Phát triển du lịch cộng đồng trường hợp dân tộc Sán Dìu xã Đạo Trù huyện Tam Đảo tỉnh Vĩnh Phúc

Theo Sổ tay du lịch cộng đồng Việt Nam - Phương pháp tiếp cận dựa vào thị trường,Chương trình ESAT, Du lịch cộng đồng mang lại cho du khách những trải nghiệm về cuộcsống địa phương, tron

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

1 Tính cấp thiết của đề tài 3

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật sử dụng 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG 6

1.1 Khái niệm cộng đồng và du lịch cộng đồng 6

1.1.1 Cộng đồng 6

1.1.2 Du lịch 7

1.1.3 Du lịch cộng đồng 8

1.2 Điều kiện và tiêu chí để phát triển du lịch cộng đồng 11

1.2.1 Các điều kiện phát triển 11

1.2.2 Các tiêu chí phát triển 14

1.3 Các nguyên tắc và ý nghĩa phát triển du lịch cộng đồng 15

1.3.1 Nguyên tắc phát triển 15

1.3.2 Ý nghĩa phát triển du lịch cộng đồng 17

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG VÀ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG NGƯỜI SÁN DÌU XÃ ĐẠO TRÙ 18

2.1 Thực trạng phát triển du lịch xã Đạo Trù 18

2.2 Các điều kiện tự nhiên để phát triển du lịch cộng đồng 22

2.3 Điều kiện kinh tế - văn hóa – xã hội hướng tới phát triển du lịch cộng đồng 30

2.4 Phong tục, tập quán, nghi lễ và ẩm thực của người Sán Dìu phục vụ phát triển du lịch cộng đồng 34

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG SÁN DÌU XÃ ĐẠO TRÙ 38

3.1 Quan điểm phát triển du lịch cộng đồng dân tộc Sán Dìu xã Đạo Trù 38

3.2 Một số giải pháp phát triển du lịch cộng đồng dân tộc Sán Dìu xã Đạo Trù 39

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 48

Danh mục bảng

Bảng 1: Giá trị sử dụng của thực vật ở VQG Tam Đảo 29

Bảng 2: Đa dạng thành phần động vật VQG Tam Đảo 29

Danh mục hình Hình 1: Bản đồ cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ du lịch 19

Hình 2: Cơ cấu các ngành kinh tế xã Đạo Trù năm 2015 20

Hình 3: Bản đồ hành chính xã Đạo Trù 23

Hình 4: Bản đồ tài nguyên du lịch tự nhiên 27

Hình 5: Bản đồ tài nguyên du lịch nhân văn 31

Hình 6: Bản đồ định hướng phát triển du lịch cộng đồng 43

Các chữ viết tắt

GIS

VQG

TP

UBND

WTO

Hệ thống thông tin địa lý Vườn quốc gia

Thành phố

Ủy ban nhân dân

Tổ chức thương mại thế giới

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đạo Trù là một xã thuộc vùng đệm của VQG Tam Đảo, huyện Tam Đảo tỉnhVĩnh Phúc Tổng dân số năm 2016 của xã là 15.132 người, trong đó có trên 87,5% dân

số là người dân tộc Sán Dìu sinh sống ở 13 thôn dân cư và có tới 11 thôn toàn bộ là dântộc thiểu số Sán Dìu

Đối với người dân nơi đây thì xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang các lĩnhvực Công nghiêp – Xây dựng và Thương mại – Dịch vụ cũng là một hướng đi bắt buộcphải theo Bởi vì, quỹ đất sản xuất nông nghiệp ngày càng eo hẹp, diện tích đất tự nhiênphần lớn lại thuộc sự quản lý của VQG Tam Đảo Trong khi đó, người dân không đượcphép vào rừng để săn bắt, khai thác các sản vật từ rừng như trước kia Họ không đượctrồng trọt, chăn thả gia súc, gia cầm trên các vùng đất thuộc VQG quản lý; số tiền thuđược từ công trông nom, chăm sóc và bảo vệ rừng tự nhiên cũng không được nhiều Để

có thể đảm bảo được kế sinh nhai của các hộ gia đình người Sán Dìu trước bối cảnh ngàynay, họ đã dần từng bước chuyển đổi cơ cấu kinh tế của mình sang các lĩnh vực Thươngmại – dịch vụ, sản xuất tiểu thủ công nghiệp và xuất khẩu lao động

Mặt khác, xã Đạo Trù còn có nhiều tiềm năng tài nguyên du lịch về tự nhiên vànhân văn vẫn chưa được khai thác như: Đạo Trù là một xã duy nhất của huyện Tam Đảocòn có vườn Cò tự nhiên, hồ Vĩnh Thành, hồ Đồng Mỏ, khu du lịch núi Tam Đảo II haytruyền thống văn hóa mang đậm nét của dân tộc Sán Dìu và truyền thống đấu tranh trong

công cuộc gìn giữ và bảo vệ đất nước Vì vậy, đề tài nghiên cứu “ Phát triển du lịch cộng đồng: trường hợp dân tộc Sán Dìu xã Đạo Trù huyện Tam Đảo tỉnh Vĩnh Phúc”

giúp ích cho cộng đồng dân tộc Sán Dìu ở đây một hướng phát triển sinh kế mới, bêncạnh các sinh kế truyền thống và góp phần dịch chuyển cơ cấu kinh tế như đại hội Đảng

* Các mục tiêu cụ thể:

- Làm rõ cơ sở lí luận về phát triển du lịch cộng đồng

- Phân tích thực trạng và tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng của xã Đạo Trù

- Đưa ra một số giải pháp cho phát triển du lịch cộng đồng cho người dân tộc SánDìu ở nơi đây

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

Cộng đồng dân tộc Sán Dìu xã Đạo Trù – huyện Tam Đảo – tỉnh Vĩnh Phúc

* Phạm vi nghiên cứu:

Xã Đạo Trù – huyện Tam Đảo – tỉnh Vĩnh Phúc

4 Phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật sử dụng

Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp:

Phương pháp thu thập và xử lí tài liệu là phương pháp truyền thống, được sử dụngkhá phổ biến trong các nghiên cứu nói chung cũng như nghiên cứu Địa lí nhân văn nóiriêng Phương pháp này, giúp làm rõ cơ sở lý luận và các hướng cũng như các công trìnhnghiên cứu đã thực hiện liên quan đến vấn đề nghiên cứu trong đề tài Việc phân tích vàtổng hợp các tài liệu và các công trình nghiên cứu trước đó giúp tránh trùng lặp trongnghiên cứu, thừa kế các kết quả nghiên cứu trước đó theo hướng nghiên cứu của đề tài

Các tài liệu thu thập được gồm các sách chuyên khảo, các luận án, dự án, kỉ yếuhội thảo, bài viết, giáo trình, tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu, và các tài liệu

về điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội thu thập từ UBND xã Đạo Trù

Phương pháp khảo sát thực địa:

Phương pháp này được sử dụng phổ biến trong hầu hết các nghiên cứu khoa học,

vì nó giúp thị sát tình hình thực tế, có cái nhìn khách quan khi tiến hành nghiên cứu.Đồng thời bổ sung được những nội dung, những thông tin mà các nghiên cứu trên tài liệu

có thể chưa phản ánh được hết Do đó, nó góp phần chính xác hóa các nhận định khoa

học, giúp tác giả nhanh chóng, kịp thời điều chỉnh hướng nghiên cứu cho phù hợp vàhiệu quả

Để đề tài có giá trị thực tiễn cao hơn, trong quá trình nghiên cứu, việc khảo sátthực tế về các giá trị văn hóa của dân tộc Sán Dìu ở xã Đạo Trù, huyện Tam Đảo lànhiệm vụ rất quan trọng

Phương pháp bản đồ, viễn thám và GIS:

Trong quá trình nghiên cứu lãnh thổ, đặc biệt là những nghiên cứu liên quan tớiĐịa lí thì cần phải sử dụng phương pháp này để thể hiện một cách trực quan và tổng hợpcác vấn đề nghiên cứu Từ đó, dễ dàng đưa ra được các giải pháp hữu ích mang tính khảthi cao Từ cơ sở dữ liệu thu thập được, đề tài sẽ tiến hành xây dựng một số bản đồ liênquan đến hướng nghiên cứu phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG 1.1 Khái niệm cộng đồng và du lịch cộng đồng

Theo J.Hfichter, Cộng đồng là một tập thể người nhất định trên một lãnh thổ kinh

tế và văn hóa bao gồm các yếu tố:

- Tương quan cá nhân mật thiết với những người khác, tương quan này đôi khiđược gọi là tương quan mặt đối mặt, tương quan thân mật

- Có sự liên hệ về tình cảm và cảm xúc

- Có sự tính nguyện hi sinh đối với những giá trị được tập thể coi là cao cả và có

ý nghĩa

- Có ý thức với mọi thành viên trong tập thể.[9]

Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, tập 1, NXB Khoa học và Kỹ thuật, 2000, cộngđồng được hiểu là một tập đoàn người rộng lớn, có những dấu hiệu chung về thành phầngiai cấp, về nghề nghiệp, về địa điểm sinh tụ và cư trú Cũng có những cộng đồng xã hộibao gồm cả một dòng giống, một sắc tộc, một dân tộc

Một số học giả nổi tiếng trong nước như Tô Duy Hợp, Lương Hồng Quang chorằng: cộng đồng là một thực thể xã hội có cơ cấu tổ chức (chặt chẽ hoặc không chặt chẽ),

là một nhóm người cũng chia sẻ và chịu ràng buộc bởi các đặc điểm và lợi ích chungđược thiết lập thông qua tương tác và trao đổi giữa các thành viên; và một cộng đồng làmột nhóm xã hội có các cơ thể sống chung trong một môi trường thường là có cùng cácmối quan tâm chung Trong cộng đồng người đó có những kế hoạch, niềm tin, các mối

ưu tiên, nhu cầu, nguy cơ và một số điều kiện khác có thể có và cùng ảnh hưởng đến đặctrưng và sự thống nhất của các thành viên trong cộng đồng.

Các đặc điểm của cộng đồng:

- Đặc điểm kinh tế, xã hội Ví dụ: Cộng đồng làng xã, khu dân cư, đô thị

- Đặc điểm huyết thống Ví dụ: Cộng đồng của các thành viên trong cùng một họ tộc

- Mối quan tâm và quan điểm Ví dụ: Nhóm sở thích trong một dự án phát triển

- Môi trường, nhân văn Ví dụ: Cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số sống trên mộtđịa bàn và các đặc điểm khác như tổ chức, vùng địa lý hoặc các khía cạnh tâm lý khác

Qua đó, có thể thấy được khái niệm cộng đồng được hiểu theo nghĩa hẹp là mộtnhóm dân cư cùng sinh sống trên một lãnh thổ nhất định, được gọi tên như một đơn vịhành chính (làng, bản, thôn, buôn, sóc), xã, huyện nhất định qua nhiều thế hệ và cónhững đặc điểm chung về giá trị văn hóa truyền thống, bảo tồn, sử dụng các nguồn tàinguyên môi trường có cùng các mối quan tâm về kinh tế - xã hội, có sự gắn kết về huyếtthống, tình cảm, và có sự chia sẻ về nguồn lợi và trách nhiệm trong cộng đồng

1.1.2 Du lịch

Theo Liên hiệp quốc tế các tổ chức lữ hành chính thức (International Union ofOfficial Travel Oragnization): Du lịch được hiểu là hành động du hành đến một nơi khácvới địa điểm cư trú thường xuyên của mình nhằm mục đích không phải để làm ăn, tức làkhông phải để làm một nghề hay một việc kiếm tiền sinh sống

Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn

từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyêncủa họ hay ngoài nước họ với mục đích hòa bình.Nơi họ đến lưu trú không phải là nơilàm việc của họ (Hội nghị LHQ về du lịch họp tại Rome - Italia (21/8 -5/9/1963)

Theo Tổ chức du lịch thể giới (World Tourism Organization) thì du lịch bao gồmtất cả mọi hoạt động của những người du hành tạm trú với mục đích tham quan, khám

mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa trong thời gian liên tục nhưng khôngquá một năm ở bên ngoài môi trường sống định cư nhưng loại trừ các du hành mà cómục đích kiếm tiền.

Luật du lịch Việt Nam năm 2005 cũng có định nghĩa riêng của mình: Du lịch là cáchoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên củamình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiều, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảngthời gian nhất định

Tựu chung lại, du lịch là một loạt các hoạt động có nhiều đặc thù, nhiều thành phầntham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp và diễn ra ở một nơi khác địa điểm cư trú

Nó vừa mang đặc điểm của ngành kinh tế vừa có đặc điểm của ngành văn hóa - xã hội

1.1.3 Du lịch cộng đồng

Khái niệm du lịch cộng đồng bắt đầu xuất hiện từ đầu thế kỉ XX, có các cách nhìnnhận và hiểu biết khác nhau về khái niệm này, các khái niệm và định nghĩa khác nhauthường tùy thuộc vào tác giả, khu vực địa lí hoặc nghiên cứu/ dự án cụ thể

Theo Sổ tay du lịch cộng đồng Việt Nam - Phương pháp tiếp cận dựa vào thị trường,Chương trình ESAT, Du lịch cộng đồng mang lại cho du khách những trải nghiệm về cuộcsống địa phương, trong đó các cộng đồng địa phương trực tiếp tham gia vào các hoạt động

du lịch và chịu trách nhiệm bảo vệ tài nguyên môi trường và văn hóa địa phương

Du lịch cộng đồng thường được khởi xướng là mục tiêu căn bản trong quá trìnhphát triển kinh tế địa phương Bên cạnh đó, có những lí do khác để cộng đồng theo đuổi

du lịch cộng đồng như bảo tồn văn hóa và môi trường cùng như có những lợi ích pháttriển khác mà di lịch cộng đồng mang lại như nâng cao năng lực quản lí địa phương, tạolập nguồn vốn xã hội Phát triển du lịch cộng đồng là một quá trình đúng hơn là một sảnphẩm Tuy nhiên, sự bền vững về mặt kinh tế sau cùng có được lại là bảo tồn nguồn tàinguyên một cách bền vững

Du lịch cộng đồng là du lịch có tính đến tính bền vững về mặt môi trường, vănhóa và xã hội Nó do chính cộng đồng quản lí và làm chủ vì lợi ích của cộng đồng vì

mục đích cho du khách khả năng nhận thức và tìm hiểu về cộng đồng và lối sống củacộng đồng (Responsible Ecological Social Tour - REST ,1997)

Community based tourism: Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch có sự tham giatrực tiếp của cộng đồng địa phương nhằm phát triển kinh tế địa phương, đồng thời gópphần bảo tồn văn hóa, thiên nhiên bền vững, nâng cao nhận thức và tăng cường quyềnlực của cộng đồng Cộng đồng được chia sẻ lợi ích từ hoạt động du lịch, nhận được sựhợp tác, hỗ trợ của chính quyền địa phương, của chính phủ và từ các hoạt động hỗ trợquốc tế, nhằm mục đích khai thác bền vững các tiêm năng du lịch tự nhiên và nhân văntại địa phương để giới thiệu với khách du lịch (Handbook, 2000)

Tóm lại, các khái niệm du lịch cộng đồng có khác nhau nhưng đều có những đặcđiểm chung:

- Du lịch cộng đồng có sự tham gia trực tiếp, chủ yếu của cộng đồng địa phươngvào các hoạt động du lịch nhằm bảo tồn, khai thác bền vững các nguồn tài nguyên vàcộng đồng được hưởng lợi từ hoạt động du lịch

- Chú ý đến vai trò cung cấp du lịch của cộng đồng địa phương và việc hưởng lợi

từ du lịch của họ

- Du khách là tác nhân bên ngoài, là tiền đề mang lại lợi ích kinh tế và sẽ cónhững tác động nhất định kèm theo việc thụ hưởng các giá trị về môi trường sinh thái tựnhiên và nhân văn khi đến với một cộng đồng địa phương cụ thể

- Cộng đồng địa phương là người kiểm soát các giá trị về mặt tài nguyên du lịch

để hỗ trợ du khách có cơ hội tìm hiểu và nâng cao nhận thức của mình khi có cơ hội tiếpcận hệ thống tài nguyên du lịch tại không gian sinh sống của cộng đồng địa phương và

họ ngày càng được tăng cường về khả năng tổ chức, vận hành và thực hiện các hoạtđộng, xây dựng các sản phẩm du lịch phục vụ cho du khách Từ đó, cộng đồng ngàycàng phát huy vai trò làm chủ của mình

Du lịch cộng đồng có những đặc điểm như:

- Du lịch cộng đồng là phương thức phát triển mà cộng đồng dân cư địa phương làchủ thể của mọi hoạt động bảo tồn, quản lý, khai thác tài nguyên môi trường du lịch vàcác khâu, các hoạt động du lịch trong quá trình phát triển

- Cộng đồng địa phương giữ vai trò chủ đạo, duy trì các hoạt động kinh doanh dulịch và hoạt động kinh tế - xã hội liên quan đến du lịch và du khách

- Địa điểm tổ chức phát triển du lịch cộng đồng: là nơi cư trú hoặc gần nơi cư trúcủa cộng đồng địa phương - khu vực có nguồn tài nguyên du lịch phong phú, hấp dẫn

- Du lịch cộng đồng bao gồm các yếu tố trợ giúp cộng đồng phát triển du lịch củacác bên tham gia

- Du lịch cộng đồng bao gồm các cơ chế, chính sách của cơ quan quản lý nhànước các cấp, của chính phủ và cách thức sản xuất kinh doanh các sản phẩm du lịch để

- Du lịch nông nghiệp: là một hình thức du lịch tại các khu vực nông nghiệp Tớiđây khách du lịch có thể xem hoặc trực tiếp tham gia vào các hoạt động sản xuất nôngnghiệp tại địa phương

- Du lịch bản địa: đề cập đến một loại du lịch mà khách du lịch đến nơi đồng bảodân tộc thiểu số hoặc người dân bản địa tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch, nềnvăn hóa vốn có của cộng đồng địa phương chính là yếu tố thu hút khách du lịch

- Du lịch làng, bản: khách du lịch có thể chia sẻ các hoạt động trong cuộc sốngthôn bản Dân làng cung cấp các dịch vụ ăn ở, nhà trọ cho khách nghỉ qua đêm.

- Nghệ thuật và thủ công mĩ nghệ: đây không phải là một hình thức du lịch độclập, du lịch mang lại cơ hội kinh doanh tốt hơn cho ngành công nghiệp thủ công nghiệpcủa địa phương, tăng doanh số bán hàng đồng thời cũng cung cấp cho khách du lịch về

di sản văn hóa và nghệ thuật phong phú và độc đáo của địa phương

1.2 Điều kiện và tiêu chí để phát triển du lịch cộng đồng

1.2.1 Các điều kiện phát triển

- Tài nguyên du lịch đa dạng, phong phú và mang tính đặc trưng cao

Đây là điều kiện có ý nghĩa quyết định đến phát triển du lịch dựa vào cộng đồng.Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng, giá trịnhân văn, công trình lao động sáng tạo của con người có thể sử dụng nhằm thõa mãn nhucầu du lịch; là yếu tố cơ bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch nhằm tạo ra sựhấp dẫn du lịch (Pháp lệnh du lịch Việt Nam, 1999)

Được xem như là tiền đề phát triển của bất cứ loại hình du lịch nào Thực tế chothấy, tài nguyên du lịch càng phong phú hấp dẫn bao nhiêu, càng đặc sắc bao nhiêu thìsức hấp dẫn và hiệu quả hoạt động du lịch càng cao bấy nhiêu Tài nguyên du lịch gồm

có hai loại là tài nguyên du lịch thiên nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn Tài nguyên

du lịch thiên nhiên là các yếu tố hợp phần tự nhiên, các hiện tượng tự nhiên và quá trìnhbiến đổi của chúng, tạo nên các điều kiện thường xuyên tác động đến sự sống và hoạtđộng của con người được sử dụng vào mục đích du lịch Tài nguyên du lịch nhân văn lànhóm tài nguyên du lịch có nguồn gốc nhân tạo, nghĩa là do con người sáng tạo ra có giátrị phục vụ du lịch Các giá trị đó lại được phân ra thành các giá trị văn hóa vật thể nhưcác di tích văn hóa, lịch sử, các sản phẩm truyền thống…hay các giá trị văn hóa phi vậtthể như các phong tục, tập quán, các lễ hội…của cộng đồng

Du lịch cộng đồng được xác lập trên một địa điểm xác định gắn với các giá trị tài

có sẵn tài nguyên du lịch thì dù cho nguồn nhân lực rất dồi dào hay chính quyền địaphương tại địa bàn đó tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho việc phát triển du lịch thì du lịchtại đó cũng không thể phát triển Vì vậy đứng trên góc độ địa lý thì việc nghiên cứu tàinguyên du lịch luôn là nền tảng cho sự phát triển du lịch địa phương.

- Yếu tố cộng đồng và sự tham gia rộng rãi và hiệu quả

Điều này được đánh giá trên các yếu tố số lượng thành viên, bản sắc dân tộc,phong tục tập quán, trình độ học vấn và nhận thức trách nhiệm về tài nguyên và pháttriển du lịch Xác định phạm vi cộng đồng và những dân cư sinh hoạt và lao động cốđịnh, lâu dài trong hoặc liên kề vùng có tài nguyên thiên nhiên

Cộng đồng dân cư đóng vai trò xuyên suốt trong hoạt động du lịch, vừa là chủ thểtham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch, vừa là người quản lý, có trách nhiệm bảo tồn tàinguyên du lịch Các yếu tố quyết định tới sự phát triển du lịch cộng đồng là:

+ Sự ý thức về tầm quan trọng cũng như tính chuyên nghiệp trong việc cung cấpsản phẩm du lịch đúng nghĩa, điều đó phái bắt nguồn từ việc nhận thức về lợi ích của dulịch cộng đồng tới sự phát triển bền vững về kinh tế, văn hóa và môi trường

+ Ý thức tự hào về cộng đồng tức là tự hào về truyền thống văn hóa địa phương+ Ý thức về trách nhiệm bảo tồn các tài nguyên tự nhiên, môi trường và văn hóađịa phương

+ Cộng đồng phải có trình độ văn hóa nhất định để hiểu được các giá trị văn hóađịa phương, tiếp thu và ứng dụng các kiến thức văn hóa và kỹ thuật phù hợp vào hoạtđộng du lịch

+ Cộng đồng phải có trình độ hiểu biết về hoạt động du lịch để từ đó cân bằnggiữa lợi ích kinh tế và văn hóa, môi trường, giữa văn hóa địa phương và nhu cầu củakhách, đó là cơ sở để không làm mai một các giá trị văn hóa địa phương dẫn tới sựxuống cấp các sản phẩm du lịch đặc trưng

- Cơ chế chính sách tạo môi trường thuận lợi cho việc phát triển du lịch và sự tham gia của cộng đồng

Chủ trương của nhà nước thể hiện ở mục tiêu phát triển và chiến lược phát triển

du lịch quốc gia đến các văn bản pháp luật có tính pháp lý với việc quản lý hoạt động dulịch Nếu nhà nước có chủ trương phát triển du lịch thì có các chính sách thuận lợi thuhút khách du lịch và đầu tư cho du lịch Từ đó nhà nước sẽ có những đầu tư cho địaphương như hỗ trợ vốn, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ đào tạo về kỹ thuật làm

du lịch

Chính quyền địa phương có vai trò quan trọng điều kiện phát triển du lịch cộngđồng Bằng tiếng nói của mình, họ có thể bác bỏ, cấm đoán hay khuyến khích việc xâydựng điểm du lịch cũng như phát triển du lịch Sự hỗ trợ của chính quyền địa phương thểhiện ở các mặt

+ Tạo điều kiện thuận lợi cho khách du lịch đến tham quan như việc cấp thủ tụchành chính, các quy định không quá khắt khe đối với khách du lịch

+ Khuyến khích và hỗ trợ địa phương tham gia hoạt động du lịch: Hỗ trợ đầu tưvốn, kỹ thuật cho cộng đồng, có những chính sách thông thoáng, mở cửa đối với các tổchức, đoàn thể tham gia phát triển du lịch

+ Tham gia định hướng chỉ đạo và quản lý các hoạt động du lịch

+ Tạo môi trường an toàn cho khách du lịch bằng các biện pháp an ninh cần thiết

- Khách du lịch là động lực để phát triển du lịch cộng đồng

Đối tượng của du lịch bao giờ cũng là khách du lịch Đứng dưới góc độ du lịch nóichung, họ là khách thể, là yếu tố tạo ra thị trường từ đó cho thấy tầm quan trọng mangtính quyết định sự hình thành và phát triển của một loại hình du lịch cũng như điểm dulịch Khách du lịch tiếp cận các nguồn tài nguyên du lịch cũng như nhu cầu cơ bản khác.Cộng đồng địa phương được hưởng lợi khi cung cấp các sản phẩm du lịch cho khách.Như vậy khách du lịch là động lực để phát triển du lịch

- Tiêu chí 3 : Hoạt động du lịch này nên bao gồm tất cả các thành viên của cộngđồng hơn chỉ là sự tham gia của một vài thành viên.

- Tiêu chí 4 : Quan tâm đến sự bền vững của môi trường

- Tiêu chí 5 : Mọi hoạt động du lịch cộng đồng phải tôn trọng nền văn hóa và các

“cấu trúc xã hội” tại cộng đồng

- Tiêu chí 6 : Có hệ thống, phương pháp để giúp người trong cộng đồng có thể

“vượt qua” những ảnh hưởng của những khách du lịch phương tây

- Tiêu chí 7 : Hoạt động du lịch thường được giữ ở quy mô nhỏ nhằm hạn chế tối

đa những ảnh hưởng đến văn hóa và môi trường

- Tiêu chí 8 : Hướng dẫn tổng quan cho khách du lịch về cộng đồng để giúp họ

1.3 Các nguyên tắc và ý nghĩa phát triển du lịch cộng đồng

- Sử dụng tối ưu nguồn môi trường, duy trì các tiến trình sinh thái học chủ yếu

và giúp bảo tồn nguồn tự nhiên và hệ sinh thái được thừa hưởng

- Khía cạnh xác thực nền văn hoá - xã hội của cộng đồng địa phương, đảm bảo

họ đã xây dựng, kế thừa văn hoá và giá trí truyền thống, đồng thời góp phầnvào sự hiểu biết và thông cảm đối với các nền văn hoá khác nhau

Đảm bảo sự vận hành nền kinh tế lâu dài ổn định, cung cấp các lợi ích kinh tế - xãhội đến tất cả những người có liên quan nhằm phân bổ công bằng

Năm 2008, tác giả Võ Quế cho rằng các nguyên tắc để phát triển du lịch dựa vàocộng đồng bao gồm:

- Cộng đồng được quyền tham gia thảo luận các kế hoạch, quy hoạch, thực hiện

và quản lý, đầu tư và có thể trao quyền làm chủ cho cộng đồng

- Phù hợp với khả năng của cộng đồng

- Chia sẻ lợi ích từ du lịch cho cộng đồng

- Xác lập quyền sở hữu và tham gia của cộng đồng đối với tài nguyên và văn hoá

Năm 2013, Quỹ quốc tế về bảo tồn thiên nhiên Việt Nam (WWF) thực hiện chươngtrình phát triển năng lực du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội dưới sự tài trợcủa cộng đồng Châu Âu tài trợ thì các nguyên tắc cơ bản của du lịch cộng đồng bao gồm:

- Tôn trọng văn hóa địa phương và các di sản thiên nhiên

Tất cả các hoạt động du lịch đều có những tác động tích cực lẫn tiêu cực đến cộngđồng địa phương và môi trường thiên nhiên Nguyên tắc đầu tiên cho phát triển du lịchcộng đồng là phải tôn trọng các giá trị văn hóa, bao gồm cả văn hóa vật thể và phi vật thểcùng với sự tôn trọng các đặc điểm tự nhiên của địa phương nhằm duy trì cấu trúc xã hội

ở địa phương Do đó, cộng đồng phải nhận thức được vai trò, trách nhiệm của mìnhtrong việc cung cấp các trải nghiệm du lịch mà còn phải hiểu các tác động của du lịchảnh hưởng đến môi trường tự nhiên và văn hóa của cộng đồng mình

- Bình đẳng xã hội

Các thành viên của cộng đồng tham gia lập kế hoạch, thực hiện và quản lý các hoạtđộng du lịch trong cộng đồng của mình Cộng đồng địa phương tham gia vào công tácchuẩn bị lập kế hoạch, tổ chức và thực hiện các hoạt động du lịch trong cộng đồng củamình và các lợi ích kinh tế được công bố công khai và chia đầy đủ cho những thành viêntrong cộng đồng tham gia

- Chia sẻ lợi ích chung

Lợi ích thu được từ du lịch cộng đồng đỏi hỏi phải được chia sẻ minh bạch giốngnhư cho các đối tác liên quan khác Doanh thu từ các hoạt động du lịch thường được chiacho tất cả những người tham gia, và một phần để riêng đóng góp cho toàn bộ cộng đồngđịa phương thông qua các tổ chức của cộng đồng như lãnh đạo thôn, chi bộ thôn… quĩnày có thể được sử dụng để tái đầu tư cho các mục đích xây dựng cơ sở hạ tầng thôn, giữgìn vệ sinh môi trường… hoặc các lĩnh vực liên quan tới giáo dục và y tế của cộng đồng

Sở hữu và tham gia của địa phương: Một số mô hình du lịch cộng đồng thành công chothấy sự khai thác một cách hiệu quả các kiến thức và nguồn lực địa phương để đạt đượccác kết quả trong phát triển du lịch Sự tham gia của cộng đồng địa phương từ khâu lập

kế hoạch đến thực hiện và đánh giá rất quan trọng để đảm bảo đạt được một cách tốt nhấtquyền sở hữu của địa phương và phát huy tối đa sự tham gia của địa phương.

1.3.2 Ý nghĩa phát triển du lịch cộng đồng

Du lịch cộng đồng có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hóabản địa, các di sản tự nhiên của cộng đồng địa phương Du lịch cộng đồng còn góp phầnphục hồi và phát triển các loại hình nghệ thuật truyền thống, các ngành nghề thủ côngtruyền thống hay bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường Du lịch cộng đồng còn tạo

ra cơ hội giao lưu văn hóa – kinh tế giữa các dân tộc ở Việt Nam cũng như các nước khác.Ngoài ra, phát triển du lịch cộng đồng còn có nhiều ý nghĩa mang lại một nguồnsinh kế mới cho các hộ gia đình trong cộng đồng, tạo thêm cơ hội việc làm mới thay choviệc chỉ biết làm nông nghiệp Phát triển du lịch cộng đồng còn có ý nghĩa giúp cho địnhhướng cơ cấu kinh tế của địa phương, thay đổi cơ cấu nghề nghiệp, cải thiện chất lượnglao động địa phương và giảm di cư nông thôn ra các thành phố lớn

Phát triển du lịch cộng đồng còn có ý nghĩa thúc đẩy sự công bằng trong phát triển

du lịch với việc mang lại cho cộng đồng những lợi ích từ việc cung cấp các dịch vụ, pháttriển cơ sở hạ tầng nông thôn, cải thiện các điều kiện y tế, chăm sóc sức khỏe cộng đồng

và phát triển giáo dục

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG VÀ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG

ĐỒNG NGƯỜI SÁN DÌU XÃ ĐẠO TRÙ 2.1 Thực trạng phát triển du lịch xã Đạo Trù

Xã Đạo Trù được thiên nhiên ưu đãi có khí hậu ôn hòa, cảnh quan môi trườngtuyệt đẹp với núi non hùng vĩ, rừng tự nhiên bao phủ chiếm tới 60% diện tích toàn xã

Để khai thác những thế mạnh, tiềm năng sẵn có xã Đạo Trù đã xác định lấy thương mạidịch vụ du lịch là ngành mũi nhọn trong công cuộc phát triển kinh tế xã hội thời gian tới.Trên thực tế xã Đạo Trù vẫn là một xã nghèo của huyện Tam Đảo, nông nghiệp cònchiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu kinh tế, tiềm năng về du lịch của xã Đạo Trù rất lớnnhưng việc đầu tư còn thấp, khai thác chưa có hiệu quả, chất lượng các hoạt động dulịch, dịch vụ còn thấp và manh mún; cơ sở hạ tầng kỹ thuật kém và còn nhiều bất cập, tỷ

lệ lao động không có việc làm còn cao, mặt bằng dân trí, chất lượng nguồn nhân lực nhìnchung còn thấp…điều đó đã gây khó khăn cho phát triển du lịch ở xã Đạo Trù Tuynhiên, trong những năm gần đây với việc làm tốt công tác quy hoạch, giải phóng mặtbằng, triển khai các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật, thu hút được các nhàđầu tư vào Đạo Trù đã tạo điều kiện cho kinh tế của xã có tốc độ tăng trưởng cao và dulịch ở xã ngày càng có vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của xã Thực tế cho thấyrằng, đang có sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế dần theo hướng giảm tỷ trong nông-lâm-thủy sản tăng dần tỷ trọng du lịch-dịch vụ Trong gian đoạn 2005-2010 cơ cấu kinh tếcủa xã ngành nông-lâm-thủy sản chiếm tới 80%, du lịch-dịch vụ chiếm 9,5% đến năm

2014 thì tỷ trọng sản xuất nông-lâm-thủy sản giảm xuống chỉ còn 73%, du lịch-dịch vụtăng 15% Trong năm 2015, du lịch - dịch vụ tiếp tục đạt 14,8%, sản xuất nông - lâm -thủy sản giảm xuống còn 70,4%, giá trị sản xuất ngành du lịch-dịch vụ đạt tới 37,940 tỷđồng, bình quân tăng 10,2% trong giai đoạn 2010-2015, giải quyết nhu cầu công việchàng năm trên 340 lao động địa phương, thu nhập bình quân của hộ gia đình tăng thêm

từ 10-12 triệu đồng/năm1 Đây là những kết quả bước đầu quan trọng tạo động lực cho

du lịch xã Đạo Trù phát triển

1 Số liệu phòng thống kê huyện Tam Đảo cung cấp

Hình 2: Cơ cấu các ngành kinh tế xã Đạo Trù năm 2015

Những năm gần đây du lịch cộng đồng đang là loại hình du lịch thu hút được rấtnhiều khách du lịch Là hình thức khách du lịch ở tại nhà dân, tham gia vào các côngviệc hàng ngày của dân bản xứ, trải nhiệm các giá trị văn hóa, hòa nhập với cuộc sốngcủa người dân Người dân có thể cung cấp cho khách du lịch các dịch vụ như: nơi cư trú,

ẩm thực của cộng đồng địa phương, cho thuê xe máy, xe đạp… Xã Đạo Trù là nơi sinhsống của dân tộc Sán Dìu Họ có rất nhiều nét văn hóa đặc sắc Trong đó phải kể đến hátSoọng Cô là làn điệu dân ca đặc sắc của đồng bào dân tộc Sán Dìu, được lưu giữ hàngtrăm năm trong kho tàng văn hóa, văn nghệ dân gian của người Sán Dìu Để gìn giữ điệuhát Soọng Cô của đồng bào còn mãi với đời sau, những năm qua, được sự giúp đỡ củacác ngành chức năng, chính quyền địa phương cũng đã có nhiều nỗ lực để khôi phục lạinhững điệu hát này Hiện nay, trên địa bàn xã đã thành lập 13 câu lạc bộ hát soọng cô ở

12 thôn Các câu lạc bộ này hoạt động rất sôi nổi, thu hút nhiều hội viên tham gia Họsẵn sàng tự nguyện đóng góp kinh phí để tổ chức các cuộc hát giao lưu

Hiện nay, cơ sở vật chất kỹ thuật và dịch vụ để phát triển du lịch cộng đồng tại xãĐạo Trù còn nhiều hạn chế; chưa có một dự án du lịch cộng đồng nào được triển khaitheo đúng tiêu chí Mức độ tham gia của cộng đồng vẫn chỉ ở mức cung cấp các dịch vụnhỏ lẻ, chưa tham gia vào quá trình tổ chức và ra quyết định, xây dựng các kế hoạch thực

70.42%

14.80% 14.78%

N-L-TS DL-DV CN-XD

hiện trong du lịch cộng đồng Việc tạo dựng các sản phẩm du lịch trọn gói, hấp dẫnkhách du lịch và lập chương trình cho các tuyến, chương trình du lịch tại cộng đồng cònchưa được quan tâm thỏa đáng Chủng loại, kiểu dáng các sản phẩm thủ công truyềnthống chưa phong phú, đa dạng và chất lượng chưa cao để hấp dẫn khách du lịch Trongkhi đó các công ty du lịch lại chưa thực sự đánh giá, đầu tư nghiên cứu, tìm hiểu để nắmbắt được nhu cầu và mong muốn của khách du lịch Hai bộ phận doanh nghiệp và cộngđồng hoạt động một cách riêng lẻ, không có sự gắn kết chặt chẽ với nhau Cùng với đó,các cấp quản lý chưa thực sự quan tâm đầu tư phát triển du lịch cộng đồng; chưa có cácchính sách đãi ngộ tốt đối với các nghệ nhân làng nghề; sự mất dần các giá trị truyềnthống của các cộng đồng và thay vào đó là đô thị hóa, bê tông hóa cảnh quan làng quê.Bên cạnh đó là sự xuống cấp nghiêm trọng của các điểm di tích lịch sử, các thắng cảnh

du lịch Thực trạng và những hạn chế này đang làm lãng phí một nguồn tài nguyên dulịch quý giá của địa phương Tuy nhiên, trong tương lai không xa thì đây sẽ được xácđịnh là một trung tâm về du lịch văn hóa và du lịch cộng đồng người Sán Dìu

Đạo Trù cũng được tỉnh có chủ trương xây dựng làng văn hóa tại thôn Đạo TrùThượng xã Đạo Trù theo hướng phục vụ du khách tại cộng đồng Đây là thôn có đầy đủtiêu chí về tài nguyên thiên nhiên, lịch sử văn hóa, những phong tục tập quán đặc sắc.Nơi đây cũng được nhiều du khách biết đến và tham quan, tuy nhiên số lượng nguồnkhách đến không ổn định và đang bị suy giảm do nhiều nguyên nhân; trong đó nguyênnhân chủ yếu là những giá trị truyền thống đang dần bị mai một và chưa có chính sách

cụ thể để bảo tồn nhằm phát triển du lịch bền vững Việc xây dựng làng văn hóa để phục

vụ du lịch cộng đồng tại thôn Đạo Trù Thượng đi vào hoạt động hiệu quả sẽ là bước đệmquan trọng, có tính chất đòn bẩy cho các chương trình, dự án du lịch cộng đồng khácphát triển tại xã Đạo Trù Du lịch cộng đồng đem lại lợi ích thiết thực đối với người dântrong việc cải thiện đời sống Du lịch phát triển thì các loại hình dịch vụ cũng được mởrộng và phát triển Dịch vụ và việc làm là kết quả dây chuyền Sự phát triển hình thức dulịch cộng đồng ở Đạo Trù đã tạo ra một môi trường mới cho sự phục hồi các thực hànhvăn hóa truyền thống Nguồn lợi kinh tế từ việc bán các sản phẩm văn hóa đã trở thànhchất xúc tác cho người dân tự sưu tàm vào bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống Hoạt

thống của cộng đồng vốn đã bị mai một Du lịch phát triển phần nào đó tác động trựctiếp tới đời sống người dân Sự xuất hiện của khách du lịch dẫn tới sự giao thoa văn hóa.Người dân tiếp thu và chọn lọc các thực hành văn hóa bên ngoài làm phong phú, đa dạngthêm văn hóa của cộng đồng Tuy nhiên, cũng do sự giao thoa văn hóa mà một số hoạtđộng văn hóa truyền thống bị lấn át và mai một dần hay mất đi những giá trị mà nó vốn

có như nhà ở, trang phục….Như vậy, phát triển du lịch cộng đồng là hướng đi phù hợpvới điều kiện kinh tế - xã hội của xã Đạo Trù Đây là loại hình du lịch không đòi hỏi đầu

tư lớn, nhưng kết quả thu lại được rất là lớn và hiệu quả về kinh tế cũng như môi trường.Cộng đồng làm du lịch sẽ huy động được nội lực từ cộng đồng, khai thác có hiệu quả cơ

sở hạ tầng, cơ sở vật chất hiện có của cộng đồng, góp phần nâng cao đời sống Du lịchcộng đồng có tác động hai mặt đến đời sống cộng đồng dân tộc Vì vậy, chúng ta cần cómột giải pháp hợp lý làm sao để vừa phát triển du lịch, phát triển kinh tế xã hội vừa bảotồn các giá trị văn hóa truyền thống của người Sán Dìu

2.2 Các điều kiện tự nhiên để phát triển du lịch cộng đồng

2.2.1 Vị trí địa lý

Đạo Trù là xã miền núi gần như bị khép kín bởi hệ thống đồi, núi bao bọc PhíaBắc giáp xã Ninh Lai thuộc huyện Sơn Dương tỉnh Tuyên Quang; Phía Tây có suối VựcChuông giáp xã Bồ Lý và dãy Phủ Mây Đại Đình; Phía Đông tiếp giáp với dãy núi TamĐảo trùng điệp với các núi Con Voi, Con Hổ và tiếp giáp với xã Văn Yên, Mỹ Yên,Hoàng Nông huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên; Phía Nam có dãy núi Ngang tiếp giáp với

xã Đại Đình

Đạo Trù là địa phương có hệ thống đường giao thông liên xã khá thuận lợi Xã nằmtrên trục đường liên tỉnh 302 nối với quốc lộ 2C với huyện Lập ThạchĐường liên xã thứnhất được bắt nguồn từ Km 11 Quốc lộ 2B Vĩnh Yên đi Tam Đảo chạy qua trung tâm của

xã lên huyện Sơn Dương tỉnh Tuyên Quang Con đường liên xã thứ hai từ trung tâm xãqua xã Bồ Lý ra Bến Trang nối liền quốc lộ 2C đi Tuyên Quang Con đường liên xã thứ babắt đầu từ thôn Vĩnh Ninh đi qua suối Lạnh qua xã Yên Dương Hệ thống giao thôngthuận lợi cũng là một điều kiện thuận lợi cho việc phát triển du lịch tại địa phương

2.2.2 Địa hình:

Xã Đạo Trù có địa hình thuộc vùng bán sơn địa, địa hình tương đối phức tạp, có

độ cao thấp không đồng đều:

Địa hình núi cao là dãy núi Tam Đảo trùng điệp bao bọc phần lớn diện tích phía Đông của xã với đỉnh cao nhất là đỉnh Tam Đảo Bắc cao 1.592m, cùng với đó là các núi Con Hổ, Con Voi tạo nên một địa hình hùng vĩ, kết hợp điều kiện khí hậu trong lành, mát mẻ thích hợp cho các loại hình du lịch tự nhiên như leo núi, đi bộ trong rừng

Địa hình đồi được bố trí theo dạng bát úp khá cao nằm ở phía Bắc của xã Địahình đồi thường tạo ra không gian thoáng đãng bao la – thích hợp cho các du khách ưathích dã ngoại,và các hoạt động du lịch cắm trại, thăm quan

Phía Nam xã Đạo Trù là địa hình đồng bằng, nơi tập trung dân cư của xã, địa hìnhbằng phẳng rất thích hợp để xây dựng các khu nhà nghỉ phục vụ du khách đồng thờicũng là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, lễ hội để phục vụ du khách

2.2.3 Khí hậu

Khí hậu là một trong những thành phần quan trọng nhất của thiên nhiên của xãĐạo Trù Yếu tố khí hậu có ảnh hưởng lớn tới sản xuất và đời sống dân cư của xã do địahình của xã khá phức tạp đã tạo ra nhiều kiểu khí hậu khác nhau

Đạo Trù là một xã nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm nhiều mưa;đặc điểm khí hậu chia 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông Mùa hè nắng nóng và mưa nhiều, mùađông lạnh và khô hanh, nhiệt độ trung bình hàng năm là 24,30C Tháng có nhiệt độ thấpnhất là các tháng 12, tháng 1, tháng 2 Nhiệt độ trung bình tháng cao nhất là 280C.Lượngmưa trung bình hàng năm là 1.815mm, lượng mưa trung bình tháng cao nhất là 3.210mmtập trung vào các tháng 6,7,8 gây ngập úng cho các vùng đất chiêm trũng Tháng cólượng mưa thấp nhất là tháng 12, 1, 2 với lượng chỉ 74mm

Số giờ nắng trung bình cả năm từ 1.510 – 1.560 giờ, số giờ nắng trung bình thángcao nhất là 210 giờ, tháng thấp nhất là 45 giờ

Độ ẩm không khí bình quân trong cả năm là 83% Độ ẩm cao nhất trong năm là93% và thấp nhất là 63% thường vào những mùa khô

Gió có hai hướng rõ rệt, mùa khô thời tiết thường khô hanh và lạnh nên gió mùanày thường là gió mùa Đông Bắc, mùa hè thời tiết nóng nên gió mùa này thường là gió

mùa Đông Nam Gió thường xuất hiện ít nên cũng không ảnh hưởng quá nhiều đến đờisống của người dân.

Khí hậu mát mẻ, không khí thoáng đãng thích hợp cho các hoạt động nghỉ dưỡng,vui chơi ngoài trời Đây có thể là điểm đến lí tưởng để tổ chức các hoạt động vui chơigiải trí ngoài trời hay nghỉ dưỡng mỗi dịp cuối tuần

Tam Đảo nói chung hay Đạo Trù nói riêng được ví như Đà Lạt hay Sa Pa thứ haicủa miền Bắc với nền nhiệt độ mát mẻ quanh năm, bên cạnh những cánh rừng bạt ngàncủa Vườn quốc gia, đây là điểm đến lí tưởng cho việc nghỉ dưỡng của nhiều người

2.2.4 Thủy văn:

Đạo Trù có các con sông, suối bắt đầu từ dãy Tam Đảo chảy qua xã: Suối Lạnh,Suối On, Suối Bạc, Suối Thác Lác,suối Bến Tắm, suối Rốc Rít những con suối này cónhiệm vụ dẫn nước về để phục vụ cho sản xuất và đời sống của người dân Cùng với cácsuối trên, hệ thống ao hồ nằm rải rác trên địa bàn xã tạo nên một số cảnh quan đẹp có thể tổchức các hoạt động tham quan, ngắm cảnh Hệ thống sông suối chảy qua dãy núi Tam Đảocũng tạo ra những cảnh quan thác đẹp như: Thác Tắm (Suối Rốc Rít, thôn Vĩnh Ninh), BếnTắm (thôn Đồng Giếng) là những điểm thu hút khách du lịch đến với Đạo Trù

Ngoài ra, để hoàn thiện hệ thống thủy lợi của xã, cung cấp nước tưới cũng nhưnước sinh hoạt cho người dân trong cũng như ngoài xã, một số hồ nhân tạo được hìnhthành cũng tạo nên những cảnh quan đẹp ở đây:

Hồ Vĩnh Thành - hồ nhân tạo - thuộc thôn Vĩnh Ninh, hồ nằm dưới thung lũngthuộc dãy núi Con Voi, trên lưu vực suối Lạnh, lòng hồ có diện tích khoảng 6 ha, có mặtnước trong xanh quanh năm, mặt hồ phẳng lặng như một chiếc gương khổng lồ soi chiếucho những dãy núi cao và thảm thực vật xung quanh, tạo nên một khung cảnh nên thơ,trữ tình.Vào những ngày hè, đây còn là nơi lý tưởng để du khách thập phương hay những

cô cậu thanh niên, học sinh đến du ngoạn, tắm mát, hòa mình vào hồ nước trong xanh,ngắm cảnh đẹp và chụp lại những tấm hình làm kỷ niệm Hồ Vĩnh Thành được xây dựngcách đây 17 năm, hồ có số lượng loài cá khá đa dạng và có một số loài cá có thể đạttrọng lượng từ 10 -15kg, vì thế đây cũng là nơi giải trí lí tưởng dành cho những ai có sởthích câu cá

Hồ chứa nước Đồng Mỏ có diện tích 23km2, đảm bảo nước tưới tiêu nông nghiệp

các hộ dân thuộc 3 xã Đạo Trù, Bố Lý, Yên Dương Hồ Đồng Mỏ có nguồn sinh thủylớn, có khả năng trữ nước vào mùa mưa và điều tiết nước thuận lợi phục vụ sản xuất,sinh hoạt cho nhân dân các xã lân cận Đồng thời cũng tạo nên một cảnh quan nên thơthích hợp cho phát triển du lịch tham quan, du ngoạn.

Xã Đạo Trù đã và đang được xây dựng một số hồ nhân tạo khác vừa để cung cấpnước cho đời sống và sản xuất của nhân dân, vừa tạo ra các cảnh quan thú vị để pháttriển du lịch

Ngoài nguồn nước mặt và các cảnh quan hùng vĩ, Đạo Trù còn có hệ thống nướckhoáng và nước nóng (thôn Vĩnh Ninh) đang được huyện Tam Đảo quy hoạch, sẽ tiếnhành thăm dò, khảo sát và đưa vào khai thác trong thời gian tới

2.2.5 Đặc điểm đa dạng sinh học:

Tổng diện tích tự nhiên của xã là 7.450,84 ha, trong đó rừng đặc dụng Vườn quốcgia Tam Đảo chiếm 5.408 ha Vì vậy, các đặc điểm đa dạng sinh học của xã Đạo Trùmang những nét đặc trưng của Vườn quốc gia Tam Đảo

*) Về thực vật

Theo kết quả điều tra cho thấy ở Tam Đảo có 8 loại rừng và thực bì khác nhau,

mà mỗi kiểu rừng đó thường đại diện cho một loại hình lập địa và tương ứng có một tổthành loài cây nhất định như:

- Rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới: Kiểu rừng này bao phủ phần lớn dãynúi Tam Đảo và phân bố ở độ cao dưới 800m, với nhiều tầng tán và những loài cây cógiá trị kinh tế như: Chò chỉ (Shorea chinensis), giổi (Michelia SP), re (Cinamomum Ital),trường mật (Pavviesia annamensis) …

- Rừng kín thường xanh mưa ẩm á nhiệt đới núi thấp: Kiểu rừng này phân bố từ

độ cao 800m trở lên và trong quần hệ thực vật của kiểu rừng này không còn các loàithuộc họ dầu (Dipterocarpaceae) Thực vật ở đây gồm các loài trong họ re (Lauraceae),

họ dẻ (Fagaceae), họ chè (Theaceae), họ mộc lan (Magroliaceae), họ sau sau(Hamamelidocene) … Từ độ cao 1000m trở lên xuất hiện một số loài thuộc ngành hạttrần như: Thông nàng (Dacrycarpus imbrricatus), pơ mu (Fokieria hodginsii), thông tre(Podocarpus neriifolicy), kim giao (Nageia fleuryi) … Dưới tán kiểu rừng này thường cócác loài như: Vầu đắng, sặt gai, Các loài cây bụi thuộc họ cà phê (Rubiaceae), đơn nem(Myrsiraceae), họ thầu dầu (Euphorbiaceae) …