A. NỘI DUNG CỦA CHUYÊN ĐỀ 1.một số khái niệm: •Lặp •Cấu trúc lặp với số lần lặp biết trước •Cấu trúc lặp với số lần lặp chưa biết trước 2.Một số bài tập thực tế, liên môn áp dụng cho cấu trúc lặp. B. TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO CHUYÊN ĐỀ I.Mục tiêu: •Về kiến thức: oHiểu nhu cầu của cấu trúc lặp trong biểu diễn thuật toán; o Hiểu cấu trúc lặp với số lần biết trước, cấu trúc lặp kiểm tra điều kiện trước. oMô tả được thuật toán của một số bài toán đơn giản có sử dụng lệnh lặp. •Về kỹ năng: oVận dụng đúng đắn từng loại cấu trúc lặp vào tình huống cụ thể; o Viết đúng các lệnh lặp với số lần biết trước, lệnh lặp kiểm tra điều kiện trước. •Về thái độ: oGiúp hs nâng cao kiến thức về sử dụng NNLT, từ đó thêm yêu thích môn học.
Trang 1CHUYÊN ĐỀ: CẤU TRÚC LẶP TIN HỌC 11
A NỘI DUNG CỦA CHUYÊN ĐỀ
1 một số khái niệm:
• Lặp
• Cấu trúc lặp với số lần lặp biết trước
• Cấu trúc lặp với số lần lặp chưa biết trước
2 Một số bài tập thực tế, liên môn áp dụng cho cấu trúc lặp.
B TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO CHUYÊN ĐỀ
I Mục tiêu :
• Về kiến thức:
o Hiểu nhu cầu của cấu trúc lặp trong biểu diễn thuật toán; o Hiểu cấu trúc lặp với số lần biết trước, cấu trúc lặp kiểm tra điều kiện trước
o Mô tả được thuật toán của một số bài toán đơn giản có sử dụng lệnh lặp
• Về kỹ năng:
o Vận dụng đúng đắn từng loại cấu trúc lặp vào tình huống cụ thể; o Viết đúng các lệnh lặp với số lần biết trước, lệnh lặp kiểm tra điều kiện trước
• Về thái độ:
o Giúp hs nâng cao kiến thức về sử dụng NNLT, từ đó thêm yêu thích môn học
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
o Chuẩn bị của giáo viên:
Kế hoạch bài học, bài giảng trên powerpoint
Các phiếu học tập sử dụng trong chuyên đề III Thiết kế tiến
trình dạy học chuyên đề
1 Khởi động Xem hình ảnh nội dung 1 số bài toán
trên máy chiếu
2 Hình thành kiến thức - Bài toán đặt vấn đề
- Cấu trúc câu lệnh lặp pascal
3 Luyện tập - Tìm cách giải một số bài toán trong
thực tế và liên môn
4 Mở rộng - cấu trúc lặp repeat…until…
Sử dụng cấu trúc lặp trong pascal giải quyết một số bài tập liên môn
IV Hướng dẫn cụ thể tiến trình lên lớp
Trang 21 Hoạt động khởi động
(1) Mục tiêu: Tạo động cơ để học sinh có nhu cầu quan tâm đến các bài toán có
sử dụng cấu trúc lặp trong pascal
(2) Phương pháp/ kĩ thuật dạy học: cá nhân, thảo luận nhóm
(3) Phương tiện dạy học: Sgk, projector, máy tính
(4) Sản phẩm: Hs có nhu cầu tìm hiểu về cấu trúc lặp trong pascal Nội dung hoạt động
Giáo viên đặt câu hỏi Câu trả lời mong đợi từ học sinh
Giáo viên chiếu nội dung của một số
câu hỏi lên bảng yêu cầu hs trả lời *
Câu 1: Viết câu lệnh in ra màn hình
10 số nguyên dương đầu tiên, viết mỗi
số trên 1 dòng?
* Câu 2: Viết câu lệnh in ra màn hình
100 số nguyên dương đầu tiên, mỗi số
viết trên 1 dòng?
* Câu 3: Tính giai thừa của số nguyên
dương n bất kì (n<=100)?
GV dẫn dắt vào bài:
Trong thực tế chúng ta gặp nhiều bài
toán mà lời giải cần thực hiện lặp đi
lặp lại 1 thao tác nào đó ví dụ như 2
bài toán trên
Để giải quyết bài toán thực hiện
lặp đi lặp lại nhiều lần một thao tác
nào đó trong lập trình pascal chúng ta
cần
Câu trả lời mong đợi từ học sinh Writeln ( 1);
Writeln ( 2);
Writeln ( 3);
Writeln (4);
Writeln( 5); write(ln (6); Writeln (7);
Writeln (8);
Writeln (9);
Writeln ( 10);
Viết 100 lần thủ tục writeln- rất dài
Sử dụng biếm d1: đếm số chẵn Biến d2: đếm số lẻ
Kiểm tra lần lượt dãy số trên số nào chia hết cho 2 tăng d1 lên 1 ngược lại tăng d2
sử dụng cấu trúc lặp Vậy cấu trúc lặp
là gì chúng ta
Trang 32 Hình thành kiến thức
(1) Hs hiểu được các dạng bài toán tin có sử dụng cấu trúc lặp Hiểu được cấu trúc lặp trong pascal
(2) Phương pháp/ kĩ thuật: đàm thoại, phát hiện mối liên hệ các bài toán với cấu trúc lặp trong pascal
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(4) Phương tiện dạy học: sgk, máy chiếu, máy tính
(5) Kết quả hs biết khái niệm về bài toán lặp, về cấu trúc lặp trong pascal, vận
dụng được câu lệnh pascal giải một số bài toán tin, toán học Nội dung hoạt động
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Yêu cầu học sinh làm việc với sgk, trao
đổi với bạn trong nhóm về
1 Bài toán lặp
2 Cấu trúc lặp với số lần biết
trước for
…do…
3 Cấu trúc lặp với số lần chưa
biết trước while ….do…
Gv Tổ chức cho các nhóm báo cáo Gv
Tổng kết lại kiến thức (ghi cụ thể nội
dung trên slide) 1 Lặp
2 Cấu trúc lặp với số lần biết
trước: for…do
3 Cấu trúc lặp với số lần chưa
biết trước while…do…
Giáo viên tổng kết lại kiến thức (ghi cụ
thể trên slide) 1 Lặp:
Bài toán 1: Tính tổng
S1= 1+1/2 + … + 1/100
Ý tưởng
Khởi tạo S1:=0;
Lần 1: S1:=S1+1
Hs làm việc cá nhân, trao đổi kết quả với các bạn trong lớp
Học sinh lắng nghe, ghi chép, cập nhật vào sản phẩm học tập của mình
Trang 4s1:=0, s1:=s1+1/i (1 ≤i≤ 100)
Lần 2: S1:=S1+1/2
Lần 3: S1:=S1+1/3
…
Lần 100: S1:=S1+1/100 Công
thức tổng quát:
Với cách giải bài toán 1 việc cộng thêm
vào S1 một phân số 1/i (1≤i≤100) dừng
khi i= 100 số lần lặp đã biết trước 100
lần
Điều kiện dừng bài toán 1: i=100 Bài
toán 2: tính tổng sau với a nguyên
dương với 1000000>a>2
Cho đến khi 1/(a+N) < 0.0001
=> Cách giải:
- Xuất phát: S : = 1/a;
- Tiếp theo: S : = S + 1/
(a+N)
Với N = 1, 2, 3, 4
Điều kiện dừng:
- Bt2: 1/(a+N) < 0,0001 việc
cộng sẽ dừng lại
=> số lần lặp chưa biết trước
Trong lập trình, để thực hiện những thao
tác được thực hiện lặp đi lặp lại nhiều
lần ta sử dụng cấu trúc lặp
NNLT nào cũng cung cấp một số câu
lệnh để mô tả các cấu trúc lặp như trên
Lặp thường có 2 loại:
- Lặp với số lần biết trước;
- Lặp với số lần không biết
trước 2 Lặp với số lần biết
trước và câu lệnh FOR - DO
Trong Pascal có 2 loại câu lệnh lặp có
số lần biết trước: lặp dạng tiến và lặp
Học sinh lắng nghe, ghi chép, cập nhật vào sản phẩm học tập của mình
Trang 5dạng lùi Lặp dạng tiến:
Trang 6FOR <bien_dem>:= <gia_tri_dau> TO
<gia_tri_cuoi> DO <cau_lenh>
Lặp dạng lùi:
FOR <bien_dem>:= <gia_tri_cuoi>
DOWNTO <gia_tri_dau> DO
<cau_lenh>
Trong đó:
- bien_dem thường là biến kiểu số
nguyên
- gia_tri_dau, gia_tri_cuoi: là các
biểu thức cùng kiểu với biến đếm
gia_tri_dau phải nhỏ hơn hay
bằng gia_tri_cuoi - Ở dạng lặp
tiến: bien_dem tự tăng dần từ
gia_tri_dau đến gia_tri_cuoi
- Ở dạng lặp lùi: bien_dem tự giảm
dần từ gia_tri_cuoi đến
gia_tri_dau
- Tương ứng với mỗi giá trị của
bien_dem, câu lệnh sau DO thực
hiện 1 lần Ví dụ bt1:
S1:=0;
For i:=1 to 100 do s1:=s1+1/ i;
3 Lặp với số lần chưa biết trước và
câu
lệnh WHILE - DO
Cú pháp:
WHILE <dieu_kien> DO <cau_lenh>
Trong đó:
- dieu_kien: là biểu thức quan hệ
hoặc logic;
- cau_lẹnh: là một câu lệnh trong
NNLT Pascal Ý nghĩa:
Khi dieu_kien còn đúng thì còn thực
hiện cau_lenh sau DO, sau đó quay lại
kiểm tra dieu_kien
Ví dụ: bt2:
S2:=1/a;
n:=1;
while 1/(a+n) >= 0.0001 do
Học sinh lắng nghe, ghi chép, cập nhật vào sản phẩm học tập của mình
Trang 7begin s2:=s2+1/(a+i); n:=n+1; end;
3 Luyện tập – vận dụng
(1) Hs phân biệt được dạng bài sử dụng cấu trúc lặp biết trước số lần lặp và không biết trước số lần lặp
(2) phương pháp/ kĩ thuật dạy học: cá nhân, thảo luận nhóm
(3) phương tiện dạy học: máy chiếu, máy tính, nam châm, giấy a0,
(4) sản phẩm của học sinh: nêu được ý tưởng giải, viết được cấu trúc lặp giải 1
số bài toán tin đơn giản
Nội dung hoạt động
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của hóc sinh
Gv yêu cầu hs viết chương trình hoàn
chỉnh cho bài toán 1 và bài toán 2 ở
trên
Gv quan sát giúp đở học sinh khi cần
Gv tổ chức cho học sinh báo cáo sản
phẩm, đánh giá, hỗ trợ học sinh
Gv: chiếu thêm nội dung bài tập yêu
cầu các nhóm áp dụng 2 cấu trúc lặp
Tính tổng sau:
T=1+1/3+1/5+…+1/n với là là số
nguyên dương lẻ
Hs làm việc nhóm (4 nhóm) dán các sản phẩm lên bảng theo danh mục phân loại trên khổi giấy a0
Hs làm việc nhóm
Hs theo dõi và cùng chia sẻ kiên thức, phản biện,
Các nhóm dùng nam châm ghi sản phẩm lên bảng cử đại diện báo cáo, các nhóm còn lại trao đổi
Học sinh làm việc theo nhóm, đại diện nhóm lên báo cáo,
4 Hoạt động tìm tòi mở rộng
(1) Giúp học sinh cú nhu cầu mở rộng thêm kiến thức
(2) Phương pháp/ kĩ thuật: làm việc cá nhân, nhóm
(3) Phương tiện dạy học: sgk, máy tính, máy chiếu
(4) Sản phẩm: học sinh báo cáo kết quả về quá trình tìm hiểu của mình
Gv tổ chức cho hs báo cáo
Gv đánh giá và hỗ trợ học sinh
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Gv chiếu nội dung chương trình btvd1
và btvd2 lên bảng có sử dụng cấu trúc
lặp không biết trước số lần lặp:
repeat…until…
Gv: yêu cầu học sinh so sánh sự khác
nhau giữa cấu trúc lặp while
…do và repeat…until…
Hs trao đổi nhóm, trình bày sự so sánh trên khổ giấy a0
Đại diện mỗi nhóm lên bảng báo cáo, dán khổ a0 lê bảng