Đề xuất giải pháp lựa chọn nhà thầu cho dự án trạm bơm tiêu văn khê

Theo Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013: "Đấu thầu là quá trình lựachọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tưvấn, mua sắm hàng hóa,

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đề tài luận văn này là sản phẩm nghiên cứu của riêng cá nhân tôi Các sốliệu và kết quả trong luận văn là hoàn toàn trung thực và chưa được ai công bố trong tất

cả các công trình nào trước đây Tất cả các trích dẫn đã được ghi rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày 16 tháng 03 năm 2018

Tác giả luận văn

Lê Thanh Hồng

LỜI CẢM ƠN

Với sự nỗ lực của bản thân cùng với sự giúp đỡ tận tình của thầy cô, đồng nghiệp, bạn

bè và gia đình, tác giả hoàn thành luận văn.Tác giả xin chân thành bày tỏ lòng biết ơnsâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Trọng Hoan, người đã tận tình hướng dẫn và vạch ranhững định hướng khoa học, chỉ bảo và đóng góp các ý kiến quý báu trong suốt quátrình thực hiện luận văn

Tác giả cảm ơn các thầy cô giáo và cán bộ viên chứcTrường Đại học Thủy lợi, cám ơntập thể lớp cao học 22QLXD22, cũng như sự giúp đỡ của Ban Quản Lý Dự Án Đầu tưXây dựng Công trình Nông nghiệp và PTNT Thành Phố Hà Nội cùng gia đình đã độngviên, khích lệ, tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt cho tác giả trong thời gian hoànthành luận văn

Do thời gian và kiến thức còn hạn chế nên luận văn có những thiếu sót, tác giả rấtmong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của thầy cô, đồng nghiệp để giúp tác giảhoàn thiện kiến thức

Trân trọng cảm ơn!

iii 3

MỤC LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG VÀ ĐẤU THẦU TRONG XÂY DỰNG 5

1.1 Khái niệm về dự án và đấu thầu xây dựng: 5

1.1.1 Khái niệm Dự án đầu tư xây dựng công trình 5

1.1.2 Phân loại dự án đầu tư xây dựng công trình 5

1.1.3 Trình tự thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình 6

1.1.4 Một số khái niệm về đấu thầu xây dựng: 6

1.2 Vai trò của công tác đấu thầu đối với hiệu quả thực hiện của dự án đầu tư xây dựng công trình 9

1.2.1 Vai trò của đấu thầu trong xây dựng cơ bản 10

1.3 Công tác lựa chọn nhà thầu trong các dự án đầu tư xây dựng 12

1.3.1 Một số cách tiếp cận công tác đấu thầu trên thế giới 12

1.3.2 Một số bài học kinh nghiệm rút ra từ quy trình đấu thầu của các tổ chức và quốc gia trên thế giới 18

1.4 Giới thiệu về dự án Trạm bơm tiêu Văn Khê 18

1.4.1 Thông tin chính của dự án 22

1.4.2 Tổng mức đầu tư của dự án ( tạm tính): 454.778.000.000 đồng 24

1.4.3 Đặc điểm của công trình trạm bơm 25

Kết luận Chương 1 27

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU THẦU XÂY DỰNG 29

2.1 Hệ thống văn bản pháp lý liên quan đến công tác đấu thầu 29

2.1.1 Quá trình hoàn thiện hệ thống văn bản Pháp luật về đấu thầu 29

2.1.2 Phạm vi áp dụng luật đấu thầu 34

2.1.3 Phân tích, so sánh một số điểm mới trong Luật đấu thầu năm 2013 35

2.2 Cơ sở lựa chọn hình thức, phương thức đấu thầu trong xây dựng 37

2.2.1 Các hình thức đấu thầu trong xây dựng 37

2.2.2 Các phương thức đấu thầu 40

iii 4

2.3 Vai trò của chủ đầu tư và các đơn vị có liên quan đối với hiệu quả của công tác đấu thầu 42

2.3.1 Vai trò của chủ đầu tư 42

2.3.2 Vai trò của tư vấn đấu thầu 43

2.3.3 Vai trò của các tổ chức tư vấn thiết kế 43

2.3.4 Vai trò của các nhà thầu 45

2.4 Trình tự thực hiện đấu thầu 47

2.5 Nguyên tắc lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu 48

2.6 Nguyên tắc lựa chọn các chỉ tiêu, yêu cầu kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu 51

Kết luận chương 2 53

CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP LỰA CHỌN NHÀ THẦU CHO DỰ ÁN TRẠM BƠM TIÊU VĂN KHÊ 54

3.1 Thực trạng công tác đấu thầu tại Ban Quản Lý Dự Án Đầu tư Xây dựng Công trình Nông nghiệp và PTNT Thành Phố Hà Nội 54

3.1.1 Cơ cấu tổ chức của Ban QLDA, nhân sự tham gia hoạt động đấu thầu 54

3.1.2 Kết quả thực hiện công tác đấu thầu tại Ban QLDA 55

3.1.3 Một số tồn tại, hạn chế ảnh hưởng đến kết quả đấu thầu của các dự án tương tự đã thực hiện tại Ban quản lý 59

3.2 Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng lựa chọn nhà thầu cho dự án Trạm bơm tiêu Văn Khê 62

3.2.1 Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và quy trình lựa chọn nhà thầu 62

3.2.2 Xây dựng kế hoạch lựa chọn nhà thầu phù hợp với tiến độ của dự án 75

3.2.3 Tiêu chuẩn hóa các tiêu chí lựa chọn nhà thầu 88

3.2.4 Lựa chọn các chỉ tiêu, yêu cầu kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu và các tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu nhằm nâng cao chất lượng nhà thầu 90

3.2.5 Một số giải pháp khác 109

Kết luận chương 3 116

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 117

KẾT LUẬN 117

KIẾN NGHỊ 117

TÀI LIỆU THAM KHẢO 119

v

6 vii

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 1.1 Khái quát hoạt động đấu thầu 8

Hình 1.2 Bản đồ Việt Nam và vùng vị trí của dự án 20

Hình 1.3 Bản đồ Hà Nội và vùng vị trí của dự án 21

Hình 1.4 Sơ đồ vị trí vùng dự án trên bản đồ Quy hoạch chung xây dựng 22

Hình 2.1 Sơ đồ các bước thực hiện lựa chọn nhà thầu [7][8] 47

Hình 3.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Ban QLDA hiện nay 54

Hình 3.2 Sơ đồ tổ chức của Ban QLDA sau khi đã thay đổi 63

7 vii

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Kết quả thực hiện mua sắm tập trung tại cơ quan dịch vụ mua sắm công ở

Anh [4] 15

Bảng 3.1 Tổng hợp các gói thầu đã thực hiện trong năm 2015 57

Bảng 3.2 Phân chia công việc tại tổ chuyên gia đấu thầu 63

Bảng 3.3 Phần công việc đã thực hiện theo kế hoạch lựa chọn nhà thầu 77

Bảng 3.4 Phần công việc không áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu 78

Bảng 3.5 Bảng đề xuất kế hoạch lựa chọn nhà thầu 83

TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam

UBND : Uỷ ban nhân dân

XDCB : Xây dựng cơ bản

viii 9

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đối với các dự án đầu tư xây dựng, để nâng cao chất lượng công trình, sử dụng tiếtkiệm, hiệu quả vốn đầu tư, nhiệm vụ đầu tiên và hết sức quan trọng là lựa chọn cácđơn vị thực hiện dự án Vì vậy, câu hỏi đặt ra với các Chủ đầu tư là làm thế nào để lựachọn được các tổ chức và cá nhân có khả năng thực hiện tốt nhất những công việctrong chu trình của dự án

Theo Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013: "Đấu thầu là quá trình lựachọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tưvấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng

dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảođảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế" Trong đó:

- Nhà thầu gồm nhà thầu trong nước là tổ chức được thành lập theo pháp luật ViệtNam hoặc cá nhân mang quốc tịch Việt Nam tham dự thầu; và nhà thầu nước ngoài là

tổ chức được thành lập theo pháp luật nước ngoài hoặc cá nhân mang quốc tịch nướcngoài tham dự thầu tại Việt Nam

- Lựa chọn nhà thầu là một quá trình từ việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện lựa chọn,đánh giá hồ sơ dự thầu và thương thảo hợp đồng; Thẩm định, phê duyệt và công khaikết quả lựa chọn nhà thầu và hoàn thiện, ký kết hợp đồng

Như vậy có thể Lựa chọn nhà thầu trong xây dựng là một quá trình thực hiện để đạtđược mục đích là Bên mời thầu tìm kiếm, đánh giá và so sánh các phương án tổ chứctrên cùng một phương diện (về kỹ thuật hay tài chính) hay là sự hài hòa giữa cácphương diện để xác định được một Nhà thầu phù hợp nhất thực hiện các nội dungcông việc của gói thầu báo cáo Chủ đầu tư xem xét quyết định trên cơ sở đảm bảo mụctiêu cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế

Dự án Trạm bơm Văn Khê và hệ thống tiêu ra sông Hồng trên địa bàn huyện Mê Linh(Trạm bơm tiêu Văn Khê) với tổng mức đầu tư đã được phê duyệt tại Quyết định số6489/QĐ-UBND ngày 28/10/2013 của UBND Thành phố Hà Nội về việc phê duyệt

dự án đầu tư xây dựng công trình với tổng mức đầu tư 454,778 tỷ đồng với quy môđầu tư trên địa bàn xã Văn Khê huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội Bao gồm: Xây

2 2

dựng mới trạm bơm Văn Khê tại vị trí K43+020 đê tả sông Hồng, thuộc địa phận xãVăn Khê với lưu lượng thiết kế trạm 24 m3/s với các hạng mục Kênh hút, bể hút, nhàtrạm, bể xả đặt trong đê Cống xả qua đê đặt tại thân đê Kênh xả ra sông Hồng đặtngoài đê )[1]

Việc đầu tư Xây dựng trạm bơm Văn Khê và hệ thống tiêu ra sông Hồng trên địa bànhuyện Mê Linh là hết sức cần thiết và phải kịp thời được đầu tư xây dựng vì những lý

do sau:

- Phòng chống lũ lụt, khắc phục sự bất cập của hệ thống tiêu hiện tại và đối phó với biến đổi khí hậu toàn cầu

- Khắc phục thiệt hại về kinh tế - xã hội

- Đáp ứng yêu cầu phát triển của thủ đô

- Bảo vệ môi trường, phát triển tài nguyên nước và quản lý tổng hợp lưu vực sông

Để thực hiện xây dựng Dự án Trạm bơm Văn Khê và hệ thống tiêu ra sôngHồng trên địa bàn huyện Mê Linh theo đúng các mục tiêu đã đề ra và đảm bảo đượccác tiêu chí về chất lượng, mỹ thuật, tiến độ, quy mô và đến giá thành xây dựng côngtrình thì việc lựa chọn các nhà thầu thực hiện dự án có năng lực đáp ứng các tiêu chí

về kinh tế - kỹ thuật có vai trò hết sức quan trọng, là cơ sở để đảm bảo chất lượng côngtrình trong suốt quá trình thực hiện dự án và cho đến khi dự án được đưa vào sử dụng,

vận hành Do đó việc “Đề xuất giải pháp hoàn thiện chất lượng lựa chọn nhà thầu cho Dự án Trạm bơm tiêu Văn Khê” là rất quan trọng và cần thiết.

2 Mục đích của đề tài

Nghiên cứu cơ sở khoa học và pháp luật về đấu thầu xây dựng nhằm hệ thống hóa những vấn

đề lý luận, vận dụng vào thực tiễn và đề xuất giải pháp nhằm lựa chọn nhà thầu có chấtlượng cho Dự án Trạm bơm tiêu Văn Khê

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các dự án xây dựng do Ban QLDA ĐTXD Côngtrình NN&PTNT Thành phố Hà Nội đã và đang thực hiện và Dự án Trạm bơm tiêuVăn Khê

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Tiếp cận lý thuyết, tìm hiểu các tài liệu đã được nghiên cứu;

- Tiếp cận thực tế ở Việt Nam và địa phương

Phương pháp nghiên cứu:

Đề tài áp dụng các phương pháp nghiên cứu như: Phương pháp nghiên cứu lý thuyết;phương pháp thống kê; phương pháp tổng hợp; phương pháp phân tích so sánh và một

số phương pháp kết hợp khác để giải quyết các vấn đề của đề tài

5 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

5.1 Ý nghĩa khoa học của đề tài

Luận văn góp phần hệ thống hóa những cơ sở lý luận cơ bản về lựa chọn nhà thầu, cácvăn bản quy định quy trình và nội dung về công tác đấu thầu từ đó tìm ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện chất lượng công tác lựa chọn nhà thầu cho dự án

5.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích, khả thi cho Ban QLDAĐầu tư Xây dựng Công trình Nông nghiệp và PTNT TP Hà Nội trong công tác lựachọn nhà thầu cho Dự án Trạm bơm Văn Khê và hệ thống tiêu ra sông Hồng trên địabàn huyện Mê Linh cũng như các dự án khác do Ban quản lý Mặt khác, đề tài giúpnâng cao chất lượng công trình xây dựng trong suốt quá trình thực hiện xây dựng dự

án và đảm bảo các tiêu chí về kinh tế – kỹ thuật

6 Kết quả dự kiến đạt được

- Hệ thống hóa các vấn đề tổng quan về công tác đấu thầu xây dựng;

- Hệ thống hóa các nội dung về cơ sở khoa học về đấu thầu xây dựng;

- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác lựa chọn nhà thầu xây dựng tại Ban QLDAĐầu tư Xây dựng Công trình Nông nghiệp và PTNT TP Hà Nội; chỉ ra được các tồn tạitrong công tác lựa chọn nhà thầu xây dựng tại Ban của các dự án xây dựng đã và đangthực hiện do ban quản lý

4 4

- Đề xuất các giải pháp trong đấu thầu nhằm nâng cao chất lượng lựa chọn nhà thầu cho Dự án Trạm bơm tiêu Văn Khê

5 5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG VÀ ĐẤU THẦU TRONG XÂY DỰNG

1.1 Khái niệm về dự án và đấu thầu xây dựng:

1.1.1 Khái niệm Dự án đầu tư xây dựng công trình

Dự án đầu tư (DAĐT) xây dựng công trì n h là tập hợp các đề xuất có liên quan đếnviệc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạocông trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sảnphẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tưxây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xâydựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu

tư xây dựng [2]

Trong DAĐT phải tập hợp, đề xuất những giải pháp tối ưu nhằm sử dụng có hiệu quảcác yếu tố đầu vào để thu được đầu ra phù hợp với những mục tiêu cụ thể Đầu vào làlao động, nguyên vật liệu, đất đai, tiền vốn đầu ra là các sản phẩm dịch vụ hoặc là sựgiảm bớt đầu vào Sử dụng đầu vào được hiểu là sử dụng các giải pháp kỹ thuật côngnghệ, biện pháp tổ chức quản trị và các luật lệ…

1.1.2 Phân loại dự án đầu tư xây dựng công trình

Phân loại dự án đầu tư xây dựng công trình

Dự án đầu tư xây dựng công trình được phân loại như sau [3]:

Theo quy mô và tính chất, công trình chính của dự án gồm: Dự án quan trọng quốc gia; các dự án nhóm A, B,C

Dự án chỉ yêu cầu lập báo cáo kinh tế kỹ thuật

Theo nguồn vốn đầu tư, bao gồm: Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước; dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài ngân sách; dự án sử dụng vốn khác

6 6

1.1.3 Trình tự thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình

Trình tự của dự án đầu tư xây dựng công trình được chia làm 3 giai đoạn (quy định tạiKhoản 1 Điều 50 của Luật Xây dựng năm 2014 [2] và chi tiết tại khoản 1 Điều 6 Nghịđịnh 59/2015/NĐ-CP [3]), cụ thể:

(1) Giai đoạn chuẩn bị dự án gồm các công việc: Tổ chức lập, thẩm định, phê duyệtBáo cáo nghiên cứu tiền khả thi (nếu có); lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiêncứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng để xem xét, quyết địnhđầu tư xây dựng và thực hiện các công việc cần thiết khác liên quan đến chuẩn bị dựán;

(2) Giai đoạn thực hiện dự án gồm các công việc: Thực hiện việc giao đất hoặc thuêđất (nếu có); chuẩn bị mặt bằng xây dựng, rà phá bom mìn (nếu có); khảo sát xâydựng; lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán xây dựng; cấp giấy phép xây dựng(đối với công trình theo quy định phải có giấy phép xây dựng); tổ chức lựa chọn nhàthầu và ký kết hợp đồng xây dựng; thi công xây dựng công trình; giám sát thi công xâydựng; tạm ứng, thanh toán khối lượng hoàn thành; nghiệm thu công trình xây dựnghoàn thành; bàn giao công trình hoàn thành đưa vào sử dụng; vận hành, chạy thử vàthực hiện các công việc cần thiết khác;

(3) Giai đoạn kết thúc xây dựng đưa công trình của dự án vào khai thác sử dụng gồmcác công việc: Quyết toán hợp đồng xây dựng, bảo hành công trình xây dựng

1.1.4 Một số khái niệm về đấu thầu xây dựng:

Theo Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26 tháng 11 năm 2013 của Quốc hội đãnêu rõ nội dung của một số thuật ngữ về đấu thầu:

1) Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấpdịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để

ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư

có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinhtế

3) Hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển là toàn bộ tài liệu bao gồm các yêu cầu vềnăng lực và kinh nghiệm đối với nhà thầu, nhà đầu tư làm căn cứ để bên mời thầu lựachọn danh sách nhà thầu, nhà đầu tư trúng sơ tuyển, danh sách nhà thầu có hồ sơ quantâm được đánh giá đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời quan tâm.

4) Hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển là toàn bộ tài liệu do nhà thầu, nhà đầu tư lập

và nộp cho bên mời thầu theo yêu cầu của hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển.3) Hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất là toàn bộ tài liệu do nhà thầu, nhà đầu tư lập và nộpcho bên mời thầu theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu

4) Giá gói thầu là giá trị gói thầu được xác định trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu.5) Giá dự thầu là giá do nhà thầu ghi trong đơn dự thầu, báo giá, bao gồm toàn bộcác chi phí để thực hiện gói thầu theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu.6) Giá đề nghị trúng thầu là giá dự thầu của nhà thầu được đề nghị trúng thầu sau khi

đã được sửa lỗi, hiệu chỉnh sai lệch theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu,trừ đi giá trị giảm giá (nếu có)

7) Giá trúng thầu là giá được phê duyệt trong kết quả lựa chọn nhà thầu

8) Giá đánh giá là giá dự thầu sau khi đã được sửa lỗi, hiệu chỉnh sai lệch theo yêu cầucủa hồ sơ mời thầu, trừ đi giá trị giảm giá (nếu có), cộng với các yếu tố để quy đổi trêncùng một mặt bằng cho cả vòng đời sử dụng của hàng hóa, công trình Giá đánh giá

Chủđầu Nh

10) Nhà thầu phụ là nhà thầu tham gia thực hiện gói thầu theo hợp đồng được ký vớinhà thầu chính Nhà thầu phụ đặc biệt là nhà thầu phụ thực hiện công việc quan trọngcủa gói thầu do nhà thầu chính đề xuất trong hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất trên cơ sởyêu cầu ghi trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu

11) Danh sách ngắn là danh sách nhà thầu, nhà đầu tư trúng sơ tuyển đối với đấu thầurộng rãi có sơ tuyển; danh sách nhà thầu được mời tham dự thầu đối với đấu thầu hạnchế; danh sách nhà thầu có hồ sơ quan tâm đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời quan tâm

Yêu cầuĐánh giá năng lực, giải pháp

Lựa chọn

Hình 1.1 Khái quát hoạt động đấu thầuBên mời thầu: Chuẩn bị đấu thầu, tổ chức đấu thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu theo quyđịnh của Luật Bên mời thầu được quyền yêu cầu nhà thầu làm rõ hồ sơ dự thầu trongquá trình đánh giá hồ sơ dự thầu Bên mời thầu tổng hợp quá trình lựa chọn nhà thầu

và báo cáo chủ đầu tư về kết quả sơ tuyển, kết quả lựa chọn nhà thầu Từ đó chủ đầu tư

sẽ thương thảo, hoàn thiện hợp đồng trên cơ sở kết quả lựa chọn nhà thầu được duyệt

và chuẩn bị nội dung hợp đồng để ký kết hợp đồng Trong quá trình đấu thầu nguyêntắc phải bảo đảm trung thực, khách quan, công bằng trong quá trình đấu thầu Ngoài rabên mời thầu phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho các bên liên quan nếu thiệthại đó do lỗi của mình gây ra theo quy định của pháp luật Bên mời thầu phải cung cấpcác thông tin cho tờ báo về đấu thầu và trang thông tin điện tử về đấu thầu và bảo mậtcác tài liệu về đấu thầu

1.2 Vai trò của công tác đấu thầu đối với hiệu quả thực hiện của dự án đầu tư xây dựng công trình.

Hàng năm, các nước trên thế giới nói chung cũng như Việt Nam nói riêng, Chính phủđều phải đầu tư xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng, kỹ thuật cho đất nước Đó là sựđánh giá của một đất nước về phát triển kinh tế trong hiện tại và tương lai

Việc xây dựng công trình là một trong những khâu quan trọng của một dự án, để xâydựng được một công trình đáp ứng tốt các đòi hỏi về kỹ thuật, chất lượng, thời gianthực hiện, tiết kiệm chi phí và hạn chế tới mức thấp nhất những tranh chấp có thể gâythiệt hại về vật chất hoặc về uy tín của các bên hữu quan thì ngày nay, phương phápđấu thầu theo nguyên tắc chuẩn mực, thông dụng trên thị trường Quốc tế (hướng dẫncủa tổ chức FIDIC là liên đoàn kỹ sư tư vấn Quốc tế) tỏ ra có nhiều ưu điểm và ngàycàng được áp dụng phổ biến

Đối với các dự án lớn, phức tạp, dự án của các Công ty nhiều Chủ sở hữu và đặc biệt

là các dự án thuộc khu vực Nhà nước, dự án có sự tài trợ của Quốc tế thì việc xâydựng công trình qua đấu thầu là cách duy nhất để tránh những sơ hở, sai lầm có thểgây thiệt hại về vật chất và uy tín cho các bên có liên quan

Mặt khác, trên thế giới việc xây dựng công trình không chỉ eo hẹp trong một quốc gia

mà nó còn phải được sự giúp đỡ về khảo sát thiết kế, thi công xây dựng , của cácnước khác tiên tiến hơn, đảm bảo hơn Do vậy nếu không có phương thức đấu thầu thìkhông thể tìm kiếm được các Nhà thầu phù hợp cho bất kỳ một nước nào khi mà dự án

đó vượt ra khỏi tầm kiểm soát cũng như xây dựng của quốc gia

Đối với Việt Nam chúng ta, vấn đề quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản đang là vấn đềnan giải bao lâu nay Nhiều công trình xây dựng số vốn thực bỏ ra hơn số vốn dự toán

đã phê duyệt nhiều lần mà vẫn không được đưa vào bàn giao sử dụng đúng tiến độ.Theo số liệu thống kê những năm gần đây có tới 60% số công trình xây dựng vượt dựtoán ban đầu phải điều chỉnh lại Nếu tính toán toàn bộ các khoản chi thêm đó trong cảnước thì số tiền vốn lãng phí thuộc sở hữu Nhà nước là rất lớn Quá trình thất thoátnày cứ diễn ra liên tục và ngày càng có quy mô, số lượng lớn, làm ảnh hưởng trực tiếptới giá trị của công trình, chất lượng của công trình bị giảm xuống và lúc đó hiệu quả

của nó cũng bị ảnh hưởng theo Bên cạnh đó là sự nảy sinh những phức tạp trong việcgiao thầu, nhận thầu của các đơn vị kinh tế về giá cả, thời gian thi công, chất lượngcông trình gây ra sự ảnh hưởng đến công trình (nhiều Chủ đầu tư tự lựa chọn tổ chứcnhận thầu để giao thầu và tự thoả thuận về giá cả xây dựng công trình kể cả nguồn vốnNgân sách và các nguồn khác) Từ thực tế đó, các hiện tượng tiêu cực trong quan hệgiao nhận thầu trở nên đa dạng và phức tạp thêm.

Trước tình hình quản lý trong đầu tư Xây dựng cơ bản có nhiều yếu kém, thất thoátlãng phí như vậy, nền kinh tế nước ta khi chuyển sang nền kinh tế thị trường dưới tácđộng của các quy luật kinh tế như quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị, quy luật cungcầu , muốn cho các công trình xây dựng trở thành hàng hoá trên thị trường và tăngcường hiệu lực quản lý của Nhà nước về Xây dựng cơ bản, cải tiến công tác đơn giá

dự toán, chống lãng phí, thất thoát, tham nhũng, tiêu cực thì việc thực hiện phương thứcđấu thầu là một đòi hỏi cấp thiết, là một hướng tích cực có nhiều ưu thế hơn hẳnphương thức giao thầu theo kế hoạch trước đây của chúng ta

Cần phải nhìn nhận một cách đúng đắn rằng đấu thầu là một phương pháp hình thành

từ sự kết hợp nhuần nhuyễn và tinh tế giữa các yếu tố pháp lý, kỹ thuật và tài chính vớicác nguyên lý của khoa học quản lý tổ chức, với tính chất là một phương pháp phổbiến có hiệu quả cao, đấu thầu ngày càng được nhìn nhận như một điều kiện thiết yếu

để đảm bảo thành công cho các Nhà đầu tư dù họ thuộc khu vực Nhà nước hay tưnhân, dù họ đầu tư ở trong nước hay nước ngoài

1.2.1 Vai trò của đấu thầu trong xây dựng cơ bản

- Đối với chủ đầu tư

+ Thông qua đấu thầu chủ đầu tư sẽ lựa chọn được nhà thầu có khả năng đáp ứng đượctốt nhất các yêu cầu về kinh tế kĩ thuật, tiến độ đặt ra của công trình Trên cơ sở đógiúp cho chủ đầu tư vừa sử dụng hiệu quả, tiết kiệm vốn đầu tư; đồng thời vẫn đảmbảo được chất lượng cũng như tiến độ công trình

+ Thông qua đấu thầu, chủ đầu tư cũng sẽ nắm bắt được quyền chủ động quản lý cóhiệu quả và giảm thiểu được các rủi ro phát sinh trong qua trình thực hiện dự án đầu tư

do toàn bộ quá trình tổ chức đấu thầu và thực hiện kết quả đấu thầu được tuân thủ chặtchẽ theo quy định của pháp luật và sau khi chủ đầu tư đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng đầy

đủ về mọi mặt

+ Để đánh giá đúng các hồ sơ dự thầu đòi hỏi đội ngũ cán bộ thực hiện công tác đấuthầu của chủ đầu tư phải tự nâng cao trình độ của mình về các mặt nên việc áp dụngphương thức đấu thầu còn giúp cho chủ đầu tư nâng cao trình độ và năng lực của cán

bộ công nhân viên

- Đối với các Nhà thầu

+ Hoạt động đấu thầu được tổ chức theo nguyên tắc công khai và bình đẳng, nhờ đócác nhà thầu (các đơn vị xây lắp, tư vấn, cung cấp hàng hóa… ) sẽ có điều kiện để pháthuy đến mức cao nhất cơ hội tìm kiếm công trình và khả năng của mình để trúng thầu,tạo công ăn việc làm cho người lao động phát triển sản xuất kinh doanh

+ Việc tham gia đấu thầu, trúng thầu và thực hiện dự án đầu tư theo hợp đồng làm chonhà thầu phải tập trung vốn của mình và lựa chọn trọng điểm để đầu tư để nâng cao cơ

sở vật chất kĩ thuật, công nghệ nhân lực theo yêu cầu của công trình Qua đó, giúp chocác nhà thầu nâng cao năng lực về mọi mặt của mình

+ Công việc thực tế sẽ giúp cho các nhà thầu hoàn thiện về tổ chức quản lý, tổ chứcsản xuất, nâng cao trình độ và năng lực của cán bộ công nhân viên

- Đối với Nhà nước

+ Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý Nhà nước về đầu tư vàxây dựng, quản lý và sử dụng vốn một cách có hiệu quả hạn chế và loại trừ được cáctình trạng như : thất thoát lãng phí vốn đầu tư, đặc biệt là vốn ngân sách, các hiệntượng tiêu cực khác phát sinh trong xây dựng cơ bản

+ Đấu thầu tạo lên sức cạnh tranh mới và lành mạnh trong lĩnh vực xây dựng cơ bản,thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế hàng hoá trong ngành cũng như trong nền kinh

tế quốc dân

1.3 Công tác lựa chọn nhà thầu trong các dự án đầu tư xây dựng

1.3.1 Một số cách tiếp cận công tác đấu thầu trên thế giới

1.3.1.1 Phương pháp đấu thầu kín trong mua sắm chính phủ ở Hoa Kỳ [4]

Luật pháp Hoa Kỳ về mua sắm công quy định hai phương pháp cơ bản để đảm bảotiêu chí "cạnh tranh đầy đủ và cởi mở" là: đấu thầu kín và đàm phán cạnh tranh Trongđó: Đàm phán cạnh tranh dùng cho những mục đích có tính cạnh tranh giữa nhiềucông ty với nhau; Đấu thầu kín (Sealed bidding) là phương pháp đòi hỏi phải tuân thủchặt chẽ các bước trong quy trình đấu thầu, nhằm tạo cơ hội cạnh tranh cho tất cả cácnhà thầu trên cơ sở bình đẳng

Về cơ bản, khi đã xác định được nhu cầu và quyết định tổ chức một gói thầu thì Cơquan mua sắm liên bang Hoa Kỳ phải tiến hành đấu thầu kín nếu: đủ thời gian chophép phát hành thông tin mời nộp hồ sơ dự thầu (HSDT) và đánh giá HSDT; quyếtđịnh lựa chọn nhà thầu trúng thầu để trao hợp đồng sẽ dựa trên cơ sở giá và các yếu tốkhác liên quan đến giá; không nhất thiết phải thương thảo với các nhà thầu về HSDT;

và có căn cứ hợp lý để tin rằng sẽ có nhiều hơn một HSDT

- Bên mời thầu sẽ phát hành Thông báo mời thầu trong đó mô tả rõ ràng, chính xác vàđầy đủ các yêu cầu cần mua sắm của cơ quan chính phủ Hoa Kỳ nghiêm cấm việc sửdụng các thông số kỹ thuật không cần thiết để hạn chế số lượng nhà thầu tham dự

- Cơ quan mua sắm có trách nhiệm công bố Thông báo mời thầu tại một địa điểm côngcộng, đăng thông tin trên báo hoặc tạp chí về thương mại, trên cơ sở dữ liệu Cơ hộiKinh doanh Liên bang (FedBizOpps) của Chính phủ Hoa Kỳ Đồng thời, Cơ quan muasắm cũng phải gửi Thông báo mời thầu tới các nhà thầu có tên trong danh sách nhậnThông báo mời thầu

- Một trong những nội dung quan trọng trong Thông báo mời thầu là thời hạn nộpHSDT và nhà thầu cần phải lưu ý đến yếu tố quan trọng này Nộp HSDT muộn, về cơbản là sẽ bị loại, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt như: HSDT được gửi cho cán bộđấu thầu qua đường thư đảm bảo tối thiểu 5 ngày trước thời hạn nhận hồ sơ; do lỗi của

Cơ quan mua sắm trong khâu xử lý hồ sơ sau khi tiếp nhận; HSDT được chuyển phát

nhanh cho cán bộ đấu thầu tối thiểu 2 ngày trước thời hạn nhận hồ sơ; hoặc HSDTđược chuyển bằng phương tiện điện tử và được tiếp nhận trước 5 giờ chiều của ngàylàm việc trước thời hạn nhận hồ sơ.

- Tất cả số HSDT được gửi đến “đúng lúc, đúng chỗ” cho bên mời thầu sẽ được cán bộđấu thầu mở công khai và ghi nhận trong bản "Tóm tắt các HSDT" trước khi soát lỗi.Nếu không tìm thấy lỗi thì sau một số bước đánh giá HSDT, bên mời thầu tuyên bốtrao hợp đồng cho nhà thầu có giá dự thầu hợp lệ thấp nhất HSDT hợp lệ là hồ sơ đápứng đủ các điều khoản trong Thông báo mời thầu Mọi khuyết điểm, lỗi không tuânthủ quy định bị phát hiện trong HSDT mà có khả năng ảnh hưởng đến giá cả, số lượng,chất lượng, hoặc hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho bên mời thầu đều có thểkhiến hồ sơ đó bị loại

- Quy định mua sắm liên bang (FAR) cũng yêu cầu phải có sự chắc chắn về tính hợp lệcủa nhà thầu trước khi trao hợp đồng cho nhà thầu chào giá thấp nhất Để được coi làhợp lệ, nhà thầu phải có đủ năng lực và kinh nghiệm để thực hiện hợp đồng Cụ thểhơn, FAR yêu cầu nhà thầu tiềm năng phải: có đủ nguồn tài chính để thực hiện hợpđồng; có thể đáp ứng tiến độ thực hiện; có kinh nghiệm thỏa đáng; có căn cứ thỏa đángbảo đảm tính liêm chính và đạo đức kinh doanh; có trình độ tổ chức, kinh nghiệm,kiểm soát kế toán và hoạt động, có đủ trình độ kỹ thuật cần thiết; có trang thiết bị sảnxuất, xây dựng và thiết bị kỹ thuật cần thiết; và đáp ứng đủ các điều kiện để được nhậnthực hiện hợp đồng theo quy định của pháp luật

- Trong quá trình xét thầu, ngoài tiêu chí về tính hợp lệ của nhà thầu và nội dungHSDT, cán bộ đấu thầu chủ yếu tập trung xem xét giá chào thầu và các yếu tố liênquan đến giá Các yếu tố liên quan đến giá bao gồm chi phí phát sinh hoặc sự chậm trễcủa Chính phủ do những khác biệt trong khâu kiểm tra; khác biệt về địa điểm nguồnhàng và công tác vận chuyển; thuế; cùng những thay đổi của nhà thầu hoặc do nhàthầu yêu cầu đối với nội dung trong Thông báo mời thầu Sau khi thẩm định giá và cácyếu tố liên quan đến giá, bên mời thầu sẽ trao hợp đồng cho nhà thầu hợp lệ có HSDT

“ưng ý” nhất đối với Cơ quan mua sắm, tức là giá tốt nhất mà đảm bảo đáp ứng yêucầu Trong quy trình đấu thầu kín, chỉ có hai phương thức giá hợp đồng được sử dụng

là giá cố định hoặc giá cố định có điều chỉnh

1.3.1.2 Vương quốc Anh thành lập cơ quan dịch vụ mua sắm Chính phủ [4]

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu gặp nhiều khó khăn, khủng hoảng nợ công và vấn đề

nợ công đang trở thành yếu tố đe dọa đến sự ổn định tình hình chính trị và khả năngphục hồi, phát triển kinh tế của nhiều quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU) Nhằmgiải quyết vấn đề nợ công, hầu hết các quốc gia thuộc EU đều thi hành chính sách thắtlưng buộc bụng ở các mức độ khác nhau, tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của từngnước Tại Anh, Chính phủ đã thành lập một Ủy ban để thực hiện rà soát toàn bộ việcchi tiêu của các Bộ, ngành Trung ương (17 Bộ, ngành với mức chi tiêu cho việc muasắm công khoảng 45 tỷ Bảng Anh) và cơ quan của Chính phủ trong việc mua sắmhàng hóa, dịch vụ

Trong quá trình rà soát, Ủy ban này đã phát hiện ra rằng có một số loại hàng hóa, dịch

vụ mà các Bộ, ngành, cơ quan Chính phủ sử dụng có đặc điểm tương đồng về yêu cầuchất lượng, yếu tố kỹ thuật… nhưng giá mua sắm lại rất khác nhau (có những loạihàng hóa chênh lệch hàng trăm lần) và do nhiều nhà thầu khác nhau cung cấp, thờigian thực hiện hợp đồng bị kéo dài ở các mức độ khác nhau Qua rà soát cũng pháthiện ra rằng, nhiều cơ quan, đơn vị mua sắm hàng hóa, tài sản tràn lan, vượt quá địnhmức và nhu cầu cần thiết (sau này khi thực hiện mua sắm tập trung đã giảm đượckhoảng 10% về số lượng mua sắm)

Xuất phát từ yêu cầu, đòi hỏi và mục tiêu quản lý nêu trên, Chính phủ Anh đã thànhlập cơ quan thực hiện chương trình mua sắm tập trung Cơ quan dịch vụ mua sắm công

là một cơ quan thuộc Văn phòng Nội các Vương quốc Anh, có chức năng nghiên cứu,

đề xuất giải pháp và tổ thực hiện biện pháp nhằm quản lý, nâng cao hiệu quả mua sắm

và tiết kiệm chi mua sắm hàng hóa, dịch vụ phục vụ cho các cơ quan của Chính phủbằng nguồn ngân sách nhà nước

Cơ quan dịch vụ mua sắm chính phủ của Vương quốc Anh hiện có khoảng 400 nhânviên, trong đó 80% là chuyên gia mua sắm Ngoài trụ sở chính đặt tại thành phốLiverpool, cơ quan này còn có 4 chi nhánh trải rộng khắp nước Anh Danh mục muasắm tập trung bao gồm những hàng hóa, dịch vụ mà các Bộ, ngành, cơ quan Chính phủ

có yêu cầu sử dụng cơ bản giống nhau được phân theo lĩnh vực, nhóm hàng hóa, dịch

vụ chủ yếu mà các cơ quan thuộc Chính phủ có nhu cầu mua sắm, sử dụng thường xuyên như: năng lượng, văn phòng phẩm, phương tiện đi lại; dịch vụ quản lý công sở

2

0

Bảng 1.1 Kết quả thực hiện mua sắm tập trung tại cơ quan

dịch vụ mua sắm công ở Anh [4]

1.3.1.3 Quản lý đấu thầu của Hàn Quốc [4]

Những quy định về đấu thầu của Hàn Quốc được tập hợp, ban hành trong Luật hợpđồng mà trong đó Nhà nước là một bên tham gia Tổng thống, Thủ tướng Chính phủban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện, Bộ Kinh tế và Bộ Tài chính có trách nhiệmhướng dẫn thực hiện chi tiết

Nội dung của Luật hợp đồng này - có thể coi là Luật quy định về đấu thầu giống nhưcác quốc gia khác - đưa ra những quy định về đấu thầu như: đề cao tính cạnh tranh,công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế

Điều khác biệt trong Luật Đấu thầu ở Hàn Quốc là hệ thống mua sắm tập trung Cơquan chuyên môn tổ chức các cuộc đấu thầu của Hàn Quốc là Supply Administration

of the Republic Of Korea (SAROK) có nhiệm vụ tổ chức các cuộc mua sắm lớn đếnhàng chục tỷ USD mỗi năm SAROK là cơ quan chuyên nghiệp trong mua sắm các dự

án lớn của Chính phủ Những cuộc mua sắm với giá trị nhỏ được phân cấp cho các cơquan có thẩm quyền ngoài SAROK

Hàng năm, Chính phủ Hàn Quốc dành một khoản ngân sách nhất định cho SAROKnhằm nâng cao năng lực tổ chức đấu thầu và hình thành một trung tâm kiểm tra chấtlượng các hợp đồng sau khi đấu thầu Nhờ hoạt động này, chất lượng hàng sau đấu

thầu được đảm bảo tránh tình trạng nhà thầu không thực hiện đúng cam kết đưa ra khitrúng thầu.

Nhìn chung, sự chuyên môn hoá là nhân tố quan trọng tạo nên hiệu quả của hoạt độngđấu thầu tại Hàn Quốc

1.3.1.4 K i nh ngh i ệm đ ấ u thầu của Ngân hàng Thế giới (WB) [4]

- Ngân hàng Thế giới ban hành hai văn bản quy định riêng rẽ gồm:

+ Hướng dẫn mua sắm bằng vốn vay IBRD (Ngân hàng Tái thiết và Phát triển quốc tế

và tín dụng IDA (Hiệp hội Phát triển quốc tế) của Ngân hàng Thế giới đối với hànghoá và xây lắp

+ Hướng dẫn của Ngân hàng Thế giới về tuyển dụng chuyên gia tư vấn

- Quy định rõ tính hợp lệ của Nhà thầu trong đó: Một trong những nhân tố quan trọng

để Nhà thầu được phép tham dự thầu với tư cách một Nhà thầu độc lập là nó phải tựchủ về tài chính Quy định rõ các hình thức đấu thầu gồm đấu thầu cạnh tranh Quốc tế(ICB) và các cách mua sắm khác, như Đấu thầu Quốc tế hạn chế (LIB), Đấu thầu cạnhtranh trong nước (NCB), Chào hàng cạnh tranh (Quốc tế và Trong nước); Hợp đồngtrực tiếp hoặc tự làm Việc lựa chọn hình thức nào phải trên nguyên tắc đảm bảo pháthuy khả năng có cạnh tranh đủ rộng về giá, gồm các Nhà thầu có đủ khả năng kết hợp,kinh tế và hiệu quả các hình thức đấu thầu được áp dụng cho từng gói thầu được xácđịnh theo thoả thuận giữa ngân hàng và bên vay

- Quy định rõ “Mọi người dự thầu đều phải được cung cấp những thông tin như nhau

và phải cùng được bảo đảm cơ hội bình đẳng trong việc nhận thông tin bổ sung kịpthời Bên vay phải tạo điều kiện thuận lợi cho những người có thể dự thầu đến thămđịa điểm dự án Tránh nói đến tên nhãn hiệu trong hồ sơ mời thầu để tăng cường tínhcạnh tranh trong đấu thầu”

- Quy định rõ ràng về ngôn ngữ sử dụng, đồng tiền sử dụng và cách quy đổi từ cácloại đồng tiền khác nhau về một đồng tiền chung theo tỷ giá hối đoái do cơ quan nào

phát hành và thời điểm xác định tỷ giá chung là cơ sở thống nhất cho việc đánh giá các

- Có chính sách ưu đãi đối với Nhà thầu trong nước và hàng hoá sản xuất trong nước

- Chính sách của Ngân hàng Thế giới là rất rõ ràng đối với hành động gian lận và thamnhũng, ví dụ:

+ Ngân hàng sẽ bác bỏ đề nghị trao hợp đồng nếu Ngân hàng xác định được rằngngười dự thầu được kiến nghị để trao hợp đồng có hành vi tham nhũng hoặc gian lậntrong khi cạnh tranh giành hợp đồng đó;

+ Ngân hàng sẽ huỷ bỏ phần vốn vay đã phân cho hợp đồng hàng hoá hoặc công trìnhnếu bất kỳ khi nào xác định được rằng đại diện của Bên vay hoặc người hưởng lợi từvốn vay có hành động tham nhũng hoặc gian lận trong quá trình mua sắm hoặc thựchiện hợp đồng mà Bên vay không có hành động kịp thời và phù hợp để chấn chỉnh tìnhhình thoả mãn được yêu cầu của Ngân hàng

1.3.1.5 Kinh nghiệm đấu thầu của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) [4],[5]

- Cũng giống như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) về cácquy định: riêng rẽ cho hai lĩnh tuyển dụng tư vấn và mua sắm; các hình thức mua sắm

và việc áp dụng hình thức mua sắm nào đó đều phải được sự chấp thuận của Ngânhàng; Nội dung chống tham nhũng và gian lận trong đấu thầu

- Điểm khác biệt với Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á không cóchương trình mục riêng cho việc thực hiện ưu đãi đối với Nhà thầu trong nước khi

tham gia đấu thầu, nhưng việc ưu đãi các Nhà thầu vẫn được áp dụng cho từng trườnghợp và được quy định rõ trong Hồ sơ mời thầu của các trường hợp đó.

- Về quảng cáo và thông báo mới thầu phải đảm bảo cơ hội cạnh tranh cho các Nhàthầu thuộc tất cả các nước thành viên của ADB và do đó phải được thu xếp để đăng tảicông khai trên tạp chí “Cơ hội kinh doanh ADB” của Ngân hàng (ADB businessOpportunties) cũng giống như một tờ báo lưu hành rộng rãi trong nước của Bên vay (ítnhất trên một tờ báo tiếng Anh, nếu có)

1.3.2 Một số bài học kinh nghiệm rút ra từ quy trình đấu thầu của các tổ chức và quốc gia trên thế giới

Qua nghiên cứu một số quy định về đấu thầu nêu trên, có thể rút ra bài học kinhnghiệm cho việc hoàn thiện quy trình đấu thầu ở Việt Nam như sau:

Thứ nhất: quán triệt sâu sắc các quy luật kinh tế khách quan trong nền kinh tế thị

trường, xây dựng bằng được hệ thống các quy định về đấu thầu mang tính quy phạmpháp luật ở mức độ cao Nội dung của cá quy định phải đảm bảo nguyên tắc kháchquan, công bằng, minh bạch Đồng thời, các quy định phải rõ ràng, cụ thể để đảm bảokhả năng thực hiện, tránh sự can thiệp của các cơ quan quản lý Nhà nước vào việc lựachọn và trao hợp đồng, cũng như xử lý các sai phạm, khiếu nại

Thứ hai: chú trọng việc đào tạo và chỉ sử dụng đội ngũ cán bộ và chuyên gia cho công

tác quản lý đấu thầu đáp ứng các yêu cầu thực tế của công tác này

1.4 Giới thiệu về dự án Trạm bơm tiêu Văn Khê

Căn cứ các Quyết định số 937/QĐ-TTg ngày 01/7/2009 của Thủ tướng Chính phủ vềviệc phê duyệt quy hoạch tiêu nước hệ thống sông Nhuệ; Quyết định 1259/QĐ-TTgngày 26/7/2011 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Thủ

đô Hà Nội đến 2030 và tầm nhìn đến 2050; Quyết định số 4673/2012/QĐ-UBND củaUBND TP Hà Nội phê duyệt Quy hoạch phát triển thủy lợi Hà Nội đến năm 2020,định hướng đến năm 2030

Dự án “Cải tạo nâng cấp hệ thống Trạm bơm tiêu Văn Khê huyện Mê Linh, TP HàNội” được UBND TP Hà Nội chấp thuận đề xuất, điều kiện bố trí kế hoạch chuẩn bị

đầu tư tại Quyết định số 8785/QĐ-UBND ngày 29/10/2010 Ngày 28/10/2013, UBNDThành phố Hà Nội đã có quyết định số 6489/QĐ-UBND về việc phê duyệt dự án đầu

tư xây dựng công trình

Hiện nay dự án đang triển khai giai đoạn thực hiện đầu tư với các công tác thiết kế

kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công

yên bái

bắc cạn Việt Trì

lạng sơn sơn la phú thọ

tuyên quang vĩnh phúC

Bắc giang bắc ninh quảng ninh

hà nội hải dơnghoà bình Hng Yên hà nam

thái bình Ninh Bình nam định thanh hoá

quảng ngãi

quần đảo hoàng sa

kon tum gia lai bình định

phú yên

khánh hoà bình phớc lâm đồngninh thuậntây ninhbình dơng

đồng nai

đồng thálpong an tp hồ chí minh an giang

bình thuận

đảo phú quốc

tiền giang vĩnh lon bến tre

bà rịa vũng tàu

vịnh thái lan

KIÊN GIANG

trà vinh sóc trăng bạc liêu

cà mau

côn đảo

quần đảo trờng sa

Hỡnh 1.2 Bản đồ Việt Nam và vựng vị trớ của dự ỏn

Hình 1.3 Bản đồ Hà Nội và vùng vị trí của dự án

21

22 22

Hình 1.4 Sơ đồ vị trí vùng dự án trên bản đồ Quy hoạch chung xây dựng

1.4.1 Thông tin chính của dự án

* Mục tiêu đầu tư xây dựng:

- Tiêu úng cho 6.950 ha đất đai khu vực huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội, thuộc lưuvực sông Hồng, đảm bảo tiêu thoát nước nhanh, khắc phục tình trạng úng ngập kéodài, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, chỉnh trang đô thị và tạo cảnh quan môi trường

23 23

- Góp phần ổn định đời sống sinh hoạt và phát triển sản xuất của nhân dân và doanh nghiệp có liên quan tới việc tiêu thoát nước trong dự án

b h (m ) ( m

tH

24 24

- Ứng phó với sự biến đổi khí hậu toàn cầu

* Nội dung và quy mô đầu tư xây dựng:

1 Trạm bơm Văn Khê

- Vị trí: thuộc địa phận xã Văn Khê, tại vị trí K43+020 đê tả sông Hồng

- Lưu lượng thiết kế: QTK = 24 m3/s

- Cột nước bơm thiết kế trung bình: HTK = 8,0 m

- Cột nước bơm thiết kế lớn nhất: TK

max= 10,4 m

- Công suất trạm biến áp: S= 5.160 KVA

2 Nghiên cứu hệ thống kênh

Nghiên cứu, tính toán toàn hệ thống kênh thuộc lưu vực:

Đoạn kênh Q TK TT

- Chiều dài: 4,93 km

- Lưu lượng thiết kế QTK = 40 m3/s (là kênh chính trạm bơm Thường Lệ 1, 2)

* Tuyến kênh Nối:

- Vị trí: thuộc địa phận xã Tam Đồng

- Cấp III: Trạm bơm Văn Khê, kênh xả, kênh Thạnh Phú, kênh Nối, kênh Hút

1.4.2 Tổng mức đầu tư của dự án ( tạm tính): 454.778.000.000 đồng.

1.4.3 Đặc điểm của công trình trạm bơm

Hệ thống công trình trạm bơm là tổ hợp các công trình thủy công và các trang thiết bị

cơ điện nhằm đảm bảo lấy nước từ nguồn nước, vận chuyển và bơm nước đến nơi

sử dụng hoặc cần tiêu nước thừa ra nơi khác Công trình trạm bơm có tính đặc thùriêng, khác với các công trình thủy lợi và các công trình xây lắp khác

- Khi tiến hành đầu tư xây dựng công trình trạm bơm gồm rất nhiều hạng mục côngviệc cần thực hiện ví dụ:

+ Chọn tuyến công trình và vị trí đặt trạm bơm: trạm bơm được thiết kế và thi côngphải được nghiên cứu chọn tuyến hợp lý, bảo đảm máy bơm làm việc ổn định

+ Bố trí tổng thể công trình: bố trí tổng thể trạm bơm cho hài hoà và hiệu quả cho vậnhành sử dụng đồng thời giảm chi phí đầu tư

+ Xây dựng nhà trạm: nhà trạm gồm bể hút, bể xả, gian đặt máy bơm, gian sửa chữa,gian điều khiển vận hành

+ Lựa chọn máy bơm: Máy bơm giữ vai trò chính trong quá trình vận hành khai thác.Mỗi loại bơm thích ứng với một số đặc điểm địa hình và có những ưu điểm phù hợpvới những điều kiện tự nhiên, nếu chọn nhầm sẽ gây tốn kém và không phát huy đượchiệu quả: Bơm chìm cho vùng có dao động mực nước bể hút lớn, thường ngập lụt.Bơm xiên cho vùng bãi sông tránh xây dựng nhà trạm phức tạp, Bơm hướng trục trụcđứng khả năng hút kém nên phải bố trí cánh ngập dưới nước…Bơm hướng trục trụcngang cho những vị trí có địa chất xấu…

+ Lựa chọn thiết bị điện

+ Lựa chọn thiết bị phụ trợ

- Việc tổ chức quản lý, thực hiện dự án Trạm bơm cũng tương tự các dự án xây dựngkhác, phải theo đúng Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu và luật pháp hiện hành, các Nghịđịnh của Chính phủ, Thông tư hướng dẫn của các Bộ, Ngành và các quy định củaUBND thành phố Hà Nội về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình, quản lý chấtlượng công trình, quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình, giám sát, đánh giá đầu

tư và các quy định có liên quan; đảm bảo công trình đầu tư có chất lượng và đáp ứngtiến độ theo dự án được duyệt.

Dự án trạm bơm phải đảm bảo: Tối ưu về kinh tế, kỹ thuật trên tất cả các mặt (hìnhthức, quy mô, kết cấu, biện pháp thi công công trình, số lượng, chủng loại, tiêu chuẩnthiết bị máy bơm, thiết bị điện…); đầu tư tiết kiệm, hiệu quả cao; không để xảy ra lãngphí, thất thoát vốn đầu tư đặc biệt: Đối với thiết bị (bơm, điện, cơ khí) phải ưu tiên sửdụng thiết bị trong nước (nếu cùng tiêu chuẩn kỹ thuật) để giảm chi phí đầu tư, bảodưỡng, sửa chữa, vận hành; Đối với công tác thi công đào đắp đất phải tính toán thicông bằng máy để đẩy nhanh tiến độ, đảm bảo chất lượng, kỹ mỹ thuật công trình, tiếtkiệm kinh phí đầu tư Phối hợp với chủ đầu tư của các dự án liên quan để thống nhấtphương án thiết kế kỹ thuật đảm bảo kết nối đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật trong

và ngoài khu vực dự án nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư, tránh trùng lắp, lãng phí

- Dự án trạm bơm bao gồm rất nhiều gói thầu chia thành các mảng khác nhau: các góithầu dịch vụ tư vấn; các gói thầu dịch vụ phi tư vấn; các gói thầu xây lắp; các gói thầumua sắm hàng hóa, thiết bị Trong đó việc triển khai thực hiện các gói thầu có liênquan mật thiết với nhau, kết quả thực hiện của gói thầu này là đầu vào của gói thầukia

Các gói thầu dịch vụ tư vấn gồm rất nhiều mảng: Tư vấn lập QH tổng mặt bằng, PAkiến trúc sơ bộ, quy hoạch chi tiết khu đầu mối, các Hồ điều hòa; Tư vấn khảo sát thiết

kế BVTC-DT (phần xây dựng, thiết bị) và phần điện; Tư vấn nghiên cứu Mô hình thủylực; Tư vấn khảo sát bản đồ hiện trạng, đo vẽ bản đồ địa chính- lập hồ sơ KT thửa đất,cắm mốc GPMB; Tư vấn thẩm tra; Tư vấn giám sát Việc lựa chọn các nhà thầu tư vấn

có chất lượng và đúng thời điểm ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ hiệu quả của dự án.Trong đó có gói thầu Tư vấn nghiên cứu Mô hình thủy lực cung cấp các thông số kỹthuật để điều chỉnh thiết kế sao cho khi vận hành công trình đảm bảo các chế độ làmviệc và các thông số thủy lực tốt nhất trong ống hút, ống xả, bể hút, bể xả, cống xả,cống tiêu tự chảy, hệ thống kênh

- Khi thực hiện công tác lựa chọn nhà thầu cần chú ý những điểm sau:

+ Xây dựng kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải phù hợp với tiến độ dự án từ đó đảm bảocác gói thầu tư vấn thiết kế, nghiên cứu mô hình, đo vẽ, thẩm tra … được tiến hành lựachọn nhà thầu cùng thời gian.

+ Lập hồ sơ mời thầu, lựa chọn các tiêu chuẩn đánh giá căn cứ vào tính chất của từnggói thầu mà điều chỉnh cho phù hợp nhưng không được nêu bất cứ tiêu chuẩn nàonhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một sốnhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng Để tìm được nhà thầu tốt nhất cần đưa

ra các tiêu chí nhằm đa dạng hóa và nâng cao tính cạnh tranh trong đấu thầu Các yêucầu trong HSMT phải thực tế để tránh trường hợp không Nhà thầu nào đủ năng lực đểthực hiện và phải hủy đấu thầu và phải duyệt lại HSMT gây mất thời gian cũng nhưchi phí cho công tác đấu thầu

+ Khi đấu thầu cần phải thành lập các tổ chuyên gia đấu thầu có chuyên môn, đầy đủtrang thiết bị để có thể có kết quả chấm thầu tốt, lựa chọn được các nhà thầu về tư vấn

và xây lắp, cung cấp thiết bị có năng lực đảm bảo yêu cầu

+ Hợp đồng cần được soạn thảo cụ thể trong đó quy định rõ trách nhiệm giữa các bên,hợp đồng được quy định trước trong HSMT sẽ là quy định mà cả Ban QLDA và nhàthầu phải tuân theo

+ Đặc biệt đối với các gói thầu tư vấn: cần phải có yêu cầu cụ thể về trình độ, thâmniên công tác cũng như kinh nghiệm thực hiện gói thầu tương tự, số lượng của cáchuyên gia tư vấn, bởi đây là những yếu tố quan trọng nhất, quyết định chất lượng nhàthầu tư vấn

Kết luận Chương 1

Chương 1 đã khái quát một cách tổng quan về đấu thầu trong xây dựng Đồng thờiphân tích một số đặc điểm của công trình trạm bơm Trong đó nắm rõ được vai trò củacông tác đấu thầu đối với hiệu quả thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình, một sốcách tiếp cận công tác đấu thầu và lựa chọn nhà thầu trên thế giới và công tác đấu thầutại Việt Nam từ đó xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác đấuthầu Tiếp theo chương 2 luận văn sẽ phân tích cơ sở pháp lý về đầu thầu, cơ sở lựa

chọn hình thức, phương thức đấu thầu trong xây dựng, nghiên cứu về quy trình và nộidung của công tác đấu thầu, đồng thời phân tích, so sánh một số điểm mới trong luậtđấu thầu năm 2013.

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU THẦU XÂY DỰNG

2.1 Hệ thống văn bản pháp lý liên quan đến công tác đấu thầu

2.1.1 Quá trình hoàn thiện hệ thống văn bản Pháp luật về đấu thầu

Pháp luật về đấu thầu bao gồm tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan

hệ xã hội phát sinh giữa các chủ thể trong quá trình tổ chức đấu thầu, thực hiện hợpđồng đấu thầu và quá trình cơ quan Nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước

về đấu thầu Pháp luật về đấu thầu bao gồm những nhóm quy định cơ bản sau:

- Điều kiện áp dụng đấu thầu

- Quyền, nghĩa vụ của các chủ thể tham gia đấu thầu

- Quy trình đấu thầu

Xuất phát từ yêu cầu quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, Nhà nước banhành các văn bản quy phạm pháp luật về đấu thầu đi liền với quá trình hình thành vàphát triển của hệ thống pháp luật về đấu thầu

Tại Việt Nam, đấu thầu và pháp luật đấu thầu nói chung thực sự hình thành từ khi nềnkinh tế chuyển đổi sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Tuy nhiêntrước đó cũng có những yêu cầu làm tiền đề cho việc ban hành pháp luật đấu thầu saunày [6]

2.1.1.1 Giai đoạn trước khi có Quy chế Đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định số 43/1996/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16/7/1996 về ban hành Quy chế đấu thầu

* Giai đoạn từ năm 1945 – 1946:

Trong những ngày đầu mới thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủ tịch HồChí Minh đã lưu ý Chính phủ nước Việt Nam cần phải hết sức tiết kiệm và phải lựachọn những vật phẩm từ nguồn cung cấp thích hợp nhất để không lãng phí của cải củanhân dân

Mặc dù khái niệm đấu thầu chưa hình thành tuy nhiên việc Chủ tịch Hồ Chí Minh lưu

ý là tiền đề cho hoạt động đấu thầu sau này

* Giai đoạn từ năm 1946 - 1986

Giai đoạn này cũng có một số văn bản liên quan đến việc lựa chọn người bán khi báncác tài sản công, tuy nhiên do đặc thù của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, chủ thểcủa nền kinh tế là các doanh nghiệp quốc doanh được Nhà nước thành lập và tài sảnthuộc sở hữu Nhà nước Các doanh nghiệp này không có quyền chủ động trong hoạtđộng kinh doanh, mọi hoạt động của doanh nghiệp đều theo kế hoạch của Nhà nước vàmọi công trình xây dựng đều được thực hiện theo chỉ tiêu, pháp lệnh Nhà nước chỉđịnh các đơn vị thực hiện xây lắp theo kế hoạch hoặc căn cứ vào mối quan hệ giữa cácđơn vị đó với cơ quan có thẩm quyền

* Giai đoạn từ năm 1986 -1996:

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI năm 1986 đã đưa đất nước bước vàothời kỳ kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa Trong nền kinh tế mới nàycạnh tranh là tất yếu, thuật ngữ “đấu thầu” đã xuất hiện tại Việt Nam và các văn bảnpháp luật về đấu thầu xây lắp đã hình thành và hoàn thiện cùng với quá trình xây dựng

và phát triển của hệ thống pháp luật về đấu thầu

Đầu năm 1990, Bộ Xây dựng ban hành “Quy chế đấu thầu trong xây dựng” Kèm theoQuyết định số 24/BXD-VKT ngày 12/2/1990 nhưng trong văn bản này chưa quy định

rõ ràng về điều kiện áp dụng cũng như quy trình đấu thầu xây lắp

Ngày 7/3/1994, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 92/QĐ-TTg ngày 7/3/1994 vềtăng cường quản lý chống lãng phí, thất thoát và tiêu cực trong đầu tư và xây dựng.Theo đó các dự án dùng vốn Nhà nước đều phải thông qua đấu thầu, kết quả đấu thầu

có vốn đầu tư trên 10 triệu USD phải thông qua Hội đồng xét thầu quốc gia thẩm định

để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét và phê duyệt

Ngay sau Quyết định số 92/QĐ-TTg của Thủ tướng ngày 7/3/1994 về tăng cường quản

lý chống lãng phí, thất thoát và tiêu cực trong đầu tư và xây dựng, ngày 30/3/1994, BộXây dựng ban hành “Quy chế đấu thầu xây lắp” kèm theo Quyết định số 06/BXD-

VKT ngày 17/3/1994, Quyết định này thay thế cho Quyết định 24/BXD-VKT ngày12/2/1990 trước đây Đây là văn bản được coi là quy chế đầu tiên quy định về đấuthầu.

2.1.1.2 Giai đoạn áp dụng Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định 43/1996/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16/7/1996 về ban hành Quy chế đấu thầu và Nghị định số 93/1997/NĐ-CP của Chính phủ ngày 23/8/1997

Năm 1996, Chính phủ ban hành Nghị định số 43/1996/NĐ-CP của Chính phủ ngày16/7/1996 về quy chế đấu thầu Văn bản này mang tính pháp lý cao hơn và phạm viđiều chỉnh rộng hơn so với các Quy chế đấu thầu trước đây, theo đó “gói thầu” lần đầutiên đã trở thành đối tượng quản lý trong công tác đấu thầu

Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định 43/1996/NĐ-CP của Chính phủ ngày16/7/1996 quy định điều kiện đấu thầu và quy trình đấu thầu chặt chẽ hơn đã khiến choviệc thực thi pháp luật đấu thầu nói chung và đấu thầu xây lắp nói riêng đạt hiệu quảhơn Tuy nhiên cùng với tiến trình phát triển của nền kinh tế thì nó cũng không tránhkhỏi những bất cập

2.1.1.3 Giai đoạn áp dụng Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định số 88/1999/NĐ-CP của Chính phủ ngày 1/9/1999 về ban hành quy chế đấu thầu; Nghị định số 14/2000/NĐ-CP của Chính phủ ngày 5/5/2000; Nghị định số 66/2003/NĐ-CP của Chính phủ ngày 12.6.2003

Năm 1999 Chính phủ ban hành Nghị định số 88/1999/NĐ-CP ngày 1/9/1999 về quychế đấu thầu thay thế cho Nghị định số 43/1996/NĐ-CP ngày 16/7/1996 về quy chếđấu thầu

Năm 2000 Chính phủ ban hành Nghị định số 14/2000/NĐ-CP ngày 5/5/2000 sửa đổi,

bổ sung một số điều của Quy chế đấu thầu kèm theo Nghị định số 88/1999/NĐ-CP củaChính phủ ngày 1/9/1999 về quy chế đấu thầu và Nghị định số 14/2000/NĐ-CP củaChính phủ ngày 5/5/2000

Hai văn bản trên ra đời đã điều chỉnh lĩnh vực đấu thầu rõ ràng hơn cơ chế cũ, phươngpháp đánh giá hồ sơ dự thầu khoa học hơn, chuẩn mực hơn …