Đề xuất biện pháp hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 6 tuổi thông qua hoạt động góc

Không những thế các hoạt động theo từng nhóm nhỏ sẽ phần nào bổ trợcho sự phát triển của các kỹ năng xã hội khác ví như khả năng tổ chức tốtlãnh đạo tốt, khả năng giao tiếp linh hoạt, ta

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

======o0o======

NGUYỄN THU HẰNG

BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI

THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GÓC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục Mầm non

Hà Nội - 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

======o0o======

NGUYỄN THU HẰNG

BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI

THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GÓC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục Mầm non

Người hướng dẫn khoa học

PGS TS Nguyễn Dục Quang

Hà Nội - 2018

LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới thầy giáoPGS TS Nguyễn Dục Quang người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trongxuốt quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài

Em xin chân thành cảm ơn BGH, các thầy giáo, cô giáo khoaGDMN Trường ĐHSP Hà Nội 2 đã tận tình giảng dạy truyền đạt nhữngkiến thức cũng như những kinh nghiệm quý báu cho em trong xuốt quátrình học tập tại trường

Mặc dù em đã cố gắng hết sức để hoàn thành tốt khóa luận nhưng vớiđiều kiện thời gian nghiên cứu cũng như vốn kiến thức còn hạn chế nên cũngkhông tránh khỏi những sai sót Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiếncủa quý thầy cô để khóa luận của em hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn !

Hà nội, ngày tháng 05 năm 2018

Tác giả

Nguyễn Thu Hằng

LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới thầy giáoPGS TS Nguyễn Dục Quang người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trongxuốt quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài

Em xin chân thành cảm ơn BGH, các thầy giáo, cô giáo khoaGDMN Trường ĐHSP Hà Nội 2 đã tận tình giảng dạy truyền đạt nhữngkiến thức cũng như những kinh nghiệm quý báu cho em trong xuốt quátrình học tập tại trường

Mặc dù em đã cố gắng hết sức để hoàn thành tốt khóa luận nhưng vớiđiều kiện thời gian nghiên cứu cũng như vốn kiến thức còn hạn chế nên cũngkhông tránh khỏi những sai sót Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiếncủa quý thầy cô để khóa luận của em hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn !

Hà nội, ngày tháng 05 năm 2018

Tác giả

Nguyễn Thu Hằng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đới tượng nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Cấu trúc nội dung 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC HÌNH THÀNH KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GÓC 5

1.1 Vài nét tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Những nghiên cứu về kỹ năng làm việc nhóm 5

1.1.2 Những nghiên cứu về giáo dục kỹ năng làm việc nhóm 7

1.1.3 Những nghiên cứu về hoạt động góc 7

1.2 Một số khái niệm cơ bản 8

1.2.1 Kỹ năng 8

1.2.2 Nhóm 9

1.2.3 Kỹ năng làm việc nhóm 9

1.2.4 Hoạt động góc 9

1.3 Một số vấn đề lý luận về hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc 10

1.3.1 Đặc điểm tâm lý của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi 10

1.3.2 Vai trò và ý nghĩa của làm việc nhóm ở trường Mầm Non thông qua hoạt động góc 15

1.3.3 Hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua

hoạt động góc ở trường Mầm Non 16

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc 17

1.4.1 Số lượng trẻ trong nhóm 17

1.4.2 Kinh nghiệm xã hội của trẻ 18

1.4.3 Sự phát triển ngôn ngữ 18

1.4.4 Vai trò của giáo viên 19

1.4.5 Số lượng các góc chơi 19

1.4.6 Sự phân công nhiệm vụ cho từng thành viên 20

Chương 2 THỰC TRẠNG HÌNH THÀNH KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GÓC 22

2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng 22

2.1.1 Mục tiêu khảo sát 22

2.1.2 Nội dung khảo sát 22

2.1.3 Phương pháp khảo sát và xử lý số liệu 22

2.2 Thực trạng về hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc 26

2.2.1 Nhận thức của giáo viên về việc hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc 26

2.2.2 Thực trạng sử dụng biện pháp hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc 28

Chương 3 BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GÓC 46

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 46

3.1.1 Phù hợp với mục tiêu chung của việc phát triển kỹ năng cho trẻ Mầm Non 46

3.1.2 Đảm bảo mục tiêu giáo dục trong giáo dục Mầm Non và tính sư phạm khi hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc 46 3.1.3 Phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của trẻ 47 3.1.4 Đảm bảo hứng thú chơi và phát triển được tính hợp tác tính tự nguyện sáng tạo ở trẻ 47

3.2 Các biện pháp để phát triển kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổithông qua hoạt động góc 48

3.2.1 Bồi dưỡng nâng cao nhận thức của giáo viên 48 3.2.2 Tạo môi trường góc và phân bố các góc phù hợp với việc cho trẻ làm việc nhóm 49 3.2.3 Thiết kế nội dung hoạt động nhóm trong các góc chơi theo tiếp cận hợp tác chứa đựng nhiều mối quan hệ tương tác xã hội giữa các thành viên trong nhóm cũng như các nhóm khác nhau với nhau nhằm khuyến khích trẻ sử dụng các kỹ năng hoạt động nhớm thông qua hoạt động góc 51 3.2.4 Tạo niềm thích thú hứng thú thi đua và tương trợ lẫn nhau cho các nhóm trẻ trong làm việc nhóm thông qua hoạt động góc 54 3.2.5 Thường xuyên tổ chức cho trẻ 5 - 6 tuôi làm việc nhóm thông qua hoạt động góc 55

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 63TÀI LIỆU THAM KHẢO 65PHỤ LỤC

1 Lý do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

Một quốc gia hùng mạnh là một quốc gia có nền giáo dục phát triển Vìvậy đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển đảm bảo xây dựng một thế hệ

kế tiếp có đầy đủ phẩm chất và năng lực phục vụ cho đất nước Mà giáo dụcMầm non là nền móng của hệ thống giáo dục giúp cho trẻ có thể phát triểntoàn diện cả về đức - trí- thể - mĩ và bước đầu hình thành nên nhân cách củamỗi con người

Đặc biệt ở giai đoạn trẻ từ 5 - 6 tuổi, đây là thời kỳ vô cùng quan trọngvới sự phát triển mạnh mẽ cả về thể chất cũng như tâm sinh lý Trẻ chuẩn bịbước chân vào lớp một với một môi trường hoàn toàn khác so với những gìvốn dĩ đã rất quen thuộc ở mầm non Sự bỡ ngỡ đôi khi là không bắt kịp vớiphong cách học tập ở trường Tiểu học là không thể tránh khỏi Vì vậy, việcrèn cho trẻ các kỹ năng về hoạt động nhóm học tập và vui chơi theo các nhóm

là điều vô cùng cần thiết giúp cho trẻ có thể quen dần với thói quen làm việctập thể có quy định và luật lệ rõ ràng

Không những thế các hoạt động theo từng nhóm nhỏ sẽ phần nào bổ trợcho sự phát triển của các kỹ năng xã hội khác ví như khả năng tổ chức tốtlãnh đạo tốt, khả năng giao tiếp linh hoạt, tang sự tự tin và giúp trẻ có thêm sựgắn kết có được những tình bạn lâu bền trong cuộc sống… Làm việc theonhóm cũng kéo theo tính thi đua và cạnh tranh giữa các nhóm với nhau vừagiúp trẻ rèn khả năng phối kết hợp giữa các thành viên vừa đòi hỏi sự nỗ lực

để đạt được kết quả tốt nhất Và hơn hết việc hoạt động với một tập thể sẽgiúp trẻ có thể thực hiện được những việc mà một cá nhân không thể hoànthành được Đó cũng chính là khái niệm dễ hiểu nhất về tình đoàn kết giúp trẻ

có thể tiến bộ hơn, hòa đồng hơn với bạn bè

Hoạt động nhóm là yếu tố vô cùng quan trọng đối với sự phát triển củatrẻ Tuy nhiên không chỉ trong các tiết dạy chính thức chúng ta mới cần chotrẻ hoạt động theo nhóm Thực tế cho thấy để đảm bảo truyền đạt đủ kiến thứcđến với trẻ thì thời gian để trẻ tự hoạt động theo nhóm là không nhiều Trongkhi các tiết học phụ như hoạt động ngoài trời hoạt động chiều hay hoạt độnggóc lại không mấy được quan tâm Và đặc biệt là giờ hoạt động góc của trẻ,các tiết học này thường không được quan tâm, tổ chức một cách hình thức vàkhông mang tính chất rèn luyện hay giáo dục trẻ Tuy nhiên đây lại chính làmôi trường lý tưởng để trẻ Mầm non có thể thỏa sức sáng tạo và hoạt độngtheo các nhóm nhổ một cách rõ ràng và tích cực nhất.

Hiện nay đã có nhiều đề tài nghiên cứu về giáo dục kỹ năng làm việcnhóm cho trẻ Mãu giáo tuy nhiên chưa có những nghiên cứu về giáo dục kỹnăng sống cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động góc

Xuất phát từ lý do trên, tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài”Đề xuất biện

pháp hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc” Rất mong có thể ứng dụng được đề tài này vào thực tiễn ở trường

mầm non

Xuất phát từ lợi ích và tính khả thi của đề tài nghiên cứu này là lý do màtôi lựa chọn đề tìm hiểu, đưa ra những ý kiến đề xuất của cá nhân để mong cóthể ứng dụng được nó vào thực tiễn ở trường Mầm Non

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường

Mầm Non

Quá trình giáo dục mầm non

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5

-6 tuổi ở trường Mầm Non

- Tìm hiểu thực trạng kỹ năng làm việc nhóm và biện pháp hình thành kỹnăng làm việc nhóm cho trẻ Mầm Non 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc

- Đề xuất biện pháp hình thành kỹ năng làm việc nhóm và thực nghiệm

sư phạm

5 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

+ Thu thập tài liệu

+ Nghiên cứu

+ Phân tích

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp sử dụng phiếu điều tra giáo dục

+ Phương pháp quan sát phỏng vấn

+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm

+ Phương pháp chuyên gia

+ Phương pháp nghiên cứu hoạt động

- Nhóm phương pháp bổ trợ:

+ Sử dụng phương pháp thống kê toán học và phần mềm tin học để xử lí

số liệu nghiên cứu

6 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Trường Mầm Non Tích Sơn -Thành phố Vĩnh Yên

- Về đối tượng nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu việc hìnhthành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc

- Về đối tượng khảo sát, quan sát: trong quá trình nghiên cứu, tôi khảosát ý kiến của 20 giáo viên, quan sát quá trình tổ chức của giáo viên và quátrình làm việc nhóm của 2 lớp trẻ mẫu giáo 5 tuổi (50 trẻ) khi tham giahoạtđộng góc

7 Cấu trúc nội dung

Ngoài phần mở đầu kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, khóa luậngồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về việc đề xuất biện pháp hình thành kỹ nănglàm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc

Chương 2: Thực trạng về kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thôngqua hoạt động góc

Chương 3: Biện pháp hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6tuổi thông qua hoạt động góc

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC HÌNH THÀNH KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GÓC 1.1 Vài nét tổng quan nghiên cứu vấn đề

Tuy chưa thực sự được nghiên cứu và có những công trình độc lập vềvấn đề hình thành kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua tròchơi đóng vai theo chủ đề nhưng đã có rất nhiều những nghiên cứu về từngkhía cạnh riêng của vấn đề này như sau

1.1.1 Những nghiên cứu về kỹ năng làm việc nhóm

Làm việc nhóm có vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục và rèn luyệncho học sinh khả năng thích ứng với những mối quan hệ mới và việc hợp tác

để cùng hoàn thành những nhiệm vụ được giao

Dưới sự giúp đỡ của giáo viên trẻ sẽ dần nhận thức được nhiệm vụ củamình ở trong nhóm chủ động và tích cực hợp tác với các bạn để cùng hướngtới một mục tiêu chung

Các giờ học cho trẻ hoạt động nhóm là một môi trường vô cùng thuận lợigiúp gia tăng tình đoàn kết, sự cởi mở, hòa đồng và khả năng phối kết hợp vớinhau từ đó mà năng lực cá nhân của trẻ được bộc lộ, khả năng nhận thức pháttriển trẻ có thể vận dụng những gì đã học vào thực tiễn cuộc sống để giảiquyết những vấn đề mà mình gặp phải

Đã có nhiều công trình nghiên cứu về làm việc nhóm của trẻ như tác giảĐặng Thành Hưng trong cuốn “Dạy học hiện đại: lý luận, biện pháp, kỹthuật”(13) đã khẳng định: “Các quan hệ của dạy học hiện đại sẽ phát triểntheo xu hướng tăng cường sự tương tác hợp tác và cạnh tranh, tham gia vàchia sẻ.” Ở đây ông phân tích tác dụng của việc ghép nhóm cũng như xuhướng tăng cường sự hợp tác và cạnh tranh Việc dạy học hợp tác theo cácnhóm nhỏ cần đảm bảo 5 nguyên tắc:

1 Tạo ra ở học sinh sự phụ thuộc lẫn nhau một cách tích cực.

2 Có sự tương tác trực diện giữa học sinh trong từng nhóm nhỏ

3 Tạo cho học sinh có trách nhiệm đối với việc học của cá nhân vànhóm

4 Hình thành ở học sinh những kỹ năng hợp tác nhóm

5 Xử lý tương tác nhóm

Khi nói về tính hợp tác và tính cạnh tranh trong hoạt động nhóm tác giảNguyễn Thị Thu Hà (15) (16 ) đã khẳng định: “Giáo dục theo cách tiếp cậnhợp tác ở trường mầm non là cách làm mới nhằm hướng đến việc hình thànhcho trẻ năng lực hợp tác từ sớm việc làm này hoàn toàn phù hợp với xu thếphát triển của xã hội ngày nay được tổ chức hoạt động giáo dục theo cách tiếpcận hợp tác cũng chính là tổ chức hoạt động giáo dục theo nhóm hợp tác giáodục theo nhóm hợp tác cần chú ý tới quy mô nhóm các yêu cầu của hoạt độngnhóm và đánh giá kết quả hoạt động nhóm”

Còn về biểu hiện của kỹ năng làm việc nhóm trong tạp chí giáo dục số

375 (19) (20) tác giả Trần Thị Kim Yến đẫ đề cập đến 4 biểu hiện đặc trưng ởtrẻ như

1 Biết lắng nghe bạn, chờ đợi đến lượt mình phát biểu ý kiến

2 Biết phối hợp hành động với các bạn trong nhóm để thực hiệncông việc chung

3 Biết chấp nhận sự phân công nhiệm vụ của nhóm và hoàn thànhnhiệm vụ nhóm giao

4 Biết chia sẻ kinh nghiệm ý tưởng của mình với các bạn trong nhóm chơi

Từ những nghiên cứu trên ta có thể thấy rằng kỹ năng làm việc nhóm làkhả năng thiết lập và duy trì mối quan hệ với người khác và là hành động tự

tổ chức và điều khiển các hoạt động hoạt động chung trong nhóm Có khảnăng hoạt động có kỹ năng hoạt động nhóm cũng có nghĩa là biết cùng nhau

hướng tới một mục đích chung, cùng chia sẻ trách nhiệm, cùng khắc phục khókhăn giúp đỡ và tương trợ lẫn nhau nhằm đạt được kết quả tốt nhất.

1.1.2 Những nghiên cứu về giáo dục kỹ năng làm việc nhóm

Theo tạp chí giáo dục số 375 (20) tác giả Trần Thị Kim Yến đã chỉ rarằng: “Giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ là một quá trình tác động sưphạm có mục đích, có hướng có kế hoạch của nhà giáo dục (giáo viên) đếnngười bị giáo dục (trẻ mẫu giáo) nhằm thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ củagiáo dục kỹ năng hoạt động nhóm đã đặt ra.” Ở đây giáo viên là người lên kếhoạch nhưng không có nghĩa là tham gia trực tiếp vào quá trình làm việcnhóm của trẻ Nhiệm vụ của giáo viên là quan sát hướng dẫn và tạo điều kiệntốt nhất để trẻ tự tìm ra cách giải quyết và tự giải quyết nhiệm vụ của mình.Còn trong các tài liệu hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục mầmnon (2) về việc tổ chức hoạt động giáo dục theo nhóm nhỏ cho trẻ ở trườngmầm non đều chỉ ra rằng: Giáo viên mầm non có vai trò quan trọng đối vớiviệc hình thành kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ Giáo viên tạo môi trườngvật chất giúp trẻ có nhiều lựa chọn khi thể hiện một cách sáng tạo nhưng ýđịnh của mình Giáo viên cũng là người quan sát các hoạt động của trẻ từ đóđưa ra những gợi ý nhỏ và hợp lý để trẻ suy nghĩ và tự quyết định sẽ làm gìkhi gặp khó khăn, mà không áp đặt trẻ Cần tạo ra bầu không khí giao tiếptích cực hợp tác cùng nhau trong nhóm lớp làm cho trẻ cảm thấy an toàn vàluôn được coi trọng

Ngoài ra vấn đề này cũng được một số tác giả khác như Nguyễn ThịThu Hà, Cao Thị Cúc hay Đặng Thành Hưng đề cập đến trong các nghiêncứu của mình

1.1.3 Những nghiên cứu về hoạt động góc

Đã có rất nhiều những nghiên cứu về hoạt động góc cũng như vai trò của

nó đói với trẻ mầm non có thể kể đến ở đây như:

Cuốn”Thiết kế các hoạt động học có chủ đích, hoạt động góc và hoạt

động ngoài trời trong trường mầm non cho trẻ 5 - 6 tuổi” theo một số chủ đề:gia đình chủ đề nghề nghiệp.

Cuốn sách của Lê Thị Huệ, Trần Thi Hương, Phậm Thị Tâm nhà xuấtbản Giáo dục năm 2010, đã tái bản nhiều lần

Ngoài ra, có nhiều tiểu luận, sáng kiến kinh nghiệm của giáo viên mầmnon liên quan vấn đề này, như:

“Một số biện pháp thực hiện tốt hoạt động góc” của Đàm Thị Minh Hiếu

“Một số biện pháp giúp trẻ chơi tốt hoạt động góc” của Nguyễn ThịThành, “Biện pháp để trẻ hoạt động góc đạt kết quả tốt hơn” của Nguyễn ThịKim Phượng

Tất cả những công trình trên đều được các nhà nghiên cứu đề cập đến sựcần thiết phải hình thành kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ cũng như vai tròquan trọng của việc giáo dục các kỹ năng cho trẻ thông qua giờ hoạt độnggóc Tuy nhiên cho đến nay vấn đề hình thành kỹ năng hoạt động nhóm chotrẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc vẫn chưa được ai nghiên cứu

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Kỹ năng

Có rất nhiều khái niệm về kỹ năng khác nhau

Theo từ điển tiếng Việt (37), kỹ năng là khả năng vận dụng những kiếnthức thu nhận được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế

Còn theo tác giả AV Ptrovski cho rằng: “Kỹ năng là năng lực sử dụngcác dữ kiện, các tri thức hay khái niệmđã có, năng lực vận dụng chúng đểphát hiện những thuộc tính, bản chất của sự vật và giải quyết thành côngnhững nhiệm vụ lý luận và thực hành ”

Theo tác giả Đặng Thành Hưng, kỹ năng là một dạng hành động đượcthực hiện tự giác dựa trên tri thức về công việc, khả năng vận động và nhữngđiều kiện sinh học-tâm lí khác của cá nhân (chủ thể của kỹ năng đó) như nhucầu, tình cảm, ý chí, tính tích cực cá nhân để đạt được kết quả theo mục

đích hay tiêu chí đã định, hoặc mức độ thành công theo chuẩn hay quy định[11; tr 25].

Trong đề cương này tôi sử dụng quan niệm của Đặng Thành Hưng vềkhái niệm kỹ năng

1.2.2 Nhóm

Nhóm được hiểu là một mô hình tổ chức bao gồm hai hay nhiều cá nhântương tác và phụ thuộc lẫn nhau nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể Cácnhóm có thể là nhóm chính thức và nóm không chính thức (cũng có khi người

ta gọi là nhóm kết cấu và nhóm phi kết cấu)

1.2.3 Kỹ năng làm việc nhóm

Để tham gia vào hoạt động nhóm một cách hiệu quả, các thành viên củanhóm phải đoàn kết và tương tác chặt chẽ với nhau qua đó tiềm năng riêngcủa mỗi người cũng được bộc lộ và phát huy yếu tố quan trọng để duy trì vàphát triển hoạt động nhóm chính là kỹ năng hoạt động nhóm

Kỹ năng làm việc nhóm được hiểu là hành vi hay hành động được các cánhân thực hiện tự giác và thành công xếp theo những yêu cầu quy tắc tiêuchuẩn của hoạt động nhóm khi chi phối với các thành viên khác trong nhómnhằm đạt được mục tiêu chung

1.2.4 Hoạt động góc

Hoạt động góc là các hoạt động của trẻ được diễn ra tại các góc chơi ởtrong nhóm lớp, trẻ có thể tự làm việc một mình hoặc trong nhóm theo hứngthú và nhu cầu riêng, trẻ mẫu giáo được hoạt động thực hành, trải nghiệm,khám phá những điều mới lạ nhằm củng cố và phát triển các kỹ năng trongcác lĩnh vực giáo dục, trong các chủ đề, trẻ nhà trẻ được tích cực hoạt độnggiao lưu cảm xúc, hoạt động với đồ vật và vui chơi, kích thích sự phát triểncác giác quan và các chức năng tâm - sinh lý

Tổ chức hoạt động góc nhằm tăng cường tính độc lập cho trẻ, đồng thời

hoạt động góc được thiêt kế các hoạt động vui chơi, mà trung tâm là trò chơiđóng vai có chủ đề ở trẻ mẫu giáo và thiết kế hoạt động đồ vật (tuổi nhà trẻ).

“Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiệncho trẻ hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thứchoạt động phong phú, đa dạng hơn Để các góc hoạt động thực sự có hiệu quả,giúp trẻ tự khám phá và phát triển; giúp giáo viên gợi ý, hướng dẫn trẻ chơitheo khả năng của từng cháu”

1.3 Một số vấn đề lý luận về hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5

- 6 tuổi thông qua hoạt động góc

1.3.1 Đặc điểm tâm lý của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi

1.3.1.1 Đặc điểm phát triển nhận thức

Các hiện tượng tâm lý như tri giác, trí nhớ, tưởng tượng về cơ bản là sựnối tiếp sự phát triển ở lứa tuổi từ 4 - 5 tuổi nhưng chất lượng mới hơn Thểhiện ở:

Mức độ phong phú của các kiểu loại

Mức độ chủ định các quá trình tâm lý rõ ràng hơn, có ý thức hơn

Tính mục đích hình thành và phát triển ở mức độ cao hơn

Độ nhạy cảm của các giác quan được tinh nhạy hơn

Khả năng kiềm chế các phản ứng tâm lý được phát triển

Ở đây chúng ta chỉ đề cập tới quá trình tâm lý phát triển mạnh mẽ và đặctrưng nhất, đó là tư duy

Sự phát triển tư duy ở độ tuổi này mạnh mẽ về kiểu loại, các thao tác vàthiết lập nhanh chóng các mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng, thông tingiữa mới và cũ, gần và xa

Đặc tính chung của sự phát triển tư duy:

Trẻ đã biết phân tích tổng hợp không chỉ dừng lại ở đồ vật, hình ảnh màngay cả từ ngữ Tư duy của trẻ dần dần mất đi tính duy kỷ, tiến dần đến khách

quan, hiện thực hơn Dần dần trẻ phân biệt được thực và hư Đã có tư duytrừu tượng với các con số, không gian, thời gian, quan hệ xã hội Ý thức rõ

về những ý nghĩ, tình cảm của mình, trách nhiệm đối với hành vi Các phẩmchất của tư duy đã bộc lộ đủ về cấu tạo và chức năng hoạt động của nó nhưtính mục đích, độc lập sáng tạo, tính linh hoạt, độ mềm dẻo

Ở trẻ 5 - 6 tuổi phát triển cả 3 loại tư duy, tư duy hành động trực quanvẫn chiếm ưu thế Tuy nhiên do nhiệm vụ hoạt động mà cả loại tư duy hìnhảnh trực quan, tư duy trừu tượng dược phát triển ở trẻ Loại tư duy này giúptrẻ đến gần với hiện thực khách quan

1.3.1.2 Đặc điểm phát triển cảm xúc ý chí

1.3.1.2.1 Về sự phát triển xúc cảm và tình cảm

Ở lứa tuổi này trẻ xuất hiện tình cảm bạn bè

Đời sống xúc cảm, tình cảm ổn định hơn so với trẻ 4 - 5 tuổi, mức độphong phú, phức tạp tăng dần theo các mối quan hệ giao tiếp với những ngườixung quanh

Các sắc thái xúc cảm con người trong quan hệ với các loại lứa tuổi khácnhau, vị trí xã hội khác nhau, được hình thành như: Tình cảm mẹ con, ông bà,anh chị em, tình cảm với cô giáo, với người thân, người lạ

Tuy nhiên đời sống xúc cảm của trẻ còn dễ dao động, mang tính chấttình huống

Tình cảm trí tuệ: Tình cảm trí tuệ của trẻ phát triển, mỗi nhận thức mớiđều kích thích niềm vui, hứng thú, sự say mê thích thú của trẻ; tính tò mò hamhiểu biết, làm nảy sinh nhiều xúc cảm tích cực; trong vui chơi, học tập, laođộng tự phục vụ nhiều thành công thất bại củng cố sự phát triển tình cảm trítuệ ở trẻ

Tình cảm đạo đức: Do lĩnh hội được ý nghĩa các chuẩn mực hành vi tốt,xấu Qua vui chơi giao tiếp với mọi người; do các thói quen nếp sống tốt được

gia đình, các lớp mẫu giáo xây dựng cho trẻ Trẻ ý thức được nhiều hành vitốt đẹp cần thực hiện để vui lòng mọi người.

Tình cảm thẩm mỹ: Qua các tiết học nghệ thuật tạo hình, âm nhạc, tìmhiểu môi trường xung quanh Cùng với những nhận thức về cái đẹp tự nhiên,hài hoà về bố cục, sắp xếp trong gia đình và lớp học Trẻ ý thức rõ nét về cáiđẹp cái xấu theo chuẩn (lúc đầu theo chuẩn của bé dần dần phù hợp với đánhgiá của những người xung quanh ) xúc cảm thẩm mỹ, óc thẩm mỹ phát triển

1.3.1.2.2 Sự phát triển ý chí

Do có khả năng làm chủ được nhiều hành vi, được người lớn giao chonhiều việc nhỏ Trẻ dần dần đã xác định rõ mục đích của hành động Trẻ dầndần tách động cơ ra khỏi mục đích với sự cố gắng hoàn thành nhiệm vụ

Trẻ muốn chơi trò chơi, trẻ muốn được nghe kể chuyện nhiều hơn nhưngkhông được cô giáo đáp ứng, phải chuyển trò chơi mà trẻ không thích

Tính mục đích càng ngày càng được trẻ ý thức và cố gắng hoàn thànhcông việc

Tình kế hoạch xuất hiện, trẻ biết sắp xếp”công việc" vui chơi và phảiquét nhà, nhặt rau để khi mẹ về là mọi việc phải xong cho mẹ hài lòng

Tinh thần trách nhiệm bản thân dần dần được hình thành ở trẻ

Sự phát triển ý chí mạnh hay yếu tuỳ thuộc phần lớn vào sự giáo dục, cácbiện pháp giáo dục của cha mẹ, cô giáo và những người lớn xung quanh

1.3.1.3 Đặc điểm phát triển ngôn ngữ

Phần lớn trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo lớn đã nắm được và phát âm đúng tất cảcác âm vị của tiếng mẹ đẻ phát âm đúng hầu hết các thanh điệu, phát âm đúng

và rõ các từ, câu biến đổi cường độ, ngữ điệu phù hợp;phương tiện biểu cảmphù hợp

Trẻ đã có thể sử dụng các câu phúc tạp hơn như những câu tường thuật

để miêu tả sự vật hiện tượng, con người, câu nghi vấn cảm thán hô ứng Trẻ

có thể nói được những câu nói diễn tả nhu cầu ý nghĩ của bản thân.

Ở giai đoạn này từ vựng của trẻ tăng lên rất nhiều, đây là giai đoạn nhạycảm với sự hình thành ngôn ngữ Là bước ngoạt quan trọng nhất cần cónhững biện pháp tác động kịp thời đúng lúc để tạo cho trẻ môi trường thuậnlợi nhất để phát triển

1.3.1.4 Đặc điểm học của trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi

Học tập ở mẫu giáo lớn vẫn là” Học mà chơi, chơi mà học" Học theonghĩa là chơi theo một trình tự hành động gần giống như học, bởi lẽ việc thiếtkế” Học mà chơi" thể hiện:

Nội dung học vừa nhẹ nhàng, vừa hấp dẫn trẻ, đối tượng của”tiết học” lànhững kiến thức rất cụ thể, trực quan sinh động

Các trình tự học tập diễn ra giống với tiết học, nhưng không nghiêmngặt, căng thẳng như tiết học Nhưng tiết học vẫn đủ các bước lên lớp như: tổchức lớp, tiến hành tiết dạy (vào bài, nêu câu hỏi đặt vấn đề, giảng giải kháiniệm), kết thúc tiết dạy bằng cách cho trẻ nhắc lại những khái niệm đã học(củng cố bài)

Những chức năng tâm lý diễn ra trong “tiết học” giống như tiết học ở lớpmột, học sinh phải chú ý nghe cô hướng dẫn, giảng giải, phải sử dụng cáchình thức nhớ, các thao tác tư duy diễn ra theo yêu cầu của tiết học Ý thứcđược huy động đến mức tối đa để hiểu bài

Quan hệ bạn bè trong khi “Học mà chơi” cũng được thiết lập gần nhưquan hệ bạn bè ở lớp một, quan hệ cô và trẻ cũng tương tự như cô giáo và họcsinh ở lớp một nghĩa là cô có thể đứng”giảng bài" nhưng cũng có thể ngồicùng trẻ để giải thích, phân tích chứng minh Ngôn ngữ của cô vừa mạch lạc,

rõ ràng vừa diễn cảm, đặc biệt ở môn truyện, thơ lại kèm cả tranh, ảnh Tóm lại: Trẻ tập làm quen với các tiết học để lĩnh hội những tri thức đơngiản gần gũi đối với trẻ, nhưng là tiền đề để trẻ vào lớp một Trẻ dần dần nhận

thức được nhiệm vụ học tập, bổn phận, trách nhiệm của học sinh phải làm gìcho cô giáo vui lòng, bạn bè yêu mến.

1.3.1.5 Đặc điểm về kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi

Theo nghiên cứu của các nhà tâm lýhọc và giáo dục học trẻ em (1) (22)(28) đã chỉ ra rằng:

Tuổi mẫu giáo lớn từ 5 đến 6 tuổi là giai đoạn quan trọng có ý nghĩaquyết định đối với sự hình thành hệ thống hành vi hành động và nhân cách củatrẻ nói chung Khi ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu hướng vào những mối quan

hệ giao tiếp tích cực với bạn cùng tuổi thông qua các hoạt động đa dạng ởtrường mầm non Từ đó trẻ dần hình thành kỹ năng cùng nhau lập kế hoạchcho những hoạt động của nhóm cũng như những kỹ năng phối hợp cùng cácbạn và các kỹ năng giải quyết xung đột mâu thuẫn để đạt được mục đích đã đềra

Dựa trên những nghiên cứu trên (9) thì kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ

5 đến 6 tuổi có những biểu hiện cụ thể như sau:

Khi tham gia vào nhóm trẻ dần lớn dần dần biết nghe cùng với bạn Bànbạc thỏa thuận lập kế hoạch cho hoạt động chung và phân công nhiệm vụ chonhau Trẻ tích cực chủ động trong quá trình hoạt động nhóm có trách nhiệmvới công việc chung và luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ được giao dưới sựhướng dẫn của giáo viên

Khả năng duy trì việc hợp tác tích cực với bạn được hình thành phát triển

và trẻ trẻ nhận thức được vị trí của mình trong nhóm và trở nên mạnh dạn tựtin, biết chia sẻ đồng cảm trong mối quan hệ bạn bè

Biết bảo vệ ý kiến của mình cũng như chấp nhận ý kiến của người kháckhi cần thiết Tuy nhiên kỹ năng phối hợp với người khác trong hoạt độngnhóm của trẻ 5 đến 6 tuổi vẫn còn thiếu sự ổn định và có sự khác biệt rất lớnđối với những cá nhân

Tùy thuộc vào khả năng vốn kinh nghiệm của trẻ tùy thuộc vào cách

thức tổ chức hướng dẫn hoạt động nhóm của giáo viên do vậy giáo viên mầmnon cần có biện pháp sư phạm phù hợp để tác động đến từng nhóm trẻ Tạođiều kiện thuận lợi cho việc hình thành ở trẻ những kỹ năng hoạt động nhóm,làm cơ sở giúp trẻ dễ dàng thích ứng với hoạt động học tập khi vào tiểu học.

1.3.2 Vai trò và ý nghĩa của làm việc nhóm ở trường Mầm Non thông qua hoạt động góc

Việc tổ chức cho trẻ làm việc nhóm thông qua hoạt động góc giúp trẻ:

- Gia tăng tính đoàn kết tập thể, trẻ hòa đồng và thân thiện hơn với bạn

bè xung quanh, phát triển khả năng hợp tác giữa các cá nhân và việc giúp đỡlẫn nhau để cùng đạt được mục tiêu chung

- Phát triển ngôn ngữ ở trẻ Thông qua việc hợp tác với các bạn kháctrong nhóm, trao đổi giữa các thành viên trong nhóm ngôn ngữ sẽ dần hoànthiện vốn từ của trẻ sẽ tang dần lên trong quá trình trao đổi cùng các bạn

- Làm việc nhóm cũng là một hình thức thi đua Trong khi trẻ hợp táccùng các bạn trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ của mình thì mỗi các nhâncũng cần nỗ lực để đem đến một kết quả tốt nhất

- Đặc biệt đối với hoạt động góc, tiết dạy thường không mấy được quantâm tại trường mầm non Đây lại là môi trường thuận lợi nhất để phát triểncác kỹ năng về làm việc nhóm cho trẻ Thông qua giờ hoạt động góc, giáoviên biến những trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ trở thành một xã hội thunhỏ, nơi mà mỗi đứa trẻ là một thành viên quan trọng trong xã hội ấy Trẻ vừarèn tính đoàn kết hợp tác giữa các cá nhân vừa phát triển những kỹ năng củabản thân mình

- Tạo cơ hội cho trẻ được cảm thấy mình cũng giống như một người lớn

và mỗi câu nói việc làm của mình đều có những ảnh hưởng nhất định đếnnhững người xung quanh

- Là tiền đề, bước đệm cho trẻ có thể làm quen với môi trường với tínhtập thể cao và cần tuân thủ theo những nguyên tắc ở trường tiểu học.

1.3.3 Hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc ở trường Mầm Non.

1.3.3.1 Các kỹ năng cần thiết để tiến hành làm việc nhóm ở trẻ Mầm Non

5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc.

1.3.3.1.1 Lựa chọn các góc chơi, các trò chơi trong các góc phù hợp với làm việc nhóm

Một số góc chơi và trò chơi phù hợp cho việc hoạt động nhóm như:

Góc phân vai: với trò chơi đóng vai theo chủ đề, các chủ đề thường làcác chủ đề mà trẻ đang học trong các tiết học chính như chủ đề gia đình, bảnthân, thực vật động vật… Trẻ có thể tham gia bán hàng với 3-4 trẻ là ngườibán với các mặt hàng khác nhau, những trẻ còn lại sẽ là người mua hang sẽmua các mặt hang cần thiết cho gia đình mình Trò chơi bác sĩ với 1 trẻ đóngvai bác sĩ, 2 trẻ là y tá và những trẻ còn lại sẽ là bệnh nhân tới khám bệnh.Trò chơi gia đình: mỗi trẻ sẽ đóng vai một thành viên trong gia đình như ông

bà bố mẹ con cái… và diễn tả lại những già mà bé thường thấy ở gia đìnhmình như nấu ăn, ăn tối…

Góc xây dựng: với các trò chơi về lắp ghép xây dựng theo từng chủ đề

mà trẻ học ví dụ như: chủ đề động vật trẻ sẽ xây dựng trang trại, chủ đề quêhương đất nước Bác Hồ trẻ sẽ xây nên lăng Bác Hồ Với trò chơi này một trẻ

sẽ đóng vai là người quản lý, một trẻ sẽ lên kế hoạch, các thợ xây còn lại sẽthực hiện ở từng phần của công trình

Góc nghệ thuật: với các trò chơi về các chủ đề mà trẻ đã học Ở góchọc tập trẻ sẽ đóng vai trò là những nhà khoa học hay các nghệ sĩ, sáng tạonên những bức tranh bằng ác chất việu khác nhau hay ươm mầm các hạtgống nhỏ…

Ngoài ra một số góc chơi khác cũng rất phù hợp với tổ chức hoạt độngnhóm như góc học tập, góc vận động

1.3.3.1.2 Đánh giá các kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ thông qua hoạt động góc.

- Kỹ năng lắng nghe

- Kỹ năng trao đổi phân công

- Kỹ năng chấp nhận sự phân công

- Kỹ năng thực hiện cùng công việc được giao

- Kỹ năng tìm kiếm sự giúp đỡ

Vì vậy tùy thuộc vào từng nhiệm vụ được giao và mục đích cần đạt tới

mà phân công số lượng trẻ phù hợp để trẻ vừ có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ

của mình vừa được hợp tác và tăng cường tình đoàn kết cũng như phát triểncác kỹ năng thông qua hoạt động nhóm.

1.4.2 Kinh nghiệm xã hội của trẻ

Kinh nghiệm xã hội là những kiến thức mà trẻ đã tích lũy được thôngqua quá trình học hỏi cả ở trường mầm non và trong cuộc sống Dựa vào vốnkinh nghiệm của trẻ tới đâu mà giáo viên thiết kế những trò chơi phù hợp vớihiểu biết của trẻ Không quá dễ sẽ gây nhàm chán, quá khó sẽ dẫn tới trẻkhông hoàn thành được nhiệm vụ

Các kinh nghiệm xã hội có mối liên quan mật thiết với nhau vì vậy chonên cần đi từ dễ tới khó từ gần gũi quen thuộc tới phức tạp Và đặc biệt làtrong làm việc nhóm khi mà trẻ cần sự hợp tác và hỗ trợ giữa các cá nhân vớinhau thì kinh nghiệm xã hội sẽ được trẻ chia sẻ và bổ sung cho nhau cùngthực hiện mục tiêu chung

Trong hoạt động góc, các góc chơi thường diễn tả, mô phỏng lại nhữngcông việc, hoạt động diễn ra trong cuộc sống hang ngày vì vậy từ những vốnkinh nghiệm sẵn có mà trẻ thấy được, học được trong cuộc sống sẽ được ápdụng qua hoạt động nhóm và từ việc hoạt động nhóm qua các góc chơi trẻ sẽhiểu rõ hơn về những kinh nghiệm xã hội ấy

1.4.3 Sự phát triển ngôn ngữ

Mọi hoạt động học tập của trẻ đều hướng tới việc phát triển một kho từvựng phong phú và khả năng diễn đạt ngôn ngữ một ách mạch lạc Ngôn ngữđóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức hoatj động nhóm cho trẻ thông quahoạt động góc Người đóng vai trò nhóm trưởng sẽ phải là người có kahr năngdiễn đạt tốt, từ ngữ phong phú và dễ hiểu Truyền đạt đúng được ý tưởng củamình tới acsc thành viên và các thành viên thể hiện được quan điểm của mìnhthông qua ngôn ngữ nói, ngôn ngữ hình thể thì mới có thể đạt được mục đíchchung của nhóm

Dựa vào vốn từ vựng sẵn có của trẻ mà người giáo viên khuyến khích trẻtrao đổi thảo luận với các bạn để phát triển ngôn ngữ Kết quả của quá trìnhlàm việc nhóm không chỉ ở việc hoàn thành nhiệm vụ được giao mà kết quảđược thể hiện ngay trong quá trình trẻ thực hiện làm việc nhóm.

1.4.4 Vai trò của giáo viên

Giáo viên mầm non có vai trò rất quan trọng trong việc thiết lập kếhoạch và tổ chức các góc chơi cho trẻ Để hình thành cho trẻ mẫu giáo lớn kỹnăng làm việc nhóm, giáo viên mầm non phải biết hiểu hết và đầy đủ mộtcách đúng đắn về kỹ năng hoạt động nhóm và mục tiêu nội dung cũng nhưnguyên tắc phương pháp tổ chức các góc chơi

Giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ lứa tuổi này xác định lựa chọn

và thiết kế được các góc chơi, giáo dục các kỹ năng hoạt động nhóm hợp lývới trẻ Thực tiễn cho thấy sự tương tác giữa trẻ với nhau trong quá trình chơitrò chơi còn phụ thuộc vào thái độ hành vi ứng xử của giáo viên mầm non.Nếu giáo viên luôn vui vẻ chân tình cởi mở với trẻ, biết khuyến khíchđộng viên trẻ kịp thời, thể hiện sự tôn trọng đối với những suy nghĩ và ýtưởng của trẻ, không để trẻ cảm nhận rằng chúng đang bị áp đặt phán xét, sẽtạo nên được bầu không khí đầm ấm tin cậy trong nhóm trong lớp từ đó giúpnhớ trẻ gần gũi, gắn bó với nhau hơn tích cực chủ động cùng nhau thực hiệntốt các nhiệm vụ chung với ý chí tinh thần trách nhiệm cao nhất

Đồng thời sự tâm huyết trong công việc tình cảm yêu thương gần bỏ hếtlòng vì trẻ của giáo viên mầm non là điều kiện quan trọng để thúc đẩy trẻ tíchcực cố gắng hoàn thiện nhiệm vụ được giao từ đó giúp cho quá trình giáo dục

kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ đặt điều kiện cao hơn

1.4.5 Số lượng các góc chơi

Số lượng các góc chơi đóng một vai trò rất quan trọng tới tổ chức làmviệc nhóm cho trẻ Số lượng góc chơi sẽ quyết định tới số lượng trẻ chơi trongmột nhóm và sự tương tác giữa các nhóm chơi với nhau Số góc cũng quyết

định tới không gian chơi của trẻ Càng nhiều góc chơi thì không gian sẽ càng

bị thu hẹp lại

Vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải thiết kế các góc chơi một cách hợp

lý để trẻ vừa có thể có được góc chơi mà mình mong muốn vừa có đủ khônggian để các nhóm chơi có thể tương tác với nhau

1.4.6 Sự phân công nhiệm vụ cho từng thành viên

Việc cho trẻ làm việc nhóm sẽ tất yếu kèm theo quá trình phân côngnhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm Giáo viên là người quy định nhiệm

vụ vai trò cảu các thành viên, đôi khi chính trẻ sẽ là người thảo luận và đưa ranhiệm vụ cho từng người trong nhóm chơi của mình

Dựa theo nhiệm vụ được phân công mà từng thành viên trong nhóm sẽphải nỗ lực hết mình để hoàn thành nó Qúa trình làm việc nhóm có được thựchiện một cách khoa học và dễ dàng hay không là do việc phân công nhiệm vụcho từng cá nhân Đặc biệt đối với các góc chơi, mỗi các nhân sẽ có những ưunhược điểm riêng và sẽ có những vị trí phù hợp cho từng thành viên để có thểhợp tác với nhau và tương trợ giúp đỡ lẫn nhau

Kết luận chương 1

1 Kỹ năng làm việc nhóm

Kỹ năng làm việc nhóm được hiểu là hành vi hay hành động được các cánhân thực hiện tự giác và thành công xếp theo những yêu cầu quy tắc tiêuchuẩn của làm việc nhóm khi chi phối với các thành viên khác trong nhómnhằm đạt được mục tiêu chung

2 Hoạt động góc

Hoạt động góc là các hoạt động của trẻ được diễn ra tại các góc chơi ởtrong nhóm lớp, trẻ có thể tự làm việc một mình hoặc trong nhóm theo hứngthú và nhu cầu riêng, trẻ mẫu giáo được hoạt động thực hành, trải nghiệm,khám phá những điều mới lạ nhằm củng cố và phát triển các kỹ năng trongcác lĩnh vực giáo dục, trong các chủ đề, trẻ nhà trẻ được tích cực hoạt động

giao lưu cảm xúc, hoạt động với đồ vật và vui chơi, kích thích sự phát triểncác giác quan và các chức năng tâm - sinh lý.

Tổ chức hoạt động góc nhằm tăng cường tính độc lập cho trẻ, đồng thờihoạt động góc được thiêt kế các hoạt động vui chơi, mà trung tâm là trò chơiđóng vai có chủ đề ở trẻ mẫu giáo và thiết kế hoạt động đồ vật (tuổi nhà trẻ)

“Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiệncho trẻ hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thứchoạt động phong phú, đa dạng hơn Để các góc hoạt động thực sự có hiệu quả,giúp trẻ tự khám phá và phát triển; giúp giáo viên gợi ý, hướng dẫn trẻ chơitheo khả năng của từng cháu”

3.Những yếu tố ảnh hưởng tới việc hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non.

Số lượng trẻ trong nhóm, kinh nghiệm xã hội của trẻ, sự phát triển ngônngữ, vai trò của giáo viên, số lượng các góc chơi, sự phân công nhiệm vụ chotừng thành viên ảnh hưởng đến việc hình thành kỹ năng hoạt động nhóm chotrẻ mầm non thông qua hoạt động góc ở nhiều mức độ khác nhau

Kết quả nghiên cứu lý luận trên là căn cứ để điều tra thực trạng và xâydựng tổ chức các góc chơi để hình thành kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻmầm non

Chương 2 THỰC TRẠNG HÌNH THÀNH KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GÓC

2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng

2.1.1 Mục tiêu khảo sát

Xác định mức độ biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáolớn và thực trạng giáo dục kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ mẫu giáo lớn thôngqua hoạt động góc để từ đó đề xuất cách thức thiết kế và tổ chức cho trẻ hoạtđộng góc nhằm giáo dục kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ mẫu giáo lớn

2.1.2 Nội dung khảo sát

Nội dung khảo sát thực trạng giáo dục kỹ năng làm việc nhóm cho trẻmẫu giáo lớn thông qua hoạt động góc

Thực trạng mức độ hiểu biểu hiện kỹ năng làm việc nhóm của trẻ mẫugiáo lớn thông qua sự đánh giá của giáo viên

Nhận thức của giáo viên về giáo dục kỹ năng làm việc nhómcho trẻ mẫugiáo lớn thông qua hoạt động góc

Thực trạng thiết kế và tổ chức trò chơi để giáo dục kỹ năng làm việcnhóm cho trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non

2.1.3 Phương pháp khảo sát và xử lý số liệu

2.1.3.1 Phương pháp khảo sát

- Ph ư ơ n g p h áp k h ả o s á t b a o gồ m đi ề u t ra b ằ n g b ả n g hỏ i: Hướng dẫn giáo viên mầm non điền phiếu khảo sát giúp họ hiểu đầy đủchính xác nội dung của phiếu

Đối với những câu hỏi đóng với tối đa là 4 khả năng lựa chọn giáo viênmầm non chỉ việc đánh dấu X phù hợp với suy nghĩ và lựa chọn của mình.Đối với các câu hỏi mở, (người cung cấp thông tin ghi lại ý kiến cụ thểcủa mình) sau khi được người khảo sát giải thích về cách làm mỗi cá nhân sẽhoàn thành việc trả lời bộ câu hỏi trong 60 phút

m t h ôn g

q u a h o ạ t đ ộ n g g ó c c ủ a giáo v i ê n m ầ m n o n

Tiến hành quan sát trực tiếp quá trình làm việc nhóm của trẻ mẫu giáo

2.1.3.2 Công cụ khảo sát và tiêu chí đánh giá

Để thu thập thông tin cho các nội dung nghiên cứu thực trạng, chúng tôi

đã thiết kế bộ công cụ khảo sát là phiếu trưng cầu ý kiến dành cho giáo viênmầm non gồm các câu hỏi đóng và các câu hỏi mở và phần phỏng vấn giáoviên mầm non về kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ mẫu giáo lớn cũng như đánhgiá về mức độ biểu hiện kỹ năng làm việc nhóm ở trẻ và phiếu quan sát kỹnăng hoạt làm việc nhóm của trẻ

2.1.3.2.1 Tiêu chí đánh giá

- Kỹ năng lắng nghe

- Kỹ năng trao đổi phân công

- Kỹ năng chấp nhận sự phân công.

- Kỹ năng thực hiện cùng công việc được giao

- Kỹ năng tìm kiếm sự giúp đỡ

2.1.3.2.3 Quy mô và thời gian khảo sát

(Quy mô khảo sát trên 20 viên tại trường mầm non Tích Sơn thành phố Vĩnh Yên và bốn giáo viên 50 lớp 5 tuổi tại trường mầm non Tích Sơn thành phố Vĩnh Yên )

Bảng 2 1 Quy mô giáo viên tham gia khảo sát

có vốn kinh nghiệm phong phú tích lũy theo thời gian đây cũng là những

ưu thế của nhóm giáo viên này xong những trở thành những rào cản khitiếp cận với những cái mới

Địa bàn khảo sát địa bàn khảo sát tại trường mầm non Tích Sơn thànhphố Vĩnh Yên kết quả khảo sát nhận thức của giáo viên mầm non về kỹ nănglàm việc nhóm của trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động góc

2.2 Thực trạng về hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc

2.2.1 Nhận thức của giáo viên về việc hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc

Bảng 2 2Nhận thức của giáo viên về việc hình thành kỹ năng làm việc

nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc.

(Quy mô khảo sát trên 20 viên tại trường mầm non Tích Sơn thành phố Vĩnh Yên và bốn giáo viên 50 lớp 5 tuổi tại trường mầm non Tích Sơn thành phố Vĩnh Yên )

Kỹ năng

Mức độ cần thiết Rất cần

thiết Cần thiết Ít cần thiết

Không cần thiết Số

Kết quả ở bảng 2 2 cho thấy: Phần lớn giáo viên mầm non cho rằng các

kỹ năng làm việc nhóm được đưa ra là rất cần thiết phải giáo dục cho trẻ mẫugiáo lớn Có tỉ lệ khá cao giáo viên mầm non được hỏi đánh giá kỹ năng làm

việc nhóm là rất cần thiết phải hình thành cho trẻ mẫu giáo lớn trong đó kỹ

năng diễn đạt mạch lạc và thực hiện cùng công việc được giao chiếm tỷ lệ

trên 75%

Kỹ năng có tỉ lệ thấp nhất là kỹ năng tìm kiếm sự giúp đỡ Có một số kỹ

năng được tất cả các giáo viên được hỏi đánh giá rất cần thiết chiếm tỉ lệ100% đó là kỹ năng trao đổi và phân công

Như vậy có thể thấy rằng giáo viên mầm non đã nhận thức được tầmquan trọng của kỹ năng làm việc nhóm trong quá trình tổ chức giáo dục trẻ.Đặc biệt là kỹ năng trao đổi và phân công

Tuy nhiên có một số kỹ năng không được giáo viên mầm non đánh giácao gồm tìm kiếm sự giúp đỡ, cùng nhau nhận xét kết quả, nhận xét đánh giá.Điều đó cũng chứng tỏ rằng còn một bộ phận giáo viên mầm non chưanhận thức đầy đủ tầm quan trọng của nhận xét đánh giá của các thành viên khitham gia vào làm việc nhóm Ngoài ra kết quả điều tra ở bảng trên cũng chothấy những kỹ năng này có tỷ lệ khá cao giáo viên mầm non cho rằng ít cầnthiết hoặc chỉ cần thiết phải giáo dục cho trẻ mẫu giáo lớn qua việc quan sát tổ

chức hoạt động giáo dục trẻ mẫu giáo lớn ở trường mầm non và trực tiếp traođổi với một số giáo viên mầm non.

Bên cạnh đó khi được hỏi về việc”chị nghĩ như thế nào về tổ chức làmviệc nhóm cho trẻ mầm non ?” đa phần giáo viên cho rằng đó là việc tập trung

5 - 6 trẻ lại một nhóm rồi cho trẻ hoạt động với nhau, cùng nhau thực hiệnnhiệm vụ mà cô giao cho Việc chú trọng tới phát triển các kỹ năng như nhậnxét đánh giá, tìm kiếm sự giúp đỡ… không được mấy quan tâm Vai trò baoquát và kiểm soát các hành động của trẻ chiếm phần lớn vì thế cho nên việctrẻ có thể tự do phát triển còn hạn chế

2.2.2 Thực trạng sử dụng biện pháp hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc

2.2.2.1 Thực trạng sử dụng biện pháp giáo dục nhằm hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ thông qua hoạt động góc của trẻ 5 - 6 tuổi ở trường Mầm Non Tích Sơn -Thành phố Vĩnh Yên hiện nay

Bảng 2 3 Mức độ sử dụng biện pháp giáo dục nhằm hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ thông qua hoạt động góc của trẻ 5 - 6 tuổi ở trường Mầm Non Tích Sơn -Thành phố Vĩnh Yên hiện nay.

(Khảo sát trên 20 giáo viên tại trường mầm non Tích Sơn

Kết quả bảng 2 3Cho thấy:

Trong quá trình tổ chức làm việc nhóm cho trẻ mẫu giáo lớn thông quahoạt động góc, giáo viên mầm non đã sử dụng nhiều biện pháp khác nhau cảgiáo viên sử dụng thường xuyên đó là:

Lựa chọn các góc chơi phù hợp với mục tiêu giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm(100%), có đầy đủ phương tiện điều kiện cần thiết hoạt động nhóm(100%), phân công các nhiệm vụ của từng góc chơi đảm bảo trẻ dễ dàng hoạt động nhóm(95%) Điều này chứng tỏ giáo viên mầm non đã đánh

giá đúng sự cần thiết của việc lựa chọn các góc chơi, các phương tiện điềukiện cần thiết và phân công công việc cho từng thành viên trong nhóm

Bên cạnh đó có một số biện pháp được một số giáo viên mầm non sử

dụng thường xuyên và tương đối cao trên 40% như:Trẻ thảo luận và phân

công vị trí vai trò của từng thành viên trong nhóm(50%), hướng dẫn trẻ tự tương tác trong hoạt động nhóm(40%).

Tuy nhiên kết quả điều tra cũng cho thấy có sự khác biệt đáng kể trọngviệc lựa chọn và sử dụng các biện pháp để hình thành kỹ năng làm việc nhómgiữa các giáo viên mầm non Một số giáo viên mầm non ít sử dụng các biện

pháp như: Hướng dẫn trẻ xây dựng quy tắc chung của nhóm chơi(15%) hay

cùng nhau tự kiểm tra đánh giá(15%).

Điều đặc biệt việc để trẻ tự giải quyết mâu thuẫn trong quá trình chơi

không được các giáo viên chú ý Có đến 70 % giáo viên đưa ra ý kiến rằng họchưa bao giờ sử dụng biện pháp này

Kết quả khảo sát cho thấy:Trong quá trình giáo dục kỹ năng làm việcnhóm thông qua hoạt động góc cho trẻ các biện pháp được giáo viên mầm non

thường xuyên sử dụng là: Lựa chọn các góc chơi phù hợp với mục tiêu giáo

dục kỹ năng hoạt động nhóm(100%), có đầy đủ phương tiện điều kiện cần thiết hoạt động nhóm(100%), phân công các nhiệm vụ của từng góc chơi đảm

bảo trẻ dễ dàng hoạt động nhóm(95%) Tuy nhiên các biện pháp này lại chưa

phát huy được hiệu quả đối với việc giáo dục kỹ năng làm việc nhóm Sở dĩ

có thực trạng này là do giáo viên không chú trọng đến việc tạo ra mối quan hệgiữa trẻ với nhau cũng như hình thành kỹ năng hoạt động phối hợp và cùngnhau giải quyết các vấn đề xảy ra trong quá trình hoạt động nhóm Vì vậy kỹnăng phối kết hợp vẫn chưa được hình thành tốt ở trẻ

2.2.2.2 Thực trạng mức độ biểu hiện kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động góc

Bảng 2 4 Mức độ biểu hiện kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi

thông qua khảo sát ý kiến của giáo viên

(Tiến hành khảo sát trên 20 giáo viên tại trường mầm non Tích Sơn