ToAD th hi 11

nghin nam tra l~i day vA duge chia tbiDl

Toil0 tan mal It den 6 nghln nim tnrt'K

liog vai &.0k dA maD, Toan tAn gitta (6ct~1l

nghln nll.m truoc, ling vof h~u ky mof) •• Toln tAn mu()o (4 nghln Dam trbl,i etly tin, vol thai ky klm khi)

II - TH(YI K TOAN TA

lIi~.D nay trOn du6i m¢t tra m met

6 thol gtan 1\1.dia rlit daj va ehi\.c hrin n oi

dlly phai co con n.uoi thai k)' eta cfi sinh

Trh tU gi6i thoi k Toan tan COli duq •

•i 1~ thai k Sau bhg ha.:Do tan blnll ma

Flandr ian Bien th~n nay da nhll ehirn ute

Ij kbu "lIC tao nsn hinh th~ cua cb vur g

trib CUDvling dil Hili Phong duqe chia thanh

Giai d01;\11 Iuc d~a Toan tan se-m

Bi~n tien sau banR bit bat dl u tll d¢ sau

hoaDS tr~n dual 100 met b cira ViRh Ba BI)

luu vo i nha s than h met dong sOn ,Ilinh d

anh cA.y vA h ien tra thsnh nhfrllg ken d~n

Do bi~n tien mil rn c nuoc n gam Irong

",ung itat Hai Phong cung dllng cao dan, gily

ilDg Dg~p mOt so ch6 d:l tding va t~o nen

cac h?}, d!m lli.y Di tlch cua E :a c M, d m Hly

e 3 nAy CIA dugc phat bi¢n b khu v\rc xi

(nM thanb) Do a nhii'ng lap «.than Mn

du'ai ~ dAy vai ba mct den gan hai chlJ,c met

vl nam sAu du6-i m:~t dilt hi~n nay vii ba

dAng «mil me» dia pMu Hai PIl~Jlg hi~n

O;\y. Cto khu vvc Tien L~ng Vinh Bao !uc 5.y

c6 b~ m~t dia hinh tha hon nen c6 Ie dlibi

S an tr6 "e phfa ~ n Me (k~ ell €tulin dao

eOD Iii ch~ dQ llJ,c dia, rai rAc ~6 Ilhfrng vung

28

n uai b thai k do da Cll Hili Phon s nh eO

ef g b] v ui situ duai long dlt

2, Giai doan Tolln tan gifra

Bubc sang tho i ky Toan IAn g ra (6 din l

d cao cue cl~i 1met (so v irmrc trfeu co

oua mvc bi~n c~ nay eon dtro c g i la.i du6i

dan eac n (n mai mon kieu him ech, !ie,

K811 vl cap them bi~n (c c bai bi~n c~) b

U6ng Bi, Hoanh Bo, Yen Hung (Quang Ninh),

phia b c vt\ dong Me Hal Pho ,g

V6i m\!,o mroc bi~n dAng eao n hir yO-y, tru c~c dao dft ,,6i Cat Ba , dlly CIa D o Scn+-Kien

nam n m trong tdim tich baibi~n Toan tin

!'hung khon phninhiing nglfoi liAn Ht Lon,

!'iG'a s6ng Dl10C men m6n ma hQ chi la

tran vllo

(2) Tnln' Due Th:Jnb \a nhQng nguai "hac-

D c di~m dja eMt khu "'!C di chi Cai Beo

l n mU9D

46, 4l>ng ban Ba BOtr ong 40 c6 vurig dat

nhat cia =: cAn be) Yi~n ng i~D ciru bl~n

Yl.fCIlOi tha nh va cac not Ian e:)n b~mi;it 4chg

Hal PMDg

v • ) hon Ia voi rung nui

.'

.Ep van h63 H Long VaG h,-u ky di m6-i

H LOlli la S , " huy~n tiep gifra h1}a k"

ta ili~u 4 cHt · ya khao c() v e vG.n b6a H Long Ha Vil.n Phung ( 4 ) coi van b6a H, Lo

N uyen nhun ll)i quan ni~m bi~ ti~n Toan

2.5 n hin nam Iru6c) Iii ngnyen nU.n gay ra

•

1: 200.000

muon hon van h6a H~ Long 'fh:).t kh6 hi~u

It trona cung mot giai doa n co dia Iy va

tren cuug mot vu ng dilt kho ng 16n I~i cung

t~n lQ.i hai nh6m cir da n co ma mfii quan M

v6i nhau Iai chrra ra rang Du sao, ch ung ta

cO lh~ thu a nha n r~ng vao t den 3 nghin Dam

truoc day IUi Pho ng dll tung la -mOL vun~

«tong b~ng co nhieu di~u kien thus n loi d~

hlnh tha nh nen nhir ng khu dan CIl dong duc

vAchac M n con dit nhi~u di tich cua ho bj

ele tram tich cua cat· giai dean sau vui J:1p

Ian tre n

4 Giai do~n bien tien vilo gifra ToAn tAn

• mui}n

I

Vao giu:.l Toan tan mu¢n (3 "en 2.5 - 2.3

nghin narn truoc dl1y) bi~n IQ.i W!n vao vung

Hai Ph6ng Bi~n ay dat t6i d¢ eao cue dq.i

2 met vao kh oji ng 2500- 231)0nam tru oc day

Theo nnrc cue dQ.i 2 met, trir vung Vinh Bjio,

bi~n nay chua virot qna Hili Phong, K~ tft

dai tay bac Tien Lilng tay Mc Kien An, lAy

b~c An Hai va, tay hils Thuy Nguyen lra ve

phia Hai Hung 13 dong b3 ng thap yen bien

{}Q.ibl) phsn vitng Hili Phong con 11).i'narn

d u6i m uc mro c bien • 1<)tIan nua Cat Ba ,dai

n ui Do Son - Kien An k hu nui Deo - Trang

Kenl! - Gia Minh I~i tra tha nh cac dao

Chinh bi~n tlen giua Toa n liln muon ('fa

«Illy liti cac chu nha n van h6a HI) Long vao

sflu trong dat Ii~n va gAy nen cac cu¢e thien

di 16n ciia ho vao vun g trung du B:1e BO va

Me Trung B¢ V6i Sl! co mlj:t cua dot bi~n

tH~n nay chung ta co th~ hi?u tal sac avung

H:ii Phorig lai v~ng m~1 cae di chi cua cac

van h6a Dong Dau va Go Mun van rat ph~

bifn (] cac vung doi go trung du Bac B¢

5 Giai do~n bi~n li vAo n a sau Toan

tin muqn

Sau khi dat t61 muc cue dai 2mHo bi~n lai

rtH Cung v{;i qua trinh bj~n ~u t J a qua trln'h

hlnh thanh-dong Mng' Hai PMng hi~n 011-1

Qua trinh bi~n rut lir khoang 2500~2300 nam

cbo d~n khoang 700-500 nam tru6e day

Neu 15y dai n ui Do Son - KiEln An lam ranb

gi6i c6 th~ Ihay qua Irlnh bi~n rut {, bai

khu vt[e lay bitc va dOng nam IJai PhOng

di~n ra khae nhau (] khu v\le tAy nam do

d Q'c eung c!l.p phi sa d i dao hon lir ca

sOng Van (rc va TMi Blnh n@n quti trlnh

pMt tri~n d n Mng IAn ra bi~n Ia li@n t~o

v6i toc dO Irung bln u ae Ilnh 10-15 met/nam

be) duQ'c th~ hi¢n Mng dc clln cat nh6 kh6i

iiy I cac khu du n cu lang xorn co thai gia

djnh cu dii 1:'\\1.DLrong bo eu6i cling ciia giai

d oan phat trien dling b~ng tron g rli~u ki~n bi~n rut nay la h¢ con cat c~ tr u ng v6i es e xii Xua n (rc Trung Nghia Van (rc nAm gift'a

sOng TMi Blnb va song Van 0 va keo saDg xli Doa n Xa a be) tra isong VA.n ue

akhu virc dOng hac Hai PbQnQ ke tu dli

Do Son - Kien An cho t6i U6ng BI Yen H Dg (Quang 1[inh) va khu virc duo Cat Ba, qua trtnh phat tri~n u~ng bang khi bi~n rill dih

ra ph ac tap ho n Giong nhu hien nay tron

giai doa n nay lUQ'Dg phu sa ounS cAp tu h

tMng song Thai Blnb Ia rlIt it nen qua trtuh

phat tri~n d<>ng Mng dien ra khcng lien tlJ.c

Do toe d¢ lan bi~n khOng d~u gifra hai khu vue nen den hie nao d6 duong bo p hia tay nam co xu the pblnb ra phia bien con dllong

bo phia dong hUc Him vao Iuc dja va tao nen mot v in h nho Tuan thee quy IuG.t can'bfing

trAc die n doc va thhg h6a duong bo thee

xu the cu ng ti~n ra phla bien den mOt hie nao d6 ma dieu kieu dong hrc va dO sau nl!n day eho phep thi Iru6c cua vjnh binb tha n h nen mOt M thOng con cat cblin n6i Ih~ng v6:i duo-ng bo phla t:ly narn v6n tien ra bien s6m ho n Khi c6 h~ con chdn ngoa! dong gAr kin vjn h phia trong IO-p ttrc bih tha nh vung Ila gu n e) Do rU kin s6ng gi6 n~n v"lOg bH~D than h mOt caibay tieh tu tram tich v6i too

dO l:ing dong nhan h ho n, Kb lir Iuc nay doan be) phia lay na m Iai tiep tuc phat tri~D

n ha nh ho n ra phla bi~n; dean bo p hia dong

Mc lai b] Iui l ai phia l uc dja •.mOt vjnh moi xnal hi¢n va sau d6 111M ••I~ng mai l:).i xu6.t•

hien nhu quy lu~1 neu tr~n

Trong qua trinh hin h thanh cae vung, kh dao Cat Hi c6 mot vai tro rat I a tong vi{lv tbam gia d6ng kin phan phla dOngv: dong bi\c Cdu t(l.o oua cac VI,lOg c~ g m co clio b!U tri(\u lay cao I~ch triea dQc sau nay tro thAn

p iin lien t\lc cua cac so g c'5 m. B~ch Di\ng I~ch Hu~·en va cae l:).ch nj(ang sau nay bieu

tMnh nhung sOng nMnh n icbung v6i nhau Tr~n cac bili triell Illy phU tri~ v cung phon p U rirn ng~p m~nvi a ddy mOt 16p trAm tich dlim Jliy dLrQ'ct,o tMnh troDg mOl

sun-fit s~t (FeS:.), Hi~n nay tAn nay Ia nguon

g6c chu Jeu gay ehua m~n h\:n anb huang

ral 16n dol vai Dghe nuOI thuy ain ntr6e IQ'

vA.n ng nghi~p tr~n yung dAt khal hoang

de T\lDg co (; dOng h~c I1ui Phong va Vllug

Quang Ninh gi~p U c6 ba v\lng cli

Vfl.ng co i htr nhtit (som nbiIt) diro c gQilA

YlJng Trang' K@nh - Quang Yen duge can

ngooi hang b~ e/)n cat k~o IIIQuang Yen 8ang

PhueL~, Pha U, ~8ii Lllo TbUJ}.Trieu l{d

nui Deo va con ti~p tuc keo dai sang Bln h

DOng, khu tAy nOi tha nh (Xi-mang , An Duong)

vlt doc duo-ng di Kien An Tuoi cu V\lng c~

vii b~ con duge xac djnb la khcan g 2500-2300

dm den 2100 nam truoc <lAy Vi~t KM 1:\

mOt di chi Ibu¢c vlin hoa D6ng San noi W!ng

oi tr6ng dong, ths p (long, dao glim d()ng va

11 1 ta ng hinh tbujen ch n tr~n bai I ~u Ia

m¢t trung tarn dan cu co sling 6 ven vu ng

Trang Ke n h+ Quan~ nn khi hj~n b!h dliu rut

Hie n nay cae dlDg trinh dO th] tll xoa

nhoa b e mat <1iahinh n uyen IhilY, nhung

vAn c6 th~ nhan lb3y khu n¢i than h ngay

Illa gom nhling con cat nam xen ke tre n blli

tr lu Nhfrng e/)n cat nay duoc hlnh tha nh

lIgay sa u khl binh tha n h h~ con chlnh vtra

1I6i Iren Di~u nily phu hqp v oi hr li~u Ijc h

sir n6i TAng, rna nh dfil nay xua k ia , va o

hoang narn 40, khi b? U Cha n den kha i

p i con 13.mot vung bai Irieu dal' rung ng~

m~n Khi con nguai den k ha i-h oa ng n ¢t ,ung

bai Irieu II! n hien, tru o c het ho IMi c6 nai

ilinh eu ban dau Noi djnh ctr ban dau liy

chln h hi ca e con cat hih ven b6ng noi cao

tren m~t bai va cao hen m uc nu o c trieu len

V(Ing co thlI hat lit vung Vii ),en-Ha Nam

tTuqe h in h IMDh cung 'oi b~ con c han ngoa i

lit Pbu Long-Cat Hai-(linh Vu-Tqre Cat

leo xuong khu vve xll Dai lJong (Do San)

V\lllg c~ nay kha Ion, keo dai lir d6ng narn

TlHiy J\'gU) en d6ng Me An Hai cho Mn I~n

b~e dao Cat HA va dAo TuDn Chau (QuAng

Ninh) TuM cua vun g cll va h¢ con nay duqe

de djnh va o khoang 2100 drn 1300 na m tr uoc

day Dai Ly Anh T6ng (the ky X)), 17'!lien

cOng Mn sinh cu t~i Ha Narn (Quang Ninb)

floi day dft trai qua gini dOl;\n v1;lng e~va dil

lit vilng dong Mng tarn gi3e ehUlI (} day all

c6 d¢ng ,,~t nuae nf l Qt (r(h nh3j) sinh.song (1).

eu vao thoi Ly, Ha t\nm dll ]a oong Mng

tam gific chau boan chinh \"il da c6 nguoi 0

'hi 0 Cat Hai Phil Lo g Dlnh Vii phlti c6

IIguai 0 tu truoe d6 rat Jau va vAo thai NgO

QUJ~n Iru6e d6 mOt tM kj vung Vii Yen

-Hit 1\am clng da I a vilng tarn giae cbau

V Vng co l Ur b d qe gQi lit v1;lng Do San·

Ranh gioi phla ngoili cua v"\lng ]a h¢ con

tbAn dli doan keo dAi III lAy Ilam Cat BI

-&ang ban dao Do S an ,'a con ti~p tlJc keo

_ng Tieu Bang, (loan Ka

Hi~n Day, tu Clit BIl Mn Dl)'Son, de e()n

dJl bj pbll hur Mt do qu6 trlnh bitn 14n bi~n

d~i nhung eO r:1t nhi~u tili ll¢u d~ CllltIlg lDiu cho Sl! ton tai cua h~ con va v\lng bien eCJ

nay

Qua trlnh phat tri~n don~ bAng do b n

h)1 a k]1U VI!C d ng Me Hai Phonj kiH thue

each <lay ;'-7 Ihe ky, khi vung cl> D~ S Oil

dang chuyen sang thai k phat trien at

giAe ebau

Khi v\lng ca Do So nda ng duge hlnh than

va phat trien tht v~ng co Vi} Yen - H3 Nam

dii la dong b~ng tam giae chau va tr~n Bach Dang 1288 eua Tr an Hung Dao dil dl~ ra

tr~n rn¢t khuc s6ng tam giae cha u he p, nOn

ho n hi¢n nay Hai be n ba s6ng la cac lanlJ x6m dOng due PH U, Phue U, Do L~mal

Phong), Y~n Giang, Phong C6e, Quyuh Bi~u

Citm La <Quang Ni n h)

Tr~n dJa cua NgO QlIyl!n (938), ng qe IQ.f

kbOng thl! di~n ra a doan Vii Yen dtrge ma

phui 0 phla ngoa i Cat lIai Dlnh vo , tm6e

eua Nam Tri~u h ie n nay dung n htr tinh thAn

CCua biC!n]l nhu co S11 con g hi: Khi dy, h~

con tay narn Cat B:'!-Do San c6 Ie chua n~i

len hiin va v\lng co Do San <lang phot thaI

Biet ro vi Iri d ia ly va h a n canh co dju It

vao Iuc xay ra cac tr4-n Bach Dling chllng fa

se hieu ro ho n y do chien Iuo c, chien thu~

eua NgO QlI.ven va Tran Hung Dao, va se

thay dIrge tai muu luqe cua Ng Quyl1n Jqi

dung di(!u kien tt.r n hie n trong chien tranh

IMt IA luy¢t vot va vo song:

6) Vung dtfl Hai PMng t r ong glat doa« h{rn dal

Trong gi doa n hi~n "l.Ii, ke lu !'i - 7 lh(

k5 ' Iro I~i day, mtrc mroc biC!n kh6ng rllt Ihap n Ga ma e6 XLI huong dang ca o Irly l:,ti

f)i~lInay lam thay c1 ico dl~ p hat tri~neua

vung yen bi~n Hai Ph ong Neu H'Ie d<) ll\n

thi hi~n se Ian vao Iuc dia va nguqe I~i •

(},vung ven bien II!ii Phaflg e6 tU tMy

hi ·khu vt.re d6ng b~e D~ San va Illy nam

£)0 Son c6 quA Irlnh pMI trien khae nhau

a) Khu V(lC tdy n am Do San

Do nh?,n dtr</e m¢t luqng phli sa kha ) 7"

nen dli bi~n IAn tro I~i, a khu v~re nay dong

bang lam giae chau van tiep t\lC lun ra bi~n

Tuy nhilln, tll £)0 San t6i cua Viln Dc loe dQ Ian ra bi~n rilt eh?m III 5-7 the ky tro l~i

(fAy trung hiuh chi 5-6 mer/nhm De ngoai

eun~hla bi~D eua xli £loan Xa eung dA c6

tre n -(Tuoi 500 nt!.m nay Hi~n nay, ba dO~D

nay e6 III ch&ng I~i vA hau nhu khOng Wht

ra bi~n nua DOQ.a tu cua Van Dc toi elea

(1 TI\i li~u cua Ph6ng Vb h6a thOng tf

, - = i£Q1 ~

>===" - - ~

= - -= : : -

-, -'- -

-10 km

Hinh 1: So d~ ell dja vu ng tlai PhOng trong TO~lD tan mucn

1- vung <tong ]j~ng va nui khong b] ng~p trong bi~n tien T'oan LaD mll~n;

2 - Vung dong b!ng ta.m ~iac cha u OIIQ'C htnh thanh do biln rut Toa n tin mUQD;

3 - khu VI!C d~ng M.ng dlIgc htah tha nh tll 500-700 n arn tro I~i day: ( - Vl}ng

c!3 Trang Kenh - Qllang Yen; J - V~lOg c~ Vi} Yen - Ha Nam; 6 - Vl}g c~ £>0

nay 700 - 500 narn : 9 - Ranh gi6i clia cac vung el>

't'hlli jBil\b trong giai doan hien dai toe dO

l\lc lliaIAn ra bih trung binb 10-15 met/nam,

n~ay t •.i dra sOng Thai Binh len toi

20metnam e). Cang di rl! phla na m t6c dO

b i ulip cua phu sa HilOl bi~n dug lo n Muc

bi~1l ngay clug dang cao, m~t dong bang vA

~t de tre phla bibn cling ngay cang na ng

cao ,.a vi'tng phla trong d3ng bhng chau th~

B~{: BO trong d6 c6 mOt phlin CUR Hai Phong

gllv dng th ap ho n mu nubc bi~n •• trO

thanh ung trung

b) Khu V{IC dong Me f)~ Sun

D,) h1qng ph sa nh"n duQ'c rllt it nan t6e

d~ b/')i tl;! a khu VI ! C n~y nho hon t6c 60

dang CUI2 mire ntr6e\bi~n Vi v$.y hian dl Ian

Iuc dia ( J Trong vong nllm-hay tM ky trb

Iai etAy bi.n dA dang eao them him/H Ca

m!)t khu vue r¢ng 16n ttr Elo Son d~n CU Hal

trtrue dAy I" m ot pblin cua d~ng bUng tam

~iac chau, Day do bi~n l!1n ctll bi xam thl,fe

,M huy Mt Nhan dan yung Cat Hai In

tbuang U 1.1 rAng, ng~y X1l8, CAt Iilti r¢ng

~iap vai Be Son vt dAn hai van ct\ng nghe

hungU'ng ga giy Nay hai vting (faxa tlch

1.

n~m giua l8.ng, nay hi bi~n lh sat glln Glia:

tang Gla Loc co mi)t ehieo dlu c~ Mng da voi ghep dt d~p blic ngan mOt eon I,eh cu,

nay nfirn dlo v o tr en bai trieu ,.l\ ngtp chi

hoan toan khi lri~u dlln cao

Diiu rfft <Hng chd j la, theo Dl'I Van Ninh

nhieu gia lIinh a cac (tao va nhH!u no i trong dat lHlD vung d6ng Mc Quang Ninh vAn III nh~n mlnh Ia dan goc f)~ Son Nhfrng nguoi

f)() San dliu li~u den khai pha vl sinh ell

t~i dao TrA C~ each day cling khoang !lot)nlm Phai chang khu VI!C Do San - Cat Hal sua

It mot khu trung Him dan pr trit phu vii h

all pltai doi bat ell vi bi~n lin?

Vi~e pba huy pac dao eftt Hai, Dlnh va la

m~t guy lu$.t II! n hie n gtin li~n vt'1i hi~

hr(1l1.gbien l~n Ri&ng ngay 20 thing 9 naa (1) Vi~o Um bi~u m-tc cf~ I\1e c!i8 I(D ra

bl<ln eo tht; tham khao tu~i cua eae h~ tMD' d~ Nhung vi nhieu Ij do, tu~i cae M th6Dg

a~ciing kho ng th hi~ ChiD' cJll(JC • , xt

djch giua lue dia vA.bfh

(2) Trlln Dlic TIt~Dh vA nba>og nglloi kh~e Lich Slr p at tri<ln dia oMt • dl diD

•

~955, bilo Ion vao Iuc tricu len uit pM h y nen cau , (lJ lC vUlig M-rA sO,JJg hlnti pheu, trong

Au vio 'elso Cat Hai co cho tren td1m met d6 xay ra cae ~ua ' tr n!I x:im {blc ngj{ng, pM

tdnh x6i 10 a dao Cat Hai mai bj ha n clit! 1:}.i.· d.ja liin Ihap u~·'di· ' s rn ball'1 lI(!n d;'.v

c16ng hac Hlii Phong (k~ tll Do Sa trong :\191ho ,t d~ng kin.h Ie ~ \t :1J •6n ; h,tc ~i'

4

tai Unh hlnb kinh !C nha n "an tro n qua

kho- xa xua va qua kh e gun du Hiii Phong

hi lau dui dll tung Ia "trung til.m dan cu,

kinb U!, van hoa , Kgoai nhii'D<1 y£fu to gino

Iuu Hai Phong phai co nhirng yeu t6 truysn

thong gan W~n vai m6i truong song ll , nhien

"'oug qua k.h(r va hl~ tai Cac y~lI to fl

din phii dlfQ'e phat hj~n " i I danh gi: dUIl;.{

mue.

Trol1g giai doa n hi9n t1Qi bi~n I:in (/il I :} o

JI~O mOt vung-cira song htnh phell (es I Wl\' V )

q aong Me IHi PhUng Nh o V : 'y Hai I ' h OllJl

tro tha nh m¢t dng cua s6ng Ian nhat Vi<;1

Ham va co mOt h(! sinh thAi rnroc Io nbi~t

doi dj~n htnh v oi nan~ suAt sinh hoe cao

hung vi~c khai th ac, su dl)ng va bAo v~hai

• ~O "

8

TAANHtNG

.,

-8 -12 )

-,

JIinh 2: Bi~u do dao d t) D g rnuc 1 11' &\!bien trong tll' i'oan tltu b ; viIT·' i f ';i Ph)

-,

Bien Hln (1 k t' v~r.::ve n hi n dc>l1N tJ,

va lam dtr6ng /)6 c6 xu - hlr6n~ iC !lye I v

phia Iuc 'dia, d do: '3(' S;'l;U " , trruh v·n bi ' I I.

Bi;':u d dao d¢ng mire nU,<l.w-~1n theo th

bilin B e hTn den bao gio tht ngt'rng va sc lui?

lu hay bi~n lui dcu co uhfmg m~t l{Yiva

nllii'n m(it I " t!( ) n eo lvj Song l1 i r u ChllDg f u

hilJu 1'0 ban chal va h~ qu: cua cac (IU :'! trlD1

m~t Ioi, han ehC dtroe nhfrng m1,!.t khOl1g co

tr~ co sO- kboa hoe

,

•

~ '