Bán phá giá được coi là một trong những hành vi thương mại không lành mạnh, gây ra sự không công bằng trong quan hệ thương mại giữa các quốc gia (trong đó có thuế chống bán phá giá) nhằm mục đích bảo hộ sản xuất trong nước

Bài tiểu luận giúp ta nắm vững khái niệm, những thuận lợi và khó khăn của việc bán phá giá, thái độ quốc tế về bán phá giá, thực trạng, nguyên ngân cũng như ảnh hưởng của vấn đề nay mang lại. Hơn thế nữa, còn đưa ra các ví dụ minh họa để chứng minh Bán phá giá được coi là một trong những hành vi thương mại không lành mạnh, gây ra sự không công bằng trong quan hệ thương mại giữa các quốc gia (trong đó có thuế chống bán phá giá) nhằm mục đích bảo hộ sản xuất trong nước

BÀI TẬP LỚN

Bộ môn: Kinh tế quốc tế

Nhóm 9

Chủ đề 9:

“ Bán phá giá được coi là một trong những hành vi thương mại không lành mạnh, gây ra sự không công bằng trong quan hệ thương mại giữa các quốc gia (trong đó có thuế chống bán phá giá) nhằm mục đích bảo hộ sản xuất trong nước Tìm hiểu về vấn đề này và

đưa ra ví dụ minh họa.”

PHẦN I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

I Khái niệm

1 “Bán phá giá” là gì ?

Bán phá giá là thuật ngữ được sử dụng trong bối cảnh thương mại quốc tế Đó là khi một quốc gia hoặc công ty xuất khẩu một sản phẩm với mức giá thấp hơn ở thị trường nhập khẩu nước ngoài so với giá trong thị trường nội địa của nhà xuất khẩu Bởi vì bán phá giá thường liên quan đến khối lượng xuất khẩu của một sản phẩm,

nó thường gây nguy hiểm cho khả năng tài chính của các nhà sản xuất hoặc nhà sản xuất của sản phẩm ở quốc gia nhập khẩu

2 Giải nghĩa “bán phá giá”

Được coi là một hình thức phân biệt giá , bán phá giá xảy ra khi một nhà sản xuất

hạ thấp giá của hàng hóa nhập vào thị trường nước ngoài với mức thấp hơn giá mà khách hàng trong nước trả ở nước xuất xứ Việc phá giá được xem là có chủ đích với mục tiêu là có được lợi thế cạnh tranh trên thị trường nhập khẩu

3 Những thuận lợi và bất lợi của việc bán phá giá

Ưu điểm chính của bán phá giá là khả năng thâm nhập thị trường với giá sản phẩm thường được coi là không công bằng với các đối thủ khác Nước xuất khẩu có thể cung cấp cho nhà sản xuất một khoản trợ cấp để đối trọng các tổn thất phát sinh khi các sản phẩm được bán dưới giá thành sản xuất

Một bất lợi của việc bán phá giá là trợ cấp có thể trở nên tốn kém theo thời gian Ngoài ra, các đối tác thương mại muốn hạn chế hình thức hoạt động thị trường này

có thể làm tăng hạn chế về hàng hóa, điều này có thể dẫn đến chi phí xuất khẩu tăng lên cho quốc gia bị ảnh hưởng hoặc giới hạn về số lượng hàng hóa quốc gia

đó sẽ nhập vào

4 Thái độ quốc tế về bán phá giá

Trong khi Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) bảo lưu phán quyết về việc liệu bán phá giá có phải là một thực tiễn cạnh tranh không công bằng, hầu hết các quốc gia không ủng hộ việc bán phá giá Việc bán phá giá là hợp pháp theo các quy định của WTO trừ khi nước nhập khẩu có thể chứng minh rõ những tác động tiêu cực

mà công ty xuất khẩu đã gây ra cho các nhà sản xuất trong nước Để chống bán phá giá, hầu hết các quốc gia sử dụng thuế quan và hạn ngạch để bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước của họ khỏi bị định giá

Phần lớn các hiệp định thương mại bao gồm các hạn chế về việc bán phá giá Vi phạm các thỏa thuận như vậy có thể khó được chứng minh và có thể bị hạn chế chi phí để thực thi Nếu hai nước không có thỏa thuận thương mại tại chỗ, thì không có lệnh cấm bán phá giá thương mại cụ thể nào giữa họ

5 Thực trạng hiện nay

a Thực trạng bán phá giá hàng nhập khẩu tại Việt Nam

Việc nước ta tham gia vào ASEAN, APEC và xin gia nhập WTO sẽ dẫn đến việc xoá bỏ hàng rào thuế quan, hiện tượng bán phá giá hàng hoá nước ngoài chắc chắn ngày càng tăng trên thị trường nứơc ta Các hãng nước ngoài tìm đủ mọi phương sách để chiếm đoạt thị phần, dồn ép các ngành sản xuất Việt Nam vào một góc thị phần nhỏ hẹp Theo kết quả điều tra xã hội học của hội người tiêu dùng Việt Nam tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh cho thấy: các nhóm hàng ôtô, xe máy, rượu bia, thuốc lá của Mỹ, Nhật, Pháp và các nước châu Âu khác chiếm ưu thế

b Thực trạng bán phá giá hàng xuất khẩu của Việt Nam

Trong quan hệ thương mại Quốc tế, cho đến nay, các doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài đã bị các doanh nghiệp nước ngoài khởi kiện 8

vụ bởi họ cho là các doanh nghiệp Việt Nam bán phá giá hàng hoá trên thị trường Trường hợp đầu tiên bị kiện bán phá giá là mặt hàng gạo, năm 1994, nước đâm đơn kiện là Colombia Kết luận cuối cùng là gạo Việt Nam nhập khẩu vào Colombia không bị đánh thuế chống bán phá giá mặc dù bán ở mức thấp 9.07% song không gây tổn hại cho các nhà sản xuất lúa gạo ở nước sở tại

Năm 1998 với mặt hàng mì chính xuất khẩu vào EU, Việt Nam đã bị EU quy vào nước có mặt hàng bị bán phá giá Kết cục thì mì chính bị đánh thuế chống bán phá giá là 16.8%

Cũng cùng năm này hàng giầy dép của Việt nam xuất khẩu vào EU cũng bị kiện bán phá giá nhưng vì thị phần quá nhỏ nên không bị đánh thuế chống bán phá giá Năm 2000: bật lửa ga của Việt Nam xuất khẩu sang Balan đã bị kiện bán phá gía

và bị đánh thuế chống bán phá giá với mức 0.09euro/chiếc

Năm 2001: mặt hàng tỏi của Việt Nam xuất khẩu sang Canada bị đưa vào vòng kiện tụng bán phá giá và bị đánh thuế chống bán phá giá 1,48 CAD/kg

Năm 2002, từ tháng 6 đến nay, doanh nghiệp VN lại phải đối mặt với ba vụ kiện với các mặt hàng: đế giày, bật lửa ga vào Canada và cá da trơn vào Mỹ Lý do mà

Hiệp hội cá nheo Hoa kỳ (CFA) đưa ra là hàng thuỷ sản VN bán giá rẻ, phá giá thị trường Nhưng trên thực tế, sau khi đi khảo sát vùng nuôi cá basa, cá tra ở đồng bằng sông Cửu Long, tận mắt chứng kiến những bè cá lớn trên sông Tiền và sông Hậu thuộc vào loại lý tưởng nhất thế giới, gặp gỡ những nhà nuôi trồng thuỷ sản nơi đây cũng như khảo sát mặt bằng giá, phái đoàn của Bộ Nông nghiệp Hoa kỳ, của Đại sứ Mỹ tại Việt Nam đã thừa nhận giá nhân công lao động ở một số nước

có thu nhập bình quân đầu người khoảng 300USD/năm phải khác với 23.000USD/ năm Như vậy sức tiêu thụ cá Việt Nam không giảm trên thị trường Hoa kỳ là từ cuộc chiến thương hiệu CAFISH đã làm cho cái tên cá tra, cá basa nổi tiếng ở thị trường Mỹ Nếu vụ kiện được xem xét trên dữ kiện VN thì Mỹ sẽ đưa ra mức thuế chống phá giá là 191% Trường hợp VN được xem là nền kinh tế thị trường thì mức để tính thuế là 144%

6 Nguyên nhân của việc bán phá giá

Hành động bán phá giá xảy ra do nhiều nguyên nhân, có thể kể đến những nguyên nhân chính sau đây:

Do có các khoản tài trợ của Chính phủ hoặc cơ quan công cộng nước ngoài Chính sách tài trợ nhằm đạt được hai mục đích chính sau đây:

Duy trì và tăng cường mức sản xuất xuất khẩuDuy trì mức sử dụng nhất định với các yếu tố sản xuất như lao động và tiền vốn trong nền kinh tế

Các khoản tài trợ có thể được cấp cho người sản xuất cũng như cho người tiêu dùng, nhưng về mặt tác động kinh tế thì chúng đều như nhau và đều đưa đến những hệ quả kinh tế tương tự

Các hình thức tài trợ chủ yếu là: trợ cấp, ưu đãi về thuế, tín dụng ưu đãi, sự tham gia của Chính phủ vào các chi phí kinh doanh cũng như các hỗ trợ xuất khẩu

Các khoản tài trợ giúp các ngành thực hiện công nghệ mới, trang bị máy và thiết bị hiện đại, nghĩa là giúp cho các ngành mới gia nhập thị trường và đẩy mạnh phát triển những ngành công nghiệp mũi nhọn của đất nước, tăng cường xuất khẩu Do

đó mà chi phí sản xuất giảm xuống dẫn đến việc hạ giá bán

Do nhập siêu lớn, vẫn phải có ngoại tệ để bù đắp cho thiếu hụt này Khi đó có thể

áp dụng biện pháp bán phá giá để giải quyết cho vấn đề thiếu hụt ngoại tệ

Do trong một nước có quá nhiều hàng tồn kho, không thể giải quyết theo cơ chế giá bình thường

Bán phá giá được sử dụng như là công cụ cạnh tranh Sau khi đã chiếm lĩnh được thị trường nội điạ của nước nhập khẩu, triệt tiêu được sự cạnh tranh của hàng nội địa thì các hãng sẽ tìm cách thao túng thị trường nội địa để thu được lợi nhuận tối đa

Cũng có thể có một số nước làm ra sản phẩm với giá thành rất thấp do sử dụng lao động trẻ em, tiền lương thấp và sử dụng lao động của tù nhân làm hàng xuất khẩu Việc sử dụng lao động trẻ em ngoài việc mang lại siêu lợi nhuận còn là cách để cạnh tranh với đối thủ cạnh tranh Nhờ giá nhân công rẻ mạc, người ta có thể hạ giá thành sản phẩm , xuất khẩu hàng hoá bán phá giá ở nước ngoài

Đối với mặt hàng ngoại nhập khẩu, do thu được lợi nhuận siêu ngạch có được từ trốn thuế nhập khẩu, hàng ngoại sẽ điều tiết và chiếm lĩnh được thị trường với giá cạnh tranh so với hàng hoá sản xuất trong nước Ví dụ: hàng vải trên thị trường Việt Nam, thực tế hàng vải nội chỉ giữ 20% thị phần còn 80 % thị phần là hàng vải ngoại nắm giữ, trong đó hàng Trung Quốc chiếm 60% thị phần, phần lớn số vải từ Trung Quốc là do nhập lậu, trốn thuế nên được bán với giá dù chỉ bằng 1/3- 1/2 hàng sản xuất trong nước

7 Những ảnh hưởng của việc bán phá giá hàng hoá

Hành động bán phá giá có thể có lợi trong một số trường hợp ,nhưng nếu lạm dụng quá thì sẽ gây nhiều tác hại đối với nước nhập khẩu cũng như nước xuất khẩu

a Đối với nước xuất khẩu

- Mặt tích cực

Bán phá giá giúp cho các doanh nghiệp trong nước xuất khẩu mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, tăng thu được ngoại tệ, giúp tiêu thụ được lượng hàng tồn kho, đặc biệt là các mặt hàng lương thực, thực phẩm, quần áo lỗi mốt Tiêu biểu như ở Pháp, ngay từ khi mới vào mùa đã có lượng hàng tồn đọng như: thực phẩm sắp hết thời hạn sử dụng, quần áo , giầy dép hết mốt lên tới 50% số dự trữ bán ra Hàng tồn kho này được mang bán với mức giá thấp hơn 30% giá thị trường Đến cuối mùa, hàng tồn đọng chỉ còn vài phần trăm lại đựơc bán lại cho những người chuyên nghiệp với giá bằng 1/10 giá cũ, họ sẽ đẩy số hàng hoá này ra nước ngoài bán phá giá

Ngoài ra biện pháp bán phá giá còn là công cụ quan trọng trong chính sách Ngoại thương của đất nước nhằm giúp cho việc thực hiện những mục tiêu cụ thể trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của nước đó

- Mặt tiêu cực

Người tiêu dùng trong nước phải chịu thiệt do phải chịu giá cao hơn so với trước đây do có sự thoả thuận về giá giữa các doanh nghiệp

Việc các doanh nghiệp bán phá giá, lượng hàng hoá đó lại được bán cho chính các doanh nghiệp trong nước mình, do đó lại quay lại lũng đoạn thị trường trong nước

Do việc bán phá giá nhằm mục đích thu được siêu lợi nhuận nên một vài nước đã

sử dụng lao động trẻ em, phụ nữ, lao động tù nhân với giá rẻ mạt Hậu quả là người lao động bị ngược đãi nặng nề Trung Quốc là một trong những nước tiêu biểu sử dụng lao động tù nhân.Theo số liệu mới đây của văn phòng Quốc tế về lao động trẻ

em (BIT) thì trên toàn thế giới có trên 250 triệu trẻ em từ 5-14 tuổi đang tham gia hoạt động kinh tế

b Đối với nước nhập khẩu

- Tác động tích cực

Người tiêu dùng có cơ hội để lựa chọn , tiêu dùng những mặt hàng mới, lạ giá cả

dễ chấp nhận

Đối mặt với những mặt hàng từ nước ngoài đưa vào với giá rẻ, buộc các dịch vụ trong nước phải tìm cách cải tiến mẫu mã hàng hóa, đổi mới máy móc thiết bị, nâng cao chất lượng sản phẩm, tích cực áp dụng công nghệ tiên tiến, tận dụng nguồn nhân lực để hạ chi phí sản xuất nhằm giữ vững vị trí trên thị trường và thu được lợi nhuận tối ưu

- Tác động tiêu cực

Bán phá giá hàng hoá cũng gây ra không ít những khó khăn cho nước nhập khẩu, nhất là đỗi với các nước đang phát triển, có thị trường hẹp

Trước hết với người tiêu dùng của nước nhập khẩu họ phải sử dụng những mặt hàng kém chất lượng, hàng giả, đôi khi cả hàng quá thời hạn sử dụng, không đảm bảo về an toàn về an toàn thực phẩm, vệ sinh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ của người dân

Các chủ doanh nghiệp, những người kinh doanh do hám lợi, thu được lợi nhuận cao, do đó tìm mọi cách nhập lậu hàng hoá, trốn thuế gây thất thu cho Ngân sách Nhà nước Hơn nữa do không thể cạnh tranh đựơc với hàng nước ngoài nên nhiều

xí nghiệp trong nước bị đình trệ sản xuất, bị phá sản hoàn toàn Khi đó nó là

nguyên nhân quan trọng gây ra hiện tượng trì trệ, hạn chế tốc độ phát triển nền kinh tế của nước nhập khẩu

Ở đây tác động của việc bán phá giá như sự tồn tại của việc cắt giảm giá, hoặc mức

độ mà hàng nhập khẩu bị đổ vỡ đang gây ra trầm cảm về giá hoặc ngăn cản việc tăng giá đối với hàng hóa nếu không sẽ xảy ra Tác động kinh tế và tài chính kết quả có thể được nhìn thấy thông qua:

- suy giảm đầu ra

- mất doanh thu

- mất thị phần

- giảm lợi nhuận

- suy giảm năng suất

- giảm sử dụng năng lực

- giảm lợi tức đầu tư

- hiệu ứng giá

- tác động bất lợi đối với dòng tiền, hàng tồn kho, việc làm, tiền lương, tăng trưởng, đầu tư, khả năng huy động vốn, v.v

Về mặt xã hội, việc các xí nghiệp bị đóng cửa sản xuất hoặc ở bên bờ của sự phá sản hoạt động cầm chừng đã làm cho nhiều công nhân không có việc làm, đời sống khó khăn, thất nghiệp tăng, kèm theo nó là các tệ nạn xã hội cũng gia tăng gây khó khăn cho sự phát triển kinh tế xã hội của nước nhập khẩu

PHẦN II: VÍ DỤ MINH HỌA

I Ví dụ:

Vụ kiện bán phá giá cá tra, cá basa giữa Việt Nam và Hoa Kỳ

Việt Nam bắt đầu xuất khẩu cá tra, cá basa sang Mỹ từ năm 1996 Đến năm 1998, sản phẩm cá da trơn phi lê đông lạnh của Việt Nam xuất khẩu sang đây mới chỉ đạt

260 tấn, thì đến năm 2000, lượng hàng này tăng vọt lên 3.000 tấn và đến năm 2001 thì đã đạt con số kỉ lục: xấp xỉ 8000 tấn Sản phẩm cá tra, cá basa phi lê do người Việt Nam sản xuất được người Hoa Kỳ đặc biệt ưa chuộng do chất lượng ngon, giá thành hạ Trước tình hình sản phẩm hải sản của Việt Nam bước đầu đặt chân vào thị trường Hoa Kỳ, Hiệp hội chủ trại nuôi cá nheo Hoa Kỳ (CFA) đã thể hiện phản ứng bằng việc đưa ra các chủ trương chống các sản phẩm cá tra, cá basa của Việt Nam Hoa Kỳ đã đưa ra chủ trương cấm Việt Nam sử dụng tên “catfish” cho các sản phẩm của mình

Tên gọi catfish, vốn được dùng để chỉ các loại cá da trơn (không có vảy), gồm cá trê, cá nheo, cá basa, cá bông lau, … theo hệ thống phân loại ngư loại học Tất cả các loại cá trên đều thuộc bộ cá nheo (Silurifomes), gồm khoảng 2500-3000 các loại cá khác nhau, phân bổ trong các thủy vực nước ngọt, mặn, lợ trên khắp thế giới Các loài cá này được xếp vào các họ cá khác nhau, trong đó có họ cá nheo Hoa Kỳ (Ictaluridae) và họ cá da trơn châu Á (Pangasiidea) Cá tra, cá basa của Việt Nam là loài cá đặc hữu thuộc vùng châu thổ sông Mekong Về mặt khoa học

và tập quán thương mại, không thể lấy tên một nhóm sản phẩm lớn của thủy sản thế giới để dành riêng cho một loài nào trong số đó Trên tất cả các bao bì xuất khẩu của thủy sản Việt Nam đều có ghi rõ dòng chữ Tiếng Anh “sản phẩm của Việt Nam” hoặc “sản xuất tại Việt Nam” và thực hiện việc ghi đầy đủ cả tên thương mại lẫn tên khoa học theo đúng quy định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền của Mỹ là Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm (FDA) đối với sản phẩm xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ CFA đã dùng những lý do sau để chống lại việc nhập khẩu cá tra, cá basa của Việt Nam vào Hoa Kỳ:

- Sự xuất hiện của sản phẩm cá da trơn giá rẻ từ Việt Nam đã khiến tổng trị giá catfish bán ra của các nhà nông nghiệp Hoa Kỳ giảm mạnh từ 446 triệu USD năm 2000 xuống còn 385 triệu USD năm 2001 Sản phẩm của Việt Nam thường có giá rẻ hơn từ 0.008 đến 1 USD/1 pound (khoảng 0.454 kg)

- CFA cho rằng cá da trơn Việt Nam đã nhập khẩu ồ ạt vào Hoa Kỳ, làm cho giá cả của Hoa Kỳ cũng giảm theo

- Thêm nữa, họ nói rằng cá Việt Nam nuôi trong môi trường nước bị ô nhiễm, không đảm bảo chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm cho người tiêu dùng Phía CFA yêu cầu sản phẩm cá da trơn không được gọi là catfish, vì như vậy là vô hình chung ăn theo uy tín của cá nheo Hoa Kỳ, cái uy tín mà

họ mất nhiều năm trời và đổ bao tiền của mới tạo dựng được

II Phân tích ví dụ:

1 Nguyên nhân vụ kiện:

Việt Nam bắt đầu xuất khẩu cá tra, basa vào thị trường Mỹ kể từ năm 1996 Sản phẩm cá tra, basa philê do Việt Nam sản xuất được người tiêu dùng Mỹ đặc biệt ưa chuộng do chất lượng ngon, giá thành hạ và có hương vị tương tự như cá da trơn bản địa

Do vậy, lượng cá tra, basa xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ đã không ngừng tăng mạnh, từ 59 tấn năm 1996 lên 3.191 tấn năm 2000 và trên 103 nghìn tấn năm 2012 Thị phần xuất khẩu vào Mỹ cũng tăng từ 5,2% năm 1996 lên 85,4% năm 2000 và 95,9% năm 2012

Sự xuất hiện của cá tra, basa Việt Nam trên thị trường Mỹ khiến biên lợi nhuận của nhà sản xuất cá da trơn Mỹ giảm mạnh và họ cho rằng các doanh nghiệp Việt Nam bán phá giá Năm 2002, Hiệp hội chủ trại nuôi cá nheo Mỹ (CFA) đã đệ đơn kiện lên Ủy ban thương mại quốc tế Mỹ (ITC) và Bộ Thương mại Mỹ (DOC)

Nguyên nhân Mỹ tiến hành vụ kiện:

Cho tới năm 1970, cá da trơn hay catfish theo tên tiếng Anh vẫn chỉ là một thứ đặc sản của một số vùng ở Mỹ và nhu cầu về sản phẩm này rất hạn chế

Thực phẩm chế biến từ catfish thì càng trở nên phổ biến hơn sau chiến dịch tiếp thị của các trại nuôi cá catfish và doanh nghiệp chế biến

Sản lượng cá nuôi tăng ở Mỹ từ 2.580 tấn năm 1970 lên 271.000 tấn vào năm

2001 với doanh số trên nữa tỷ đôla

Các trại nuôi tập trung chủ yếu ở Đồng Bằng sông Mississippi tại các bang Mississippi, Alabana, Arkansas và Louisiana

Mức tiêu dùng catfish bình quân đầu người ở Mỹ tăng từ 0.41pao vào năm1985 lên 1pao vào năm 2001

Tác động hàng nhập khẩu:

Giá bình quân một pao mà các nhà nuôi cá catfish nhận được giảm từ 75 xen vào năm 2000 xuống còn 66 xen vào năm 2002 Do đó hiệp hội các nhà nuôi cá catfish Mỹ(CFA)luận rằng giá bán hiện thấp hơn chi phí sản xuất tới 15 xen

Tổng doanh số cá catfish nội địa bán cho các đơn vị chế biến giảm 20% từ 446 triệu USD năm 2000 xuống còn 385 triệu USD vào năm 2001.Sản phẩm của ViệtNam thường có giá rẻ hơn từ 0,008 đến 1 USD/pound (1 pound tươngđương khoảng 0,454kg)

Các chủ trại nuôi cá catfish “cáo buộc” các sản phẩm cá tra và basa từ Việt Nam là nguyên nhân gây ra sự giảm sút này

Thêm nữa, họ nói rằng cá Việt Nam nuôi trong môi trường nước bị ô nhiễm,không đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng

Phía CFA yêu cầusản phẩm cá da trơn không được gọi là catfish, vì nhưvậy là vô hình chung ăn theo uy tín của cá nheo Mỹ, cái uy tín mà họ mấtnhiều năm trời và

đổ bao tiền của mới tạo dựng được