Quản lý phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở tỉnh lai châu theo chuẩn hiệu trưởng mới

Đội ngũ cán bộ quản lý nói chung và Hiệu trưởng trường THCS có vai trò quantrọng trong việc hình thành nhân cách học sinh, hình thành và phát triển được nềntảng tư duy trí tuệ của con ng

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGHIÊM THỊ KIM HUÊ

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS TỈNH LAI CHÂU

THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGHIÊM THỊ KIM HUÊ

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS TỈNH LAI CHÂU

THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền

¦

THÁI NGUYÊN - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kếtquả khảo sát, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công

bố trong bất cứ công trình nào khác

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về những gì mà tôi cam đoan ở trên

Thái Nguyên, tháng 3 năm 2019

Tác giả Nghiêm Thị Kim Huê

hoàn thành luận văn và có thể áp dụng có hiệu quả trong quá trình công tác.

Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả còn nhận được sự giúp đỡ nhiệt tìnhcủa Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lai Châu, các phòng, ban và đồng nghiệp của cáctrường THCS thành phố Lai Châu, tác giả xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quí báuđó

Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn các bạn đồng nghiệp và người thân đãgiúp đỡ và tạo điều kiện để tác giả hoàn thành bản luận văn

Xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 3 năm 2019

Tác giả

Nghiêm Thị Kim Huê

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

6 1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới 6

1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam

8 1.2 Một số khái niệm công cụ của đề tài 11

1.2.1 Quản lý 11

1.2.2 Đội ngũ, đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 13

1.2.3 Phát triển, phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 13

1.3 Trường trung học cơ sở và Hiệu trưởng trường trung học cơ sở 15

1.3.1 Trường trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân 15

1.3.2 Hiệu trưởng trường trung học cơ sở 15

1.4 Đổi mới giáo dục và yêu cầu đặt ra đối với Hiệu trưởng trường trung học cơ sở

17 1.4.1 Đổi mới giáo dục và đổi mới giáo dục trung học cơ sở 17

1.4.2 Yêu cầu đặt ra đối với Hiệu trưởng trường trung học cơ sở trong bối cảnh

hiện nay 17

1.5 Nội dung quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trung học cơ sở theo chuẩn Hiệu trưởng mới 25

1.5.1 Quy hoạch, lập kế hoạch phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở

25 1.5.2 Kiện toàn, sử dụng có hiệu quả đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở

26 1.5.3 Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 28

1.5.4 Tạo môi trường, tạo động lực làm việc cho sự phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở 29

1.5.5 Thực hiện đánh giá đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở 30

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS theo chuẩn Hiệu trưởng mới 31

1.6.1 Những yếu tố khách quan 31

1.6.2 Các yếu tố chủ quan 33

Kết luận chương 1 34

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH LAI CHÂU THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI 36

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên và xã hội của tỉnh Lai Châu 36

2.2 Khái quát chung về tình hình giáo dục THCS tỉnh Lai Châu 37

2.3 Khái quát về khảo sát thực trạng 39

2.3.1 Mục đích khảo sát 39

2.3.2 Khách thể khảo sát 40

2.3.3 Nội dung khảo sát 40

2.3.4 Phương pháp và công cụ khảo sát 40

2.4 Thực trạng đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu 41

2.4.1 Về số lượng, cơ cấu giới tính và độ tuổi 41 2.4.2 Thực trạng chất lượng đội ngũ đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở

tỉnh Lai Châu 42

l r c tnu.edu v n tin –

ĐHTN

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và

C

ông nghệ thông

2.5 Thực trạng phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở tỉnh Lai

Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới 51

2.5.1 Thực trạng công tác quy hoạch phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở 51

2.5.2 Thực trạng công tác tuyển chọn, bổ nhiệm, luân chuyển và miễn nhiệm Hiệu trưởng trường trung học cơ sở 54

2.5.3 Thực trạng sử dụng đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu 56

2.5.4 Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS 57

2.5.5 Thực trạng tạo động lực thúc đẩy phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở 60

2.5.6 Thực trạng hoạt động đánh giá, xếp loại Hiệu trưởng trường THCS 64

2.6 Đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ Hiệu trưởng ở trường THCS tỉnh Lai Châu theo Chuẩn Hiệu trưởng mới 68

2.6.1 Những ưu điểm 68

2.6.2 Những hạn chế 69

2.6.3 Nguyên nhân của thực trạng 70

Kết luận chương 2 72

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS TỈNH LAI CHÂU THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI 74

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở tỉnh Lai Châu theo Chuẩn Hiệu trưởng mới 74

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục 74

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý 74

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện, đồng bộ 74

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 75

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 75

3.2 Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu theo chuẩn mới 75

3.2.1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc quản lý phát triển đội ngũ hiệu trưởng THCS theo Chuẩn Hiệu trưởng mới 75

3.2.2 Lập quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS theo

Chuẩn Hiệu trưởng mới 77

3.2.3 Tạo động lực, tăng cường điều kiện làm việc, phát huy tính sáng tạo cho đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS 80

3.2.4 Đổi mới hình thức tuyển chọn, Quy trình bổ nhiệm Hiệu trưởng trường trung học cơ sở 83

3.2.5 Tăng cường kiểm tra đánh giá theo đội ngũ Hiệu trường trường trung học cơ sở theo Chuẩn hiệu trưởng mới 86

3.3 Mối quan hệ của các biện pháp 90

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu theo Chuẩn Hiệu trưởng mới

90 3.4.1 Quy trình khảo nghiệm 90

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết, mức độ khả thi của các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS 92

Kết luận chương 3 95

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO 101

PHỤ LỤC 104

CNH, HĐH : Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo

THCS : Trung học cơ sở

THPT : Trung học phổ thông

UBND : Ủy ban nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Bảng 2.1 Kết quả xếp loại hạnh kiểm học sinh các trường THCS của tỉnh trong

5 năm gần đây 38Bảng 2.2 Kết quả xếp loại học lực học sinh các trường THCS của tỉnh trong 5

năm gần đây 38Bảng 2.3 Số lượng, cơ cấu, trình độ đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS

tỉnh Lai Châu 41Bảng 2.4 Kết quả xếp loại đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS Tỉnh Lai Châu

theo Chuẩn năm 2017 42Bảng 2.5 Kết quả xếp loại đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu

(theo Chuẩn mới) theo trưng cầu ý kiến bằng phiếu hỏi 43Bảng 2.6 So sánh kết quả đánh giá mức độ đạt Chuẩn của đội ngũ hiệu trưởng

trường THCS 43Bảng 2.7 Thực trạng năng lực thực thi pháp luật, điều lệ và quy chế của đội

ngữ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu 44Bảng 2.8 Thực trạng năng lực tổ chức và điều hành các hoạt động nhà trường

của đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu 45Bảng 2.9 Thực trạng năng lực quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học của

đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu 46Bảng 2.10 Thực trạng năng lực thiết lập và phát huy tác dụng của môi trường

giáo dục của đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu 47Bảng 2.11 Thực trạng năng lực quản lý hệ thống thông tin quản lý trường học

của đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu 49Bảng 2.12 Thực trạng năng lực thực thi các chức năng cơ bản của quản lý của

đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu 50Bảng 2.13 Thực trạng quy hoạch phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học

cơ sở tỉnh Lai Châu 51Bảng 2.14 Thực trạng tuyển chọn, bổ nhiệm, luân chuyển và miễn nhiệm Hiệu

trưởng trường THCS 54Bảng 2.15 Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởng trường THCS

theo Chuẩn Hiệu trưởng mới 57Bảng 2.16 Thực trạng tạo động lực thúc đẩy phát triển đội ngũ Hiệu trưởng

trường trung học cơ sở 60

ngũ Hiệu trưởng trường THCS theo Chuẩn Hiệu trưởng mới 92Bảng 3.2 Kiểm chứng mức độ khả thi của các biện pháp quản lý thực tập sư

phạm 92

Bảng 3.3 Mối quan hệ giữa tính cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp

quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở theo Chuẩn Hiệu trưởng mới 94Biểu đồ 3.1 Mối quan hệ giữa tính cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp

quản lý phát triển hiệu trưởng trường trung học cơ sở theo Chuẩn Hiệu trưởng mới 95

1 Lý do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

“GD&ĐT là một trong những động lực thúc đẩy CNH, HĐH là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội” Mục tiêu cuối cùng của

giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng mà trong đó đội ngũ cán bộ quản lý

và nhà giáo giữ vai trò quan trọng trong đảm bảo chất lượng giáo dục Từ lý luận và

thực tiễn cho thấy đội ngũ Nhà giáo và cán bộ quản lý là lực lượng quan trọng tạo

nên chất lượng giáo dục, chất lượng nguồn nhân lực Chiến lược phát triển kinh tế

-xã hội 2011-2020 khẳng định: “Phát triển đội ngũ nhà giáo là một trong những

nhiệm vụ hết sức cấp thiết của ngành GD&ĐT nói chung và của từng cấp học, bậc học nói riêng” [5] Bởi vai trò quan trọng của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục trongthực hiện mục tiêu giáo dục do vậy cần phải thường xuyên quan tâm phát triển độingũ Hiệu trưởng-người đứng đầu cơ sở giáo dục trong các cấp học trong đó có cấpTHCS Trong giai đoạn hiện nay, đứng trước yêu cầu phát triển trong thời đại Côngnghệ 4.0, yêu cầu về đổi mới giáo dục để đáp ứng yêu cầu phát triển theo quan điểmcủa Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày

4/11/2013 của Ban Chấp Hành Trung ương Đảng khóa XI

Theo tiếp cận giáo dục hiện đại, mục tiêu giáo dục ở các nhà trường phổ thônghiện nay bao gồm: Kiến thức, kỹ năng và thái độ hay chính là kỹ năng sống - nhâncách Đội ngũ cán bộ quản lý nói chung và Hiệu trưởng trường THCS có vai trò quantrọng trong việc hình thành nhân cách học sinh, hình thành và phát triển được nềntảng tư duy trí tuệ của con người trong thời đại mới, xây dựng và phát triển môitrường giáo dục an toàn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và chấtlượng nguồn nhân lực Sản phẩm của giáo dục bậc THCS nói riêng và bậc phổ thôngnói chung là thực chất là năng lực và chất lượng nguồn nhân lực tương lai cho đấtnước Do đó, việc

phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và Hiệu trưởng trường THCS là một trong những vấn đề cần được quan tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong xu thế hiện nay.

Đi vào tình hình thực tiễn của tỉnh Lai Châu sau gần 15 năm thành lập, cùngvới các lĩnh vực kinh tế, xã hội và quốc phòng an ninh, sự nghiệp giáo dục và đào tạo

đã có bước phát triển đáng kể Theo báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết 29của tỉnh lai Châu, năm học 2017-2018 toàn ngành GD&ĐT tỉnh có 13.111 cán bộ,quản lý, giáo viên và nhân viên Tỉnh Lai Châu đã tổ chức rà soát, điều chỉnh và thựchiện tốt quy hoạch phát triển nhân lực ngành GD&ĐT phù hợp với tình hình thực tế;sắp xếp, bổ nhiệm, luân chuyển, sử dụng đối với các nhà giáo, cán bộ quản lý đảmbảo đúng quy định, đúng vị trí việc làm theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp; chỉđạo việc kiểm tra, giám sát các cơ sở giáo dục thực hiện kiểm tra, đánh giá đội ngũquản lý các cấp, sử dụng kết quả đánh giá để sàng lọc, tinh giản biên chế cũng nhưxây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQL; đổi mới chính sách, cơ chế tàichính, huy động sự tham gia của toàn xã hội cho nâng cao chất lượng giáo dục Tuynhiên việc thực hiện các yếu tố thúc đẩy đổi mới giáo dục còn chậm, nhất là các giảipháp về phát triển nâng cao năng lực, phẩm chất đối với đội ngũ CBQL, Hiệu trưởng

và người học ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn Năng lực của một sốCBQL trong đó bao gồm một số CBQL cấp THCS còn hạn chế, chưa đáp ứng đượcyêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục Việc quản lý, giám sát CBQL chưa đạt yêu cầu,

từ đó ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục toàn diện chưa cao nhất là cấp THCS Vớimột số thực tế trên, có nguyên nhân khách quan mang lại như phong tục, tập quáncủa vùng đồng bào thiểu số, nhận thức của cha mẹ học sinh, địa hình giao thông đi lạiphức tạp, việc xã hội hóa chưa cao, cơ sở vật chất còn thiếu, song yếu tố chủ quan lànăng lực chỉ đạo, điều hành của một bộ phận đội ngũ cán bộ quản lý và Hiệu trưởngcòn hạn chế, việc xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ CBQL nói chung và Hiệutrưởng các trường THCS chưa được quan tâm đúng mức, thiếu toàn diện, thiếu về sốlượng và cơ cấu Công tác tự đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn hóa còn hình thức, trình độngoại ngữ, tin học theo quy định chưa đáp ứng Việc vận dụng Chuẩn Hiệu trưởngtrường THCS để đánh giá còn thiếu chính xác, Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý cómặt chưa đáp ứng được yêu cầu cho đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục, tư duyđổi mới còn nhiều hạn chế

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý phát triển đội ngũ Hiệutrưởng trường THCS tỉnh Lai Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới, luận văn đề xuấtbiện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS theo chuẩn Hiệutrưởng mới nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS, góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục tỉnh Lai Châu, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường

THCS tỉnh Lai Châu theo Chuẩn hiệu trưởng mới

4 Giả thuyết khoa học

Trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, đội ngũ Hiệu trưởng trường THCStỉnh Lai Châu còn bộc lộ những bất cập trong quy hoạch, đào tạo và bồi dưỡng, đánhgiá, bổ nhiệm, sử dụng và thực hiện chính sách đãi ngộ với cán bộ dẫn đến chất lượngđội ngũ Hiệu trưởng trường THCS chưa đảm bảo số lượng, chưa đồng bộ về cơ cấu

và chất lượng Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệutrưởng THCS theo chuẩn Hiệu trưởng mới, phù hợp với điều kiện KT-XH và địnhhướng phát triển giáo dục THCS tỉnh Lai Châu thì sẽ góp phần nâng cao được chấtlượng đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu, từ đó nâng cao chất lượnggiáo dục trong các trường THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường

THCS theo chuẩn Hiệu trưởng mới

5.2 Khảo sát thực trạng đội ngũ Hiệu trưởng và quản lý phát triển đội ngũ Hiệu

trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới

5.3 Đề xuất biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng THCS tỉnh Lai

Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của cácbiện pháp đề xuất

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

- Đề tài nghiên cứu đề xuất biện pháp QL phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trườngTHCS theo Chuẩn Hiệu trưởng mới của ngành GD&ĐT

- Chủ thể quản lý các trường THCS gồm nhiều thành phần, song đề tài chỉnghiên cứu và đề xuất biện pháp quản lý của phòng GD&ĐT, là chủ thể chính quản

lý trực tiếp về chuyên môn đối với các trường THCS

6.2 Giới hạn về khách thể khảo sát

Khảo sát 150 người, trong đó:

- Cán bộ quản lý giáo dục cấp Sở, Phòng: 10 người

- Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường THCS: 90 người

- Tổ trưởng, giáo viên các trường THCS: 50 người

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hóa các tàiliệu lý luận, tìm hiểu các quan điểm của Đảng, pháp luật và chính sách của Nhà nước,điều lệ trường THCS và các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục, các công trình

và tài liệu khoa học có liên quan để hệ thống hóa các khái niệm, hình thành luận điểm

lý luận cơ bản, chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển đội ngũ Hiệutrưởng trường THCS theo Chuẩn Hiệu trưởng mới để xây dựng cơ sở lý luận cho đềtài nghiên cứu

7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Sử dụng phương pháp quan sát, điều tra bằng phiếu hỏi, xin ý kiến chuyên gia(bằng phiếu hỏi và phỏng vấn), thử nghiệm nhằm mục đích khảo sát và đánh giá thựctrạng đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS của các trường THCS trên địa bàn tỉnh LaiChâu theo các yêu cầu về năng lực của người quản lý và theo các yêu cầu của ChuẩnHiệu trưởng CSGD phổ thông, thực trạng phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trườngTHCS của tỉnh Lai Châu

7.3 Phương pháp xử lý số liệu

Sử dụng thống kê toán học, số trung bình cộng, hệ số tương quan trọng xử lý

và phân tích kết quả nghiên cứu

l r c tnu.edu v n

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin –

ĐHTN

8 Cấu trúc luận văn

Luận văn ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, gồm có 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng THCS theo chuẩn Hiệu trưởng mới

Chương 2 Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnhLai Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới

Chương 3 Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnhLai Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG

TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới

Đã có nhiều nghiên cứu trên thế giới liên quan đến phát triển đội ngũ quản lýnói chung, đội ngũ hiệu trưởng nói riêng, trong đó có các nghiên cứu điển hình:

Tác giả Savin N.V, trong tập 2 cuốn “Giáo dục học” đã tập trung làm rõ Nhữngvấn đề cơ bản của quản lý nhà trường [28] Một trong những nội dung trọng tâm củacông trình này được tác giả trình bày là phương thức phát triển đội ngũ CBQL giáodục Tác giả đã phân tích rõ mối quan hệ giữa phát triển xã hội và phát triển giáo dục;giữa phát triển giáo dục và phát triển nhân lực giáo dục, trong đó đặc biệt quan trọng

là quan điểm phát triển đội ngũ nhân lực CBQL giáo dục có ảnh hưởng trực tiếp đốivới mục tiêu nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục Nghiên cứu về lập kế hoạchgiáo dục, UNESCO đã xuất bản cuốn “Sổ tay kế hoạch và quản lý giáo dục cấp vĩmô”, ở đó các tác giả đã hướng dẫn phương pháp xác lập kế hoạch quản lý giáo dục

ở tầm vĩ mô [38] Còn khi bàn về quyền của người Hiệu trưởng, nhà nghiên cứu Mỹ,Chester E Finn Fr cho rằng: “thay vì sự điều tiết của bang thì phải để cho Hiệutrưởng và Ban giám hiệu nhà trường định hình nên các khối thành viên của nhàtrường, được tự do tuyển chọn giáo viên trong số lượng lớn ứng cử, đồng thời họcđược quyền loại bỏ những người không tạo ra kết quả thỏa đáng cho nhà trường” [7].Một số nghiên cứu của các tác giả khác với các góc độ, khía cạnh khác như xây dựngchân dung lãnh đạo nhà trường, người có năng lực quản lý phát triển trở thành lãnhđạo các trường học, chỉ ra con đường dẫn đến chức vụ Hiệu trưởng hay quy chếtuyển dụng, sử dụng Hiệu trưởng [34]

Trong quá trình cải cách giáo dục tại các quốc gia hiện nay là thực hiện quản lýdựa trên chuẩn, do vậy có khá nhiều nghiên cứu về vấn đề chất lượng của đội ngũ cán

bộ quản lý so với chuẩn đã đề ra Tác giả Davis S., and LaPointe đã chỉ ra xây dựngchương trình bồi dưỡng phải gắn với chuẩn hiệu trưởng Còn về sử dụng Chuẩn, cácnghiên cứu thống nhất cho rằng “thế giới đã sử dụng Chuẩn để đào tạo, bồi dưỡng,đánh giá hiệu trưởng” [34] Hoa Kỳ là một trong các nước đầu tiên xây dựng chuẩngiáo dục từ những năm 90 của thế kỷ trước, hầu hết các lĩnh vực giáo dục của quốcgia này

l r c tnu.edu v n

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin –

ĐHTN

đều xây dựng, ban hành chuẩn và thực hiện quản lý dựa vào chuẩn Vương quốc Anh

có chuẩn chương trình đào tạo CBQL giáo dục/trường học, cung cấp cho nhữngngười chuẩn bị làm lãnh đạo trường học các năng lực lãnh đạo và quản lý Nghiên cứuvấn đề chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQL giáo dục (cụ thể là hiệu trưởngtrường học), Đại học Nam Florida đã quy định Chuẩn chương trình đào tạo cho Hiệutrưởng và cho nhà quản lý trường học là chương trình tích hợp gồm mười một vùngkiến thức và kỹ năng theo bốn lĩnh vực lớn: lãnh đạo chiến lược; lãnh đạo tổ chức;lãnh đạo giáo dục; lãnh đạo chính trị và cộng đồng

Nhóm tác giả Davis S., Darling D., Hammond L., laPointe M., Meyerson D.(2005) đã nghiên cứu về công tác lãnh đạo trường học, gắn với chuẩn Hiệu trưởngtrong việc xây dựng chương trình bồi dưỡng Hiệu trưởng và các vấn đề về chế độ,chính sách [34]

Chapman J.D (2005) nghiên cứu về tuyển dụng, sử dụng và phát triển đội ngũlãnh đạo ở các trường đã đề cập đến mỗi quan hệ giữa năng lực của lãnh đạo với chấtlượng nhà trường; Những điều cần thay đổi trong nghiệp vụ của Hiệu trưởng trườnghọc và sự hoạch định những chính sách trong phát triển Hiệu trưởng trường học [33]

Do vị trí, vai trò quan trọng của người Hiệu trưởng đối với phát triển của mộtnhà trường, đã có nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm nghiên cứu về vấn đề chấtlượng hoạt động lãnh đạo và quản lý của Hiệu trưởng và nâng cao chất lượng các hoạtđộng đó nhằm đảm bảo cho sự thành công và đạt tới mục tiêu chiến lược phát triểncủa các nhà trường

Trong những năm cuối của thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, có nhiều góc độ tiếpcận khác nhau trong nghiên cứu về hoạt động lãnh đạo và quản lý nâng cao hiệu quảcông tác của Hiệu trưởng trường phổ thông, cụ thể như:

Phương pháp và cách thức tuyển chọn, bổ nhiệm Hiệu trưởng có chất lượngcho các nhà trường bằng việc nghiên cứu, công bố và áp dụng chuẩn lãnh đạo cơ sởgiáo dục [38]

Xây dựng và phát triển các chuẩn đào tạo Hiệu trưởng để có thể đào tạo nhữngHiệu trưởng đáp ứng được vai trò lãnh đạo và quản lý nhà trường, đảm bảo cho nhàtrường thành công [37]

Nghiên cứu vấn đề chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQLGD phảiđược phát triển và cập nhật để đáp ứng với sự phát triển của KH-CN trong xu thế hội

nhập quốc tế và toàn cầu hóa trên cơ sở so sánh các chương trình bồi dưỡng Hiệutrưởng của nhiều quốc gia [36].

Ngoài ra còn có nhiều công trình nghiên cứu về phát triển giáo dục, QLGD,quản lý nhà trường có đề cập đến vai trò, chức trách, nhiệm vụ và hoạt động “nghềnghiệp” của Hiệu trưởng [19]; [20] Mục tiêu của các nghiên cứu là tìm cách nâng caochất lượng lãnh đạo và quản lý của các nhà quản lý trường học nhằm đáp ứng yêu cầuquản lý trường học, đảm bảo cho nhà trường thực thi tốt sứ mạng đào tạo nhân lựcphục vụ phát triển KT-XH của mỗi quốc gia

Một xu thế đã và đang diễn ra trong quá trình cải tiến phương pháp và cáchthức tổ chức giáo dục tại các quốc gia là thực hiện quản lý dựa trên chuẩn, từ đó cónhiều nghiên cứu xung quanh vấn đề chất lượng hoạt động của Hiệu trưởng trên nềnchuẩn đã đề ra

Tại Singgapore, SEM - Với mô hình quản lý trường học ưu việt [4] đề cập đếnlãnh đạo nhà trường tài năng với các tiêu chí: “Người lãnh đạo phải nêu gương sáng,

có khả năng lãnh đạo, hiểu rõ mục đích, tôn trọng, khuyến khích nhân viên Mộtngười lãnh đạo lãnh hội được sứ mệnh của trường học với các mục tiêu cụ thể, nănglực lãnh đạo tốt, và sự thông cảm cũng như tôn trọng đồng nghiệp sẽ là động lực chonhững người khác noi theo Hiệu trưởng cần duy trì liên tục mục đích tăng cườngnăng lực cho giáo viên để đối mặt với thử thách hiện tại và tương lai và luôn phấn đấu

vì sự phát triển để hướng tới nền giáo dục toàn diện cho học sinh và giáo viên”.Trong mô hình này, lãnh đạo nhà trường được xếp vào tiêu chí số một

Như vậy, các công trình nghiên cứu ở nước ngoài nhấn mạnh việc đào tạo,bồi dưỡng, tuyển chọn và sử dụng Hiệu trưởng, song song với việc xây dựng ChuẩnHiệu trưởng

1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Đã có nhiều tác giả đi sâu nghiên cứu về lý luận quản lý giáo dục và công tácxây dựng đội ngũ CBQL giáo dục Các cuốn sách “Các học thuyết quản lý” và cuốn

“Một số vấn đề về tư tưởng quản lý” đã nêu lên quá trình xuất hiện và nội dung củacác tư tưởng hoặc học thuyết quản lý trong lịch sử phát triển nhân loại, trong đó cóvai trò của các nhà quản lý Trong lĩnh vực quản lý giáo dục, vấn đề lập kế hoạch,xây dựng đội ngũ cán bộ QLGD được rất nhiều tác giả quan tâm như “Những kháiniệm cơ bản của khoa học quản lý giáo dục”, “khoa học tổ chức và tổ chức giáo dục”

Vấn đề tuyển chọn, sử dụng đội ngũ CBQL trường học được tác giả NguyễnQuan Kính đề cấp tới trong bài viết “một số suy nghĩ về định hướng phát triển giáodục phổ thông” cho rằng để phát triển giáo dục, vấn đề ưu tiên giải quyết là tình trạngyếu kém của đội ngũ CBQL và giáo viên Do đó, việc đào tạo, bồi dưỡng CBQL luônđược nhiều tác giả quan tâm.

Tác giả Nguyễn Văn Đệ đã phân tích năng lực quản lý của CBQLGD, quản lýnhà trường đề xuất “tạo dựng mẫu hình CBQL mới trong không gian giáo dục hộinhập” [9]

Tác giả Bùi Minh Hiền cho rằng xây dựng và phát triển đội ngũ CBQLGD cầnphải quy tụ vào ba vấn đề chính: số lượng, chất lượng, cơ cấu [16]

Tác giả Hà Thế Ngữ xác định yêu cầu trước tiên của người Hiệu trưởng là phảinhận thức đúng đắn đối tượng và mục tiêu, nội dung quản lý; phải hiểu những đặctrưng bản chất của nhà trường, phải tuân theo các nguyên tắc quản lý, vận dụng khéoléo các phương pháp quản lý thì công tác quản lý nhà trường mới có hiệu quả [23]

Với chuyên đề: “Năng lực và phát triển năng lực của cán bộ quản lý giáo dục”,tác giả Trần Ngọc Giao khi bàn về một số năng lực cơ bản của CBQLGD đã đề cậpđến 5 nhóm năng lực: Năng lực gây ảnh hưởng; Năng lực đảm bảo tính nhất quán;Phát triển tầm nhìn và khát vọng đổi mới; Năng lực lựa chọn ưu tiên; Năng lực giảiquyết vấn đề [12]

Tác giả Vũ Ngọc Hải (2010) viết về đào tạo CBQLGD cho rằng, cần phải tiếptục bồi dưỡng đội ngũ CBQL, Hiệu trưởng nhà trường một cách toàn diện phẩm chấtchính trị và đạo đức lối sống nghề nghiệp; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm;năng lực lãnh đạo nhà trường; năng lực quản lý nhà trường; năng lực xây dựng pháttriển mối quan hệ giữa nhà trường - gia đình - xã hội [15]

Tác giả Hà Thế Truyền và Đặng Thị Thanh Huyền (2016) đã đề cập đến vấn

đề phát triển đội ngũ CBQLGD nói chung, phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường phổthông nói riêng cần phát triển các năng lực: Năng lực xây dựng trường học lấy ngườihọc làm trung tâm; Năng lực quản trị chiến lược nhà trường; Năng lực xây dựng vănhoá đổi mới trong nhà trường; Năng lực xây dựng và phát triển quan hệ giữa nhàtrường

gia đình và cộng đồng; Năng lực xây dựng cơ chế phối hợp Nhà trường - Gia đình - Cộng

đồng [29]

Đề tài cấp Bộ của tác giả Trần Hữu Hoan (2017) với nội dung “Phát triển nănglực quản lý cho Hiệu trưởng trường trung học phổ thông Việt Nam đáp ứng yêu cầuđổi mới giáo dục hiện nay” đã đề xuất khung năng lực quản lý của Hiệu trưởngtrường THPT Việt Nam, đây chính là cơ sở để điều chỉnh chuẩn Hiệu trưởng trườngphổ thông phù hợp với bối cảnh đổi mới giáo dục Đề tài đã đề xuất 3 giải pháp pháttriển năng lực quản lý cho đội ngũ Hiệu trưởng trường THPT nhằm góp phần nângcao chất lượng và hiệu quả công tác quản lý trong trường THPT [17]

Ngoài ra, có nhiều đề tài luận án tiến sĩ đã chọn lĩnh vực nghiên cứu vấn đềphát triển đội ngũ CBQL các trường học của các ngành học hoặc bậc học ở các vùngmiền hoặc địa phương trong cả nước, điển hình như:

Luận án tiến sĩ của Nguyễn Huy Hoàng (2011) với đề tài “Phát triển đội ngũHiệu trưởng trường THPT các tỉnh vùng Tây Bắc theo hướng chuẩn hóa” [18] đã bàn

về vấn đề chuẩn hóa đội ngũ Hiệu trưởng các trường THPT và chỉ ra các biện phápphát triển đội ngũ này theo hướng chuẩn hóa trên cơ sở điều kiện kinh tế xã hội củacác tỉnh Tây Bắc

Luận án tiến sĩ của tác giả Cao Thị Thanh Xuân (2015) với đề tài “Phát triểnđội ngũ hiệu trưởng trường trung học phổ thông các tỉnh Bắc Tây Nguyên trong bốicảnh đổi mới giáo dục” [32] đã nêu 5 giải pháp phát triển đội ngũ này liên quan đếnviệc cụ thể hóa Chuẩn Hiệu trưởng hiện hành; công tác quy hoạch; bổ nhiệm và luânchuyển; công tác đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá Hiệu trưởng trong bối cảnh đổi mớigiáo dục

Luận án tiến sĩ Trần Thế Lưu (2015) với đề tài “Phát triển đội ngũ cán bộ quản

lý trường THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông đã đề xuất 5 giải phápliên quan đến việc xây dựng quy hoạch; tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm, sử dụng,luân chuyển cán bộ; xây dựng bộ tiêu chuẩn; Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ quản lý; đổimới công tác đánh giá và tạo động lực làm việc để phát huy đội ngũ CBQL [22]

Như vậy, phát triển đội ngũ CBQLGD nói chung, phát triển đội ngũ Hiệutrưởng trường THCS nói riêng đã thu hút sự quan tâm của nhiều tổ chức, nhà khoahọc quan tâm nghiên cứu, các tác giả đề cập đến nhiều góc độ ở nhiều loại hình vàđiều kiện khác nhau về nội dung phát triển Đều chung quan điểm là quá trình xây

quả mục tiêu quản lý trường học Và phát triển đội ngũ cần tích hợp quá trình làm chođội ngũ này thích ứng được với sự thay đổi.

Tóm lại các nghiên cứu trong nước và nước ngoài đều nhấn mạnh đến việc xâydựng chuẩn Hiệu trưởng, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng Hiệu trưởng Nhưng chưa cónghiên cứu nào đi sâu việc cụ thể hóa chuẩn; phân tích việc đào tạo, bồi dưỡng Hiệutrưởng trường THCS thuộc tỉnh miền núi khoa khăn như tỉnh lai Châu, đáp ứng yêucầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn cách mạng công nghiệp 4.0 Đây chính là cơ sởkhoa học và thực tiễn sẽ giúp tác giả kế thừa và tiếp tục nghiên cứu vấn đề “Phát triểnđội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu theo Chuẩn Hiệu trưởng mới”

1.2 Một số khái niệm công cụ của đề tài

1.2.1 Quản lý

Quản lý là một trong những loại hình lao động hiệu quả nhất, quan trọng nhấttrong các hoạt động của con người, làm cho hoạt động tổ chức và xã hội ngày càng cóhiệu quả cao Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức được quy luật và sẽ đạtđược những thành công to lớn

Quản lý thực sự bắt đầu đóng vai trò đáng kể từ cuộc cách mạng công nghiệpkhởi đầu ở Anh vào thế kỷ XVIII và sau đó lan sang Mỹ vào thế kỷ XIX, khi mà máymóc đã thay thế lao động thủ công và sản xuất theo dây chuyền xuất hiện và chính từ

đó quản lý đã trở thành một khoa học

Trong nghiên cứu khoa học có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau về quản lý đãđược các nhà triết học, khoa học nhìn nhận, tiếp cận và định nghĩa Tuy nhiên trongkhuôn khổ luận văn tác giả chỉ nêu ra một số khái niệm của các nhà khoa học tiêubiểu nhằm tìm ra điểm chung nhất, khái quát nhất Cách hiểu thông thường nhất quản

lý là cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo kiểm tra theo góc độ tổ chức Theo góc độđiều khiển thì quản lý là lái, là điều khiển, điều chỉnh Theo cách tiếp cận hệ thống thìquản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm tổ chức, phốihợp hoạt động của con người trong quá trình sản xuất để đạt được mục đích đã định

Quản lý là một hoạt động thiết yếu, đảm bảo phối hợp nỗ lực hoạt động của cánhân nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức Trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hộicon người muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào nỗ lực của mỗi cá nhân, mỗi tổ

chức Các Mác viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào

tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự

người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng” [8] Theo quan điểm này thì trong quá trình lao động con ngườiphải có sự phân công, hợp tác với nhau, sự tổ chức phân công lao động đó chính làmột chức năng quản lý, như vậy quản lý là một chức năng xã hội, xuất hiện và pháttriển cùng với xã hội.

- Henri Fayol (người Pháp), người đặt nền móng cho lý luận tổ chức cổ điển:

“Quản lý tức là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm

tra”[35]

Ở Việt Nam, cũng có nhiều quan điểm khác nhau định nghĩa về quản lý:

- Các tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải và Đặng Quốc Bảo định nghĩa:

“Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra” [16].

- Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch

của chủ thể quản lý đến tập thể của những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [25].

- Theo Trần Kiểm: “Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho

mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội” [21].

Các tác giả đã đưa ra quan điểm quản lý là sự cộng tác có tổ chức, có địnhhướng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong mỗi tổ chức nhằm làm cho tổchức hoạt động và đạt được mục tiêu đặt ra Quản lý là sự tác động, điều khiển, chỉhuy, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạtđược mục đích đề ra Quản lý còn là một quá trình tác động có mục đích vào hệ thốngnhằm làm thay đổi hệ thống, thông qua các chức năng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo vàkiểm tra để thực hiện hoạt động quản lý

Trong các định nghĩa trên, tuy cách diễn đạt và tiếp cận khoa học khác nhaunhưng đều nhấn mạnh những điểm sau:

- Hoạt động quản lý thể hiện mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượngquản lý Chủ thể quản lý là cá nhân hay trong một tổ chức hay một nhóm xã hội Đốitượng quản lý cũng là con người, một tổ chức hay một nhóm xã hội

- Quản lí là một quá trình tác động có mục đích, có tính hướng đích Quản línhằm đạt được mục tiêu công việc thông qua sự phối hợp giữa con người, bộ phậntrong tổ chức

- Yếu tố con người (người quản lý và người bị quản lý) giữ vai trò trung tâmtrong hoạt động quản lý

Qua sự nghiên cứu, phân tích các khái niệm trên, luận văn xác định và sử dụng

khái niệm: Quản lý là quá trình tác động (tổ chức, điều khiển, chỉ huy) có định hướng

của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn và đạt được mục tiêu đề ra.

1.2.2 Đội ngũ, đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

1.2.2.1 Đội ngũ

Khái niệm đội ngũ được dùng khá rộng rãi như đội ngũ công nhân, đội ngũgiáo viên, đội ngũ các nhà quản lý, các nhà lãnh đạo “Đội ngũ là tập hợp một số đôngngười cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng có tổ chức” [26]

Trong luận văn này, chúng tôi tiếp cận: Đội ngũ là tập hợp một số đông ngườithành một lực lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệphoặc khác nghề nghiệp, nhưng có chung mục đích xác định, họ làm việc theo kếhoạch và gắn bó với nhau về lợi ích vật chất và tinh thần cụ thể

1.2.2.2 Đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS

Theo Điều 54 Luật Giáo dục Việt Nam 2005 [27], sửa đổi và bổ sung năm2009: “Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường,

do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận Hiệu trưởng các trườngthuộc hệ thống giáo dục quốc dân phải được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lýtrường học” Theo Đặng Quốc Bảo: "Hiệu trưởng Nhà trường và giáo viên- phươngpháp viên là một trong bảy loại hình nguồn lực chất lượng cao của giáo dục Thôngthường, Hiệu trưởng được lựa chọn từ số giáo viên giỏi, chất lượng cao và có nănglực quản lý để bổ nhiệm" [3] Như vậy Hiệu trưởng trường THCS là người đứng đầunhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận; có vai trò képvừa là người lãnh đạo và vừa là người quản lý

Trên cơ sở đó, chúng tôi xác định: “Đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS là tập

hợp các cán bộ quản lý giáo dục có trách nhiệm quản lý các hoạt động của các nhà trường THCS, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận”.

1.2.3 Phát triển, phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

1.2.3.1 Phát triển

Trong Từ điển Bách khoa Việt Nam “Phát triển là sự biến đổi hợp quy luậttheo phương hướng không thể đảo ngược, được đặc trưng bởi sự chuyển biến chất

lượng, bởi sự chuyển biến sang một trình độ mới Phát triển là đặc điểm cơ bản củavật chất,

Theo tác giả Hoàng Phê (Chủ biên) (1988), Từ điển tiếng Việt-Nxb Khoa học

xã hội, Hà Nội: “Hiểu theo nghĩa chung nhất, phát triển là biến đổi hoặc là hoạt độnglàm cho biến đổi một sự vật, hiện tượng nào đó từ ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng, từthấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn; trong

đó thể hiện sự vận động của sự vật, hiện tượng theo hướng thay đổi về lượng để hoànthiện hơn về chất” [24]

Như vậy, khái niệm phát triển đề cập ở đây là phát triển con người, phát triển

là sự thay đổi, sự tăng trưởng tiến lên, chính là những tác động làm biến đổi theohướng tăng lên về số lượng, cơ cấu và đặc biệt là chất lượng để đáp ứng được cácyêu cầu, mục tiêu đặt ra, phù hợp quy luật và hướng đến sự hoàn thiện hơn trong thời

kỳ CNH

- HĐH đất nước và hội nhập quốc tế

1.2.3.2 Phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Khái niệm phát triển được gắn với đối tượng là đội ngũ Hiệu trưởng các trườngTHCS, mà đội ngũ này chính là nguồn nhân lực quản lý tại các cơ sở giáo dục THCS

Vì thế, trên cơ sở quan niệm của triết học về phát triển; phối hợp lý luận quản lý độingũ trong một tổ chức với lý thuyết phát triển nguồn nhân lực tiếp cận ở góc độ xã

hội; có thể hiểu: “Phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS là hoạt động quản lý

nhằm làm cho đội ngũ này biến đổi theo hướng tiến bộ về số lượng, cơ cấu và đặc biệt là chất lượng (phẩm chất và năng lực) để đáp ứng được các nhiệm vụ quản lý nhà trường THCS theo yêu cầu phát triển giáo dục”.

Phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS đạt chuẩn là nhằm hướng tới mỗi

cá nhân người Hiệu trưởng trường THCS phải đảm bảo yêu cầu về phẩm chất nghềnghiệp, về năng lực chuyên môn và năng lực khác để đáp ứng yêu cầu của vị trí việclàm, chức danh Hiệu trưởng đã quy định Đồng thời phát triển đội ngũ Hiệu trưởngđạt chuẩn là cũng hướng tới Đội ngũ trong phạm vị các cấp khác nhau phải có một

đội ngũ đảm bảo yêu cầu về số lượng, phù hợp về cơ cấu, chất lượng đồng bộ, đápứng được yêu cầu phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục thuộc phạm vi quản lý.

l r c tnu.edu v n

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin –

ĐHTN

1.3 Trường trung học cơ sở và Hiệu trưởng trường trung học cơ sở

1.3.1 Trường trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trường THCS là một cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân, đượcthành lập theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, nhiệm vụ và quyền hạn củatrường THCS được quy định cụ thể trong [13]

Trường THCS được thành lập theo kế hoạch của tỉnh, huyện/thành phố nhằmphát triển sự nghiệp giáo dục Trường đóng tại địa bàn dân cư nhằm đáp ứng yêu cầuhọc tập của học sinh, đồng thời đáp ứng nhu cầu tạo nguồn nhân lực của địa phương.Hiện nay hầu hết các trường THCS đều được đóng trên địa bàn trung tâm của các xã,phường, thị trấn

Trường THCS là bậc học nối tiếp tiểu học, chuyển tiếp lên THPT, đặt dưới sựquản lý trực tiếp của phòng GD&ĐT các huyện/thành phố Trường THCS hoạt độngvới mục tiêu “giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục trunghọc cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kỹthuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướngphát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sốnglao động” [13]

1.3.2 Hiệu trưởng trường trung học cơ sở

1.3.2.1 Vai trò của Hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Về mặt pháp lý, Hiệu trưởng là người được Nhà nước bổ nhiệm, có tráchnhiệm và thẩm quyền cao nhất về hành chính và chuyên môn trong nhà trường; chịutrách nhiệm trước cơ quan quản lý cấp trên về tổ chức chỉ đạo, điều hành toàn bộ cáchoạt động của nhà trường để thực hiện có hiệu quả các mục tiêu giáo dục đặt ra

Hiệu trưởng trường THCS có vai trò định hướng cho nhà trường luôn thay đổi

để phát triển bền vững, đó là các vai trò: Hoạch định sự phát triển nhà trường (vạch ratầm nhìn, sứ mạng, mục tiêu, các giá trị và các giải pháp chiến lược để phát triển nhàtrường); Đề xướng sự thay đổi của nhà trường; Thu hút và phát triển nguồn lực nhàtrường (thu hút và phát triển nhân lực, huy đông tài chính và cơ sở vật chất phục vụcho các hoạt động của trường); Thúc đẩy sự phát triển nhà trường; Duy trì sự pháttriển bền vững cho nhà trường (uốn nắn các sai lệch, đề ra và thực thi các biện phápcủng cố sự thay đổi của nhà trường)

Các vai trò quản lý của Hiệu trưởng trường THCS với ý nghĩa làm cho nhàtrường luôn luôn vận hành ổn định để đạt tới mục tiêu, đó là: Đại diện cho chínhquyền về xây dựng và thực thi pháp luật, chính sách, điều lệ, quy chế và các quy định

về hoạt

động giáo dục và quản lý giáo dục Hạt nhân sắp xếp bộ máy tổ chức, phát triển vàđiều hành đội ngũ nhân lực, hỗ trợ sư phạm cho giáo viên, hỗ trợ quản lý cho cácCBQL cấp dưới; Chủ sự huy động và quản lý việc sử dụng có hiệu quả các nguồn lựcvật chất của nhà trường; Tác nhân phối hợp các lực lượng giáo dục để phát huy thếmạnh và hạn chế các bất thuận của môi trường giáo dục tới các hoạt động của nhàtrường Chủ thể của việc thiết lập và vận hành hệ thống thông tin quản lý giáo dụccủa nhà trường [14] Các vai trò lãnh đạo và vai trò quản lý của người Hiệu trưởnghiệu trường THCS hoà quyện với nhau trong việc thực hiện các chức năng cơ bản củaquản lý (xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra).

1.3.2.2 Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng trường Trung học cơ sở

Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng trường THCS được quy định trongđiều 19 của Điều lệ trường trung học cơ sở, trường THPT và trường phổ thông nhiềucấp học Ban hành theo Thông tư số 12/2011-BGD&ĐT ngày 28/3/2011 của Bộtrưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo bao gồm:

(1) Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;

(2) Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường được quy định tại khoản 3Điều 20 của Điều lệ này;

(3) Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; xây dựng và tổ chức thực hiện

kế hoạch nhiệm vụ năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồngtrường và các cấp có thẩm quyền;

(4) Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trongnhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hội đồng trườngtrình cấp có thẩm quyền quyết định;

(5) Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác,kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỉluật đối với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên; kýhợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhànước;

(6) Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức; xétduyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thànhchương trình tiểu học cho học sinh tiểu học (nếu có) của trường phổ thông có nhiềucấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh;

(7) Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường;

(8) Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhânviên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường;

1.4.1 Đổi mới giáo dục và đổi mới giáo dục trung học cơ sở

Nghị quyết số 29/NQ-TW, ngày 04/11/2013 của Ban Bí thư Trung ương Đảng

đã chỉ rõ quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đổi mới GD&ĐT, theo đó nhấnmạnh quan điểm: Đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT là đổi mới những vấn đề lớn,cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phươngpháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; Chuyển mạnh quá trình giáodục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chấtngười học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kếthợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội Chuyển phát triển giáo dục và đào tạo

từ chủ yếu theo số lượng sang chú trọng chất lượng và hiệu quả, đồng thời đáp ứngyêu cầu số lượng Đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng mở, linh hoạt, liên thônggiữa các bậc học, trình độ và giữa các phương thức GD&ĐT Chuẩn hóa, hiện đại hóagiáo dục và đào tạo Ưu tiên đầu tư phát triển GD&ĐT đối với các vùng đặc biệt khókhăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa và các đối tượngchính sách

Những nhiệm vụ và giải pháp được đặt ra gồm:

Đối với GDPT, NQ 29 đề ra mục tiêu cụ thể đổi mới căn bản, toàn diện là:

“Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời”.

Trong hệ thống giáo dục hiện nay, mỗi cấp học đều có vai trò và vị trí quan trọngtrong thực hiện mục tiêu giáo dục Đối với cấp THCS, là cấp học trung gian của bậchọc phổ thông, khi hết cấp THCS các cơ sở giáo dục sẽ thực hiện phân luồng học sinh

để thực hiện mục tiêu giáo dục và đào tạo; hơn nữa trong giai đoạn thực hiện yêu cầuđổi mới hiện nay, cấp THCS càng có vai trò hết sức quan trọng là tạo nguồn học sinhvào bậc THPT và đào tạo nghề, nguồn nhân lực cho xã hội

1.4.2 Yêu cầu đặt ra đối với Hiệu trưởng trường trung học cơ sở trong bối cảnh

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin –

ĐHTN ht t p :// l r c tnu.edu v n

hiện nay

Khái niệm Chuẩn Hiệu trưởng trường THCS, trường THPT và trường phổthông có nhiều cấp học (gọi tắt là chuẩn Hiệu trưởng) được quy định tại theoThông tư

14/2018/TT-BGDĐT, ngày 20/7/2018 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT là hệ thống phẩmchất, năng lực mà hiệu trưởng cần đạt được để lãnh đạo và quản trị nhà trường đượcđánh giá qua hệ thống tiêu chuẩn (phẩm chất, năng lực ở từng lĩnh vực của chuẩn hiệutrưởng) và tiêu chí (yêu cầu về phẩm chất, năng lực thành phần của tiêu chuẩn) Hệthống tiêu chuẩn và tiêu chí có 5 tiêu chuẩn và 18 tiêu chí:

- Tiêu chuẩn 1: Phẩm chất nghề nghiệp, gồm 3 tiêu chí: Đạo đức nghề nghiệp;

Tư tưởng đổi mới trong lãnh đạo, quản trị nhà trường; Năng lực phát triển chuyênmôn, nghiệp vụ bản thân

- Tiêu chuẩn 2: Quản trị nhà trường, gồm 7 tiêu chí: Tổ chức xây dựng kếhoạch phát triển nhà trường; Quản trị hoạt động dạy học, giáo dục học sinh; Quản trịnhân sự nhà trường; Quản trị tổ chức, hành chính nhà trường; Quản trị tài chính nhàtrường; Quản trị cơ sở vật chất, thiết bị và công nghệ trong dạy học, giáo dục học sinhcủa nhà trường; Quản trị chất lượng giáo dục trong nhà trường;

- Tiêu chuẩn 3: Xây dựng môi trường giáo dục, gồm 3 tiêu chí: Xây dựng vănhóa nhà trường; thực hiện dân chủ cơ sở trong nhà trường; xây dựng trường học antoàn, phòng chống bạo lực học đường

- Tiêu chuẩn 4: Phát triển mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình, xã hội, gồm 3tiêu chí: Phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội để thực hiện hoạt động dạy họccho học sinh; Phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội để thực hiện giáo dục đạođức, lối sống cho học sinh; Phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội trong huyđộng và sử dụng nguồn lực để phát triển nhà trường;

- Tiêu chuẩn 5: Sử dụng Ngoại ngữ và công nghệ thông tin, gồm 2 tiêu chí: Sửdụng ngoại ngữ; Ứng dụng công nghệ thông tin

Như vậy so với quy định trước đây, chuẩn Hiệu trưởng mới có một số điểmmới với 5 tiêu chuẩn, 18 tiêu chí

1.4.2.1 Yêu cầu về đáp ứng năng lực chung của người Hiệu trưởng trường trung học

cơ sở

Có rất nhiều quan niệm về năng lực của con người; nhưng có thể hiểu: nănglực là tổng hợp các đặc điểm, thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợp với yêu cầu đặctrưng của một hoạt động nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao

Như vậy, năng lực bao gồm các điều kiện cần thiết để tạo ra cho con người khả nănghoàn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin –

ĐHTN l r c tnu.edu. v n

thành một hoạt động nào đó có chất lượng và hiệu quả như mong muốn Với cùngmột hoạt động được thực hiện trong cùng một môi trường, nhưng chất lượng và hiệuquả hoạt động của mỗi người (chủ thể hoạt động) khác nhau là do năng lực của chủthể hoạt động Như vậy, năng lực biểu hiện sự khác biệt tâm lý của cá nhân ngườinày khác người kia; đồng thời cũng biểu hiện những khác biệt có liên quan đến chấtlượng và hiệu quả việc thực hiện một hoạt động nào đó trong cùng một môi trường cụthể Vì thế, năng lực của một Hiệu trưởng là khả năng hoàn thành các nhiệm vụ vàquyền hạn mà người đó được giao trong một môi trường giáo dục cụ thể

Trước khi đề cập yêu cầu năng lực chung của Hiệu trưởng trường THCS chúng

ta cần tiếp cận với những nghiên cứu về khung năng lực Hiệu trưởng chung: Có rấtnhiều cách tiếp cận về khung năng lực Hiệu trưởng, theo đó:

Nếu tiếp cận theo chức năng quản lý: Theo Robin S.P (2001) trong một tổchức, người quản lý (hay là công tác quản lý) đều là thực hiện bốn chức năng chínhlà: Lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát Người quản lý cũng chịu tráchnhiệm xây dựng cơ cấu tổ chức; chức năng này được gọi là tổ chức bao gồm xác địnhnhiệm vụ tổ chức phải làm, ai làm gì, nhóm công việc thế nào, ai báo cáo cho ai vàkhi nào ra quyết định Mọi tổ chức đều có con người, công việc quản lý tổ chức làđịnh hướng và điều phối những người này; điều này thuộc chức năng lãnh đạo Chứcnăng cuối cùng của người quản lý thực hiện là kiểm soát; để bảo đảm công việc vậnhành hiệu quả, người quản lý phải kiểm soát việc thực hiện của tổ chức Việc thựchiện trong thực tế phải đối chiếu với mục tiêu đề ra; nếu xuất hiện sự lệch hướng,người quản lý phải đưa tổ chức trở lại đúng con đường; việc giám sát, so sánh và xử

lý phát sinh chỉ có ý nghĩa khi thực hiện chức năng kiểm soát Tiếp cận theo chứcnăng giải đáp các câu hỏi người quản lý làm gì?

Tiếp cận theo vai trò của Mintzberg: Người quản lý còn được xem xét dướigóc dộ vai trò Dưới góc độ này, người quản lý thực hiện 3 nhóm vai trò: Tương tácgiữa các cá nhân, trao đổi thông tin, ra quyết định (Mintzberg H, 1973) Tiếp cận theohiệu quả và thành công: Luthan F (1988) xem xét vấn đề người quản lý tham giatrong 4 hoạt động quản lý: Quản lý truyền thống (ra quyết định), lập kế hoạch vàkiểm soát); giao tiếp (trao đổi thông tin thường xuyên và xử lý văn bản); quản lýnguồn nhân lực (tạo động lực, nguyên tắc, quản lý xung đột, nhân sự và đào tạo)

Tiếp cận theo kĩ năng của Katz: Đã xác định kĩ năng quản lý then chốt là kỹ

thuật, con người và khái quát Kỹ thuật bao gồm khả năng ứng dụng các kiến thứcchuyên ngành hoặc chuyên môn; kĩ năng về con người là khả năng làm việc, hiểu vàkhuyến khích người khác; kĩ năng khái quát là người quản lý phải có khả năng phântích tư duy và chuẩn đoán trong mọi hoàn cảnh; những việc này yêu cầu người quản

lý có kĩ năng khái quát Việc xây dựng hệ thống năng lực của người quản lý giáo dụcđược dựa vào quan điểm lý thuyết của Katz về khía cạnh kĩ năng của người quản lý,mặc dfu trong lập luận của mình, Katz dùng thuật ngữ “kĩ năng” xong thực ra, nếuxem xét các kĩ năng này dưới góc độ lý luận dạy học thì các khái niệm này có ý nghĩarộng và chính là thể hiện nội dung cần phản ánh là “năng lực” Việc đưa thành tố kĩnăng vào trong cấu trúc của năng lực nhấn mạnh hơn vào ý nghĩa thực hành, khả năngphải làm được, vận dụng kiến thức nghề nghiệp hằng ngày Thành tố thái độ ở mộtmức độ nào đó cho thấy nội dung phẩm chất cũng được coi là năng lực

Tóm lại khái niệm năng lực mọi triết lý đào tạo, bồi dưỡng trong hoạt độngnghề nghiệp người ta phải có năng lực làm được điều đó Năng lực là tổ hợp thành tốkiến thức, kĩ năng và thái độ Với những lập luận và nghiên cứu trên, hệ thống nănglực của người quản lý giáo dục cần phải bao gồm (Nguyễn Lộc , 2005): Năng lựcchuyên môn (năng lực chuyên môn theo ngành, năng lực chuyên môn hỗ trợ, năng lựcchuyên môn về quản lý), năng lực quan hệ con người (đối với cá nhân, đối với nhóm),năng lực khái quát (năng lực khái quát dài hạn, năng lực khái quát cập nhật) Việcphân chia năng lực người quản lý chỉ mang tính chất tương đối, các năng lực có mốiquan hệ tương tác lẫn nhau, người quản lý giáo dục chỉ có thể thực hiện tốt công việccủa mình khi có đủ các năng lực nêu trên

Như vậy, đối với năng lực của Hiệu trưởng trường THCS được thể hiện ở khảnăng hoàn thành nhiệm vụ và quyền hạn đã được cấp trên giao phó trong một môitrường giáo dục Xác định năng lực của người Hiệu trưởng trường THCS trong bốicảnh đổi mới giáo dục được dựa trên các căn cứ chủ yếu:

- Một là, căn cứ vào vai trò kép, vị trí, nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởngtrường THCS

- Hai là, căn cứ vào các tiêu chí về năng lực Hiệu trưởng trong Chuẩn Hiệutrưởng trường THCS (đã trình bày tại tiểu mục 1.3.4 của luận văn này)

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin –

ĐHTN ht t p :// l r c tnu.edu v n

- Ba là, căn cứ vào những tác động của bối cảnh phát triển KT-XH toàn cầu vớinhững đặc trưng mang tính thời đại trong giai đoạn hiện nay; đồng thời căn cứ vàocác yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông

- Bốn là, căn cứ vào những đặc trưng thuận lợi và khó khăn mang tính vùngmiền về truyền thống và bản sắc văn hoá, về phát triển KT-XH của địa phương

Phối hợp các căn cứ chủ yếu trên, đặt ra các yêu cầu về năng lực đối với Hiệutrưởng trường THCS gồm:

* Thứ nhất, đáp ứng được nhóm các năng lực thực hiện vai trò quản lý việc thi hành luật pháp, chính sách phát triển giáo dục của Nhà nước và của địa phương

Đó là việc thực hiện các quy định trong Điều lệ nhà trường; thực hiện các quyđịnh về mục tiêu, chương trình và nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức,phương tiện và điều kiện, môi trường, kiểm tra và đánh giá chất lượng phù hợp vớithực tiễn giáo dục địa phương; đồng thời thực hiện các quy định nội bộ (nội quy) củamỗi trường THCS đối với mọi hoạt động giáo dục và dạy học Có thể gọi nhóm nănglực này nhóm năng lực về thực thi luật pháp, điều lệ và quy chế giáo dục Người Hiệutrưởng trường THCS cần đạt được các tiêu chí như:

+ Có khả năng hiểu và vận dụng đúng các công ước quốc tế, hiệp ước songphương và đa phương với nước ngoài về giáo dục phổ thông phù hợp với điều kiệnKT-XH địa phương

+ Có khả năng tổ chức các lực lượng trong trường để góp ý xây dựng luậtpháp, chính sách, điều lệ nhà trường, quy chế giáo dục và dạy học phù hợp với điềukiện KT- XH địa phương

+ Có khả năng tổ chức các lực lượng trong trường để góp ý xây dựng luậtpháp, chính sách, điều lệ nhà trường, quy chế giáo dục và dạy học phù hợp với điềukiện KT- XH địa phương

+ Có khả năng hiểu đúng và vận dụng khéo léo luật pháp, chính sách, điều lệ nhà

trường và quy chế giáo dục và dạy học để phù hợp với điều kiện KT-XH địaphương

+ Có khả năng tổ chức hoạt động xây dựng các quy định nội bộ của trường vềquản lý và thực thi các hoạt động giáo dục và dạy học phù hợp với điều kiện KT-XHđịa phương