Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non 5 6 tuổi trường mầm non xuân hòa theo quan điểm tích hợp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC MẦM NON ====== DƯƠNG MỸ LINH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA- PHÚC YÊN- VĨNH PHÚC THEO QUAN ĐIỂM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

======

DƯƠNG MỸ LINH

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO

TRẺ 5-6 TUỔI TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA- PHÚC YÊN- VĨNH PHÚC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục học Mầm Non Tiểu ban: Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ

mầm non

Hà Nội, 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

======

DƯƠNG MỸ LINH

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO

TRẺ 5-6 TUỔI TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA- PHÚC YÊN- VĨNH PHÚC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục học Mầm Non Tiểu ban: Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ

mầm non

Người hướng dẫn khoa học: ThS Vũ Long Giang

Hà Nội, 2019

LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến toàn thể thầy cô giáo trong khoa Gíao dục Mầm Non đã tận tâm giảng dạy trong suốt quá trình em học tập tại trường

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Thầy Vũ Long Giang người đã hướng dẫn em thực hiện và hoàn thành đề tài khóa luận tốt nghiẹp của mình

Em xin chân thành cảm ơn toàn thể cán bộ, giáo viên trường Mầm non Xuân Hòa đã hết sức tạo điều kiện thuận lợi cho em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp của mình

Em rất mong nhận được những đóng góp ý kiến của các thầy, cô và các bạn đề đề tài được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Xuân Hòa, ngày tháng năm 2019 Sinh viên

Dương Mỹ Linh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan kết quả nghiên cứu đề tài “Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ Mầm non 5-6 tuổi trường Mầm non Xuân Hòa theo quan điểm tích hợp.” không có sự trùng lặp với bất kì đề tài nào khác

Xuân Hòa, ngày tháng năm 2019 Sinh viên

Dương Mỹ Linh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Giả thiết khoa học 3

7 Cấu trúc đề tài 4

NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HỌT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO TRẺ MẦM NON 5-6 TUỔI THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 5

1.1 Lịch sử nghiên cứu 5

1.1.1 Các nghiên cứu tổ chức họat động tạo hình 5

1.1.2 Các nghiên cứu về quan điểm giáo dục tích hợp 6

1.1.3 Nghiên cứu về tổ chức hoạt động tạo hình theo quan điểm tích hợp 7

1.2 Hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi 7

1.2.1 Khái niệm hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi 7

1.2.2 Vai trò của hoạt động tạo hình đối với trẻ 5-6 tuổi 7

1.2.3 Đặc điểm tạo hình của trẻ 5-6 tuổi 9

1.2.4 Nội dung của hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi 10

1.3 Quan điểm giáo dục tích hợp 13

1.3.1 Khái niệm giáo dục tích hợp 13

1.3.2 Đặc trưng của giáo dục tích hợp 13

1.3.3 Quan điểm tích hợp trong giáo dục mầm non 14

1.3.4 Sự cần thiết của việc giáo dục tích hợp theo chủ đề ở trường mầm non.

14

1.3.5 Các bước tổ chức hoạt động giáo dục tích hợp theo chủ đề ở trường mầm non 15

1.3.6 Vai trò của giáo viên trong tổ chức các hoạt động tích hợp 18

1.4 Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi theo quan điểm giáo dục tích hợp 18

1.4.1 khái niệm 18

1.4.2 Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng tích hợp về nội dung loại bài 19

1.4.3 Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng tích hợp với các môn học khác 20

Tiểu kết chương 1 24

Chương 2: NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT QUY TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA- PHÚC YÊN- VĨNH PHÚC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 25

2.1 Thực trạng khổi lớp 5-6 tuổi trường mầm non Xuân Hòa 25

2.1.1 Số lượng trẻ, giáo viên và cơ sở vật chất của khối lớp 5 tuổi 25

2.1.2 Thuận lợi 26

2.1.3 Khó khăn 27

2.1.4 Nội dung chương trình giáo dục môn tạo hình của trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Xuân Hòa năm học 2018-2019 27

2.1.5 Hình thức tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Xuân Hòa 29

2.1.6 Điều tra khảo sát trẻ học môn tạo hình lớp Mẫu giáo 5 tuổi A1 trường mầm non Xuân Hòa 31

2.2 Xây dựng quy trình tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi theo quan

điểm tích hợp 32

2.2.1 Cơ sở đề xuất quy trình 32

2.2.2 Quy trình tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Xuân Hòa theo quan điểm tích hợp 32

Tiểu kết chương 2 38

KẾT LUẬN 39

TÀI LIỆU THAM KHẢO 41 PHỤ LỤC

sự hợp nhất, sự hòa nhập và kết nối Xuất phát từ quan niệm về quá trình học tập, trong đó toàn thể các quá trình học tập góp phần hình thành ở học sinh những năng lực rõ ràng Năng lực này là một hoạt động phức hợp đòi hỏi sự tích hợp, phối hợp các kiến thức và kĩ năng Tích hợp trong giáo dục mầm non là một phương pháp giúp cho đứa trẻ nhận thức được các lĩnh vực như một thực thể trọn vẹn Nó làm cho các lĩnh vực phát triển của trẻ có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Quan điểm này giúp trẻ tự khám phá những điều chưa biết, rèn luyện cho trẻ các phương pháp

để trẻ biết các thao tác tư duy và dần dần hình thành, phát triển khả năng sáng tạo Không chỉ vậy giáo dục tích hợp với phương châm tạo điều kiện cho trẻ được thảo luận, nghĩ và làm nhiều hơn, thông qua đó sẽ phát triển ở trẻ nhiều kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi của trẻ Nó kết nối giữa các kiến thức lí thuyết và thực tiễn, giúp cho đứa trẻ có thể

tự thực hiện các thao tác tư duy, các kĩ năng theo cách tìm hiểu và nhận thức của riêng mình

Hoạt động tạo hình trong trường mầm non có vị trí quan trọng, nó góp phần không nhỏ trong việc phát triển toàn diện cho trẻ Nhờ có hoạt động tạo hình được tổ chức linh động mà ở trẻ được khơi gợi năng kiếu

về hội họa nói riêng về nghệ thuật nói chung và là tiền đề để tiến hành giáo dục thẩm mĩ cho trẻ Bên cạnh đó, hoạt dộng tạo hình còn giúp cho trẻ phát triển các kĩ năng vận động tinh, vận động thô và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các kĩ năng, hình thành những phẩm chất mang tính nền tảng đầu tiên của nhân cách

Hoạt động tạo hình được tổ chức dựa trên cơ sở tích hợp sẽ giúp cho đứa trẻ được khám phá thế giới một cách sinh động và đầy hấp dẫn

2

Trẻ sẽ lĩnh hội được các kiến thức một cách tự nhiên, hứng thú mà không mang tính bắt buộc Qua tạo hình trẻ sẽ có thêm các kiến thức trên nhiều lĩnh như toán bằng việc đếm, so sánh và phân tích các đối tượng, ; phát triển vốn từ khoa học về nghệ thuật, màu sắc, ; các kiến thức mới về tự nhiên và xã hội, Rèn luyện năng lực tư duy, khả năng quan sát kĩ năng vận động, các kĩ năng sống cần thiết như giao tiếp, kĩ năng thuyết trình, đưa ra quyết định, thương lượng, nhận xét, giải quyết vấn đề,

Trường mầm non Xuân Hòa là trường mầm non đạt chuẩn quốc gia, với đội ngũ cán bộ, giáo viên có trình độ chuyên môn sâu và một chương trình chăm sóc giáo dục phù hợp, đạt chuẩn, đáp ứng được yêu cầu giáo dục Tuy nhiên để làm tốt hơn nhiệm vụ giáo dục thì nhà trường cần có nhiều phương pháp và hình thức trong các hoạt động giáo dục hơn nữa Qua quá trình thực tập tại trường mầm non Xuân Hòa nhận thấy hoạt động tạo hình tại đây vẫn còn khô khan chưa thật sự được giáo viên

tổ chức một cách linh hoạt

Qua nghiên cứu và thực tập nhận thấy việc tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi theo quan điểm tích hợp là hoàn toàn phù hợp với trẻ, trên cơ sở này đề tài " Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Xuân Hòa- Phúc Yên- Vĩnh Phúc theo quan điểm tích hợp" được lựa chọn làm đề tài khóa luận tốt nghiệp

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của tổ chức hoạt động tạo hình theo quan

điểm tích hợp

- Nghiên cứu thực trạng tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non Xuân Hòa

3

- Xây dựng quy trình tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi theo quan điểm tích hợp

4 Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Mối liên hệ giữa tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi theo quan điểm tích hợp

- Khách thể nghiên cứu: Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu về hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi thuộc năm học 2018- 2019 của toàn bộ khối lớp trẻ 5-6 tuổi trương mầm non Xuân Hòa

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Quan điểm nghiên cứu

Quan điểm tích hợp: là sự kết hợp tổng hòa giữa các đối tượng thành một thể thống nhất thể hiện bản chất của các đối tượng

Quan điểm lấy người học làm trung tâm: người học là chủ thể tri thức

vì vậy khi dạy học phải hướng vào người học, tạo mọi điều kiện tốt nhất cho người học tiếp nhận tri thức một cách tốt nhất

Quan điểm biện chứng: những mối liên hệ và sự phát triển của các đối tượng trong giáo dục

5.2 Nghiên cứu cụ thể

Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phương pháp phân tích, tổng hợp

Phương pháp giả thuyết, chứng minh

Phương pháp quan sát, điều tra

Phương pháp trò chuyện

6 Giả thiết khoa học

Nếu đề tài khoá luận xây dựng được quy trình tổ chức HĐTH theo QĐTH thì sẽ nâng cao chất lượng giáo dục trong hoạt động tạo hình cho trẻ trường mầm non Xuân Hòa

5

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HỌT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO TRẺ MẦM NON 5-6 TUỔI THEO QUAN ĐIỂM

TÍCH HỢP

1.1 Lịch sử nghiên cứu

1.1.1 Các nghiên cứu tổ chức họat động tạo hình

Đã có nhiều tác giả nghiên cứu về tổ chức HĐTH trong đó có các tác giả:

Trên thế giới có công trình nghiên cứu của tác giả Akiyóhi Tori, (2016) Đọc vị trẻ qua nét vẽ ( Lý thuyết và thực hành), NXB Lao động

Tác giả đã nghiên cứu về cách học và cách chơi cùng trẻ qua cách vẽ tranh Thông qua đó giúp ta phán đoan những suy nghĩ và tính cách của trẻ Hơn thế nữa còn có thể quan sát sự thay đổi, trưởng thành qua sự tiến bộ của trẻ

Ở Việt Nam có các nghiên cứu sau:

Nghiên cứu của Nguyễn Quốc Toản về tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non đã đưa ra:

“Đặc điểm phát triển hoạt động tạo hình của trẻ lứa tuổi mầm non; mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non; các phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ lứa tuổi mầm non; các hình thức tổ chức hoạt động tạo hình ở trường mầm non”.-Tài liệu số 1, NXB ĐHSP

“Giáo án chương trình tạo hình; phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình ở trường mầm non; tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm nghệ thuật tạo hình và phát triển năng lực cảm thụ thẩm mĩ; tổ chức hoạt động vẽ cho trẻ lứa tuổi mầm non; tổ chức hoạt động nặn cho trẻ lứa tuổi mầm non; tổ chức hoạt động xé dán cho trẻ lứa tuổi mầm non; tổ chức hoạt động chắp ghép và trò

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Giang về phương pháp tổ chức hoạt động hình đã đưa ra:

“Vai trò của hoạt động tạo hình đối với sự phát triển của trẻ, chương trình hoạt động tạo hình ở trường mầm non, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ”.- Tài liệu số 1

“Phương pháp tổ chức hoạt động vẽ; phương pháp tổ chức hoạt động nặn; phương pháp tổ chức hoạt động xé, cắt dán; tổ chức hoạt động chắp ghép cho trẻ mầm non”.- Tài liệu số 2

1.1.2 Các nghiên cứu về quan điểm giáo dục tích hợp

Tác giả Nguyễn Thị Hòa, giáo dục tích hợp ở bậc học Mầm Non, NXB ĐHSP

“Giáo trình giáo dục tích hợp bậc mầm non kế thừa, tiếp nối những công trình nghiên cứu về giáo dục mầm non và giáo dục tích hợp ở bậc mầm non Đồng thời giáo trình cập nhật xu thế phát triển của khao học giáo dục Mầm Non trên thế giới, trong khu vực và trong nước nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu đào tạogiáo viên hệ cử nhân chuyên ngành giáo dục Mầm non trng giai đoạn hiện nay” tr5,Giáo dục tích hợp ở bậc học Mầm Non

Tài liệu học tập về phương pháp dạy học theo hướng tích hợp của TS Nguyễn Văn Tuấn trình bày chi tiết các vấn đề về: Cơ sở chung cho việc đào tạo tích hợp, dạy học tích hợp, phương pháp dạy theo quan điểm định hướng giải quyết vấn đề và định hướng hoạt động

7

1.1.3 Nghiên cứu về tổ chức hoạt động tạo hình theo quan điểm tích hợp

Có rất nhiều nghiên cứu về phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cũng như phương pháp dạy học theo quan điểm tích hợp khác nhau

Có một số nghiên cứu về phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình theo quan điểm tích hợp nhưng chủ yếu là dành cho học sinh tiểu học và trung học

cơ sở Hiện nay chưa có đề tài nào nghiên cứu về việc " Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Xuân Hòa theo quan điểm tích hợp."

1.2 Hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi

1.2.1 Khái niệm hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi

Hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non 5-6 tuổi là một hoạt động giáo dục nằm trong hệ thống chương trình giáo dục ở bậc học mầm non phù hợp với tâm lí và nhận thức của trẻ 5-6 tuổi Thông qua hoạt động tạo hình , trẻ được trải nghiệm, làm quen với màu sắc, đường nét, hình khối,… sản phẩm độc đáo

và rèn luyện các kĩ năng vận động tinh, khéo léo của đôi bàn tay hơn thế nữa trẻ còn được phát triển trí tưởng tượng óc sáng tạo Hoạt động này trong giáo giục mầm non được xếp vào lĩnh vực giáo dục thẩm mĩ

1.2.2 Vai trò của hoạt động tạo hình đối với trẻ 5-6 tuổi

Hoạt động tạo hình với sự phát triển thể chất của trẻ:

Khi tham gia hoạt động tạo hình trẻ được phát triển về các kx năng vận động tinh và kĩ năng vận động thô thông qua các trò chơi tạo hình hoặc tham gia vào các hạt động sáng tạo nghệ thuật như vẽ, nặn, xé, dán,… cùng với đó

là niềm ham mê ham khám phá sẽ tác động đến tàn bộ hoạt động cảu các hệ

cơ quan của cơ thể giúp trẻ có tinh thàn thoải mái, tự tin, hứng khởi, làmcho giờ học của trẻ được linh động và trở nên nhẹ nhàng

Hoạt động tạo hình với sự phát triển nhận thức:

Đây là một trong những hoạt động học tập mang tính tư duy, hình tượng cao trong các hoạt động học tập của trẻ ở trường mầm non Chính vì vậy nó đòi hỏi trẻ khi tham gia học tập phải liên tục tưởng tượng và sáng tạo

tự tin hơn khi trẻ được tự giới thiệu về sản phẩm của mình

Hoạt động tạo hình đối với giáo dục đạo đức, tình cảm và kĩ năng xã hội:

Hoạt động tạo hình góp phần tạo nên nhân cách của trẻ, tạo cho trẻ cmả xúc yêu, ghét và từ đó trẻ biết bộc lộ cảm xúc của Nhận thức được cái đẹp, cái xấu, phân biệt được đúng sai từ đó trẻ sẽ có thái độ tích cực khi có được

sự khích lệ tạo điều kiện cho trẻ hình thành ý thức cộng đồng, sự quan tâm, chia sẻ với những người xung quanh Các kĩ năng cần thiết được xây dựng và củng cố như kĩ năng giao tiếp xã hội, kĩ năng tương tác, hoạt động nhóm Biết phối hợp cùng bạn bè và nhường nhịn nhau khi chơi, học tập và rèn luyện Hình thành ở trẻ những phẩm chất tốt đẹp như yêu lao động thái độ tích cực, trân trọng những sản phẩm của mình tạo ra

Hoạt động tạo hình đối với sự phát triển thẩm mĩ:

Tạo hình được coi như một cái nôi, nền tảng cho việc giáo dục thẩmmĩ Qua đó trẻ được làm quen thực hành với cái đẹp trong ca đời sống sinh hoạt hằng gày và trong nghệ thuật phù hợp với độ tuổi như màu sặc diệu kì, hình khối sinh động, hình dạng phong phú và sự biến đổi của chúng với các tác động khác nhau Từ đó trẻ thêm yêu thích thiên nhiên, yêu cuộc sống, biết bảo

vệ và sáng tạo cái đẹp

Hoạt động tạo hình chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1:

Với những kiến thức, kĩ năng sơ đẳng mà trẻ thu thập được từ hoạt động tạo hình sẽ giúp trẻ tự tin bước vào lớp 1

9

1.2.3 Đặc điểm tạo hình của trẻ 5-6 tuổi

Đặc điểm, khả năng thể hiện bằng đường nét:

Trẻ 5-6 tuổi đa có sự phát triển mạnh vẽ về thể lực và sự khéo léo của đôi bàn tay Vì vậy trẻ có thể miêu tả được các đường nét, màu sắc, hình dạng của các sự vật hiện tượng một cách chính xác và sinh động hơn khi thể hiện các sản phẩm tạo hình thông qua các hình thức như vẽ, nặn, xé, dán Trẻ biết

ìm kiếm cái đẹp trong tranh ảnh, đồ dùng, đồ chơi, trong thiên nhiên và nhận biết được sự biến đổi của chúng Trẻ có thể diễn tả cảm xúc của mình bằng lời

và sản phẩm sáng tạo của mình một cách có chủ đích Trẻ cũng đã biết tham gia thỏa luận với các bạn trong nhóm để đưa ra những quyết định, lựa chọn chung khi hoạt động tập thể Biết tự giới thiệu về sản phẩm của mình một cách trôi chảy và nhận xét, nêu lên những cảm nghĩ về sản phẩm của các bạn khác Từ đó trẻ có thể hệ thống hóa và chuẩn xác các biểu tượng, biết nâng cao chất lượng trong sản phẩm tạo hình của mình đồng thời tạo bước đệm vững chắc, phát triển khả năng tạo hình trong tương lai

Đặc điểm, khả năng thể hiện bằng màu sắc:

Trẻ vẽ màu bằng cách bắt chước và không bắt chước Hầu như trẻ vẫn còn vẽ màu tùy ý nên trẻ có thể vẽ màu bắt chước kiểu thuộc lòng hoặc vẽ màu không bắt chước kiểu ngẫu nhiên không có logic

Ở tuổi này một số trẻ đã có cảm giác về màu sắc, khả năng quan sát để phát hiện ra sự linh hoạt biến đổi và phối hợp màu sắc Tính tích cực quan sát

và nhận thức chính là điều kiện giúp trẻ biết sử dụng màu sắc để miêu tả đối tượng và thể hiện ý tưởng tình cảm của mình

Đặc điểm kả năng xây dựng bố cục:

Trẻ biết tạo bố cục tranh với thế câ bằng qua cách sắp xếp đối xứng và khộng đối xứng Trẻ biết dùng cách sắp xếp thể hiện sự vận động, hành động

và các mối quan hệ giữa các sự vật để tạo nên một không gian có chiều sâu Tính nhịp điệu trong tranh vẽ được thể hiện ở nhiều vẻ: bằng sự sắp xếp lặp đi lặp lại của các hình ảnh cùng loại, bằng sự sắp xếp đan xen các hình ảnh không cùng loại, bằng sự phân biệt, thể hiện quan hệ chính phụ,…

10

1.2.4 Nội dung của hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi

Để hình thành và phát triển khả năng nhận thức thẩm mĩ và hoạt động thực tiễn cho trẻ, ngườ ta phân các nội dung giáo dục và phát triẻn của hoạt động tạo hình thành 4 nhóm:

Nhóm 1: các kiến thức kĩ năng, năng lực thể hiện vật mẫu đơn giản

Về sự thể hiện hình dạng:

Nội dụng miêu tả nhằm giúp trẻ thể hiện hình dạng: có thể cho trẻ miêu

tả các vật mẫu có hình dạng khối lăng trụ: Cần cho trẻ tập phát triển và thể hiện nét khác biệt, độc đáo trong hình dáng của các vật mẫu

Về sự thể hiện khích thước của các vật mẫu và các bộ phận của chúng:

Trẻ phải thể hiện được quan hệ, tỉ lệ, kích thước của các bộ phận có hình thù, màu sắc khác nhau trong một vật mẫu để sau này trẻ sẽ thể hiếnự tương quan về kích thước của các hình ảnh trong một bức tranh theo chủ đề

Trẻ cần tập ước lượng bằng mắt và xác định xem vật này lớn hơn vật kia bao nhiêu lần

Về sự thể hiện cấu trúc:

Cho trẻ chuyển từ việc thể hiện các vật mẫu có hình thù cấu trúc đơn giản sang miêu tả một cách chính xác hơn, đầy đủ hơn, những vật mẫu có các chi tiết, bộ phận khác nhau về hình thù phức tạp hơn về cấu trúc cũng như quan hệ không gian giữa các bộ phận

Cho trẻ tập thể hiện các đặc điểm, tính chất đặc thù riêng của các vật mẫu để làm nổi bật nét độc đáo trong hình dạng và cấu trúc của chúng

Về sự thể hiện màu sắc:

Trẻ phải xác định được từ hai, ba rồi bốn,… sắc thái của một màu Trẻ cần phải thấy được sự biến đổi màu sắc của mọi vật tùy theo sự thay đỏi của điều kiện: thời gian, không gian, thời tiết, độ chiếu ánh sáng Trẻ cần phải biết được con người cũng có thể thay đổi màu sắc của một số sự vật xung quanh theo ý mình, theo cảm nghĩ cá nhân: quét sơn, quét vôi, treo rèm, tạo màu sắc cho đò vật,…

11

Nhóm 2: Các kiến thức, các kĩ năng, năng lực giúp trẻ thể hiện một nội dung mạch lạc

* Thể hiện bố cục trong không gian

Xê dịch các hình để có các vị trí khác nhau không phỉa là việc khó: trong- ngoài, trên – dưới, trái – phải,… song thể hiện trên mặt phẳng không gian hai chiều của tờ giấy vẽ làm sao cho ngưỡi xem hiểu được đây là sự kiện

gì hay cảnh thiên nhiên nà lại là việc khá phức tạp

Nội dung chương trình hoạt động tạo hình cần phải tập trung bồi dưỡng cho trẻ khả năng tư duy, tri giác giúp trẻ từng bước xác định đượcc quan hệ không gian ba chiều với khôn gian hai chiều

* Về sự thể hiện kích thước tương đốivà tư thế của các hình ảnh:

Trẻ tập thể hiện sự khác biệt trong hình ảnh của người, con vật với nhiều tư thế khác nhau như đối mặt, xoay nghiêng hay quay lưng lại

Về cách thể hiện sự vận động:

Một số vận động đơn giản của cơ thể như giơ tay thẳng lên hay giơ tay sang ngang thì trẻ có thể làm được còn các động tác phức tạp hơn như thay đỏi phần mình thì chỉ một số ít trẻ làm được

Nhóm nội dung 3: Các tri thức, kĩ năng, năng lực trang trí

Về sự sắp xếp vị trí không gian cả bố cục trang trí

12

Trẻ cần làm quen và sử dụng tính nhịp điệu của sự sắp xếp các hình trang trí Làm quen với cachs sắp xếp theo bố cục hàng lối rồi bố cục mạng với các bố cục phức tạp dần:

- Lập đi lập lại các họa tiết giống nhau

- Xen kẽ các họa tiết khác nhau

- Tạo mạng hàng lối heo nhịp lặp lại và nhịp xen kẽ

Khi đã thành thục với bố cục hàng lối và bố cục theo mạng, trẻ có thể tập xây dựng các bố cục trang trí đăng đối đơn giản như: trang trí trong các hình khuân hình hình học, các hình tự nhiên, hình dáng đồ vật,…Trẻ cs thể tập tạo các bố cục tự do với cấu trúc bất đối xứng

Về sự lựa chọn hình dáng họa tiết:

Trẻ cần tập sử dụng các hình tự nhiên đơn giản trong tự nhiên làm họa tiết( hoa, lá,…)

Trẻ phải học cách nhấn bút mạnh hoặc nhẹ đối với mức độ khác nhau tùy theo ý muốn để tạo nên các sắc thái màu, đường nét,… với các tính chất khác nhau đã gây nên sức truyền cảm

Ngoài ra trẻ còn cần làm quen với các kĩ thuật tạo bề mặt như: in ấn, phun, thổi, bắn, cào xước,…

Về kiến thức và kĩ năng xếp dán:

Các kĩ thuật xé, vo cuấn giấy,… cũng cần được luyện tập và sử dụng linh hoạt tùy theo nội dung nghệ thuật và ý tưởng biểu cảm

Về các kiến thức và kĩ năng nặn:

Cần phát triển các thao tác tay nhằm giúp trẻ tạo nên các hình khối tròn, các bản dẹt và từ đó tạo nên các hình thù khác nhau Trẻ có thể tập sử dụng dao nặn, tập nặn từ một khối đất rồi tập nặn gắn ghép từ các bộ phận

1.3 Quan điểm giáo dục tích hợp

1.3.1 Khái niệm giáo dục tích hợp

Giáo dục tích hợp là một quan niệm về quá trình học tập trong đó toàn thể các quá trình học tập góp phần hình thành ở người học những năng lực rõ ràng, có dự tính trước cho những người học nhằm phục vụ cho các quá trình học tập tương lai, hoặc nhằm hòa nhập học sinh vào cuộc sống lao động Như vậy, giáo dục tích hợp làm cho quá trình học tập có ý nghĩa

1.3.2 Đặc trưng của giáo dục tích hợp

Mục tiêu của giáo dục tích hợp là làm cho quá trình học tập có ý nghĩa, hình thành ở học sinh những kĩ năng chung giúp họ có thể huy động kiến thức một cách có hiệu để giải quyết vấn đề và thích nghi với mọi tình huống khó khăn bất ngờ

Giáo dục tích hợp nói lên mục đích của quá trình học một cách rõ rệt, giúp người học tìm ra đực cái cốt lõi của vấn đề

Giáo dục tích hợp giúp cho học sinh biết vận dụng tri thức trong các tình huống và biết liên kết mối quan hệ của các kiến thức đã được học

Chính sự tích hợp của nhiều lĩnh vực khác nhau làm giảm bớt sự chồng chéo về nội dung học tập khiến người học được thoải mái và luôn nỗ lực vượt

14

qua khó khăn để chiếm lĩnh tri thức của lịch sử xã hội loài người Bỏ qua tâm

lí “ phải học”, giúp cho giờ học trở nên nhẹ nhàng, sinh động

1.3.3 Quan điểm tích hợp trong giáo dục mầm non

Giáo dục tích hợp ở bậc mầm non chính là quá trình tác động sư phạm

một cách phù hợp vào sự phát triển tình cảm, đạo đức, trí tuệ của trẻ, cho trẻ được tham gia vào nhiều hoạt động theo chủ đề nhằm cung cấp cho trẻ cơ hội được học tập và rèn luyện để trở thành “nhà nghiên cứu”, trẻ tích cực nănhg động trong việc tìm hiểu, khám phá, kích thích trẻ tư duy tích cực, vận dụng các kiến thức, kĩ năng, lựa chọn và ra quyết định đúng trong hoàn cảnh có ý nghĩa đối với cuộc sống thực của chúng

Giáo dục tích hợp trong giáo dục mầm non được hiểu và thể hiện trong

quá trình chăm sóc – giáo dục trẻ Trong giai đoạn hiện nay, việc xây dựng chương trình giáo dục mầm non không nên xuất phát từ logic phân chia cụ thể thành các môn học như ở trường phổ thông mà phải dựa trên những yêu cầu hình thành năng lực chung nhằm hướng tới sự phát triển toàn diện của trẻ, đặt nền tảng ban đầu cho việc hình thành nhân cách con người Việt Nam

Giáo dục tích hợp ở trường mầm non là hoạt động giáo dục tích hợp theo chủ đề

1.3.4 Sự cần thiết của việc giáo dục tích hợp theo chủ đề ở trường mầm non

Dựa vào mục tiêu giáo dục mầm non là hình thành ở trẻ những phẩm chất, tính cách và kĩ năng sống hù hợp với độ tuổi như mạnh dạn, tự tin, tự lực, sáng tạo, linh hoạt, dễ hòa nhập, dễ chia sẻ, dễ hợp tác,… giúp cho trẻ dễ dang thích nghi với cuộc sống, chuẩn bị kiến thức nhất định cho trẻ vào lớp một và các bậc học sau

Trẻ lứa tuổi mầm non có nhu cầu hoạt động rất sớm vì chúng rất tò mò

về thế giới xung quanh, luôn muốn tìm hiểu, khám phá và chính vì vậy mà nhu cầu nhận biết thế giới xung quanh của trẻ trở thành chất xúc tác giúp trẻ tích cực tham gia các hoạt động Việc hướng dẫn cho trẻ lĩnh hội các tri thức nhân loại khác nhau là rất quan trọng, bởi lẽ chính thao tác trí tuệ tạo điều kiện phát triển tính thích cực của trẻ, hình thành hệ thống thao tác trí tuệ giúp

15

trẻ lĩnh hội những tri thức mới, thông tin mới về thế giới xung quanh Qúa trình lĩnh hội tri thức cũng như hiệu quả của quá trình ấy phụ thuộc vào sự sáng tạo, óc quan sát, tính tự lập, đặc biệt là sự nỗ lực trí tuệ của trẻ Mà muốn đứa trẻ bộc lộ được những phẩm chất thì phải tạo diều kiện cho trẻ được đứng

ở vị trí “ nhà nghiên cứu” để tìm ra con đường giải quyết nhiệm vụ nhận thức một cách đúng đắn Giáo dục tích hợp theo chủ đề đã đáp ứng được điều kiện này Việc tổ chức các hoạt động giáo dục tích hợp theo chủ đề ở trường, lớp mầm non giúp trẻ nhanh chóng thích ứng, hòa nhập tích cực vào các mối quan

hệ xã hội, tạo điều kiện cho trẻ hoạt động một cách chủ động, tích cực và sáng tạo theo khả năng, theo nhu cầu, hứng thú của trẻ

Trong xu thế đổi mới và phát triển của ngành mầm non hiện nay cần có nhiều cách tiếp cận mới về nội dung, phương pháp cũng như hình thức giáo dụctrẻ Một trong những cách tiếp cận ấy là tiếp cận tích hợp theo chủ đề ở trường mầm non

Phương pháp tiếp cận này dựa trên quan điểm giáo dục “lấy trẻ làm trung tâm” của Dewey, giáo dục trẻ cần dựa trên đặc điểm cá nhân, phù hợp với nhu cầu, hứng thú và nguyện vọng, sở thích của trẻ trên nguyên tắc tự ngyện, chủ động, tích cực tham gia vào hoạt động cá nhân, của nhóm ở nhà cũng như ở trường mầm non

1.3.5 Các bước tổ chức hoạt động giáo dục tích hợp theo chủ đề ở trường mầm non

Lưu ý khi lựa chọn chủ đề:

+ Chủ đề phải có sự liên quan mật thiết với nhau, với cuộc sống, gần gũi với trẻ

+ Lưu ý tích hợp nhiều kiến thức khác nhau của môn học

+ Chủ đề được lựa chọn phải có nội dung, kiến thức phong phú để trẻ khám phá Thể hiện được nhiệt huyết của giáo viên và đảm bảo an toàn với trẻ

- Xâydựng mạng nội dung và mạng hoạt động của chủ đề đã chọn:

+ Mạng nội dung là hình thức thể hiện các ý tửng về nội dung, về các khái niệm, kiến thức cần cung cấp cho trẻ Để xây dựng được mạng nội dung, giáo viên cần có kiến thức về chủ đề để đưa vào chủ đề những tri thức cung cấp cho trẻ một cách hiệu quả nhất

+ Mạng hoạt động là các hoạt động được dự thảo sẽ được giáo viên tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động, trải nghiệm và sáng tạo để lĩnh hội những tri thức được xác định ở mạng nội dung

- Lựa chọn những tri thức cơ bản và ngôn ngữ phù hợp với chủ đề và lứa tuổi trẻ sẽ sử dụng trong quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ tham gia, khám phá

- Dự kiến môi trường tổ chức hoạt động như trong lớp, ngoài trời,… và lựa chọn, chuẩn bị các đồ dùng, dụng cụ hỗ trợ học tập

- Xây dựng mục lục về hoạt động cụ thể ở từng góc phải dựa vào những quy dịnh chung của Bộ giáo dục kết hợp với đan cài, lồng ghép các hoạt động giáo dục cụ thể khi tiến hành chủ đề

- Lập kế hoạch theo chủ đề và phân nhóm linh hoạt: đây là khâu đầu tiên trongcông tác tổ chức giáo dục và là định hướng trong hoạt động của giáo viên và trẻ

Cấu trúc của một bản kế hoạch giáo dục gồm có

+ Mục tiêu giáo dục: là mục tiêu cụ thể đặt ra trong hoạt động gáio dục

+ Tiến hành thực hiện hoạt đông giáo dục

* Bước 2: triển khai thực hiện hoạt động

- Giới thiệu chủ đề: là cách giáo viên dẫn dắt trẻ vào bài học một cách tự nhiên tùy theo mục đích của giáo viên, giáo viên có thể sử dụng nhiều phươg pháp như đàm thoại, sử dụng trò chơi, câu đố, bài thơ, bài hát,…phù hợp với nhu cầu và hứng thú của trẻ

- Khám phá chủ đề: việc khám phá chủ đề này cần được đi theo một logic đảm bảo cho trẻ khám phá trong cả quá trình dài nhiều ngày hoặc nhiều tuần

- Kết thúc chủ đề: chủ đề được kết thúc khi các kiến thức đã được trẻ lĩnh hội hết, không thể kết nối theo logic nữa hoặc khi trẻ không còn hứng thú với chủ

đề đó nữa giáo viên có thể kết thúc bằng nhiều cách khác nhau như cho trẻ trưng bày các sản phẩm đã được trẻ làm ra hoặc trò chuyện với trẻ về nội dung dã được học tùy theo mục đích giáo dục của giáo viên, lưu ý đến hứng thú của trẻ

- Đánh giá kết quả hoạt động của trẻ: sau khi kết thúc mỗi chủ đề giáo viên cần đánh giá để đưa ra những kinh nghiệm đồng thời phát hiện ra những khả năng của trẻ, phát hiện mặt tích cực, hạn chế còn tồn tại để xây dựng chủ đề tiếp theo được tốt hơn, hoàn chỉnh hơn

Các bước đánh giá hoạt động của trẻ theo chủ đề:

+ Thu thập thông tin để xác định nhu cầu, hiểu biết, kĩ năng của trẻ

18

+ So sánh kiến thức và kĩ năng đã đạt được sau chủ đề với những chủ đề trước

đó

+ So sánh kiến thức và kĩ năng của trẻ với mục tiêu, yêu cầu đã đặt ra

1.3.6 Vai trò của giáo viên trong tổ chức các hoạt động tích hợp

Giáo viên cần xác định được các mức độ phát triển khác nhau của trẻ

và khả năng, nhu cầu, hứng thú của trẻ,… Trên cơ sở đó lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch nhằm giúp trẻ lĩnh hội tri thức xã hội, rèn luyện các

kĩ năng cần thiết phù hợp với lứa tuổi trẻ

Giáo viên là người hướng dẫn trẻ, tạo điều kiện cho trẻ được khám phá thế giới hiện thực xung quanh Trong suốt quá trình trẻ tham gia hoạt động nhiệm vụ của giáo viên là phải duy trì hứng thú của trẻ vào hoạt động khám phá, trải nghiệm làm phong phú thêm vốn tri thức, kinh nghiệm của trẻ Giáo viên phải thường xuyên thay đổi hình thức hoạt động đa dạng Linh hoạt xử lí các tình huống sư phạm mới nảy sinh, giúp đỡ trẻ đúng lúc để thúc đẩy tư duy của trẻ, luôn động viên, khích lệ tinh thần trẻ để hoạt động giáo dục đạt kết quả như mong đợi

Giáo viên cần đánh giá được mức độ nhận biết, kĩ năng của trẻ sau mỗi hoạt động giáo dục từ đó rút ra kinh nghiệm cho bản thân đồng thời thấy được khả năng của từng trẻ để tạo điều kiện phát huy cũng như những mặt còn hạn chế, kịp thời đưa ra những biện pháp can thiệp kịp thời

1.4 Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi theo quan điểm giáo dục tích hợp

1.4.1 khái niệm

Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi theo quan điểm giáo dục tích hợp được hiểu là phương pháp đan cài, lồng ghép, đan xen giữa hoạt động tạo hình với các hoạt động giáo dục khác Trong giáo dục mầm non chưa phân rõ các lĩnh vực môn học vì vậy trong hoạt động tạo hình có thể tích hợp nhiều loại tạo hình với nhau như tích hợp giữa vẽ, nặn, xé dán,…hay tích hợp nhiều loại chất liệu khác nhau Ngoài ra còn có thể tích hợp hoạt động tạo hình với nhiều lĩnh vực phát triển khác

19

Hiện nay trên thế giới đã có phương pháp giáo dục tích hợp STEAM, đây là phương pháp giáo dục được xây dựng để tích hợp năm lĩnhvực chính là khoa học, công nghệ, kĩ thuật, nghệ thuật và toán học Phương pháp này làm tăng tính tò mò tự nhiên và sự hứng thú của trẻ trong quá trình xây dựng nền tảng kiến thức cho các cấp học tiếp theo Đây là một phương pháp tiếp cận giáo dục kiểu mới trong đó quá trình học tập và kết quả đều được coi trọng

như nhau

1.4.2 Tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng tích hợp về nội dung loại bài

Tích hợp với các loại tạo hình khác nhau:

Hình thức tổ chức này được hiểu là sự kết hợp các kĩ năng tạo hình với nhau trong cùng một tiết học Trẻ không chỉ được theo đuổi một loại kĩ năng tạo hình mà còn có thể tham gia vào các kĩ năng khác Chẳng hạn như trẻ có thể vẽ, nặn, xé dán, chắp ghép,… trong cùng một tiết học tùy theo khả năng, năng lực và hứng thú của trẻ

Ví dụ:

Đề tài: đàn gà trong sân

Giáo viên có thể chia nhóm và giao nhiệm vụ cho trẻ làm theo các kĩ năng khác nhau:

Nhóm 1: xé dán các chú gà con

Nhóm 2: tô màu cho mẹ gà

Nhóm 3: làm tổ cho các quả trứng bằng rơm

Nhóm 4: nặn các quả trứng gà

Cho trẻ lựa chọn thỏa thích các nhiệm vụ và tham gia vào các nhiệm vụ

đó Có thể cho trẻ luân phiên đổi các nhiệm vụ với nhau

Tích hợp tạo hình với các chất liệu khác nhau:

Khi tham gia vào hoạt động tạo hình, để tạo ra sản phẩm đẹp mang tính dáng tạo cao trẻ có thể kết hợp sử dụng nhiều loại chất liệu khác nhau như