THUẬT NGỮ CHUYÊN NGÀNH Y HỌC CỔ TRUYỀN FULL

Bổ Tỳ nhiếp huyết = Bổ Tỳ giữ máu Chích = tẩm mật rồi nướng hoặc sao vàng Cố biểu chỉ hãn = Chắc bên ngoài, dứt mồ hôi Cố hạ chỉ huyết = Chắc phần dưới, dứt chảy máu Cố thu thoát = Chắc

THUẬT NGỮ - DỊCH NGHĨA

A

An thần trấn kinh = An thần, yên co giật

B

Bài nùng hiệp sang = Trừ mủ, lành ghẻ

Bài nùng tiêu ung = Trừ mủ, tiêu ghẻ ung

Bảo Phế ninh thấu = Bảo vệ Phổi, trị ho khạc

Bảo Phế thai trợ sản = Bổ thai bào, giúp sanh dễ

Bi = đau buồn, đau thương

Bình = trung hòa, không nóng, không lạnh

Bình Can tiềm Dương = Điều hòa Gan, gìn giữ Dương Bình Can trấn kinh = Điều hòa Gan, an kinh giật

Biểu = phần ngoài, da (biểu bì)

Bổ Can minh mục = Bổ Gan sáng mắt

Bổ Can trị manh = Bổ Gan trị mù

Bổ Hỏa hồi quyết = Bổ Hỏa trị quyết lãnh

Bổ Hỏa tráng Dương = Bổ Hỏa mạnh dương sự

Bổ Huyết an thai = Bổ máu yên ổn bào thai

Bổ Huyết chỉ băng = Bổ máu dứt băng lậu

Bổ Huyết chỉ Huyết = Bổ máu dứt chảy máu

Bổ Huyết điều kinh = Bổ máu điều hòa kinh nguyệt

Bổ hư minh mục = Bổ hư sáng mắt

Bổ khí cứu thoát = Bổ khí giải cứu các chất mất chất sống

Bổ khí liễm hãn = Bổ khí thu mồ hôi

Bổ khí thăng Dương = Bổ khí nâng cao Dương

Bổ Phế chỉ thấu = Bổ Phổi, dứt ho khạc

Bổ Phế định suyễn = Bổ Phổi ổn định chứng khó thở

Bổ Phế liễm huyết = Bổ Phổi giữ máu

Bổ Phế ninh thấu = Bổ Phổi yên ho khạc

Bổ Tâm an thần = Bổ Tâm an tinh thần

Bổ Tỳ nhiếp huyết = Bổ Tỳ giữ máu

Chích = tẩm mật rồi nướng hoặc sao vàng

Cố biểu chỉ hãn = Chắc bên ngoài, dứt mồ hôi

Cố hạ chỉ huyết = Chắc phần dưới, dứt chảy máu

Cố thu thoát = Chắc phần dưới, giữ hạ thoát

Cố kinh chỉ băng = Điều kinh nguyệt, dứt băng huyết

Cố Thận súc nịch = Bền Thận tăng sức chứa nước tiểu

Cố Thận súc niệu = Bền Thận tăng sức chứa nước tiểu

Cố Tinh chỉ di = Bền tinh ngừng mộng di

Cố Trường chỉ tả = Chắc ruột già ngừng tiêu chảy Công đàm trừ tích = Phá đàm tiêu tích trệ

Công độc khu mai = Tiêu độc trừ giang mai

Cường Âm liệu sán = Mạnh Âm trị sán khí

Cường cân chấn nuy = Mạnh gân phục hồi bại liệt Cường cân khởi nuy = Mạnh gân phục hồi bại liệt Cường cân khởi tý = Mạnh gân khỏi tê đau

Cường Vị tiêu thực = Mạnh dạ dày tiêu hóa thức ăn

CH

Chấn Tỳ triệt ngược = Thêm sức Tỳ trừ sốt rét

Chế độc liệu thương = Trừ bớt độc trị thương tật Chế toan chỉ thống = Trừ chua, dứt đau

Chế xà giải độc = Ngăn chặn và giải độc rắn

Chưng não chỉ thế = Ấm não dứt sổ mũi

Di tinh khứ manh = Dời con ngươi trừ đui mù

Dịch = chất lỏng

Dưỡng Âm chỉ khát = Dưỡng Âm dứt khát nước

Dưỡng Âm thanh nhiệt = Dưỡng Âm hạ sốt

Dưỡng Can định huyễn = Dưỡng Gan ổ định xây xẩm

Dưỡng Can minh mục = Dưỡng Gan sáng mắt

Dưỡng Cân giải kỉnh = Dưỡng Gân trừ bệnh kỉnh

Dưỡng Huyết an thai = Dưỡng huyết yên bào thai

Dưỡng Huyết điều kinh = Dưỡng huyết điều hòa kinh nguyệt Dưỡng Huyết khứ phong = Dưỡng huyết trừ phong

Dưỡng Tâm an thần = Dưỡng Tâm ổn định thần trí

Dưỡng Tâm liễm hãn = Dưỡng Tâm thu mồ hôi

Dưỡng Tâm ninh thần = Dưỡng Tâm an thần

Dưỡng Thận minh mục = Dưỡng Thận sáng mắt

Dưỡng Vị sinh tân = Dưỡng dạ dày sinh nước mát

Đ

Đại tiện = đi cầu

Đạm = nhạt

Đạo khí khai ấm = Dẫn khí trị mất tiếng

Đạo ứ thông kinh = Đuổi ứ huyết thông kinh nguyệt

Địch ẩm bình suyễn = Tẩy đàm nhớt ổn bệnh suyễn

Địch ẩm định huyễn = Tẩy đàm nhớt trị chóng mặt

Điền trướng = đầy tức

Điều kinh chỉ đái = Điều kinh ngừng bệnh đái hạ

Điều khí chỉ thống = Điều kinh khí dứt đau

Điều Vị tiêu bỉ = Điều kinh dạ dày trừ bụng đầy

G

Giải độc hiệp sang = Giải độc lành ghẻ

Giải độc hóa ban = Giải độc tiêu ban sởi

Giải độc khu mai = Giải độc trừ bệnh giang mai

Giải độc liệu thương = Giải độc trị thương tổn

Giải độc lợi yết = Giải độc thông cổ họng

Giải độc sát trùng = Giải độc diệt trùng

Giải độc tiêu thủng = Giải độc tiêu thủng

Giải độc tiêu ung = Giải độc trừ ghẻ ung

Giải độc thấu chẩn = Giải độc lộ ban chẩn

Giải độc y sang = Giải độc trị ghẻ

Giải độc tửu chế độc = Giải độc rượu, giảm chất độc

Giải uất khoan hung = Giải uất nghẹn, khoan khái lồng ngực Giáng Đàm trừ bỉ = Hạ đàm trừ đầy bụng

Giáng hỏa lợi yết = Hạ hỏa thông yết hầu

Giáng khí bình suyễn = Hạ khí định suyễn

Giáng khí thông tiện = Hạ khí thông nhị tiên

Giáng nghịch chỉ ẩu = Hạ nghịch dứt ói

Hạ Khí khoan trung = Hạ khí thư thái phần giữa

Hạ Khí khoan trướng = Hạ khí trướng đầy

Hành = làm cho lưu thông

Hành huyết chỉ lỵ = Lưu thông máu ngừng kiết lỵ

Hành huyết thông kinh = Lưu thông máu thông kinh nguyệt Hành khí an thai = Lưu thông khí yên bào thai

Hành khí chỉ thống = Lưu thông khí dứt chứng đau

Hành khí khoan hung = Lưu thông khí thư thái lồng ngực Hành khí liệu sán = Lưu thông khí trị sán khí

Hành Thủy tiêu bỉ = Lưu thông nước trừ bỉ đầy

Hành Thủy tiêu cổ = Lưu thông nước trừ cổ trướng Hành Thủy tiêu thủng = Lưu thông nước trừ phù thủng Hành trệ điều tiện = Thông ứ trệ điều hòa nhị tiện

Hành trệ hồi nhũ = Thông ứ trệ khiến sữa trở lại

Hành trệ khoan trướng = Thông ứ trệ thư thái đầy trướng Hành ứ chỉ thống = Thông ứ dứt đau

Hành ứ điều kinh = Thông ứ trệ điều hòa kinh nguyệt Hành ứ liệu thương = Thông ứ trệ trị thương tật

Hành ứ thông kinh = Thông ứ hành kinh nguyệt

Hiếp = sườn

Hóa Đàm chỉ khái = Tiêu Đàm dứt ho

Hóa Đàm chỉ thấu = Tiêu Đàm dứt ho khạc

Hóa Đàm giáng nghịch = Tiêu Đàm hạ khí nghịch

Hóa Đàm nhuyễn kiên = Tiêu Đàm mềm chất cứng

Hóa Đàm tiêu bỉ = Tiêu Đàm trừ bỉ đầy

Hóa Đàm triệt ngược = Tiêu Đàm trừ tiệt sốt rét

Hóa khí thông niệu = Giúp khí hóa để lợi tiểu

Hóa thạch thông lâm = Thông trị thạch lâm

Hóa thấp tiêu thử = Trị bệnh do nắng và ẩm thấp

Hóa trệ phá trưng = Tiêu ứ trệ tan tích khối

Hóa trọc chỉ đái = Tiêu chất dơ ngừng đái hạ

Hóa ứ chỉ huyết = Tiêu ứ trệ dứt chảy máu

Hóa ứ chỉ thống = Tan ứ trệ dứt đau

Hóa ứ tiêu ung = Tiêu ứ trệ trừ ghẻ ung

Hòa dược điều tể = Điều hòa dược tể

Hòa huyết an thai = Điều hòa máu yên bào thai

Hòa huyết điều kinh = Điều hòa máu và kinh nguyệt Hòa trung định thai = Hòa trung phần yên ổn bào thai

Hòa Vị an thần = Điều hòa dạ dày an tinh thần

Hòa Vị chỉ ẩu = Điều hòa dạ dày ngừng ói

Hòa Vị trừ phiền = Điều hòa dạ dày tiêu bứt rứt

Hỏa = nhiệt

Hoãn cấp chỉ thống = Chậm chứng cấp, dứt đau

Hoạt = làm cho di chuyển dễ dàng

Hoạt huyết cứu vựng = Lưu hành máu trị chóng mặt

Hoạt huyết điều kinh = Lưu hành máu điều hòa kinh nguyệt Hoạt huyết lý thương = Lưu hành máu trị thương tật

Hoạt huyết thông kinh = Lưu hành máu thông kinh nguyệt Huợt đàm lợi khiếu = Long đờm thông khiếu

Hung = lồng ngực

Huyền = căng cứng

Huyễn vựng = chóng mặt hoa mắt

Hư = thiếu, yếu, suy

Hượt huyết hạ thai = Trơn huyết hạ thai

Hượt khiếu thông nhũ = Lợi khiếu thông sữa

Hượt thai trợ sản = Trơn thai dễ sanh

Hượt trường thông tiện = Nhuận trường thông đại tiện Hữu = bên phải

Hỷ = vui vẻ, sung sướng

I

Ích âm chỉ đái = Lợi Âm dứt đái hạ

Ích Âm chỉ huyết = Lợi Âm dứt chảy máu

Ích Âm chỉ khát = Lợi Âm ngừng khát nước

Ích Âm liễm hãn = Lợi Âm thu mồ hôi

Ích Âm nhiếp tinh = Lợi Âm giữ bền tinh

Ích Âm thanh nhiệt = Lợi Âm làm mát

Ích Âm thông kinh = Lợi Âm thông kinh nguyệt

Ích huyết ninh thần = Lợi máu, thêm ổn tinh thần

Ích huyết phục mạch = Thêm máu làm mạch trở lại

Ích khí bổ trung = Lợi khí bổ phần giữa

Ích khí chỉ thấu = Lợi khí dứt ho khạc

Ích khí liễm hãn = Lợi khí thu mồ hôi

Ích tinh chủng tử = Lợi tinh dễ có con

Ích Tỳ nhiếp huyết = Lợi Tỳ giữ máu

Ích Thận bổ tinh = Lợi Thận thêm tinh

Ích Thận cố tinh = Lợi Thận bền tinh

Ích Thận cố thoát = Lợi Thận bền tinh, niệu

Ích Thận kiện cốt = Lợi Thận khỏe xương

Ích Thận liễm tinh = Lợi Thận thu giữ tinh

Ích Thận súc niệu = Lợi Thận thêm sức chứa nước tiểu

Ích Thận trấn tinh = Lợi Thận bền tinh

Ích Vị tiêu bỉ = Lợi dạ dày trừ đầy bụng

K

Kiện cốt an nha = Khỏe xương yên răng

Kiện cốt chấn nuy = Khỏe xương phục hồi bại liệt

Kiện cốt tráng yêu = Khỏe xương mạnh eo lưng

Kiện Tỳ chỉ tả = Khỏe Tỳ dứt tiêu chảy

Kiện Tỳ thoái ế = Khỏe Tỳ trị mộng thịt

Kiện Thận tráng yêu = Khỏe Thận mạnh eo lưng

Kiện Vị chỉ ẩu = Mạnh dạ dày, dứt ói

Kiện Vị khai cấm = Mạnh dạ dày, mở ngậm cứng

Kiện Vị khoan trướng = Mạnh dạ dày, thư thái chứng đầy bụng Kiện Vị tiêu thực = Mạnh dạ dày, tiêu hóa thức ăn

Kiếp đàm khai tý = Trị đàm, trị tê đau

KH

Khai khiếu thông bế = Mở lỗ khiếu thông bế tắc

Khai Vị tấn thực = Mở dạ dày kích thích ăn uống

Khoan hung khai tý = Mở lồng ngực trị đau

Khoát đàm bình suyễn = Tẩy đàm định suyễn

Khoát đàm tiệt kinh = Tẩy đàm trị kinh giật

Khứ chướng minh mục = Trừ chướng sáng mắt Khứ đàm bình suyễn = Trừ đàm yên bệnh suyễn Khứ đàm chỉ khái = Trừ đàm dứt ho

Khứ đàm chỉ thấu = Trừ đàm dứt ho khạc

Khứ đàm trấn khái = Trừ đàm an chứng ho

Khứ hàn chỉ thống = Trừ lạnh dứt đau

Khứ hàn thông tý = Trừ lạnh giải tê đau

Khứ phong chỉ thống = Trừ phong dứt đau

Khứ phong giải kỉnh = Trừ phong giải chứng co cứng Khứ phong minh mục = Trừ phong sáng mắt

Khứ phong thanh thượng = Trừ phong mát phần trên Khứ phong thông tý = Trừ phong giải tê

Khứ phong trấn kinh = Trừ phong động, yên kinh giật Khứ phong trừ lại = Trừ phong trị bệnh cùi

Khứ thấp chỉ lợi = Trừ thấp trị ỉa lỏng

Khứ thấp giải thử = Trừ thấp trị cảm nắng

Khứ thấp thông tý = Trừ thấp giải tê

Khứ thấp trừ tý = Trừ thấp trị tê

Khứ ứ chỉ huyết = Trừ ứ dứt chảy máu

Khứ ứ liệu thương = Trừ ứ trị thương tổn

Khứ ứ phá trưng = Trừ ứ tan kết khối

L

Lao = hao, gầy

Liễm = khống chế, kềm chế

Liễm âm chỉ huyết = Thu giữ âm dứt chảy máu

Liễm huyết chỉ huyết = Thu giữ huyết dứt chảy máu Liễm Phế bình suyễn = Thu Phế khí định suyễn Liễm Phế chỉ khái = Thu Phế khí ngừng ho

Liễm Phế chỉ thấu = Thu Phế khí ngừng ho khạc Loan = co rút

Lợi cách chỉ ế = Thông cơ hoành dứt chứng ợ

Lợi đảm thoái hoàng = Thông mật trị vàng da

Lợi huyết liệu tý = Thông máu trị tê

Lợi khiếu đạo bế = Thông khiếu dẫn bế tắt

Lợi khiếu hạ nhũ = Thông khiếu xuống sữa

Lợi khiếu hộ lung = Thông khiếu trị tai điếc

Lợi khiếu thông tỵ = Thông lỗ mũi

Lợi niệu đạo thấp = Lợi tiểu giải ẩm thấp

Lợi niệu thoái hoàng = Lợi tiểu trị vàng da

Lợi niệu thông lâm = Lợi tiểu giải đái khó

Lợi niệu tiêu thủng = Lợi tiểu trừ phù thủng

Lợi tiện tiêu thủng = Lợi nhị tiện trừ phù thủng

Lợi thấp chỉ tả = Lợi tiểu trị thấp dứt tiêu chảy

Lợi thấp thoái hoàng = Lợi thủy thấp trị vàng da

Lợi thủy tiêu thủng = Lợi tiểu trừ phù thủng

Lợi thủy thông lâm = Thông lợi thủy trị đái khó

Lục khí = phong, hàn, thử, thấp, táo, hỏa

Lục phủ = đởm, vị, tiểu trường, đại trường, bàng quang, tam tiêu

Lương Can minh mục = Mát gan sáng mắt

Lương huyết an thai = Mát máu yên bào thai

Lương huyết chỉ huyết = Mát máu dứt chảy máu

Lương huyết chỉ lỵ = Mát máu dứt kiết lỵ

Lương huyết liệu thương = Mát máu trị thương

Lương huyết ô phát = Mát máu đen tóc

Lương huyết thông lâm = Mát máu thông chứng đái khó Lương Phế chỉ thấu = Mát phổi dứt ho khạc

Lương Phế định thấu = Mát phổi ổn chứng ho khạc

Lương Vị chỉ ẩu = Mát dạ dày dứt ói mửa

Lý khí an thai = Điều hòa khí yên bào thai

Lý khí giải uất = Điều hòa khí trừ uất ức

Lý khí khoan trướng = Điều hòa khí thư thái đầy trướng

Lý thấp triệt ngược = Điều hòa thấp dứt sốt rét

Nạp khí bình suyễn = Thêm Phế khí định suyễn

Nạp Thận bình suyễn = Thêm Thận khí định suyễn

Noãn cung an thai = Ấm tử cung yên bào thai

Noãn cung chế lậu = Ấm tử cung phòng trị băng lậu

Noãn Thận liệu sáng = Ấm Thận trị sáng khí

Noãn Tỳ chỉ tả = Ấm Tỳ dứt tiêu chảy

Noãn Vỵ tiêu thực = Ấm dạ dày tiêu hóa thức ăn

Ninh Tâm an thần = An ninh Tâm thần

Ninh Tâm định quý = An Tâm ổn định hồi hộp

Nộ = tức giận

NG

Ngũ hành = mộc, hỏa, thổ, kim, thủy

Ngũ khiếu = mắt, lưỡi, mồm, mũi, tai

Nhuận = làm điều hòa, dễ dàng

Nhục = thịt, Nhiếp Thận chỉ tả = Thu Thận khí ngừng tiêu chảy Nhu Can chỉ thống = Nhuận gan dứt đau

Nhu Can tức phong = Nhuận gan ngừng phong động

Nhuận Can minh mục = Nhuận gan sáng mắt

Nhuận Cân giải kỉnh = Nhuận gân giải bệnh kỉnh (co cứng) Nhuận Phế chỉ huyết = Nhuận Phổi ngừng chảy máu Nhuận Phế chỉ khái = Nhuận Phổi dứt ho

Nhuận Phế hóa đàm = Nhuận Phổi tiêu đàm

Nhuận Phế lợi yết = Nhuận Phổi thông cổ họng

Nhuận Phế ninh thấu = Nhuận Phổi yên ho khạc

Nhuận Táo chỉ khái = Trừ ráo dứt ho

Nhuận trường thông tiện = Nhuận trường thông đại tiện Nhuyễn kiên tán kết = Mềm chỗ cứng tan ứ kết

Nhuyễn kiên tiêu lịch = Mềm chỗ cứng tiêu tràng nhạc (lao hạch)

Nhuyễn kiên tiêu ung = Mềm chỗ cứng tan ghẻ ung

O

Ố = sợ (ố hàn: sợ lạnh)

Ôn = ấm Ôn kinh chỉ băng = Ấm kinh ngừng băng huyết

Ôn kinh chỉ huyết = Ấm kinh ngừng chảy máu

Ôn kinh chỉ thống = Ấm kinh dứt đau

Ôn kinh lý huyết = Ấm kinh điều hòa máu

Ôn Phế bình suyễn = Ấm Phổi định suyễn

Ôn Phế chỉ khái = Ấm Phổi dứt ho

Ôn Phế hóa đàm = Ấm Phổi tiêu đàm

Ôn Phế thông tỵ = Ấm Phổi thông mũi

Ôn Thận cố hạ = Ấm Thận bền phần dưới

Ôn Thận chỉ tả = Ấm Thận dứt tiêu chảy

Ôn Thận hưng Dương = Ấm Thận nâng Dương

Ôn Thận liệu sang = Ấm Thận trị ghẻ

Ôn Thận noãn yêu = Ấm Thận và eo lưng

Ôn Thận nhiếp tinh = Ấm Thận giữ tinh

Ôn Thận súc niệu = Ấm Thận thêm sức chứa nước tiểu

Ôn Thận trợ Dương = Ấm Thận giúp thêm Dương

Ôn Thận trục thủy = Ấm Thận thoát nước

Ôn trung an thai = Ấm phần giữa yên bào thai

Ôn trung chỉ lỵ = Ấm phần giữa dứt kiết lỵ

Ôn trung chỉ thống = Ấm phần giữa dứt đau

Ôn trường thông tiện = Ấm ruột già thông đại tiện

Ôn Tỳ chỉ tả = Ấm Tỳ dứt tiêu chảy

Ôn Tỳ triệt ngược = Ấm Tỳ trừ sốt rét

Ôn Vị chỉ ách = Ấm dạ dày dứt nức cục

Ôn Vị chỉ ẩu = Ấm dạ dày dứt ói

Ôn Vị chỉ thóa = Ấm dạ dày dứt khạc nhổ

Ôn Vị điều trung = Ấm dạ dày điều hòa phần giữa

PH

Phá huyết thông kinh = Tan máu ứ thông kinh nguyệt

Phá kết tiêu lịch = Tán ứ kết trừ lao hạch

Phá khí tiêu tích = Tán khí tiêu tích trệ

Phá tích tiêu cam = Tán ứ tiêu cam tích

Phá ứ thông kinh = Tán ứ thông kinh nguyệt

Sáp trường chỉ lợi = Rít ruột ngừng ỉa lỏng

Sáp trường chỉ lỵ = Rít ruột ngừng kiết lỵ

Sáp trường chỉ tả = Rít ruột ngừng tiêu chảy

Sáp trường súc niệu = Rít ruột ngừng tăng sức chứa nước tiểu Sát trùng chỉ thống = Sát trùng dứt đau

Sát trùng tai giới = Sát trùng trừ ghẻ lác

Sát trùng tai lao = Sát trùng trừ lao

Sát trùng tiêu cam = Sát trùng trị cam (Trẻ suy dinh dưỡng) Sát trùng tiêu tích = Sát trùng trừ tích

Sát trùng triệt ngược = Sát trùng trừ sốt rét

Sát trùng trừ lại = Sát trùng trị phong cùi

Sinh cơ hiệp sang = Sanh da thịt lành miệng ghẻ

Sinh tân chỉ khát = Sanh nước miếng dứt khát nước

Sơ biểu thấu chẩn = Giải biểu phát ban

Sơ Can giải uất = Sơ giải can khí uất

Sơ Can minh mục = Nhuận Gan sáng mắt

Sơ Can tán kết = Nhuận Gan tan kết khối

Sơ Đảm trừ hoàng = Thông mật trị vàng da

Sơ Phong an thượng = Giải phong yên phần trên

Sơ Phong chỉ dưỡng = Giải phong dứt ngứa

Sơ Phong giải biểu = Sơ giải biểu phong

Sơ Phong giải cơ = Sơ giải cơ phong (Biểu)

Sơ Phong giải kỉnh = Sơ phong giải bệnh kỉnh (Co cứng)

Sơ Phong minh mục = Giải phong sáng mắt

Sơ Phong thanh thượng = Giải phong mát phần trên

Sơ Phong trừ tý = Giải phong trừ tê

Sưu phong thông tý = Gom gió trị tê

T

Tả Can giáng hỏa = Tả Can thật hạ hỏa

Tả Can liệu sáng = Tả Can thật trị sáng khí

Tả Can minh mục = Tả Can thật sáng mắt

Tả Can trấn kinh = Tả Can thật an kinh giật

Tả đái tiêu cổ = Tả mạch Đái trị cổ trướng

Tả hỏa chỉ di = Tả thật hỏa ngừng di (tinh, niệu)

Tả hỏa giải độc = Giải trừ nhiệt độc

Tả nhiệt an thần = Tả thật nhiệt yên tâm thần

Tả nhiệt giải kỉnh = Tả thật nhiệt trừ bệnh kỉnh

Tả nhiệt tiệt ngược = Tả thật nhiệt trừ sốt rét

Tả Phế bình suyễn = Tả Phế thật định suyễn

Tả Phế chỉ khái = Tả Phế thật dứt ho

Tả Phế tiêu ung = Tả Phế thật trừ ghẻ ung

Tả phù thông niệu = Lợi tiểu trị phù thủng

Tả trọc chỉ đái = Trừ dơ ngừng đái hạ

Tán độc phạt đinh = Tiêu độc trừ ghẻ nhọt Tán hàn giải biểu = Tan lạnh giải ngoại cảm Tán hàn giải thử = Tan lạnh trị cảm nắng

Tán hàn tuyên tý = Tan lạnh trị tê đau

Tán kết tiêu lịch = Tan kết khối trừ lao hạch Tán kết tiêu thủng = Tan ứ kết trừ phù thủng Tán khí chỉ thống = Tan khí ngừng đau

Tán nhiệt giải biểu = Tan nóng giải ngoại cảm Tán nhiệt giải cơ = Tan nóng giải cơ biểu

Tán nhiệt giải thử = Tan nóng giải cảm nắng Tán phong giải kỉnh = Tiêu phong trị bệnh kỉnh Tán thấp giải thử = Giải thấp trị cảm nắng

Tán ứ chỉ huyết = Tan ứ dứt chảy máu

Tán ứ chỉ thống = Tan ứ dứt đau

Tán ứ phá trưng = Tan ứ phá kết khối

Táo Thấp bài nùng = Ráo ẩm trừ mủ ghẻ

Táo Thấp chỉ đái = Ráo ẩm dứt đái hạ

Táo Thấp chỉ lỵ = Ráo ẩm ngừng kiết lỵ

Táo Thấp chỉ tả = Ráo ẩm ngừng ỉa chảy

Táo Thấp hóa đàm = Ráo ẩm tiêu đàm dãi

Táo Thấp sát trùng = Ráo ẩm sát trùng

Táo Thấp thoái hoàng = Ráo ẩm trị vàng da Táo Thấp trừ hoàng = Ráo ẩm trừ hoàng đản Táo Tỳ chỉ tả = Ráo Tỳ dứt tiêu chảy

Tiềm dương an thần = Dìm dương an thần Tiếp cốt liệu thương = Liền xương trị thương tổn Tiết Phế thông tỵ = Tả Phế thật thông mũi

Tiết trệ chỉ lỵ = Thông ứ trệ dứt kiết lỵ

Tiết trọc chỉ đái = Đuổi chất dơ ngừng đái hạ

Tiêu cốc tấn thực = Trợ tiêu hóa giúp ăn ngon

Tiêu đàm chỉ thấu = Hóa đàm dứt ho khạc

Tiêu đàm thông khiếu = Hóa đàm thông lổ khiếu

Tiêu phong bại độc = Tiêu phong trừ độc

Tiêu tích liệu cam = Tiêu thực trị cam tích

Tiêu thực hóa cách = Tiêu thức ăn trị uất nghẹn

Tiêu thực hóa tích = Tiêu thức ăn trừ tích thực

Tiêu thực khai Vi = Khai Vị tiêu hóa thức ăn

Tiêu thực khoan trướng = Tiêu thức ăn khoan khoái đầy trướng

Tiêu thực phá kết = Tiêu thức ăn tan tích kết

Tiêu thực phá trưng = Tiêu thức ăn tan khối kết

Tiêu trùng tai giới = Sát trùng trừ ghẻ lác

Tiêu ứ chỉ huyết = Tan ứ dứt chảy máu

Tiêu ứ chỉ thống = Tan ứ dứt đau

Tiêu ứ thoái hoàng = Tan ứ trị vàng da

Tỉnh Tỳ tấn thực = Yên Tỳ ăn ngon

Tị ác chỉ thống = Trừ ác dứt đau

Tị ác định loạn = Trừ ô uế ổn định rối loạn

Tị chướng triệt ngược = Trừ lam chướng trị sốt rét

Tị hàn liệu sán = Trừ lạnh trị sán khí

Tị uế giải dịch = Trừ ô uế ngừa bệnh dịch

Tị uế giải thử = Trừ giải cảm nắng

Tị uế khai khiếu = Trừ ô uế mở lổ khiếu

Tị uế thanh thử = Trừ ô uế mát nắng nóng

Tuyên độc thấu chẩn = Phát độc lộ ban

Tuyên khiếu thông bế = Khai khiếu thông bế tắc

Tuyên nhiệt thấu chẩn = Giải nhiệt phát ban

Tuyên Phế bình suyễn = Thông Phổi yên chứng khó thở Tuyên Phế khai ấm = Thông Phổi trị mất tiếng

Tuyên Phế khai tý = Thông Phổi trị đau ngực

Tuyên tý tán kết = Thông tê tan ứ kết

Tuyên ủng tiêu ung = Thông ủng tắt trừ ghẻ ung

Tục đoạn liệu thương = Nối gân đứt trị thương tổn

Tư âm chỉ khát = Giúp âm dứt khát nước

Tư âm dưỡng thần = Giúp âm nuôi tinh thần

Tư âm giáng hỏa = Giúp âm hạ hỏa

Tư âm liễm hãn = Giúp âm thu mồ hôi

Tư âm tiềm dương = Thêm âm cho dương lặn xuống

Tư Can minh mục = Giúp (trợ) Gan sáng mắt

Tư Can tức phong = Giúp Gan ngừng phong động

Tư dịch chỉ khát = Thêm chất dịch dứt khát nước

Tức phong giải kỉnh = Ngừng phong động giải bệnh kỉnh Tức phong trấn kinh = Ngừng phong động trị kinh giật

TH

Thác độc hiệp sang = Giải độc lành miệng ghẻ

Thác độc tiêu ung = Giải độc trị ghẻ ung

Thác lý bài nùng = Trị bên trong trừ mủ

Thác nùng sinh cơ = Trừ mủ sinh da thịt

Thảm thấp chỉ tả = Rút ẩm ngừng tiêu chảy

Thảm thấp thoái hoàng = Rút ẩm trị vàng da

Thanh Can minh mục = Mát gan sáng mắt

Thanh Cơ giải biểu = Mát cơ giải cảm

Thanh cốt thoái chưng = Mát xương lui nóng hầm Thanh hầu khai âm = Mát họng mở tiếng nói

Thanh hầu lợi yết = Mát họng thông cổ

Thanh hỏa chỉ huyết = Mát huyết dứt chảy máu

Thanh hỏa lợi yết = Hạ hỏa thông yết hầu

Thanh huyết giải độc = Mát máu giải độc

Thanh huyết hóa ban = Mát máu lộ ban

Thanh huyết hóa chẩn = Mát máu phát lộ ban chẩn Thanh nhiệt an thai = Mát chứng nóng yên bào thai Thanh nhiệt chỉ đái = Mát chứng nóng dứt đái hạ

Thanh nhiệt chỉ hãn = Mát chứng nóng dứt mồ hôi Thanh nhiệt chỉ huyết = Mát chứng nóng dứt chảy máu Thanh nhiệt chỉ khát = Mát chứng nóng dứt khát nước Thanh nhiệt giải biểu = Mát chứng nóng giải cảm Thanh nhiệt giải khát = Mát chứng nóng giải khát Thanh nhiệt giải thử = Mát chứng nóng giải nắng Thanh nhiệt giáng hỏa = Mát chứng nóng hạ hỏa Thanh nhiệt liệu cam = Mát chứng nóng trị cam tích Thanh nhiệt minh mục = Mát chứng nóng sáng mắt Thanh nhiệt ninh thần = Mát chứng nóng an thần Thanh nhiệt tả hỏa = Mát chứng nóng tả thật hỏa Thanh nhiệt tị dịch = Mát chứng nóng ngừa bệnh dịch Thanh nhiệt thoái chưng = Hạ nhiệt lui nóng hâm hấp Thanh nhiệt thoái hoàng = Hạ nhiệt trị vàng da

Thanh nhiệt trấn kinh = Hạ nhiệt trị kinh giật

Thanh nhiệt trừ phiền = Hạ nhiệt trừ bứt rứt

Thanh Phế bình suyễn = Mát Phổi định suyễn

Thanh Phế chỉ khái = Mát Phổi dứt ho

Thanh Phế chỉ thấu = Mát Phổi dứt khạc

Thanh Phế hóa đàm = Mát Phổi tiêu đàm

Thanh Phế lợi đàm = Mát Phổi thông đàm

Thanh Phế lợi hầu = Mát Phổi thông họng

Thanh Phế ninh thấu = Mát Phổi yên ho khạc

Thanh Phế trấn kinh = Mát Phổi an kinh giật

Thanh Tâm ninh thần = Mát Tâm an thần

Thanh Tâm trừ phiền = Mát Tâm trừ bứt rứt

Thanh Táo hóa đàm = Làm hết ráo tiêu đàm

Thanh Trường chỉ lợi = Mát ruột già dứt ỉa lỏng

Thanh trường chỉ lỵ = Mát ruột già dứt kiết lỵ

Thanh trường liễm huyết = Mát ruột già giữ máu Thanh trường tiêu trĩ = Mát ruột già trừ bệnh trĩ Thanh trường thông tiện = Mát ruột già thông đại tiện

Thanh ứ trừ hoàng = Trừ ứ nhiệt trị vàng da

Thanh vinh tiêu ung = Mát máu trị ghẻ ung

Thanh Vị chỉ ẩu = Mát dạ dày dứt ói

Thanh Vị chỉ ế = Mát dạ dày dứt ợ

Thanh Vị chỉ khát = Mát dạ dày dứt khát nước

Thanh Vị chỉ thống = Mát dạ dày dứt đau

Thăng dương an não = Nâng cao dương yên đầu não

Thăng dương cử hãm = Nâng dương đỡ trệ

Thật trường chỉ lỵ = Mạnh ruột già ngừng kiết lỵ

Thấu nùng phá ung = Trừ mủ tiêu ghẻ ung

Thoái chướng trị manh = Trừ chướng (vật cản) trị mù

Thoái ế khứ manh = Trừ màng mộng trị đui mù

Thoái ế minh mục = Trừ màng mộng sáng mắt

Thoái nhiệt minh mục = Trừ nhiệt sáng mắt

Thôi sinh hạ bào = Thúc sanh hạ bào thai

Thôi sinh hạ thai = Thúc sanh hạ bào thai

Thôi sinh lạc thai = Thúc sanh hạ bào thai

Thôi sinh trụy thai = Thúc sanh hạ bào thai

Thông dương hồi quyết = Thông dương phục hồi quyết lãnh Thông dương tuyên khiếu = Thông dương khai khiếu

Thông dương tuyên tý = Thông dương trị tê thấp

Thông kinh hạ nhũ = Thông kinh lạc xuống sữa

Thông kinh phá trưng = Thông kinh nguyệt tan khối ứ Thông kinh trụy thai = Thông kinh hạ bào thai

Thông khiếu đạo bế = Lợi khiếu thông bế tắc

Thông lạc hành nhũ = Thông kinh lạc để sữa chảy

Thông nhũ trụy thai = Thông sữa hạ bào thai

Thổ đàm khoan trướng = Mửa đàm, dễ chịu chứng đầy Thổ đàm tuyên ủng = Mửa đàm thông ủng tắt

Thổ độc cứu ngộ = Mửa chất độc cứu sai lầm

Thổ thực an Vị = Mửa thức ăn yên dạ dày

Thuận khí an thai = Hòa khí nghịch yên bào thai

Thuận khí chỉ thống = Hòa khí nghịch dứt đau

Thư Cân giải kỉnh = Giản gân trừ co cứng

Thực hủ sinh cơ = Trừ thịt thối sinh da non

Thực nùng tiêu ung = Trừ mủ trị ghẻ ung

TR

Trạch phu bảo phát = Nhuận da giữ gìn tóc

Trấn nghịch chỉ ẩu = Giáng nghịch dứt ói

Trấn Tâm an thần = Trấn an tâm thần

Trị sang liệu thương = Trị liệu sang thương

Triệt ngược giải nhiệt = Trừ rét giải sốt

Triệt ngược thoái nhiệt = Trừ rét giải sốt

Trợ dương hồi quyết = Trợ dương phục hồi quyết lãnh Trợ dương ích tinh = Trợ dương lợi tinh

Trợ dương nhiếp tinh = Trợ dương giữ tinh

Trục ẩm trấn khái = Trừ đàm nhớt yên chứng ho Trục đàm tiêu tích = Trừ đàm tiêu báng tích

Trục đàm tuyên ủng = Trừ đàm thông ủng tắc

Trục hàn thông tý = Trừ lạnh trị tê đau

Trục ứ chỉ huyết = Trừ ứ dứt chảy máu

Trục thủy tiêu thủng = Trừ nước đọng trị phù thủng Trụy đàm bình suyễn = Hạ đàm định suyễn

Trụy đàm chỉ thấu = Hạ đàm dứt ho khạc

Trụy đàm định kinh = Hạ đàm ổn định kinh giật

Trụy đàm khai tý = Hạ đàm thông tê

Trụy đàm thai hạ bào = Hạ bào thai

Trụy đàm trợ sản = Hạ bào thai giúp sanh đẻ

GIẢI THÍCH CẤM KỴ

A

Âm hàn chuyển cân = Âm vật lạnh, vọp bẻ (chuột rút)

Âm hư dương cường = Âm không đủ, dương lấn mạnh

Âm hư hỏa động = Âm kém hỏa vọng động

Âm hư hỏa thịnh = Âm kém hỏa vượng

Âm hư hỏa uất = Âm kém hỏa uất nghẽn

Âm hư hỏa viêm = Âm kém hỏa viêm nhiệt

Âm hư hữu nhiệt = Âm kém có nhiệt

Âm hư nội nhiệt = Âm kém trong nóng

Âm thịnh dương hư = Âm có dư dương không đủ

Biểu hư hãn đa = Biểu hư yếu, nhiều mồ hôi

Biểu hư tự hãn = Biểu hư yếu, tự đổ mồ hôi

Biểu hư tà vị giải = Tà ngoại cảm chưa giải

C

Can dương thịnh = Gan nóng nhiều

Can dương thiên kháng = Gan nóng lệch một bên

Câu hư = Thảy đều yếu kém

Cước khí = Bệnh sưng chân

D

Dựng phụ = Đàn bà có thai

Dương cường dị cử = Dương mạnh, dương vật dễ cương Dương thịnh Âm hư = Dương vượng Âm suy

Đa phục = Uống nhiều

Đa thực tổn huyết mạch = Ăn nhiều hao tổn mạch máu Đại tiện táo kết = Phân cứng rắn khó đi

Huyết hư Can thăng = Huyết kém Can khí thăng

Huyết hư hữu hỏa = Huyết kém có nhiệt

Huyết hư thật thống = Huyết kém đau do thật tà Huyết khuy = Thiếu máu

Hư Hàn - Hư Nhược = Yếu lạnh - Yếu kém

Hư nhi vô nhiệt = Hư thiếu mà không nóng

Hư thoát = Thoát mất do hư yếu

K

Kỉnh loan = Co cứng và kéo rút

Kiên = vai

Kiện = làm cho khoẻ lên (ví dụ: kiện tỳ)

Kiện vong = hay quên

Kinh = kinh hãi, sửng sốt quá mức

Kiên = vai

KH

Khái = ho

Khổ = đắng