Giá trị nội dung và nghệ thuật tập những truyện hay viết cho thiếu nhi – phong thu

qua tiếp xúc, tôi còn học được sự trung thực, thẳng thắn trong ứng xử và lòng say mê, tận tụy, hết lòng với nghề của thầy”.Trong lời giới thiệu tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi –

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

======

TRẦN THỊ DUNG

GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

TẬP NHỮNG TRUYỆN HAY VIẾT CHO THIẾU NHI – PHONG THU

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành:Giáo dục mầm non

HÀ NỘI - 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

======

TRẦN THỊ DUNG

GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

TẬP NHỮNG TRUYỆN HAY VIẾT

CHO THIẾU NHI – PHONG THU

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành:Giáo dục mầm non

Người hướng dẫn khoa học

TS DƯƠNG THỊ THÚY HẰNG

LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo trường Đại học

sư phạm Hà Nội 2, các thầy cô giáo khoa Giáo dục mầm non Đặc biệt em xinbày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô - TS.Dương Thị Thúy Hằng, người đã tậntình hướng dẫn, chỉ bảo em trong quá trình học tập để hoàn thành khóa luậnnày!

S i n h v i ê n

LỜI CAM ĐOAN

Để hoàn thành khóa luận này, ngoài sự cố gắng của bản thân, em đã nhậnđược sự hướng dẫn, chỉ bảo của cô – TS.Dương Thị Thúy Hằng

Em xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng em Kết quảnghiên cứu không trùng lặp với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác

Nếu sai, em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày 10 tháng 5 năm 2018

Sinh viên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Mục đích nghiên cứu 3

4 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Bố cục khóa luận 5

NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1: GIÁ TRỊ NỘI DUNG TẬP NHỮNG TRUYỆN HAY VIẾT CHO THIẾU NHI – PHONG THU 6

1.1 Tác giả Phong Thu và tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi 6

1.1.1 Tác giả Phong Thu 6

1.1.2 Tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi – Phong Thu 11

1.2 Những nội dung cơ bản trong tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi – Phong Thu 12

1.2.1 Tình cảm gia đình 12

1.2.2 Tình cảm bạn bè 19

1.2.3 Thế giới tự nhiên 24

1.2.3.1 Thế giới thực vật 25

1.2.3.2 Thế giới động vật 28

1.2.4 Những bài học giáo dục nho nhỏ 31

CHƯƠNG 2: GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT TẬP NHỮNG TRUYỆN HAY VIẾT CHO THIẾU NHI – PHONG THU 35

2.1 Thể loại 35

2.1.1 Truyện đồng thoại 35

2.1.2 Truyện ngắn hiện đại 39

2.2 Ngôn ngữ nghệ thuật 42

2.2.1 Ngôn ngữ kể chuyện 43

2.2.2 Ngôn ngữ đối thoại 46

2.3 Giọng điệu nghệ thuật 48

2.3.1 Giọng đôn hậu 49

2.3.2 Giọng hóm hỉnh, hài hước 50

KẾT LUẬN 53

TÀI LIỆU THAM KHẢO 56

1 Lí do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

1.1 Nhà văn Phong Thu là một trong số ít ỏi những cây bút cả đời dànhtrọn vẹn tâm sức viết cho trẻ em Ông từng tâm sự, từ khi bắt đầu cầm bút ông

đã viết cho thiếu nhi và cứ thích viết mãi Phong Thu cũng bộc bạch rằng, ôngthích viết về thiếu nhi bởi vì nó hợp với cái "tạng" của mình: "Viết về thế giớicủa thiếu nhi nó trong trẻo, hiền lành, vui vẻ, nhân hậu nên tôi thích viết hơn

và việc viết với tôi dễ hơn vì mình có nhiều vốn sống Còn thế giới của ngườilớn vốn nhiều gai góc, buồn phiền nên tôi không thích viết bằng Hơn nữa,

"sân" dành cho thiếu nhi vốn ít người viết, nên khi đã chìm đắm trong thế giới

ấy rồi, tôi cứ một mình một ngựa rong ruổi suốt chừng ấy năm thôi 55 nămqua, tôi chưa bao giờ ngưng nghỉ!" Chưa bao giờ Phong Thu thấy mảng đề tàinày cũ, không thấy mình bị cùn mòn và tình yêu với con trẻ trong ông chưabao giờ vơi Nhiều tác phẩm của ông đã trở nên quen thuộc với thiếu nhi vàcũng đem đến cho ông hàng chục giải thưởng như "Hoa mướp vàng" (GiảiNhất cuộc thi viết cho thiếu nhi do Hội Nhà văn, NXB Kim Đồng và Ủy banThiếu niên Nhi đồng Việt Nam tổ chức); tập truyện "Điểm 10" (Hội Văn họcnghệ thuật Hà Nội); kịch bản phim hoạt hình "Cá sấu ngứa răng" (Bông SenBạc Liên hoan phim Việt Nam năm 1970) Nhắc tới nhà văn Phong Thu là

nhắc tới những tác phẩm viết cho thiếu nhi, như: Đi tìm việc tốt, Cây bàng

không rụng lá, Bồ nông có hiếu, Xe lu và xe ca… Đồng thời, ông cũng là tác

giả lời thơ của nhiều ca khúc thiếu nhi nổi tiếng: Bác Hồ - người cho em tất

cả, Sao Nhi đồng chăm ngoan, Năm cánh sao vui, Hoa thơm tặng chú thương binh…

1.2 Năm 2014, tâp Những truyện hay viết cho thiếu nhi – Phong Thuđược nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành Tập truyện bao gồm 50 truyện tiêubiểu của Phong Thu trong suốt hành trình sáng tác hơn sáu mươi năm cho trẻ

em Đến với tập truyện, bạn đọc sẽ được gặp lại nhiều tác phẩm gắn liền với

tên tuổi của Phong Thu trong nhiều thập kỉ: Bồ nông có hiếu, Cái cúc màu xanh, xe Lu và xe ca, Truyện cổ tích bên cửa sổ… Bên cạnh đó, độc giả cũng

được khám phá sâu hơn những tác phẩm khác của Phong Thu Các câu chuyện

có “hình hài” nhỏ xinh, dễ hiểu, được kể bằng lối văn nhẹ nhõm, hóm hỉnh, dễhiểu Đó thực sự là món quà tinh thần quý giá đối với các em

Tìm hiểu về giá trị nội dung và nghệ thuật của tập “Những truyện hay viếtcho thiếu nhi” của Phong Thu sẽ góp phần hiểu hơn về thế giới nghệ thuậttrong các sáng tác viết cho trẻ em của cây bút nhiệt huyết và tài năng trên vănđàn văn học trẻ em Việt Nam này Vì vậy, chúng tôi quyết định lựa chọn đề

tài “Giá trị nội dung và nghệ thuật tập Những truyện hay viết cho thiếu

nhi – Phong Thu”.

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Khi bàn về Phong Thu và các tác phẩm viết cho trẻ em của ông, nhìnchung, nhiều bài viết, ý kiến đều ghi nhận những đóng góp của ông đối vớivăn học trẻ em Việt Nam

Nhà thơ Nguyễn Hoàng Sơn khẳng định: “Một sự đánh giá khách quan về

tiến trình văn học cho thiếu nhi từ Cách mạng tháng Tám cho đến nay, không thể bỏ qua Phong Thu”.

Về đặc điểm cũng như vị trí các tác phẩm của Phong Thu viết cho trẻ em,

nhà văn Phạm Quang Đẩu khái quát: “Văn phong chuẩn mực, cốt truyện dung

dị đời thường, giàu tính giáo dục luân lý, đạo đức, nên không lạ khi một số tác phẩm của Phong Thu từ nhiều năm nay qua các lần cải cách giáo dục luôn hiện diện trong bộ sách giáo khoa phổ thông tiểu học, trung học” Điểm nổi trội mà bạn đọc có thể dễ dàng nhận thấy qua mỗi trang văn chính là: “giản

dị, trong sáng, kết cấu truyện mạch lạc, hợp lý, chặt chẽ Và nói văn là người,

qua tiếp xúc, tôi còn học được sự trung thực, thẳng thắn trong ứng xử và lòng say mê, tận tụy, hết lòng với nghề của thầy”.

Trong lời giới thiệu tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi – Phong Thu,

trang tiki.vn có viết: “Bằng một giọng văn giản dị, mộc mạc, tuyển tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi của Phong Thu là những câu chuyện về các bạn nhỏ, những cây cối trong vườn, các con vật gần gũi sẽ đem đến cho những độc giả nhí một thế giới tuổi thơ ý nghĩa, chan chứa yêu thương Đó là những câu chuyện: Cây bàng không rụng lá, Hoa nhớ mẹ, Truyện cổ tích bên cửa

sổ,Bồ Nông có hiếu, Quà gửi bố, Nhát đinh của bác thợ… Không quá thiên về

những chi tiết và cấu tứ, truyện của Phong Thu như một lát cắt thanh mảnh, trong trẻo của cuộc sống, gắn với trẻ thơ Nhiều truyện như là chuyện kể, cứ thủ thỉ, rủ rỉ, tâm tình Đọc ông, trẻ con đã thích, người lớn cũng thấy mình trẻ lại”.

Tuy nhiên, cho đến hiện nay, chưa có tìm hiểu, nghiên cứu nào bàn mộtcách hệ thống về giá trị nội dung và nghệ thuật tập truyện này nói riêng, cũngnhư các sáng tác viết cho trẻ em của Phong Thu nói chung Từ đây, chúng tôi

quyết định lựa chọn đề tài “Giá trị nội dung và nghệ thuật tập Những truyện

hay viết cho thiếu nhi – Phong Thu” Chúng tôi hi vọng rằng, từ đây, chúng

tôi thâm nhập một cách hiệu quả vào thế giới nghệ thuật trong sáng tác cho trẻ

em của tác giả Phong Thu Đồng thời, việc tìm hiểu về giá trị nội dung vànghệ thuật trong tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi của Phong Thu cũng

sẽ giúp ích cho chúng tôi trong quá trình hoạt động chuyên môn sau này

3 Mục đích nghiên cứu

Khóa luận bước đầu tìm hiểu về nội dung và nghệ thuật của tập Nhữngtruyện hay viết cho thiếu nhi – Phong Thu Thông qua truyện ngắn, PhongThu cung cấp cho các em những kiến thức về thế giới xung quanh, thấy được

vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống, từ đó giáo dục cho các em yêu thiên nhiên,

yêu cuộc sống, yêu con người Trên cơ sở đó, khóa luận bước đầu chỉ ranhững đặc điểm nghệ thuật cơ bản của sáng tác Phong Thu cho trẻ em Từ đó,khóa luận khẳng định những đóng góp của Phong Thu đối với sự phát triểnvăn học trẻ em Việt Nam.

4 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu

4.1 Đối tượng

- Một số truyện ngắn viết cho thiếu nhi của nhà văn Phong Thu trong tập

Những truyện hay viết cho thiếu nhi.

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Để thực hiện đề tài “Giá trị nội dung và nghệ thuật tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi – Phong Thu”, chúng tôi tập trung khảo sát 23 truyện

ngắn của Phong Thu viết cho thiếu nhi được in trong tập Những truyện hay

viết cho thiếu nhi, Nhà xuất bản Kim Đồng, năm 2014:

1) Cây bàng không rụng lá (Mùa xuân 1968)

9) Cháu trai ông đánh giậm

10) Vườn ông vườn xuân ( Mùa xuân 1995)

21) Chuyến bay của người lái số hai

22) Cá sấu ngứa răng

23) Ông già và nụ hoa

5 Phương pháp nghiên cứu

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: GIÁ TRỊ NỘI DUNG TẬP NHỮNG TRUYỆN HAY VIẾT

CHO THIẾU NHI – PHONG THU

1.1 Tác giả Phong Thu và tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi

1.1.1 Tác giả Phong Thu

Nhà văn Phong Thu tên thật là Nguyễn Phong Thu, sinh ngày 10 tháng 4năm 1934 Ông sinh ra và lớn lên tại xã Kiên Trung, huyện Kiến Xương, tỉnhThái Bình Ông là một trong số những cây bút cả đời dành trọn vẹn tâm sứcviết cho trẻ em, ông dành tình cảm đặc biệt cho con trẻ ngay từ những ngàytháng còn ngồi trên ghế nhà trường Ông sống thật đam mê, đầy lí tưởng vớinghề dạy học và trở thành thầy giáo trẻ năm 18 tuổi Với 12 năm làm thầygiáo đầy nhiệt huyết Phong Thu đã dành 4 năm dạy lớp vỡ lòng và cấp I, ông

vô cùng thấu hiểu tâm lí trẻ nhỏ khi trực tiếp tiếp xúc, cùng học, cùng chơi vớicác em Từ đó mà nhà văn Phong Thu có một nguồn cảm hứng để viết nênnhững trang sách dành cho trẻ em vô cùng gần gũi, chân thực nhưng vẫn đầymới mẻ và sâu sắc

Phong Thu với lòng yêu nghề

Ông từng nói: “Nhà văn, cây bút nào thích viết cho thiếu nhi thì viết.

Song chuyện viết cho thiếu nhi – suốt đời cứ thui thủi vậy thôi! Nhuận bút thì

rẻ, sách in thì khó Bỏ tiền ra in, dù chỉ vài trăm đến một nghìn cuốn, không biết bán vào đâu?” [7;551] Ở đây nhà văn Phong Thu cho rằng viết cho thiếu

nhi phải xuất phát từ niềm đam mê, lòng yêu trẻ nhỏ, sự thôi thúc của tâm hồnchứ không phải mục đích mưu sinh hay mưu cầu danh tiếng Ông coi lòng yêunghề là một trong những tiêu chí quan trọng bậc nhất của một người cầm bút,đặc biệt là người cầm bút viết cho trẻ em Nhà văn Phong Thu phải thật sự yêunghề, thật sự tâm huyết thì mới giành trọn vẹn tài năng để viết cho trẻ em

trong suốt cuộc đời Mỗi câu chuyện ông viết cho trẻ em đều xuất phát từ lòngsay mê nghề nghiệp, niềm cảm hứng và tình yêu vô bờ dành cho trẻ nhỏ.Chính tình yêu nồng đượm, sự hồn nhiên ngây thơ, trong trẻo của trẻ nhỏ lànguồn cảm hứng vô tận của nhà văn Phong Thu, khiến ông trở thành một nhàvăn dành trọn cả đời viết nhiều và viết hay cho thiếu nhi một cách tự nhiên,gần gũi và vô tư.Truyện ngắn phong thu viết cho thiếu nhi thể hiện sự khámphá cái đẹp theo con mắt hồn nhiên, ngộ nghĩnh của trẻ thơ Mỗi khi cầm bútviết cho thiếu nhi ông đều hóa thân thành những tâm hồn trẻ thơ đang chơiđùa, cùng nhau khám phá đầy thú vị, màu sắc và tươi mới Điều đó khiến chonhững câu chuyện đặc sắc giành cho thiếu nhi ra đời mang đậm chất vănPhong Thu.

Phong Thu với tình yêu trẻ con vô bờ

“Hãy viết những điều mà các em cần, các em thích Nếu thế thì phải hiểu chúng nó” [7;385] – đây chính là chân lí mà nhà văn Phong Thu đã đúc kết ra

được sau hàng mấy chục năm nghiên cứu và viết cho thiếu nhi Ông xác định

rõ thiếu nhi phải là đối tượng tiếp nhận chứ không đơn giản là đối tượng miêu

tả Truyện viết cho thiếu nhi trước hết và chủ yếu là dành cho thiếu nhi đọc.Người cầm bút viết cho thiếu nhi phải thực sự trở thành người bạn thân thiết,yêu mến của trẻ nhỏ Để làm được điều đó người cầm bút phải hiểu được tâm

lí trẻ nhỏ, hiểu được các em muốn gì, cần gì, thích gì ở những trang viết vủamình Nếu trẻ nhỏ không thích những trang viết của mình, những trang viết ấykhông đáp ứng được nhu cầu của các em thì như nhà văn Phong Thu chia sẻ:

“ Thật là đau khổ khi chính mắt mình trông thấy những trang viết của mình được các e cầm lên, đưa mắt ngó qua một thoáng, chăm chú một lúc, lật vài trang rồi vứt toạch xuống bàn (hoặc xuống chiếu)” [7;381] Cách tốt nhất và

hiệu quả nhất để khắc phục được điều này là phải hiểu các em, mà muốn hiểuđược các em thì phải sống cùng với các em, cùng học cùng chơi với các em

Người viết cho thiếu nhi phải nắm bắt được nhịp điệu cuộc sống của trẻ nhỏ,

mà cuộc sống và tâm hồn trẻ thì thay đổi nhanh chóng từng ngày Bắt đượcnhịp sống của trẻ, hiểu được tâm hồn trẻ, biết được trẻ muốn gì là điều không

hề dễ dàng Thế nhưng nhà văn Phong Thu đã làm được, ông đã sống với cuộcsống của trẻ em để có thể viết được câu chuyện gần gũi, dung dị dành cho các

em mà các em vô cùng say mê, yêu thích Điều đó thể hiện ở việc đón đọc vàtiếp nhận của trẻ nhỏ với những tác phẩm đặc sắc của ông.Những câu chuyện

ấy đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng trẻ nhỏ và nhà văn Phong Thu luôn cómột vị trí trong tâm hồn trẻ thơ Việt Nam qua các thế hệ

Phong Thu với tài kể chuyện

Để viết được một câu chuyện dành cho trẻ nhà văn Phong Thu đã xácđịnh rõ mục đích viết cái gì, viết như thế nào với nội dung và hình thức thểhiện rõ ràng Phong Thu đã chia sẻ kinh nghiệm viết văn kể chuyện của mình:

“Khi viết bất cứ một bài gì (kể cả bài thơ) tôi coi việc chuẩn bị ấy là viết trước ở trong đầu” [5;105] Khi chuẩn bị viết một câu truyện ông luôn đặt ra

câu hỏi: Định viết câu chuyện gì? Chuyện ấy ra sao? Cuối cùng là thế nào?Nhờ tài năng và lòng yêu trẻ vô bờ của nhà văn Phong Thu đã mang đến chocác em những câu chuyện về thế giới trẻ thơ vô cùng thú vị: những con vật,loài vật gần gũi trong cuộc sống hàng ngày, những trò chơi đặc sắc Nhữngcâu chuyện của ông viết rất phù hợp với nhận thức của trẻ góp phần mở manghiểu biết, làm giàu vốn tri thức trong cuộc sống hàng ngày của trẻ Phong Thu

đã hóa thân thành những người bạn gần gũi thân thiết, người kể chuyện thủthỉ, tâm tình với trẻ nhỏ, dẫn dắt trẻ khám phá những điều thú vị, cùng các emtrò chuyện với cỏ cây, hoa lá, con vật, đồ vật để tìm hiểu cái hay, cái đẹpxung quanh cuộc sống Những câu chuyện của ông là những bức tranh thiênnhiên nhiên vô cùng tươi đẹp đầy hình ảnh, màu sắc và âm thanh, đưa các emđến một thế giới đầy mới lạ và hấp dẫn, ở đó các em được tự khám phá, được

thể hiện giúp các em yêu cuộc sống, yêu con người hơn Không chỉ vậy, mỗitrang viết của nhà văn Phong Thu là một bài học giáo dục ý nghĩa và sâu sắcnhưng vô cùng đơn giản, gần gũi giúp trẻ nhỏ dễ dàng tiếp thu.

Sự nghiệp sáng tác của Phong Thu

Chính nhờ tài năng, trí tuệ, niềm đam mê lớn và tình cảm đặc biệt dànhcho trẻ em của nhà văn Phong Thu đã mang lại cho ông một sự nghiệp viếtsách cho trẻ em vô cùng đáng ngưỡng mộ Trải qua hơn 50 năm viết văn, làmthơ, viết kịch bản phim hoạt hình, tính đến thời điểm này, nhà văn Phong Thu

đã có 75 đầu sách, trong đó có hơn 60 đầu sách là viết về “Thế giới trẻ thơ”.Trong hàng ngàn tác phẩm viết cho trẻ em của ông có rất nhiều tác phẩm được

chọn in trong sách giáo khoa từ những năm 1965 cho đến tận bây giờ như Xe

lu và xe ca, Bàn tay mẹ, Chim sẻ, Cua đồng thức giấc…

Truyện ngắn đầu tiên trong sổ tay của Phong Thu viết năm 1948, đó là

tác phẩm Lòng mẹ và truyện Hoa Kể từ đó những câu truyện giành cho thiếu

nhi của ông lần lượt ra đời và thu hút được nhiều sự yêu mến, đón đọc của cácbạn nhỏ Ông trở thành cán bộ nghiên cứu Vụ Sư phạm, Bộ Giáo dục ViệtNam

Năm 1964 Phong Thu chuyển công tác từ Bộ Giáo dục sang làm việc tại

báo Thiếu niên và gắn bó ở đây 20 năm Ông trở thành cây bút trụ cột, số một

của Thiếu niên Tiền phong trong những năm 70 và đầu những năm 80 Tronghai thập kỉ ấy nhà văn Phong Thu đã giành hết sức tâm huyết và trí tuệ đểsang tác ra những tác phẩm đặc sắc cho trẻ em, không lúc nào ông buông lơingòi bút Những tác phẩm của ông vẫn thường xuyên xuất hiện trên mặt báongay cả khi ông chuyển sang làm việc tại Viện Nghiên cứu Thanh niên(1983),hay cả khi ông về hưu(1995).Là trưởng ban văn nghệ Báo Thiếu niên TiềnPhong, ông có số lượng bài báo rất nhiều nhưng ông vẫn là một nhà vănkhông xa lạ trong làng văn.Ông tập hợp những truyện in báo để gửi đến các

Nhà xuất bản, đó thường là những truyện rất ngắn dành cho thiếu nhi của ông.Mỗi dịp Nguyên đán Phong Thu lại gửi truyện, hay là mẩu sưu tầm, có khi làmột bài thơ rất ngắn… đến bất kì tờ báo nào có trang giành cho thiếu nhi.Cứthế ông trở thành nhà văn thân thuộc đối với trẻ nhỏ.

Năm 1974, Phong Thu theo học khóa 7 – khóa cuối cùng của lớp viếtvăn Quảng Bá Năm 1980, ông trở thành hội viên Hội nhà văn Việt Nam Ông

đã miệt mài, say mê với cây bút của mình để những con số thống kê số bài

viết của ông trở thành những con số đáng ngưỡng mộ: “Năm 1997: 208 bài

báo; 1998: 212 bài; 1999: 200 bài” [6;368] Ông là cộng tác viên thường

xuyên của rất nhiều tờ báo: Thiếu niên Tiền phong, Văn nghệ, Nhi đồng,Nhân dân, Giáo dục và thời đại, Phụ nữ, An ninh thủ đô, Người Hà Nội, Sứckhỏe và đời sống…

Năm 2000, Nhà xuất bản Kim Đồng đã in cuốn Cây bàng không rụng lá của nhà văn Phong Thu Cuốn sách nằm trong Tủ sách vàng gồm có hơn 100 truyện ngắn dày gần 500 trang 15 năm sau (2015) cuốn sách Cây bàng không

rụng lá được Nhà xuất bản Kim Đồng mua lại bản quyền và in, cuốn sách đạt

được vị trí số 25011 trong danh sách những cuốn sách hay đáng đọc nhất dànhcho thiếu nhi trong năm 2015 Ngoài ra, trong năm 2000 nhiều cuốn sách tiêu

biểu của Phong Thu cũng được xuất bản như: Hoa nhớ mẹ ( Nhà xuất bản Kim Đồng), Tuyển tập truyện viết cho thiếu nhi từ sau Cách mạng tháng Tám( chủ biên, Nhà xuất bản Giáo dục), Chè sương (Nhà xuất bản thanh niên), Kể

chuyện truyền thống đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (Nhà xuất bản

Trẻ)…

Trong hơn nửa thế kỉ cầm bút của mình, nhà văn Phong Thu đã đượcnhiều thành tựu quý giá trong sự nghiệp văn chương của mình Đó là 14 lầnđạt giải thưởng,hầu hết là các giải thưởng chính thức, giải cao do Nhà xuấtbản Kim Đồng và hội nhà văn Việt Nam trao tặng Điều đó đã nói lên tài năng

và chất lượng sáng tác của nhà văn Phong Thu Nhà văn Phạm Quang Đẩu

-một học trò cũ của ông đã khẳng định: “Trong kho tàng văn học của Phong

Thu lấp lánh nhiều hạt vàng lắm, nhiều truyện viết cho thiếu nhi của Phong Thu đủ sức chịu sự tàn phá của thời gian” [3;6].

1.1.2 Tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi – Phong Thu

Tập “Những truyện hay viết cho thiếu nhi - Phong Thu” được Nhà xuất

bản Kim Đồng in và xuất bản năm 2014.Nhà văn Phong Thu có lẽ lạ đối vớicác bạn đọc trẻ thế kỉ 21, nhưng vô cùng thân thuộc đối với thế hệ trước.Những tác phẩm của ông, qua thời gian vẫn bền bỉ dấu ấn khó phai trong lòngbạn đọc, nó đủ sức chịu sự tàn phá của thời gian Tập truyện đã mang lại chochúng ta một tuổi thơ kì diệu Những mẩu truyện gieo vào tâm hồn trẻ thơ ýnghĩa nhân văn về tình bạn, tình cảm gia đình, lòng nhân ái một cách rất nhẹnhàng nhưng lại hiệu quả Bằng một giọng văn mộc mạc, giản dị, tuyển tập

“Những truyện hay viết cho thiếu nhi - Phong Thu” là những câu chuyện vềcác bạn nhỏ, những cây cối trong vườn, các con vật gần gũi sẽ mang đến cho

các em một tuổi thơ thật ý nghĩa, chan chứa yêu thương Đó là Cây bàng

không rụng lá giáo dục các em biết yêu thiên nhiên, yêu lao động; Đó là Những hạt bỏng ngô giúp các em hiểu rằng cuộc sống này tràn đầy tình yêu

thương; Hay Cánh buồm trên sông kể cho các em nghe một tình bạn thật đẹp

và trong trẻo, đáng trân trọng Tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi củaPhong Thu cho các em thấy được cả một thế giới bao la với những hình ảnhđẹp đẽ, sinh động Mang đến cho các em niềm đam mê văn học, có thể nhận

ra cái hay, cái đẹp trong mỗi câu chuyện Qua đó các em còn biết tự khám phá

ra cái đẹp của thế giới xung quanh, cảm nhận cuộc sống một cách vô tư, hồnnhiên, trong sáng Không quá thiên về những chi tiết và cấu tứ, truyện củaPhong Thu như một lát cắt thanh mảnh, trong trẻo của cuộc sống, gắn với trẻthơ Nhiều truyện như là chuyện kể, cứ thủ thỉ, rủ tỉ, tâm tình Đọc truyện của

ông trẻ con đã thích, người lớn cũng thấy mình trẻ lại, bởi “Ai cũng có ngày

bé Ngày bé tự nhiên có Rồi ngày bé tự nhiên đi và để lại nhiều kỉ niệm Tôi viết với lòng mong muốn được cùng các em giữ lấy ngày bé đáng yêu, đáng quý ấy” – Phong Thu.

1.2 Những nội dung cơ bản trong tập Những truyện hay viết cho thiếu nhi – Phong Thu

1.2.1 Tình cảm gia đình

Gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu không bao giờ kết thúc.Một trong những điểm tựa quý giá nhất của con người đó chính là tình cảmgia đình Tình cảm gia đình là thứ tồn tại mãi mãi, bởi nó thuộc về thế giớitinh thần, là những gì cao quý và bền vững nhất Nó sẽ chẳng bao giờ biết mấtkhi con người ta biết trân trọng và nâng niu nó Tình cảm gia đình có thể giúpcon người vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống Nó là nơi cho ta sự

an ủi, niềm tin, sự hi vọng để vượt qua những khó khăn ấy một cách dễ dàng.Đối với trẻ nhỏ, chỉ có gia đình mới mang lại cho trẻ sự yên bình và tin tưởngnhất Gia đình chính là “xã hội” đầu tiên mà trẻ tiếp xúc, là trường học đầutiên trong cuộc đời trẻ Đối với trẻ nhỏ, gia đình là môi trường có tác động tolớn đến sự hình thành và phát triển về mọi mặt của trẻ: thể chất, trí tuệ, đặcbiệt là tình cảm đạo đức Tổ ấm của trẻ thơ chính là gia đình, tình cảm giađình có ý nghĩa to lớn như vậy là bởi gia đình được xây dựng trên cơ sở củatình yêu thương, đùm bọc lẫn nhau của những người có quan hệ ruột thịt Giađình là cái nôi văn hóa đầu tiên mà trẻ nhỏ học được bao điều hay, lẽ phải,học được cách yêu thương người khác từ chính những tình cảm mà ông bà,cha mẹ dành cho trẻ

Từ tình cảm, tình yêu thương mà những người thân trong gia đình dànhcho các em mà các em dễ dàng cảm nhận được thế nào là tình yêu thương, các

em dễ dàng học được cách yêu thương người khác như chính cách ông bà, cha

mẹ đã yêu thương các em Tình cảm gia đình, tình yêu thương giữa cha mẹvới con cái, giữa ông bà với cháu, tình anh em là một tình cảm thiêng liêng vàquý báu đã được Phong Thu thể hiện rõ nét trong những truyện ngắn trong tập

Những truyện hay viết cho thiếu nhi của ông Đó là những truyện: Bồ nông có hiếu, Trò chơi của bố, Cháu trai ông đánh giậm, Vườn ông vườn xuân, Nhớ bà,Quà gửi bố, Cháu nhớ ông ông nhớ cháu,…

Tình cảm thiêng liêng nhất của con người có lẽ là tình mẫu tử Mẹ làngười mang nặng đẻ đau, nuôi nấng mỗi chúng ta khôn lớn, mẹ hi sinh vất vả,tần tảo sớm hôm vì con Năm tháng trôi qua, khi con lớn khôn sẽ không thểnào quên được lòng mẹ gian khó ngày đêm vì con, càng lớn những đứa con sẽ

càng thấm thía, thấu hiểu lòng mẹ Và chú Bồ Nông trong câu truyện Bồ Nông

có hiếu cũng đã hiểu được sự vất vả, tận tụy của mẹ và chú đã dành tình cảm,

báo đáp lại mẹ thật đáng quý và cảm động.Câu chuyện Bồ Nông có hiếu là

một câu chuyện cảm động thể hiện tình cảm của đứa con có hiếu đối với mẹcủa mình.Tình cảm gia đình đã đáng quý, trong lúc khó khăn hiểm nguy nócòn đáng quý hơn, trong lúc khó khăn tình cảm ấy trở nên nồng nàn và sâu sắchơn Bởi gia đình là điểm tựa giúp con người vượt qua mọi chuyện Hai mẹcon nhà Bồ Nông cũng vậy, gặp năm nắng chói chang, thời tiết khô hạn mọinhà Nông phải rời phương Nam lên phương Bắc tránh nóng Hai mẹ con BồNông chẳng may gặp nạn, nắng chói mắt mẹ Bồ Nông đâm phải cành tre, bịthương không thể bay đượn Chú Bồ Nông nhỏ phải ở lại chăm sóc mẹ, đợi

mẹ hồi phục mới có thể đi tiếp Hình ảnh Bồ Nông nhỏ bé ban ngày thì dìudắt mẹ đi tìm chỗ mát mẻ đi tránh nóng Canh một, canh hai trong hun hútđêm sâu chú Bồ Nông lặn lội trên đồng cạn, ao khô mò mẫm để tìm bắt mồi,được con nào chú cũng ngậm vào miệng để phần mẹ Có hôm đến canh mộtcanh, canh hai Bồ Nông vẫn chẳng bắt được gì, định quay về nhưng nghĩ tới

mẹ chú lại gắng gượng mò thêm để kiếm thức ăn cho mẹ Nói đến đây mới

thấy tấm lòng hiếu thảo mà Bồ Nông dành cho mẹ thật lớn lao Vất vả là thế,càng chăm sóc mẹ Bồ Nông càng thương mẹ nhiều hơn khi nghĩ lại dạo anh

em nhà Bồ Nông còn bé, mẹ còm cõm lặn lội đi kiếm thức ăn nuôi đàn conđến rạc người Mỗi bận trở về mẹ há mỏ cho các con ăn no mà bụng mẹ thìvẫn cồn lên Càng nghĩ chú càng thương mẹ, và càng có động lực để kiếm mồi

để chăm sóc mẹ hơn Chú Bồ Nông trong câu chuyện thật hiếu thảo, thương

mẹ và hiểu chuyện Ngày này tiếp ngày nọ, đêm này tiếp đêm kia chú BồNông cứ dùng miệng đựng thức ăn để nuôi mẹ qua trọn mùa hè đến mùa thu.Cho đến khi mẹ khỏi ốm, nhìn thấy mẹ vỗ cánh bay lên được thì thân hình chú

đã còm nhom,nhẹ bẫng, cái mỏ to hơn người… Mặc dù thế, đôi mắt của BồNông vẫn long lanh hớn hở vì mẹ đã khỏi bệnh Lòng hiếu thảo của chú bồnông dành cho mẹ khiến cho người khác phải cảm phục và noi theo Câu

truyện Bồ nông có hiếu là câu truyện giải thích cho các em nhỏ hiểu vì sao cái

miệng của loài bồ nông lại chảy sệ và rộng như cái túi một cách tự nhiên vàchan chứa tình cảm Cái túi ở miệng bồ nông mãi mãi tồn tại, là kỉ niệm củatình mẫu tử làm xúc động sâu xa lòng người “Cái túi” ấy nhẹ nhàng nhắc nhởcác em biết yêu thương, hiếu thảo với mẹ - người đã vất vả hi sinh vì mình

Nói về sự hiếu thảo của con cái dành cho cha mẹ, thì truyện ngắn Quà

gửi bố lại là tấm lòng hiếu thảo của những đứa con hồn nhiên, trong sáng dành

cho bố của mình Đó là câu chuyện của những đứa trẻ có bố đi xa và tất cảđều muốn có quà gửi bố Đứa thì muốn gửi tặng bố thuốc lào, đứa thì muốntặng bố chiếc khăn thêu, đứa thì muốn gửi cho bố những quả trứng gà Đúng

là những đứa trẻ ngây thơ, hồn nhiên và có tình yêu dành cho bố của mìnhcũng vô tư, trong trẻo đúng như lứa tuổi của các em Và tất cả các em đãthống nhất chọn món quà tặng bố chính là điểm mười Món quà này chắc chắn

bố mẹ nào cũng thích Những đứa trẻ hồn nhiên cùng nhau “bàn cách” kiếmđiểm mười tặng bố Thế nhưng đến ngày hẹn thì chỉ có 2 bạn đạt được điểm

mười Thế nhưng hai bạn nhỏ vẫn không bỏ cuộc mà nghĩ cách giúp tất cả cácbạn trong nhóm đều đạt được điểm mười để gửi tặng bố ở nơi xa.Đó là nhữngbạn học khá hơn cùng giúp đỡ các bạn học kém hơn tiến bộ Tuy có chút rắcrối nhưng ít lâu sau tất cả bốn bạn nhỏ đều có điểm mười để bỏ vào phong thưgửi tặng cho bố Lứa tuổi của các em hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng nhưngcũng chan chứa tình cảm dành cho người bố của mình Chính tình cảm ấy đãgiúp các em chăm chỉ, nỗ lực và đã tiến bộ hơn trong học tập Tình cảm gia

đình, lòng hiếu thảo đối với cha của bốn em nhỏ trong câu chuyện Quà gửi bố

của Phong Thu thật dễ thương, trong trẻo như chính lứa tuổi của các em, câuchuyện sẽ là những tấm gương để các độc giả nhỏ tuổi noi theo

“Làng… nhắc nhở đến rặng cây và vòm xanh bao quanh những ngôi nhà thấp lè tè, sập sè trong khóm lá và nhẹ vẫy trên thinh không trắng lóa những cánh cò Chỉ cần nhớ lại chừng ấy, đã thấy lòng dịu êm bâng khuâng…”[3;89].

Tại sao ai cũng thấy “Quê hương là chùm khế ngọt”, tai sao quê hươnglại ngọt ngào, dịu êm đến vậy? Bởi vì quê hương có gia đình – nơi chan chứatình cảm, tình yêu thương Tình cảm gia đình là thứ tồn tại mãi mãi, bởi nóthuộc về thế giới tinh thần, là những gì cao quý và bền vững nhất Ngay cả khingười thân trong gia đình mất đi, thì thứ tình cảm thiêng liêng ấy vẫn tồn tại,khắc sâu, thứ tình cảm ấy vẫn có sức mạnh phi thường, vẫn là niềm tin, hivọng, sự an ủi giúp con người vượt qua khó khăn hay đôi khi tình cảm dànhcho người thân đã mất là những kí ức, hoài niệm xa xôi Đó cũng chính là câuchuyện, tình cảm của đứa cháu nhỏ dành cho người ông đã mất của mình

trong truyện ngắn Cháu trai ông đánh giậm của nhà văn Phong Thu Tất cả

những kí ức của người cháu nhỏ về ông của mình đều qua lời kể của bố:

“- Ông nội con làm nghề gì?

- Đánh giậm.”

Đó là câu chuyện của một vùng quê Thái Bình còn đang trong thời chiến.Cậu học trò bâng khuâng hình dung lại thời của ông nội theo lời kể của bố.Ông nội cậu bé làm nghề đánh giậm vì ruộng đất không có, nhà cửa thì chỉ làtúp lều Nghề đánh giậm của ông nội có thể nuôi bố của cậu bé sống sót quanạn đói khó khăn.

“Quê hương… nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người”.

Nhưng cậu học trò nhỏ ấy luôn nhớ, luôn chắp ghép lại những hình ảnhcủa ông nội qua lời kể của bố rằng:

“… mãi từ ngày xưa có người đánh giậm…

Người ấy là ông tôi…

Con trai người đánh giậm là bố tôi…

Và tôi là cháu ông đánh giậm” [3;93]

Tình cảm gia đình đúng là thứ trường tồn vĩnh cửu, ngay cả khi ngườithân trong gia đình mất đi thứ tình cảm ấy vẫn tồn tại thiêng liêng Dù ông nộikhông còn nhưng đứa cháu nhỏ vẫn dành tình cảm cho ông nội mình, vẫn tự

hào về nghề nghiệp của ông nội với bạn bè, vẫn nhấn mạnh “Và tôi là cháu

ông đánh giậm” Đứa cháu ấy vẫn nhớ ông của mình, dù có đôi chút tiếc nuối

“Giá ông tôi còn sống,thấy tôi đã bắt đầu lớn, chắc ông tôi vui lắm”[3;93]

nhưng dù sao những hình ảnh về ông nội vẫn là những kí ức êm đềm và dịungọt như bóng tre xanh đầu làng, như chùm khế ngọt của quê hương

Cũng là câu chuyện về tình cảm của đứa cháu dành cho ông, câu chuyện

Vườn ông vườn xuân của nhà văn Phong Thu kể về hình ảnh của ông nội trong

mắt của người cháu Người cháu sinh ra ở thành phố nơi lấp lánh điện đèn,nay được về quê nội, bà nội còn đó nhưng ông nội mất khi bố còn bé xíu.Cháu chẳng biết được mặt ông nội ra sao nhưng cũng phần nào hình tượngđược người ông nội của mình qua lời kể của bà Bởi mọi thứ - vườn nhà ông,

mọi cây cối do tay ông vun trồng ngày càng tốt tươi Cứ nhìn vào mỗi loại cây

và theo lời kể của bà, đó là cây mít “Ông mất từ ngày nó chưa ra quả”,đó là cây nhãn “Lúc ông đi nó mới cao bằng cháu”, cây sung ông trồng cạnh bờ ao, ông uốn xuống để cho cá ăn sung, rồi “Tre ông trồng đấy, ông định làm cái

bếp Trẻ chưa kịp đánh cây thì ông ra đồng nằm ”, cạnh đó là cây táo, “táo có gai nhưng quả nó lành Muốn ăn phải chọc cho rơi xuống, không trèo được, không lo trẻ bị ngã Vì thế ông trồng cho vui vườn” [3;99] Mỗi loại cây người

ông trồng đều có chủ ý và sắp xếp khoa học, tre thì dùng làm bếp, cây sungông uốn xuống ao cho cá ăn, cây mít ông trồng cạnh bể nước cho mát màkhông sợ bị ủng lá khi rơi xuống bể,… Hình ông người ông cần mẫn, vun xớicây trong vườn cứ hiện về trước mắt cháu qua lời kể của người bà Ông còntrồng rất nhiều loại rau loại thuốc dùng để ăn hoặc dùng khi ốm đau Vàovườn của ông, đứa cháu đã hình dung ra ông đã trồng cây, cặm cụi, vun xới rasao Trong lời kể của bà, mỗi cây trong vườn đều có một kỉ niệm để khi bànhìn vào đó ông vẫn thấp thoáng đâu đây Bởi thế, dù cháu có lớn khôn, đi xađến đâu, mỗi khi trở về nhà, nhìn thấy cây vườn vẫn xanh tươi thì hình bóngông không thể nhạt nhòa, hình ảnh ông vẫn còn vẹn nguyên trong trái timngười cháu Câu chuyện tạo cho trẻ những cảm xúc rất nhẹ nhàng về tình cảmgia đình, tình cảm giữa đứa cháu với ông bà, giúp các em dần hình thành tìnhcảm tốt đẹp với những người thân trong gia đình

Quan hệ giữa cha mẹ và con cái là mối quan hệ tràn đầy tình cảm yêuthương và trách nhiệm Công lao sinh thành, nuôi dưỡng của cha mẹ với concái lớn lao như trời, như biển và khó có lời nào diễn tả được Người ta thường

nói “Thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi”, thế nhưng người cha,

người mẹ trong truyện ngắn Phong Thu lại không như thế, người cha trong

Trò chơi của bố lại rất hiền, rất khéo léo và thấu hiểu con Bố dạy con mọi

điều hay lẽ phải trong cuộc sống, từ cách xưng hô, dùng câu nói thưa gửi với

mọi người xung quanh một cách tinh tế “Bố” không giảng đạo lí, “bố” khôngdùng roi vọt mà “bố” dạy con qua các “trò chơi” Người bố chơi với con nhưnhững người bạn, chơi với con một cách hồn nhiên, ở đó người cha uốn nắncho con từng chữ, từng lời: “Bố có rất nhiều việc phải làm, mà hình như bốkhông lẫn, không quên, kể cả những trò chơi… Như hôm nay, hai bố con lạichơi “ăn cỗ”.

- “Bác” ăn gì nào? – Hường hỏi.

Bố dịu dàng: - “Bác” phải hỏi “tôi” là “tôi” xơi gì chứ?

- Vâng ạ “Bác” xơi gì ạ?

- Dạ, “bác” cho tôi bát bún mì!

Hường dừng tau lau “bát đĩa”: - Không có món nào như thế đâu ạ.

-À! Vâng “tôi” nhầm, cảm ơn “bác”…

Lát sau, hai bố con đổi cho nhau.

- Dạ, xin “bác” bát mì bún.

- Món ấy không có đâu ạ.

- “Bác” cho miến vậy.

- Mời “bác”.

Hương đưa tay ra cầm lấy cái chén nhựa.

- Ấy “bác” phải đỡ bằng hai tay “Tôi” đưa cho bác bằng hai tay cơ mà…” [3;53] Trò chơi mà bọn trẻ con thường chơi với nhau với cái tên “trò chơi giả vờ”, trẻ ở tuổi này muốn làm người lớn nên chúng thường chơi

những trò chơi có hoạt động giống người lớn Bởi thế, người bố biến thành

người bạn và chơi “đồ hàng” cùng con một cách khéo léo Những trò chơi

tưởng như đơn giản, chỉ là câu nói thưa gửi hàng ngày mà người bố vẫn giao

tiếp, nay chơi với con, cho con biết giao tiếp lịch sự, khi con mời khách “Bác

ăn gì nào?” thì người bố nhắc khéo với con phải nói là “Bác xơi gì nào?”

mới đúng, mới lịch sự Cứ như thế, trò chơi nhẹ nhàng lắm nhưng nhiều bài

học quý báu cho con, con thích thú chơi bao nhiêu thì con có nhiều kĩ năngsống bấy nhiêu, từ đó, tình cảm của cha con ngày càng gắn bó, sâu đậm hơn.

Có thể nói rằng đây là một người cha tuyệt vời, yêu thương con vô bờ Tìnhcảm gia đình, tình cảm cha con có thể giúp cho những đứa con phát triển, tiến

bộ hơn là vì vậy

Như vậy, truyện ngắn Phong Thu là những câu chuyện về tình cảm giađình, về lòng hiếu thảo đáng cảm động của con cái dành cho mẹ, là tình yêutrong trẻo, hồn nhiên dành cho cha, hay tình cảm chan chứa dành cho ông bà

dù đã mất, tình yêu vô bờ của ông bà, cha mẹ dành cho những đứa con Tất cảtạo cho các độc giả nhỏ những cảm xúc rất nhẹ nhàng giúp càng em dần hìnhthành những tình cảm tốt đẹp, dần học cách yêu thương những người thântrong gia đình

1.2.2 Tình cảm bạn bè

Tình bạn vốn là thứ tình cảm thiêng liêng đáng được trân trọng Khôngchỉ có tình cảm gia đình, truyện ngắn Phong Thu còn mang tới cho các emnhững truyền thống quý báu về cách ứng xử trong các mối quan hệ trong cuộcsống Với trẻ thơ không chỉ có những người thân trong gia đình mà khi đếntrường các em được gặp gỡ, tiếp xúc với bạn bè ở trường, lớp, làng, xóm.Truyện ngắn Phong Thu phản ánh tình bạn bè thắm thiết keo sơn, giúp đỡ

nhau khi khó khăn, cùng nhau tiến bộ: Cánh buồm trên sông, Quà gửi bố, mẹ

tôi, xe lu và xe ca,Cá sấu ngứa răng…

Dũng cảm, kiên cường và đoàn kết trong tình bạn

Trẻ em luôn có nhu cầu hòa nhập – chơi cùng nhau thành một “xã hội trẻ

em” nhỏ bé Ở đó, trẻ được vui chơi cùng bạn bè, được thể hiện tài năng, bản

lĩnh và niềm đam mê Để rồi tình bạn thời thơ ấu luôn luôn in dấu trong suốt

cuộc đời trẻ thơ Trong truyện Cá sấu ngứa răng, tình bạn giữa Thỏ, Dê

Khoang, Cún con và Khỉ con thật cảm động Dê Khoang không may bị rơi

xuống hố và bị gãy chân không thể lên được, thấy bạn bị nạn Thỏ một mìnhkhông đưa Dê Khoang lên được phải đi gọi Cún con và Khỉ con giúp đỡ.Không ngại khó khăn ba người bạn nhỏ cùng nhau tìm cách để cứu DêKhoang Cún nhanh nhẹn, Thỏ khôn ngoan nhưng Khỉ con là thông minhnhất, “Khỉ con chợt nhảy lên một cái cây rậm rì và kéo xuống sợi dây rừng,quẳng cho bạn”, “Khỉ quấn một đầu dây vào gốc cây kề đó, sợi dây được ròngxuống hố Khỉ bám dây tụt xuống” và một lát sau Khỉ gọi Thỏ con và Cún concùng xuống đưa bạn Dê lên Cứu được Dê rồi nhưng Dê bị đau và mệt mỏilắm, Khỉ lấy nước cho Dê cũng không đủ uống và Khỉ lại nghĩ cách đưa Dê ra

hồ để Dê được uống nước nhiều hơn Cũng từ đó mà bốn bạn một lần nữa gặpnạn Sau khi phân nhau đi tìm thuốc, các bạn chia nhau thực hiện công việcđược phân, còn lại mình Dê bên hồ Dê bị Cá Sấu nuốt chửng vào bụng, Thỏ

đi tìm cỏ chạy về không thấy bạn đâu, tìm bạn chẳng thấy và lại bị Cá Sấunuốt chửng Còn Khỉ con nhìn thấy cảnh Cún con bị Cá Sấu bắt nhưng bấtlực, Khỉ con đau xót và buồn lắm Khỉ ngồi suy nghĩ tìm cách cứu bạn Khỉđến gần Cá Sấu thật nhưng Khỉ con khôn ngoan lắm, nó lễ phép chào hỏi và

có ý muốn xỉa răng cho Cá Sấu Đang cơn ngứa răng Cá Sấu khoái chí đồng ý

và tưởng rằng sẽ nuốt chửng Khỉ khi xong việc Nhưng Khỉ con đã nhanh trí

“lựa chiều đưa chạc cây xỉa hàm dưới và dựng nó lên làm cho Cá Sấu phải

há ngoác miệng ra”[3;256], Khỉ gọi các bạn trốn thoát.

Như vậy, câu chuyện đã thể hiện tình cảm đẹp đẽ, đáng yêu giữa nhữngngười bạn nhỏ Câu chuyện còn là bài học giúp các em hiểu ra rằng ý chí,nghị lực và lòng kiên trì sẽ luôn chiến thắng mọi khó khăn trong cuộc sống.Khỉ con thật thông minh và dũng cảm liên tiếp cứu các bạn của mình Tấmgương các bạn nhỏ ấy đáng được các em học tập và noi theo, học tập tínhđoàn kết, học tập tình yêu thương lẫn nhau trong cuộc sống

Không kiêu ngạo,khiêm tốn trong tình bạn

Không kiêu ngạo, khiêm tốn và biết giúp đỡ bạn bè là những điều đángquý và cần có trong tình bạn, trẻ em cần học được những điều này ngay từnhỏ Và những điều ấy được nhà văn Phong Thu nhẹ nhàng nhắc nhở các em

qua câu truyện Xe Lu và Xe Ca Xe Ca luôn kiêu ngạo rằng mình đi nhanh và

chê Xe Lu đi chậm:

“- Mà sao cậu ta lại không chịu chạy nhanh thế nhỉ?

- Tôi cần đi chậm Xe Lu trả lời.

Xe Ca phóng vèo tới và chế diễu, kiêu ngạo: - Nói khoác!” [3;152]

Và mỗi lần Xe Lu hỏi thăm đường đi có tốt không Xe Ca đều cho rằng

Xe Lu sợ đi đường xấu và không trả lời bạn Xe Lu vẫn cứ khiêm tốn, khôngkiêu ngạo Gặp hôm trời mưa, Xe Ca vào nhà trú, còn Xe Lu vẫn đội nước lấntới

Tạnh mưa Xe Ca cứ Phóng đi mặc cho Xe Lu ngăn cản Xe Ca gặp đoạnđường mới mở chưa được “lu” kĩ, Xe Ca gặp nạn bị xa hố, cứ quay bánh tạichỗ không sao ra được Nhờ có lòng tốt của anh Xe Cẩu nhấc ra và bạn Xe Lusửa lại đường mà Xe Ca thoát nạn Dù bị chế giễu nhiều lần nhưng Xe Lu vẫntốt bụng giúp đỡ bạn bè Chính điều này đã giúp Xe Ca hiểu ra lòng tốt của Xe

Lu, hiểu rằng những đoạn đường đẹp là nhờ có Xe Lu Từ đó hai xe trở thànhbạn với nhau, Xe Ca thông báo tình hình đường tốt hay xấu cho xe Lu Câuchuyện giúp các em nhỏ hiểu rằng cần biết giúp đỡ bạn bè, không kiêu ngạo,khiêm tốn, dù cho bạn có chế giễu mình thì mình cứ dùng lòng tốt để đáp lại,

sẽ có ngày bạn hiểu Nhà văn Phong Thu đã nhẹ nhàng giáo dục các em biếtcách ứng xử trong tình bạn để luôn có những tình bạn đẹp như trong câutruyện

Giúp đỡ bạn trong cuộc sống, học tập để cùng tiến bộ

Không chỉ cùng chơi với nhau những trò chơi vui vẻ, tình bạn trongtruyện ngắn của Phong Thu là những thấu hiểu, thương cảm cho hoàn cảnh

của bạn và biết giúp đỡ bạn của mình Cậu bé trong câu truyện Mẹ tôi đã làm

được điều đáng quý ấy Nghe Lâm kể gia đình đông anh em, nhìn thấy bạn

biết thay ngòi bút, biết chữa bút khi bị tắc hay câu nói của bạn “Nhà tớ nghèo,

mà mẹ tớ lại không được khỏe.” [3;39] cậu bé thương và quý bạn vô cùng.

Khi thấy Lâm thiếu tiền mua sách , cậu đã cho Lâm mượn tiền mặc dù có thể

về nhà sẽ bị mẹ mắng Cậu còn có ý định tự dành tiền để trả cho mẹ thay bạnnhưng bạn không đồng ý Mặc dù lúc đầu hơi hiểu lầm nhưng khi biết truyện

mẹ cậu bé cũng rất thương cảm cho hoàn cảnh của Lâm mẹ đã vá áo cho Lâm

Khi thấy mẹ nói “Bạn con là một đứa con biết thương mẹ và ngoan.” [3;41] hay lời mời của mẹ “Thỉnh thoảng rủ bạn ấy sang nhà ta chơi và học bài với

nhau cho vui.” [3;41] thì cậu vô cùng sung sướng và chực trào nước mắt Có

thể nói cậu bé trong câu chuyện có lòng tốt và lòng thương bạn từ tận đáylòng thì mới chực trào nước mắt được Đây sẽ là một tấm gương tốt biếtthương cảm và giúp đỡ bạn có hoàn cảnh khó khăn để các em noi theo Từ đó

sẽ có những tình bạn thật đẹp và khó phai trong tuổi thơ của các em

Cùng giúp nhau tiến bộ trong học tập, “Đôi bạn cùng tiến” sẽ giúp cho

tình bạn của các em khăn khít hơn đồng thời các em sẽ cùng nhau học tập tiến

bộ hơn Đó cũng là một trong những khía cạnh của tình bạn trong tập “Nhữngtruyện hay viết cho thiếu nhi – Phong Thu” Bốn bạn nhỏ trong câu chuyện

Quà gửi bố, vì muốn dành niềm vui cho bố, muốn tặng bố một món quà ở nơi

xa cả bốn bạn nhỏ “Bàn bạc” xem sẽ tặng gì Cuối cùng các bạn quyết địnhgửi tặng bố điểm mười, món quà này thì bố mẹ nào cũng thích Bốn bạn giao

hện với nhau: “trong tuần tới, mỗi đứa phải có ít nhất một điểm mười để làm

quà gửi bố.” Đến ngày hẹn chỉ có hai bạn đạt được điểm mười Tuy có chút

chùn bước, định bỏ cuộc nhưng cuối cùng các bạn nhỏ quyết định sẽ có haicặp “đôi bạn cùng tiến” để hai bạn khá hơn sẽ giúp 2 bạn kém hơn Cả nhóm

giao hẹn với nhau “Gia hạn ba ngày nữa Cả bốn đứa phải có điểm mười

tất!”.

Các bạn giúp đỡ nhau bằng cách:

“ - Cậu phải cố gắng lên chứ lị!

- Thôi, ngày mai cậu phải cố lên.

- Cậu thuộc bài chưa?

- Được, cậu thử đọc cho tớ nghe xem nào.” [3;65]

Dường như cách này không hiệu quả, Hân chỉ được bốn điểm môn toán

và năm điểm môn viết tập Hân đã khóc òa và kế hoạch của cả nhóm bị côgiáo “phát hiện” , cô đã hỏi cặn kẽ các bạn giúp nhau như nào Cô giáo đã chỉ

cho bốn bạn cách giúp đỡ nhau hiệu quả hơn, đó là “nói lại những bài học mà

bạn chưa hiểu; cùng bạn học bài; hỏi bạn xem có biết cách giải bài tập toán hay không…” [3;68] Ít lâu sau, theo hướng dẫn của cô giáo cả bốn bạn đều có

điểm mười để gửi tặng bố Khi đọc câu chuyện, chắc hẳn các em nhỏ sẽ cảmnhận được một tình bạn đẹp,trong sáng, hồn nhiên và cùng giúp đỡ nhau tronghọc tập đáng để các em noi theo

Sự cách trở trong tình bạn

“Đâu là dòng sông, thì đấy có những cánh buồm đi tới… Đã là bạn thì

dù đi xa mấy, vẫn nhớ nhau…” [3;122].

Tình bạn trong truyện ngắn Phong Thu không phải luôn ở bên cạnh nhau

mới khăng khít, sâu sắc được Trong câu chuyện Cánh buồm trên sông có một

tình bạn thực sự, bởi nếu không thực sự coi nhau là bạn, không thực sự trântrọng nhau thì chỉ cần chút cách trở sẽ nhanh chóng quên nhau Thủy là cậu bénhà “thuyền chài”, trong một lần lên phố bị lạc cậu đã gặp người bạn củamình Bạn của Thủy tên là Tâm, Tâm đưa Thủy về nhà từ đây hai cậu bé đãlàm bạn với nhau và có những kỉ niệm đẹp Khi biết “nhà” Thủy là một cái

thuyền Tâm reo lên : “Thế thì cậu sướng thật Đi đâu cũng có thuyền.” Còn

Thủy lại cho là Tâm sướng, muốn đi phố, có tàu điện, muốn đi đâu thì đikhông sợ bị lạc Cả hai thích thú với cuộc sống của bạn, cuộc sống của bạnthật mới mẻ và thú vị đối với chúng Thủy rủ Tâm về “nhà” mình, những kỉniệm đẹp trên những cánh buồm bắt đầu từ đây Tâm hơi run vì thuyền hơichòng chành, Tâm hứng thú với câu chuyện mà Thủy kể về “nhà” của Thủy,

về làng chài Tâm ngưỡng mộ vì bạn biết bơi qua con sông Hồng, bạn nhảyxuống thoăn thoắt để lấy mũ bị rơi, bạn biết thả câu, gỡ cá…Và Thủy tặngTâm chỗ cá bắt được Tất cả cuộc sống sông nước của Thủy đều xa lạ vớicuộc sống trên thành thị của Tâm Hai hoàn cảnh hoàn toàn khác nhau, haicuộc sống hoàn toàn khác nhau nhưng chính sự đồng điệu trong tâm hồn đãkhiến Thủy và Tâm có thể trở thành bạn của nhau Từ đó hai bạn thườngxuyên gặp nhau khiến Thủy đã thuộc dần đường phố, còn Tâm quen với conthuyền, cánh buồm hơn Một ngày kia hai người bạn không gặp nhau được,

Thủy “lững thững đếm từng bước chân” khi đến gặp bạn và không thấy, còn Tâm “thẫn thờ đi qua từng gốc cây” khi không tìm thấy Thủy Cảm giác

tiếc nuối, buồn và hụt hẫng của hai cậu bé khi tưởng như vĩnh viễn xa bạn chothấy tình bạn chúng dành cho nhau là thực sự sâu sắc Khi xa nhau Thủy ânhận khi không nói cho bạn biết đặc điểm cánh buồm nhà mình, còn Tâm thìluôn ra bờ sông nơi mình đến hi vọng gặp lại bạn Dù xa nhau nhưng đôi bạnvẫn day dứt và hi vọng được gặp lại nhau Và Thủy và Tâm được gặp lại nhauthật, nhờ vào tình bạn khăng khít, sâu sắc luôn nghĩ đến nhau dù ở xa

1.2.3 Thế giới tự nhiên

Nội dung trong tập “ Những truyện hay viết cho thiếu nhi” – Phong Thuthật phong phú, đó là thế giới loài vật giúp các em được khám phá bao nhiêuđiều mới lạ và thú vị về đặc điểm từng loài trong cuộc sống Văn học khôngchỉ là phương tiện phát triển tình cảm, đạo đức, văn học còn là phương tiện