VAI TRÒ CỦA KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG SỰ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI Ở NƯỚC TA

LỜI CÁM ƠNKính thưa thầy, được tham gia lớp học của thầy và được thầy phân công thực hiện đề tài nghiên cứu về “Vai trò của Khoa học và Công nghệ trong sự phát triển xã hội ở nước ta”, t

BỘ CÔNG THƯƠNGTRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HCM



TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC

VAI TRÒ CỦA KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG SỰ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI Ở NƯỚC TA

Giảng viên hướng dẫn: Ths Hồ Đức

Học viên thực hiện: Trần Châu Thanh Thiện Lớp: CHKHMT6A

MSSV: 16002401

TP HCM - Tháng 10 năm 2016

LỜI CÁM ƠN

Kính thưa thầy, được tham gia lớp học của thầy và được thầy phân công

thực hiện đề tài nghiên cứu về “Vai trò của Khoa học và Công nghệ trong sự

phát triển xã hội ở nước ta”, tôi thật sự rất vui mừng và phấn khởi Vì qua

những giờ lên lớp của thầy, tôi được học thêm nhiều điều mới, nhiều điều hay.Thực hiện tiểu luận này, một đề tài rất thiết thực, mang tính thời sự cao là mộtthách thức không hề nhỏ đối với tôi vì đây là một nội dung lớn mang tính chiếnlược trong công cuộc phát triển của đất nước trong giai đoạn hiện nay

Mặc dù đã có nhiều cố gắng tìm hiểu, nghiên cứu để thực hiện đề tài mộtcách hoàn chỉnh nhất, song do buổi đầu mới làm quen với công tác nghiên cứukhoa học, cũng như hạn chế về kiến thức và kinh nghiệm nên không thể tránhkhỏi những thiếu sót chủ quan nhất định mà bản thân chưa thấy được Tôi rấtmong được sự góp ý tận tình của thầy để tôi có thể bổ sung thêm các kiến thức

ý nghĩa lớn lao trong lĩnh vực sản xuất vật chất, mà còn là cơ sở để xây dựngnền văn hóa tinh thần của chế độ xã hội chủ nghĩa.

Khoa học - công nghệ còn có tác dụng to lớn trong việc truyền bá hệ tưtưởng chính trị xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắcdân tộc, xây dựng lối sống, đạo đức và nhân cách mới của toàn bộ xã hội Sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước không phải chỉ là quá trình đổimới về khoa học và công nghệ, hiện đại hóa, thị trường hóa nền sản xuất xã hội

mà còn là quá trình chuyển đổi về tâm lý, phong tục tập quán, lối sống thích ứngvới nhịp độ và tốc độ của xã hội công nghiệp và hội nhập kinh tế quốc tế

Theo quan điểm của Đảng thì khoa học - công nghệ là quốc sách hàng đầu

có nghĩa là chủ trương, chính sách phát triển đất nước, kinh tế - xã hội cũng nhưbảo vệ Tổ quốc đều phải dựa vào khoa học - công nghệ và thực hiện bằng khoa

học - công nghệ Chỉ có phát triển khoa học - công nghệ, chúng ta mới phát triểnđược kinh tế - xã hội, giữ vững được độc lập dân tộc, xây dựng thành công chủnghĩa xã hội Để khoa học - công nghệ nhanh chóng phát huy được vai trò là nềntảng và động lực đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Đảng, Nhànước luôn có những chính sách quan tâm đặc biệt đến phát triển khoa học - côngnghệ.

Khoa học và công nghệ là nội dung then chốt trong mọi hoạt động của tất

cả các ngành, các cấp, là nhân tố chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và củng

cố quốc phòng an ninh Hoạt động khoa học - công nghệ không chỉ là nhiệm vụcủa các nhà khoa học - công nghệ, các nhà quản lý khoa học mà là công việc củamọi ngành, mọi cấp, mọi người Mọi hoạt động kinh tế - xã hội đều đòi hỏiphải có nội dung khoa học - công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng vàhiệu quả Mọi hành động phải xác định cơ sở khoa học của nó, phải điều tra,nghiên cứu, tìm ra quy luật, dự báo sự phát triển, đề xuất các giải pháp phù hợpvới quy luật khách quan

Các chủ trương, quyết định, chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hộiquan trọng phải có luận cứ xác đáng về khoa học - công nghệ Các nhiệm vụkhoa học - công nghệ phải hướng vào giải quyết có hiệu quả các mục tiêu kinh

tế - xã hội Mọi ngành, mọi cấp phải đẩy mạnh việc triển khai nghiên cứu và ứngdụng rộng rãi thành tựu khoa học - công nghệ vào giải quyết có hiệu quả cácmục tiêu kinh tế - xã hội Mọi ngành, mọi cấp phải đẩy mạnh việc triển khainghiên cứu và ứng dụng rộng rãi thành tựu khoa học - công nghệ vào hoạt độngkinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, từ việc định hướng chiến lược phát triển,hoạch định chính sách, xây dựng quy hoạch, kế hoạch đến việc tổ chức thựchiện

Nhận thấy đây là một vấn đề mang tính thực tiễn cao, nên tôi đã chọn đề

tài “Vai trò của khoa học - công nghệ trong sự phát triển xã hội ở nước ta”

để làm tiểu luận của mình Đề tài sẽ trao đổi về vai trò của khoa học, công nghệ

trong sự phát triển xã hội cũng như thực trạng và các biện pháp thúc đẩy sự pháttriển khoa học, công nghệ.

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài

Liên quan đến đề tài, có những công trình sau:

_ “Khoa học và công nghệ thế giới – thách thức và vận hội mới” (Bộ khoa

học và công nghệ, Trung tâm thông tin khoa học và công nghệ quốc gia, năm 2005),

_ “Để khoa học và công nghệ thực sự là nền tảng và động lực trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa” (Hoàng Văn Phong, Bộ trưởng bộ Khoa học

công nghệ và môi trường tạp chí Cộng sản tháng 10/2003)

3. Mục đích và nhiệm vụ của tiểu luận

Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài là phân tích vai trò của khoa học – côngnghệ đối với sự phát triển xã hội, luận văn đưa ra một số định hướng và xâydựng các giải pháp nhằm phát huy vai trò của khoa học – công nghệ đến sự pháttriển kinh tế xã hội ở nước ta

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của tiểu luận

Đối tượng nghiên cứu:

Những lý luận về khoa học công nghệ và học thuyết của triết học Mác Lênin về lực lượng sản xuất Trình độ của người lao động và khả năng ứng dụngkhoa học công nghệ hiện nay

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu về vai trò củakhoa học - công nghệ với sự phát triển kinh tế xã hội nước ta hiện nay

5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của tiểu luận

Từ lập trường thế giới quan duy vật biện chứng và phương pháp luận biệnchứng duy vật luận văn trình bày một cách có hệ thống các khái niệm về khoahọc, công nghệ

Những cơ sở lý luận và thực tiễn của luận văn sẽ góp một phần vào côngcuộc đổi mới và phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội của đất nước ta.

6. Kết cấu tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, mục lục và danh mục tài liệu khamkhảo, luận văn gồm 3 chương trình bày trong 30 trang

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1Một số vấn đề lý luận chung về khoa học và công nghệ

1.1.1. Các khái niệm khoa học, công nghệ

1.1.1.1. Khái niệm khoa học

Khoa học là tập hợp những hiểu biết về tự nhiên, xã hội và tư duy đượcthể hiện bằng những phát minh dưới dạng các lý thuyết, định lý, định luật,

và nguyên tắc

Như vậy thực chất của khoa học là sự khám phá các hiện tượng cácthuộc tính vốn tồn tại một cách khách quan Sự khám phá này đã làm thay đổinhận thức của con người tạo điều kiện nghiên cứu, ứng dụng hiểu biết này vàothực tế

Như ta đã nói khoa học là những phát minh của con người vì nhữngphát minh này không thể trực tiếp áp dụng vào sản xuất nên không có đảm bảođộc quyền không phải là đối tượng để mua và bán Các tri thức khoa học có thểđược phổ biến rộng rãi Khoa học thường được phân loại theo khoa học tự nhiên

Tùy theo mục đích nghiên cứu và cách tiếp cận, chúng ta có thể phân tíchkhái niệm khoa học ở nhiều khía cạnh khác nhau Ở mức độ khái quát, khoa họcđược hiểu ở các góc độ sau:

Đối tượng nhận thức của khoa học bao quát mọi lĩnh vực của tự nhiên, xãhội và tư duy Hình thức biểu hiện của khoa học là phạm trù, định luật quy luật.

Xét về đối tượng nghiên cứu thì tri thức khoa học được chia thành khoahọc tự nhiên-kỹ thuật (nghiên cứu các quy luật của tự nhiên và những phươngthức chinh phục, cải tạo tự nhiên), khoa học xã hội (nghiên cứu các hiện tượng

xã hội, các quy luật vận động và phát triển của xã hội) Các khoa học cụ thểnghiên cứu từng lĩnh vực, từng quy luật của thế giới Triết học là khoa họcnghiên cứu những vận động chung nhất, những quy luật chung nhất của thế giới(dĩ nhiên, mãi đến khi triết học Mác-Lênin ra đời thì triết học mới thực sự là mộtkhoa học) Trong mỗi khoa học lại có cấp độ kinh nghiệm (sự tổng kết các quansát và thử nghiệm), cấp độ lý luận (khái quát kinh nghiệm thành học thuyết, quyluật, nguyên lý…)

Xét về vai trò, tác dụng thì tri thức khoa học được chia thành khoa học cơbản và khoa học ứng dụng Khoa học cơ bản vạch ra những quy luật, phươnghướng, phương pháp chung cho các khoa học ứng dụng Khoa học ứng dụngvạch ra những nguyên tắc, quy tắc, phương pháp cụ thể để ứng dụng trực tiếpvào hoạt động cải biến tự nhiên và xã hội Sự phân chia này chỉ là tương đối

Trong sự phát triển hiện nay của nhận thức khoa học, có những bộ mônkhoa học có sự tương đồng lẫn nhau về đối tượng nghiên cứu (ví dụ: lý - sinh,sinh – hóa , ), vì thế các khoa học cũng làm phong phú lẫn nhau và xuất hiệncác khoa học liên ngành

Vậy, theo quan điểm hiện nay, khoa học vừa là một loại hình hoạt độngtinh thần sáng tạo vừa là kết quả của hoạt động này

Mỗi một bộ môn khoa học là sự tồn tại một thể thống nhất các thành tố:chủ thể khoa học và khách thể khoa học Bên cạnh đó còn cần phải có ngôn ngữkhoa học tức ngôn ngữ chuyên môn hóa như: ký hiệu, biểu trưng, phương trình,công thức… là phương tiện ghi nhận, biểu đạt, giữ gìn tri thức tích lũy được vàtruyền bá

1.1.1.2. Khái niệm công nghệ

Công nghệ là tập hợp những hiểu biết để tạo ra các giải pháp kỹ thuậtđược áp dụng vào sản xuất và đời sống

Ngày nay công nghệ thường được coi là sự kết hợp giữa phần cứng vàphần mềm Phần cứng đó là trang thiết bị Phần mềm bao gồm (thành phần conngười thành phần thông tin, thành phần tổ chức) bất kỳ quá trình sản xuất nàođều phải đảm bảo bốn thành phần trên mỗi thành phần đảm nhiệm những chứcnăng nhất định

Qua khái niệm về công nghệ ở trên ta thấy Trước đây cách hiểutruyền thống về công nghệ đồng nhất kỹ thuật với thiết bị không lưu ý với thực

tế vận hành, tay nghề của công nhân, năng lực tổ chức quản lý hoạt động sảnxuất, do vậy hiện nay thuật ngữ công nghệ thường được dùng thay cho thuật ngữkỹ thuật, việc hiểu nội dung công nghệ như vậy đặc biệt có ý nghĩa quan trọngtrong giai đoạn hiện nay khi công nghệ thực sự trở thành nhân tố quyết định khảnăng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trờng trong nước cũng như quốc tế

Khác với khoa học các giải pháp kĩ thuật của công nghệ đóng góptrực tiếp vào sản xuất và đời sống nên nó được sự bảo hộ của nhà nước dướihình thức sở hữu công nghiệp và do đó nó là thứ hàng để mua bán Nghị định số63/CP của Thủ tướng Chính phủ quy định 5 đối tượng được bảo hộ ở Việt nam

đó là: Sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghệ, nhãn hiệu hàng hoá và tên gọi, xuất xứ hàng hoá

Có rất nhiều quan niệm khác nhau về thuật ngữ Công nghệ, từ các quanniệm đó, có thể hiểu: Công nghệ là tập hợp một hệ thống kiến thức và kết quảcủa khoa học được ứng dụng nhằm mục đích biến các tài nguyên thiên nhiênthành các sản phẩm Công nghệ là chìa khóa cho sự phát triển, niềm hy vọng đểnâng cao mức sống xã hội

là, thành phần tổ chức quản lý (gồm tổ chức quản lý hoạt động công nghệ, dịch

vụ, tổ chức tiếp thị )

Trong thực tiễn, quá trình sản xuất nào cũng phải đảm bảo bốn thành tốlà: các trang thiết bị, con người, thông tin và tổ chức quản lý Sự kết hợp chặtchẽ giữa bốn thành tố này là điều kiện cơ bản đảm bảo sản xuất đạt hiệu quảcao

1.1.2. Quan hệ biện chứng giữa khoa học và công nghệ

Khoa học và công nghệ là hai khái niệm khác nhau song có mối quan hệbiện chứng tác động qua lại với nhau Những phát minh của khoa học giúp conngười hành động phù hợp với sự vận động của thế giới khách quan, nhờ đó hoạtđộng của con người có hiệu quả hơn Vì vậy con người luôn tìm cách phát minh

và ứng dụng những thành tựu khoa học vào sản xuất Điều này cho phép và đòihỏi khoa học phải phát triển Ngược lại, chính sự phát triển của công nghệ làmcho những phát minh khoa học nhanh chóng được ứng dụng trong thực tiễn.Công nghệ cao giúp cho khoa học phát triển nhanh hơn, thời gian nghiên cứukhoa học được rút ngắn

1.2 Vai trò của Khoa học và công nghệ trong sự phát triển của xã hội

Vai trò của khoa học đối với sự phát triển xã hội có thể chia thành ba giaiđoạn:

Giai đoạn từ thời cổ đại đến thế kỷ XV, khoa học còn rất sơ khai, bó hẹptrong một số lĩnh vực nhất định như thiên văn, toán học, cơ học… Nhằm đápứng các nhu cầu về tưới nước, hàng hải, xây dựng lâu đài, lăng tẩm Tri thứckhoa học ảnh hưởng đến sản xuất rất ít, thậm chí ở phương Tây thời Trung cổ,khoa học lệ thuộc vào thần học.

Giai đoạn thứ hai thừ thế kỷ XV đến thế kỷ XIX, khoa học trở thành mộttiền đề của công nghiệp hóa, là nội dung tinh thần của lực lượng sản xuất, màtrước hết là tạo ra cơ sở lý luận để chế tạo những công cụ máy móc ngày cànghoàn thiện cho phép tiêu hao lao động sống ít mà đạt kết quả to lớn trong sảnxuất vật chất Khoa học xã hội đã đề cao chủ nghĩa nhân văn với tinh thần dânchủ sâu sắc, dần dần thoát khỏi các thuyết thần học

Giai đoạn thứ ba trong thế kỷ XX: khoa học và kỹ thuật có sự kết hợpnhau thành một thể thống nhất Khoa học đã phát hiện ra những đặc tính mới,quy luật mới của tự nhiên và sự sống, tạo ra và sử dụng những nguyên liệu mới

có tác dụng nhiều mặt, tạo ra những dạng năng lượng mới cực mạnh, mở ranhiều triển vọng to lớn để hiểu biết và phát hiện những tài nguyên mới trong vũtrụ và quả đất, tạo ra và ứng dụng kỹ thuật mới trong điều trị bệnh, lai tạo giốngloài, điều chỉnh quá trình sống của động vật…

Khoa học đã và đang trở thành một lực lượng sản xuất trực tiếp làm chocuộc sống và lao động của con người trở nên đỡ vất vả, tăng thêm quyền lực, trítuệ của con người đối với tự nhiên, góp phần hoàn thiện các quan hệ xã hội,hoàn thiện nhân cách của con người, giúp con người phát triển hài hòa tự do,hạnh phúc Khoa học đã mở rộng chân trời cho sự sống, sự sáng tạo những củacải vật chất và tinh thần dồi dào Song dù sao thì khoa học cũng chỉ là phươngtiện chứ không là mục đích, nó không là giá trị cao nhất của văn minh loàingười

Trong thời đại ngày nay, có lẽ không còn ai không nhận thức được rằngkhoa học và công nghệ có vai trò rất quan trọng về nhiều mặt đối với sự pháttriển Khoa học và công nghệ là cái không thể thiếu được trông đời sống kinh tế

- văn hóa của một quốc gia Vai trò này của khoa học và công nghệ càng trở nên

đặc biệt quan trọng đối với nước ta đang trên con đường rút ngắn giai đoạn pháttriển để sớm trở thành một xã hội hiện đại phát triển Ngay từ khi bắt đầu tiếnhành công cuộc đổi mới đất nước, Đảng ta xác định khoa học và công nghệ làcái giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển lực lượng sản xuất và nâng caotrình độ quản lý, bảo đảm chất lượng và tốc độ phát triển của nền kinh tế Côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội côngbằng, văn minh, khoa học và công nghệ “quốc sánh hàng đầu”.

Nước ta đang bước vào một thời kỳ phát triển mới – thời kỳ đẩy mạnhcông nghiệp hóa – hiện đại hóa Nghị quyết Trung ương 2 của Ban chấp hànhTrung ương Đảng khóa VIII đã xác định rõ: ”Công nghiệp hóa – hiện đại hóađất nước phải bằng và dựa vào khoa học công nghệ”, “khoa học và công nghệtrở thành nền tảng và động lực cho công nghiệp hóa – hiện đại hóa” Chỉ bằngcon đường công nghiệp hóa – hiện đại hóa, phát triển khoa học và công nghệmới có thể đưa đất nước ta từ nghèo nàn, lạc hậu trở thành một nước giàu mạnh

và văn minh Việc đưa khoa học và công nghệ, trước hết là phổ cập những trithức khoa học và công nghệ cần thiết vào sản xuất và đời sống xã hội là một nhucầu cấp thiết của xã hội ta hiện nay Nghị quyết trung ương 2 cũng đã nhấnmạnh phải thật sự coi ”Sự phát triển khoa học và công nghệ là sự nghiệp cáchmạng của toàn dân, phát huy cao độ khả năng sáng tạo của quần chúng” Bởi lẽ

dù chúng ta có tiến hành cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, có đưa trangthiết bị kỹ thuật tân tiến nhất, những quy trình công nghê hiện đại nhất vào nước

ta thì cũng không có gì đảm bảo đẩy mạnh được công nghiệp hóa – hiện đại hóa.Nếu không có được những con người am hiểu và sử dụng chúng Do đó, xã hộihóa tri thức khoa học và công nghệ là một trong những nhu cầu thiết thực và cấpbách nhất để đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

đã chỉ ra rằng: “Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học côngnghệ là quốc sách hàng đầu”; “Khoa học và công nghệ giữ vai trò then chốttrong việc phát triển lực lượng sản xuất hiện đại bảo vệ tài nguyên và môi

trường, nâng cao sản xuất, chất lượng, hiệu quả, tốc độ phát triển và sức cạnhtranh củ nền kinh tế”.

Điều 62 Hiến pháp năm 2013 xác định: “Phát triển khoa học và công nghệ

là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong việc phát triển kinh tế - xã hộicủa đất nước”

Trong giai đoạn hiện nay, khoa học và công nghệ giữ vai trò đặc biệt quantrọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, cụ thể là:

Khoa học và công nghệ giữ vai trò then chốt trong việc phát triển lựclượng sản xuất hiện đại Dưới tác động của toàn cầu hóa, khoa học, công nghệ(bao gồm cả khoa học tự nhiên – kỹ thuật lẫn khoa học xã hội, nhất là khoa họckinh tế) đã và đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp tác động vào đời sốngkinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, dân tộc, tạo ra sự phát triển vượt bậc so vớitrước đây Sự phát triển của lực lượng sản xuất xã hội gắn liền với sản xuất hànghóa và thị trường, với phân công lao động và hợp tác quốc tế, với trình độ vànăng lực sáng tạo, tiếp nhận và trao đổi công nghệ mới Xu thế toàn cầu hóa,khu vực hóa trong lĩnh vực kinh tế - xã hội làm cho quốc gia đang phát triểnphải cấu trúc lại nền kinh tế theo hướng mở rộng liên kết để tối ưu hóa sự cạnhtranh và hợp tác toàn cầu Muốn thực hiện được điều đó cần phải phát triển khoahọc và công nghệ Vì vậy, khoa học và công nghệ có vai trò to lớn trong việchình thành nền “kinh tế tri thức” và “xã hội thông tin”, phát triển hàm lượng trítuệ cao trong sản xuất, dịch vụ và quản lý ở tất cả các quốc gia Đầu tư cho khoahọc và công nghệ là đầu tư cơ bản để phát triển, văn hóa, xã hội, đầu tư ngắnnhất và tiết kiệm nhất để hiện đại hóa nền sản xuất xã hội và hiện đạo hóa dântộc

Khoa học và công nghệ giữ vai trò then chốt trong việc bảo vệ tài nguyên

và môi trường Nhờ ứng dụng khoa học và công nghệ, chúng ta có thể khai tháctiết kiệm, hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên; kịp thời phát hiện, xử lýcác hoạt động gây ô nhiễm môi trường như xử lý nước thải, chất thải công

nghiệp, bảo vệ nguồn nước, không khí, khí thải công nghiệp; ứng dụng khoa học

và công nghệ trong dự báo thời tiết để phòng tránh thiên tai (động đất, lũ lụt,gió, bão); tái sử dụng chất thải công nghiệp, chất thải sinh học

Khoa học và công nghệ thúc đẩy sử gia tăng của cải vật chất, nâng caochất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của con người;trực tiếp tác động nâng cao năng suất lao động, giảm nhẹ cường độ lao động,giảm chi phí, giá thành sản xuất, giảm rõ rệt tỷ lệ tiêu hao vật chất, tăng tỷ lệchất xám trong cấu tạo sản phẩm

Khoa học xã hội và nhân văn cung cấp luận cứ cho việc hoạch định đườnglối, chủ trương của đảng và chính sách, pháp luật của nhà nước; góp phần xâydựng hệ thống quan điểm phát triển đất nước; khẳng định lịch sử hình thành vàphát triển dân tộc, chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ, bảo tồn các giá trị

và bản sắc văn hóa Việt Nam

Khoa học kỹ thuật và công nghệ đóng góp tích cực vào việc nâng caonăng suất, chất lượng hàng hóa và dịch vụ do đó cải thiện năng lực cạnh tranhcủa doanh nghiệp và nền kinh tế; một số lĩnh vực đã tiếp cận trình độ tiên tiếncủa khu vực và thế giới

Đặc biệt, khoa học tự nhiên còn tạo cơ sở cho việc hình thành 1 số lĩnhvực khoa học và công nghệ đa ngành mới, góp phần nâng cao trình độ và nănglực của khoa học cơ bản

CHƯƠNG 2: THÀNH TỰU, HẠN CHẾ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TRONG SỰ PHÁT

TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở NƯỚC TA

2.1 Thành tựu

Khoa học – công nghệ đã tập trung vào sử dụng hợp lý tài nguyên thiênnhiên và bảo vệ môi trường Đã áp dụng các công nghệ và phương pháp nghiêncứu tiên tiến: Viễn thám, địa vật lý vào công tác điều tra, thám dò tài nguyênthiên nhiên Nhiều kết quả nghiên cứu môi trường được đánh giá cao: Nghiêncứu chính sánh và biện pháp bảo vệ sự đa dạng sinh học, cân bằng sinh thái và

xử lý ô nhiễm nước, không khí ở các khu công nghiệp tập trung, các thành phốlớn các biện pháp trồng rừng, chống suy thái đất, cải tạo đất

Việt Nam là nước sản xuất vaccine hàng đầu khu vực, một trong mườiquốc gia trên thế giới đóng được dàn khoan tự nâng, là quốc gia dẫn đầu về thiết

kế thi công nhà máy thủy điện cỡ lớn, làm chủ được công nghệ điều khiển mặtđất và phân tích ảnh vệ tinh, là quốc gia đầu tiên chuẩn bị xây dựng nhà máyđiện hạt nhân an toàn nhất

Khoa học – công nghệ đã chú ý phát triển các ngành khoa học tự nhiên

và công nghệ cao Nhiều thành tựu toán học, cơ học, vất lý của ta được đánhgiá cả ở nước ngoài Công nghệ thông tin đã phát triển và mở rộng ứng dụng

trong hệ thống ngân hàng, quản lý hành chính, sản xuất, kinh doanh Đồng thời,

công nghệ chế tạo vật hiệu mới, công nghệ sinh học, tự động hoá đã từng bướcđược quan tâm Trong nông nghiệp Nhờ áp dụng những tiến bộ khoa học – côngnghệ về giống cây trồng, quy trình kỹ thuật thâm canh và chuyển đổi cơ cấu mùa

vụ, chúng ta đã tuyển chọn, lai tạo hàng chục giống lúa mới, phù hợp các vừngsinh thái khác nhau, tạo mức tăng trưởng quan trọng Nghiên cứu và tạo nhiềuloại giống gia súc, gia cầm, có giá trị kinh tế cao, thúc đẩy chăn nuôi phát triển.Hơn 10 năm qua, năng suất lúa bình quân đã tăng hơn 2 lần Tổng sản lượnglương thực 1998 đạt hơn 31 triệu tấn Nhiều loại phân vi sinh, thuốc trừ sâu visinh, chất kích thích tăng trưởng thực vật đã được sử dụng vào sản xuất, bảo

vệ, phát triển các loại cây lương thực Cơ cấu cây trồng đã được thay đổi cơ bản.Trước năm 1989, từ chỗ còn thiếu lương thực, Việt Nam đã trở thành nước xuất

khẩu gạo đứng thứ 3 thế giới, sau Thái Lan và Hoa Kỳ.

Về thuỷ sản, nhờ áp dụng kỹ thuật mới, nhiều năm nay, nuôi ba ba, sinhsản đã thành nghề giàu có ở nông thôn Đặc biệt, kỹ thuật nuôi tôm đã được ứngdụng khắp nơi, tạo công ăn việc làm cho 350.000 ngư dân ven biển góp phần cảithiện và tăng kim ngạch xuất khẩu của ngành thuỷ sản, năm 1993 đạt 368 triệuUSD, 1994 : 551,2 triệu, 1996 : 670 triệu, 1997 : 750 triệu và 2000 : 1000 triệu,tăng kơn 10 lần so với 1980 Việc nuôi trồng hải sản đã có sự đầu tư khoa họcthích đáng trong việc tận dụng mặt nước ao, hồ, nước biển, nước lợ, kết hợp sảnxuất nông nghiệp với nuôi tôm cá, phát triển nuôi trồng với giữ gìn môi trường,môi sinh, nuôi xen ghép, quảng canh, chọn giống tốt toàn ngành hiện có 59 cơ

sở đủ tiêu chuẩn sản xuất hàng xuất khẩu

Trong công nghiệp, hàng loạt kỹ thuật tiên tiến được áp dụng, tạo nhiềusản phẩm chất lượng cao: hàng may mặc, thuốc lá, đồ nhựa, cao su, đồ điện máy,điện tử nhất là trong chế tạo máy móc, thiết bị phụ tùng và đổi mới công nghệ,kinh doanh sản xuất ô tô, xe máy, nhằm giải quyết nguyên vật kiệu, thiết bị thaythế Trong công nghiệp đầu khí đội ngũ cán bộ khoa học trong nước, đã có khảnăng tiếp thu và làm chủ công nghệ mới Công nghiệp chế biến nông- lâm- hảisản cũng được đẩy mạnh một bước

Trong lĩnh vực năng lượng, nhiều công trình, nghiên cứu khoa học –công nghệ đã tập trung vào công tác quy hoạch, sử dụng hợp lý các nguồn nănglượng Đổi mới công nghệ xây dựng các nhà máy thuỷ điện, nhiệt điện, nghiêncứu các phương pháp giảm tổn thất năng lượng trong truyền tải điện và đổi mớicông nghệ Hệ thống năng lượng đã phát triển nhanh chóng : 80% địa bàn xã ởkhu vực nông thôn, hơn 50% hộ gia đình đã có điện sử dụng Bên cạnh đó, lòphản ứng hạt nhân Đà Lạt đã hoạt động 3 lần trong nửa thế kỷ vừa qua, một lầnvào năm 1963, một lần vào năm 1984, và lần gần đây nhất là vào năm 2011 Lầnhoạt động thứ ba này diễn ra vào ngày 30/10/2011, đánh dấu một cột mốc quantrọng trong lịch sử phát triển của lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt Điều này một lần