Khoá luận tốt nghiệp tổ chức truyện kể trong cha và con của i s turgenev

Hoàng Xuân Nhị sau khi giới thiệu tiểu sử về cuộc đời Turgenev rồi đi sâu vào giới thiệu một số tác phẩm xuất sắc như Bút kí người đi săn,tiểu thuyết Rudin, Một tổ quý tộc, Đêm trước, C

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

HÀ NỘI - 2019

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Người hướng dẫn: Tiến sĩ Lê Thị Thu Hiền

HÀ NỘI - 2019

Xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã luôn động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận

Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2019

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thị Thu Chà

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những nội dung tôi đã trình bày trong khóa luận này

là kết quả của quá trình nghiên cứu của bản thân tôi dưới sự hướng dẫn của các thầy cô, đặc biệt là Tiến sĩ Lê Thị Thu Hiền Những nội dung này không trùng với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác

Nếu sai tôi xin chịu trách nhiệm hoàn toàn

Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2019

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thị Thu Chà

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 2

3 Mục đích nghiên cứu và giới thuyết khái niệm 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Cấu trúc khóa luận 5

CHƯƠNG 1 TỔ CHỨC CỐT TRUYỆN TRONG TIỂU THUYẾT CHA VÀ CON 6

1.1 Đặc điểm cốt truyện trong tiểu thuyết Cha và con 6

1.1.1 Cốt truyện đa tuyến 7

1.1.2 Cốt truyện đồng tâm 11

1.1.3 Cốt truyện tâm lí 14

1.2 Cách thức xây dựng cốt truyện trong tiểu thuyết Cha và con 19

1.2.1 Tổ chức xung đột nghệ thuật 19

1.2.2 Tổ chức các thành phần cốt truyện 29

Chương 2 TỔ CHỨC KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT CHA VÀ CON CỦA I.S TURGENV 35

2.1 Tổ chức không gian nghệ thuật 35

2.1.1 Không gian sinh hoạt 35

2.1.2 Không gian tự nhiên 39

2.2 Tổ chức thời gian nghệ thuật 44

KẾT LUẬN 51 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Văn học Nga thế kỉ XIX được đánh giá là một trong những giai đoạn văn học tiên tiến và phát triển nhất trong nền văn học thế giới Do việc chuyển mình nhanh chóng từ chủ nghĩa lãng mạn sang chủ nghĩa hiện thực văn học giai đoạn này đã đạt được những thành tựu và đóng góp to lớn cho nền văn học nhân loại

Qua việc tìm hiểu các tác phẩm ở nhiều thể loại văn học thời kì này chúng tôi cho rằng văn học Nga giai đoạn này như dòng Volga và mỗi khúc sông lại có một vẻ đẹp riêng Đáng chú ý nhất là những sáng tác của I.S.Turgenev đã đóng góp rất lớn cho nền văn học nước Nga cũng như trên thế giới Giá trị lớn lao ở những sáng tác của ông là không thể phủ nhận và không thể không nhắc đến

A.M Gorki đã viết “Mỗi nhà văn ở nước Nga đều thực sự là một cá tính

nổi bật nhưng họ cùng được thống nhất lại bởi một ước vọng bền bỉ, đó là ước vọng muốn hiểu, muốn cảm nhận và muốn thấy trước tương lai của đất nước mình, số phận và vai trò của dân tộc mình trên hoàn cầu”[15 - tr.5] nhận xét

này rất đúng với Turgenev Sự tài năng trong sáng tác văn chương đã giúp Turgenev có một chỗ đứng cực kì lớn trong lòng bạn đọc nhất là ở Châu Âu

Tác phẩm Cha và con được giới nghiên cứu đánh là cuốn tiểu thuyết hay nhất đã làm nên tên tuổi của Turgenev trên con đường sáng tác văn chương Tác phẩm được ông viết từ tháng 8 năm 1860 đến tháng 7 năm 1861 Cha và

con được ra mắt độc giả vào tháng 2 năm 1862, đây là cuốn tiểu thuyết thứ tư

và cũng là tác phẩm vĩ đại nhất của Turgenev Cuốn tiểu thuyết nói về cuộc xung đột giữa những người quý tộc theo chủ nghĩa tự do và những người dân chủ cách mạng, xuất thân từ tầng lớp trí thức bình dân Phái thứ nhất bao gồm nhiều người nhưng họ đều có chung một lập trường chính trị đó là bảo vệ trật

tự xã hội hiện hành Còn phái thứ hai trong tác phẩm thì chỉ có một người được

gọi là hư vô chủ nghĩa với chủ trương “phủ định” và “san bằng” tất cả

Tác giả Turgenev và một số sáng tác của ông đã được đưa vào chương trình giảng dạy Ngữ Văn trong nhà trường Việt Nam Với vai trò hết sức quan

trọng của tác giả Turgenev và tác phẩm Cha và con đối với nền văn học Nga

nói riêng cũng như nền văn học của toàn nhân loại nói chung, chúng tôi quyết định chọn đề tài này Qua việc quan tâm tìm hiểu tác phẩm của Turgenev sẽ giúp mọi người mở mang sự hiểu biết về văn học Nga và hỗ trợ rất nhiều về mặt kiến thức cho việc nghiên cứu và giảng dạy sau này

2 Lịch sử vấn đề

I.S Turgenev (1818 - 1883) và những sáng tác của ông đã trở thành niềm say mê của nhiều độc giả và các nhà nghiên cứu trên thế giới cũng như ở Việt Nam Vì ngoại ngữ hạn chế nên chúng tôi không có điều kiện tham khảo tài liệu nước ngoài Với số liệu thống kê ở Việt Nam, từ những năm 60 của thế kỉ XX rải rác trên các giáo trình văn học, sách, từ điển, tạp chí… tên tuổi của Turgenev

đã được nhắc tới, nhưng đó lại chỉ lại những giới thiệu mang tính tổng quan,

“giáo trình” Đến nay có một số công trình nghiên cứu chuyên sâu về sáng tác của ông đó là luận án Tiến sĩ “Cái lãng mạn trong tiểu thuyết của I.S.Turgenev” (Nguyễn Thị Thu Thủy) và khóa luận tốt nghiệp “Một số vấn đề về nội dung

trong “Cha và con” của Ivan Turgenev” (Trần Lê Ngọc Diệu Uyên)

Hoàng Xuân Nhị đã mở cánh cửa dẫn độc giả đến với Turgenev thông

qua bộ giáo trình Lịch sử văn học Nga thế kỉ XIX được ông biên soạn và xuất

bản năm 1960 Khoảng 100 trang sách đó chính là những tài liệu chuyên luận đầu tiên bằng tiếng Việt về Turgenev Hoàng Xuân Nhị sau khi giới thiệu tiểu sử về cuộc đời Turgenev rồi đi sâu vào giới thiệu một số tác phẩm xuất

sắc như Bút kí người đi săn,tiểu thuyết Rudin, Một tổ quý tộc, Đêm trước,

Cha và con… ông cũng có nhận xét về bản chất con người trong những sáng

tác ấy như sau: “Trong một thời gian có những cuộc va chạm giai cấp quyết

liệt, vì mình vẫn cố thủ cái “chủ nghĩa tự do theo sáo cũ” của mình, nên nhiều khi Tuốc - ghê - ni - ép đã đứng giữa những luồng đạn do từ cả hai phía bắn vào Đấy là nguồn gốc của những nỗi dao động của văn sĩ về mặt tư tương; nhưng tuyệt nhiên không thể đánh giá thấp văn sĩ về sự sâu sắc trong nội dung cảm nghĩ, về tầm rộng lớn của tầm mắt: chính những nhân tố ưu việt này trong bản than văn sĩ, kết hợp với sự kích thích của những cao trào của cách mạng ở trong và ngoài nước đã giải thoát văn sĩ khỏi xiềng xích của thói ích kỉ giai cấp” [10 - tr.300]

Sau cuốn giáo trình của Hoàng Xuân Nhị, tập thể các tác giả của hai trường Đại học Sư phạm và Đại học tổng hợp Hà Nội cũng đã biên soạn hai

bộ giáo trình ở trong đó đều có phần viết giới thiệu về Turgenev Các sáng tác của ông luôn đề cập đến những vấn đề mới qua đó đáp ứng được những yêu cầu của văn học là phải phản ánh chân thực đời sống đồng thời gợi nên sự đồng cảm sâu sắc trong lòng bạn đọc và tạo cho nhân dân niềm tin vào tương lai của đất nước, do đó nó có ý nghĩa rất lớn về mặt tư tưởng nhận thức với các thế hệ

Ở Việt Nam có một công trình nghiên cứu toàn bộ tiểu thuyết của

Turgenev và một công trình nghiên cứu về tiểu thuyết Một tổ quý tộc có một nghiên cứu về tiểu thuyết Cha và con Điều này đã tạo cơ sở cho chúng tôi

nghiên cứu chuyên sâu hơn với đề tài của mình

Tài năng của Turgenev là ở chỗ qua những cuộc gặp gỡ bình thường có khi là ngẫu nhiên, nhà văn đã vẽ lên được một bức tranh sinh động về cuộc

sống xã hội đương thời “Turgenev không trình bày cho ta những nhân vật

hoàn chỉnh như được gọt giũa từ một khối mà ta vẫn thường thấy xuất hiện trên các trang tác phẩm của L Tônxtôi Nghệ thuật của ông gần với nghệ thuật của các họa sĩ hoặc nhạc sĩ hơn là của nhà điêu khắc Ở đây màu sắc

có nhiều hơn, viễn cảnh sâu hơn, sự luân chuyển ánh sáng và bóng tối đa dạng hơn, việc miêu tả phương diện tinh thần con người đầy đủ hơn Đứng trước chúng ta có cảm giác như là có thể nhận ra chúng trên đường phố, còn các nhân vật của Turgenev lại gây ra một ấn tượng dường như trước mắt ta

là những điều thú nhận tâm tình từ thư từ riêng, nó bộc lộ tất cả những điều

bí ẩn trong cuộc sống nội tâm của họ” [2 - tr.321] Tác giả Turgenev từng nói

“điều làm tôi quan tâm hơn tất cả là sự thật sinh động qua hình dáng con

người” [2 - tr.321] Turgenev luôn hướng ngòi bút của mình đến con người,

mơ ước về con người lí tưởng Chính điều này làm nên sự khác biệt của ông

so với các tác giả khác, luôn nhắc nhở người đọc nhớ đến vai trò tác giả và có một điều đặc biệt ở Turgenev là ông không để lộ mình trong các sáng tác

Trong tác phẩm Cha và con Turgenev đã phản ánh một cách chân thực nhất

sự xung đột giữa các thế hệ mà ông thấy trong xã hội Nga và sự phát hiện của khuynh hướng hư vô Ở cuốn tiểu thuyết những người theo chủ nghĩa này đều

đang đi tìm kiếm sự thay đổi trong xã hội Nga lúc bấy giờ theo hướng thân phương Tây Nhân vật Bazarov với tư tưởng triết học hư vô và chống đối tầng lớp bề trên đã được xem như “người Bolshevik đầu tiên” Turgenev đã mở ra

trong tiểu thuyết Cha và con hai tuyến nhân vật, với sự sụp đổ dần dần của tư

tưởng hư vô của Bazarov và Arkadi trước tình cảm cá nhân

3 Mục đích nghiên cứu và giới thuyết khái niệm

3.1 Mục đích nghiên cứu

Khóa luận này tìm hiểu về tổ chức xây dựng truyện kể trong tiểu thuyết

Cha và con để thấy sự độc đáo trong cách xây dựng cốt truyện và tổ chức

không gian, thời gian của Turgenev cũng như tài năng nghệ thuật của tác giả trong việc xây dựng nhân vật

3.2 Khái niệm truyện kể

Người đầu tiên đặt nền móng cho lí thuyết truyện kể là Hegel và truyện

kể (Sujet) là tình huống, các sự kiện và xung đột được định hướng một cách nghệ thuật trong thế giới các nhân vật Và theo thứ tự của chúng người ta chia

ra thành: các bình diện cốt truyện (fabula, sự phân bố của các yếu tố thuộc

dãy nói trên trong đời sống một nhân vật và ý nghĩa của chúng đối với nó) và

truyện kể theo đúng nghĩa riêng của nó (sujet, sự phân bố của chính các sự

kiện và tình huống nói trên trong tầm nhìn của tác giả và độc giả)

- Theo cuốn Thế giới nghệ thuật trong truyện vừa, truyện ngắn L.N

Tolstoy của Lê Thị Thu Hiền thì: Thuật ngữ “truyện kể” hay còn gọi là (sujet),

còn thuật ngữ “câu chuyện” là (fabula) Theo các nhà nghiên cứu fabula chỉ là

“chất liệu”, hay “ước lệ trừu tượng” có thể được trừu xuất ra từ sujet, còn sujet

là cái fabula “đã được “gia công” một cách nghệ thuật, tức là sự sắp xếp các sự kiện, sự việc và các tình tiết của chúng trong văn bản của tác phẩm” Thuật ngữ

“truyện kể” như vậy, được chúng tôi dùng thay thế cho thuật ngữ quen thuộc thường được dùng một cách chưa thật chính xác là “cốt truyện” (như nhà nghiên cứu Trần Đình Sử xác định là “dịch sai”) Còn chính thuật ngữ “cốt truyện” được trả về với nghĩa rất hẹp của nó - chỉ “cái lõi”, “bộ xương”, “cái xườn”, “cơ sở”, “sơ đồ” của truyện kể với những đặc tính có thể tóm tắt Hạt nhân quan trọng nhất đối với cả fabula và sujet là sự kiện (biến cố) Sự kiện biến

cố chính là hạt nhân của “câu chuyện” (cái được kể), còn diễn trình hành động

sự kiện là cách thức trình bày cái được kể” [6 - tr.220 - 221]

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu chính của khóa luận là tiểu thuyết Cha và con

của nhà văn Turgenev, đặc biệt là về mặt tổ chức cốt truyện, tổ chức không gian và thời gian trong tác phẩm Văn bản sử dụng là bản dịch của Hà Ngọc (2010), Nhà xuất bản Hội nhà văn

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu thi pháp học

Phương pháp so sánh

Phương pháp phân tích

6 Cấu trúc khóa luận

Ngoài phẩn mở đầu, kết luận, thư mục tài liệu tham khảo, khóa luận gồm 2 chương:

Chương 1: Tổ chức cốt truyện trong tiểu thuyết Cha và con của

Turgenev

Chương 2: Tổ chức không gian và thời gian nghệ thuật tiểu thuyết Cha

và con của Turgenev

CHƯƠNG 1 TỔ CHỨC CỐT TRUYỆN

TRONG TIỂU THUYẾT CHA VÀ CON

1.1 Đặc điểm cốt truyện trong tiểu thuyết Cha và con

Cha và con là cuốn tiểu thuyết vĩ đại nhất của Turgenev được ông xuất

bản năm 1862 Tác phẩm này được tác giả viết dựa trên tình hình ở chính đất nước Nga thời điểm đó.Vào ngày 19 - 2 - 1861 Nga hoàng phê chuẩn Bản tuyên ngôn về việc thủ tiêu chế độ nông nô Chính điều này lại càng tăng thêm sự áp bức của bọn cu - lắc, tư sản nông thôn và thành thị lên những người nông dân Do vậy đã có rất nhiều làn sóng phản kháng và các cuộc khởi nghĩa nông dân đã nổ ra Những nhà dân chủ muốn dùng bạo lực cách mạng

để xóa bỏ hoàn toàn chế độ phong kiến Còn những nhà tư tưởng quý tộc thì

lo sợ trước lực lượng cách mạng nên muốn đi theo con đường cải lương và tiến hành trong một thời gian dài để duy trì quyền lợi giai cấp

Cốt truyện là một thành phần vô cùng quan trọng và thiết yếu trong tác phẩm tự sự Tác phẩm tự sự truyền thống rất coi trọng vai trò của cốt truyện

và đến những năm đầu của thế kỉ XX vai trò của cốt truyện lại có xu hướng giảm đi Tuy nhiên cho đến nay các nhà nghiên cứu phê bình văn học vẫn khẳng định cốt truyện giữ vai trò cực kì quan trọng Chức năng của cốt truyện

là giúp người đọc nhận ra những vấn đề bản chất của cuộc sống và con người, giúp mỗi chúng ta nhận thức, suy ngẫm và từ đó rút ra được những bài học chân lý sâu sắc

Và khái niệm cốt truyện được rất nhiều nhà nghiên cứu cũng như phê bình văn học quan tâm Thông qua việc tìm hiểu tài liệu cùng một số sách lý luận văn học, từ điển … Chúng tôi xin đưa ra một số khái niệm cốt truyện như sau:

Theo cuốn Từ điển Tiếng Việt thì “Cốt truyện là hệ thống sự kiện làm

nòng cốt cho sự diễn biến các mối quan hệ và sự phát triển tính cách của nhân vật trong tác phẩm văn học loại tự sự” [11 - tr.213]

Trong cuốn Từ điển thuật ngữ văn học (Lê Bá Hán, Trần Đình Sử) thì cốt truyện được hiểu là “Hệ thống các sự kiện cụ thể được tổ chức theo yêu

cầu tư tưởng và nghệ thuật nhất định, tạo thành một bộ phận cơ bản quan trọng nhất trong hình thức động của tác phẩm văn học thuộc loại tự sự và kịch” [4 - tr.88]

Ở trong cuốn 150 thuật ngữ văn học thì thuật ngữ cốt truyện được hiểu như sau: “Sự phát triển hành động, tiến trình các sự việc, các biến cố trong

tác phẩm tự sự và kịch, đôi khi cả trong tác phẩm trữ tình” [1 - tr.13]

1.1.1 Cốt truyện đa tuyến

Cốt truyện đa tuyến tức là trong tác phẩm không chỉ có một tuyến truyện, một tuyến nhân vật mà có sự kết hợp nhiều tuyến truyện khác nhau Các tuyến truyện nếu có tách rời nhau thì vẫn có khả năng đứng độc lập trong

mọi hoàn cảnh Ở tiểu thuyết Cha và con tác giả Turgenev đã xây dựng nhiều

tuyến truyện khác nhau

Tuyến truyện thứ nhất - Những người quý tộc theo chủ nghĩa tự do ta có thể tóm tắt ngắn gọn như sau: Người đầu tiên phải kể đến chính là Pavel Petrovich (bác của Arkadi) một người nổi tiếng nhờ vẻ ngoài đẹp trai và tính cách thì rất tự tin Ông thành công khi còn rất trẻ năm 28 tuổi ông đã được là đại úy Tuy nhiên vì say mê nữ công tước R một người đã có chồng và cũng khá xinh đẹp mà ông đã bỏ tất cả để theo người phụ nữ đó ra nước ngoài Nhưng rồi không nhận lại được tình cảm như mình mong muốn ông trở về nước và sống tại trang ấp của người em trai Ông sống một cuộc sống tẻ nhạt,

vô nghĩa suốt ngày chỉ biết chăm chút cho vẻ bề ngoài của mình Tư tưởng và quan điểm của Pavel Petrovich khác với Bazarov, ông bảo vệ trật tự xã hội đương thời cũng như quyền lợi của giai cấp quý tộc Bên ngoài thì tưởng chừng là bảo vệ

quyền lợi của nhân dân Nga “bác ấy cũng bênh vực nông dân, mặc dầu khi nói

chuyện với họ quả là bác ấy hay nhăn nhó và luôn phải hít nước hoa” [15- tr.23]

nhưng thực chất bên trong ông ta lại luôn đề cao chủ nghĩa quý tộc đặc biệt là những nhà quý tộc người Anh Ở những chương gần cuối của tác phẩm ông Pavel

Petrovich đã thức tỉnh và tự ý thức được rằng “Bazarov có lý khi cậu ta trách anh

là kẻ quý phái Thôi, em yêu quý của anh ạ, chúng ta đừng kiểu cách nữa và nghĩ làm gì đến thế tục: chúng ta đã luống tuổi và là những người trầm lặng, đã đến lúc chúng ta phải gác bỏ mọi sự bận rộn ở đời” [15 - tr.102] Turgenev đã rút ra

nhận xét cho rằng: “Ông cũng đã là một kẻ chết rồi”

Một đại diện nữa cho tuyến truyện này là ông Nikolai Petrovich (bố Arkadi) một địa chủ theo chủ nghĩa tự do Ông là một người tốt bụng, sống tình cảm có phần ủy mị và tâm hồn lãng mạn xa rời thực tế Nikolai Petrovich rất thích thơ Puskin và ngay cả khi ông đã 44 tuổi vẫn chơi violonxen một cách lão luyện Mặc dù làm địa chủ khi còn rất trẻ nhưng với tình hình hiện tại khi mà có nhiều cuộc khởi nghĩa của nông dân đang nổ ra thì cũng rơi vào tình trạng bế tắc với việc quản lí trang ấp Qua lời tâm sự với anh trai thì ông

cũng đã ý thức rằng “Đấy, thế là em với bác, chúng ta là những kẻ về hưu cả

rồi đấy” [15 - tr.30] “đến lúc phải đặt mua sẵn quan tài và chắp tay theo hình thánh giá lên trước ngực rồi” [15 - tr.31]

Arkadi Kirxanov là một quý tộc trẻ, anh cũng muốn trở thành một người theo “chủ nghĩa hư vô” do ảnh hưởng từ Bazarov Nhưng tư tưởng của anh có sự thay đổi không vững vàng, kiên định từ lúc trở về nhà và đặc biệt là

từ khi yêu Katia Khi Bazarov vĩnh viễn chia tay Arkadi anh có nói với người

bạn của mình rằng “Cậu dễ thương đấy, nhưng dù sao cậu cũng chỉ là một

cậu ấm yếu mềm có khuynh hướng tự do” [15- tr.113] Hơn nữa Bazarov còn

ví bạn mình khi yêu như “đôi quạ gáy xám” một loài chim có tình cảm vợ

chồng đáng kính trọng nhất Và kết quả là Arkadi trở thành một ông chủ đắc lực, một địa chủ quý tộc với nguồn thu nhập khá lớn từ trang trại

Tuyến truyện thứ hai chỉ có duy nhất Bazarov một nhà dân chủ cách mạng Anh ta xuất thân từ tầng lớp trí thức bình dân và là hình tượng trung tâm của tác phẩm Bazarov có hệ tư tưởng cách mạng rất mới, một người đi theo chủ nghĩa hư vô Bố của Bazarov một bác sĩ trung đoàn đã về hưu còn ông nội anh lại là một thầy giữ kho đồ thánh ở nhà thờ Chuyên ngành chính của Bazarov là về khoa học tự nhiên và một vốn kiến thức sâu rộng, anh còn

có ý định sẽ thi ra bác sĩ Bazarov là một người có lý tưởng rất kiên định không thừa nhận, không tin bất cứ quyền uy nào Anh phủ nhận nghệ thuật,

thơ ca, triết học và từng khẳng định rằng “Một nhà hóa học nghiêm chỉnh có

ích gấp hai chục lần bất cứ một thi sĩ nào” [15- tr.19] Và đáng chú ý nhất ở

Bazarov là thái độ phủ định đối với các chính sách cai trị của chính quyền

nước Nga những năm 60 “các quan lại của chúng ta ăn của đút, rằng nước ta

chẳng có đường xá, chẳng có thương mại, chẳng có tòa án cho đúng đắn”

[15 - tr.34] Và là một người dân chủ cách mạng thì nhiệm vụ quan trọng nhất

là phải phủ định, phá hủy hết thảy những tàn dư của chế độ nông nô phong

kiến Chính vì vậy “Chúng cháu hành động theo cái mà chúng cháu thừa

nhận là có ích - Bazarov nói - Trong lúc này, cái có ích nhất là phủ định và chúng cháu đang phủ định” [15- tr.32] Bazarov còn tỏ thái độ coi thường đối

với những nhà “quý tộc quèn” bởi vì bề ngoài thì luôn tự nhận mình là những người có khuynh hướng tự do và yêu chuộng tiến bộ nhưng thực chất bên trong thì lại luôn né tránh, luôn lo sợ việc mất đi địa vị quyền lợi của giai cấp quý tộc Bazarov đã quyết liệt chỉ ra nguyên nhân sâu xa của những tệ nạn trong xã hội

Nga lúc bấy giờ “Chúng ta đã có thể biết được gần đúng vì đâu mà có những

bệnh tật trong thân thể con người Còn những bệnh tật về mặt đạo đức là do giáo dục tồi, do cả lô những thứ lăng nhăng được nhồi nhét vào đầu óc con người ngay từ thuở nhỏ, tóm lại là do tình trạng tệ lậu của xã hội” [15- tr.53]

đồng thời anh cũng quyết tâm và tha thiết chỉ ra phương hướng giải quyết đó

chính là “Hãy sửa xã hội đi thì sẽ không còn những bệnh tật nữa” [15 - tr.53]

Bên cạnh hai tuyến nhân vật chính tác giả Turgenev còn xây dựng nhiều tuyến nhân vật phụ khác qua đó khắc họa cụ thể và sinh động bức tranh

về xã hội Nga những năm 60

Những người phụ nữ trong tác phẩm được tác giả xây dựng với ngoại hình xinh đẹp chiếm trọn trái tim của các nhân vật chính như Nữ công tước R

là phụ nữ đã có chồng với đời sống nội tâm vô cùng phức tạp đã làm cho ông Pavel say đắm bỏ cả sự nghiệp để chạy theo tình yêu Pheneska con gái của

bà quản gia, trong mắt ông Nikolai Petrovich cô hiện lên với “Gương mặt

thanh tân, thùy mị, đang ngẩng lên một cách e lệ đã luôn hiện ra trước mắt ông Ông luôn cảm thấy trong lòng bàn tay mình mớ tóc mềm mại ấy, luôn nhìn thấy đôi môi trinh bạch đang hé mở để lộ ra hàm rang ươn ướt và bóng lên như những hạt ngọc dưới ánh nắng” [15- tr.26] Và đặc biệt vẻ đẹp là hai

chị em bà Odintxova và Katia đã làm cho trái tim của Bazarov và Arkadi rung động Bà Odintxava một phụ nữ góa chồng và giàu có hiện lên với vẻ ngoài

kiều diễm “Đôi cánh tay để trần của bà ta buông xuống đẹp đẽ dọc theo thân

hình cân đối, từ trên mái tóc bóng mượt đẹp đẽ lả xuống đôi vai xuôi mấy nhành hoa vãn anh nhẹ nhõm, từ dưới vầng trán trắng và hơi dô, đôi mắt màu

sáng nhìn với vẻ thông minh và điềm tĩnh” [15- tr.46] Khác với chị mình Katia

lại là một cô gái hồn nhiên, ngây thơ và hay e thẹn “cô ta thường mỉm cười rất

có duyên, thẹn thò mà cởi mở, cô hãy còn rất trẻ trung, non nớt: từ giọng nói cho tới những lông tơ trên khắp khuôn mặt, từ những bàn tay hồng hào với những đốm trăng trắng trong lòng bàn tay cho đến đôi vai hơi so lại… Cô ta luôn luôn đỏ mặt và thường hay thở để lấy hơi một cách lẹ làng” [15 - tr.52]

Mỗi người hiện lên với những vẻ đẹp khác nhau và họ là đại diện tiêu biểu cho nét đẹp của người phụ Nga thời bấy giờ

Những người hầu cũng được Turgenev miêu tả cụ thể từ tuổi tác, ngoại hình, trang phục và cả tính cách Họ thuộc đủ mọi lứa tuổi từ những đứa trẻ với

độ tuổi còn rất nhỏ đã phải đi làm thuê như Tanhiuska “một con bé chừng

mười ba tuổi, đi chân đất mặc chiếc váy vải hoa màu đỏ chói, đang sợ hãi lấp

ló ngoài cửa” [15- tr.71] và Phetka “một thằng bé đầu húi cua, mình mặc chiếc

áo nông dân màu xanh sẫm thủng ở khuỷnh tay, chân đi mượn ủng của người khác” [15- tr.73] Đến những người lớn tuổi như bác Prokophich “tuổi chạc sáu mươi, tóc bạc trắng, gày gò, da ngăm ngăm”, bác Timopheich “ngộ nghĩnh và cực kì tốt bụng” [15 - tr.12] Ở độ tuổi thanh niên thì có Piotr “một người được đào luyện theo kiểu cũ, không tán đồng những quan điểm tân thời”

[15- tr.9] Họ những người hầu cho các gia đình quý tộc đều có điểm chung là

dáng vẻ bên ngoài khổ cực thiếu thốn và tính cách hiền lành chất phác

Tuyến nhân vật quần chúng, nhóm nhân vật này trong tiểu thuyết là

“những người nông dân rách như tổ đỉa cưỡi những con ngựa không phải là ngựa mà là nghẽo gày nhom” [15- tr.11] Họ đang đứng dậy đấu tranh với

hình thức tự phát như “Họ không chịu nộp tô” “Yên cương họ phá hỏng hết

Tuy vậy việc cày bừa thì họ vẫn có làm” [15- tr.9] do thiếu lực lượng lãnh đạo

và đường lối đúng đắn Những người nông dân này làm việc khổ cực cả ngày nhưng luôn nghèo đói bởi họ không phải là những người có quyền cai quản đất đai và bị bóc lột bởi tầng lớp địa chủ quý tộc

Như vậy, tất cả các tuyến truyện trên đã đan xem vào nhau để cùng thể hiện chủ đề, tư tưởng tác phẩm Các tuyến truyện này tác động qua lại lẫn nhau thông qua các sự kiện cụ thể, tuyến truyện này làm nên tảng cho tuyến truyện kia phát triển và ngược lại Và các tuyến truyện thường gắn theo mạch

kể, nghĩa là người kể kết thúc mạch kể ở nhân vật này và chuyển sang nhân

vật khác mà không làm cốt truyện chung bị ảnh hưởng Trong tác phẩm Cha

và con có sự đan cài nhiều tuyến truyện để nhằm một mục đích là tạo nên sự

xung đột làm cho cốt truyện phát triển

1.1.2 Cốt truyện đồng tâm

Tính đồng tâm của cốt truyện là nhằm đảm bảo các chi tiết sự kiện liên kết với nhau một cách có logic, tạo nên diện mạo hoàn chỉnh cho tác phẩm Nhờ có sự thống nhất của những hành động đã cho phép chúng ta tập trung nghiên cứu một mối mâu thuẫn, xung đột nào đó

Qua việc tìm hiểu cốt truyện đa tuyến ở trên cho ta thấy trong tiểu

thuyết Cha và con Turgenev đã xây dựng nhiều tuyến nhân vật, mỗi tuyến lại

có những đặc điểm riêng biệt nhưng tất cả các tuyến truyện đều nhằm một mục đích là làm rõ nội dung, nghệ thuật tư tưởng của tác phẩm

Ở tiểu thuyết này Turgenev tập trung miêu tả mối mâu thuẫn xung đột giữa hai tuyến nhân vật chính đại diện là Pavel Petrovich và Bazarov Đây là mối mâu thuẫn giữa những người quý tộc theo chủ nghĩa tự do và những người dân chủ cách mạng Turgenev đã dày công xây dựng hình tượng người trí thức bình dân trẻ tuổi Bazarov và đây cũng chính là hình tượng trung tâm của cuốn tiểu thuyết

Cuộc đụng độ và chạm của hai nhân vật này diễn ra ngay ở đầu chương

VI, khi ông Pavel dùng từ “người Germany” thay cho từ “người Đức” với hàm ý châm biếm và “Chính thái độ suồng sã của Bazarov đã khiến bản chất

quý tộc của ông phẫn uất lên” [15- tr.18].Với quan điểm và lập trường của

một người theo “chủ nghĩa hư vô” Bazarov chẳng tin vào cái gì hết anh không

thừa nhận không tin quyền uy nào và cho rằng “Một nhà hóa học nghiêm

chỉnh có ích gấp hai chục lần bất cứ một thi sĩ nào” [15- tr.19] ngay cả nghệ

thuật cũng như các quy định Cuộc xung đột lần thứ hai của họ diễn ra trong một bữa trà vào ban chiều khi mà Bazarov tiếp tục kiên quyết với thái độ phủ định tất cả và chỉ ra những điểm hạn chế của chế độ chính trị nước Nga đương

thời Bazarov thẳng thắn nêu lên một số vấn đề tồi tệ đang xảy ra như “các

quan lại của chúng ta ăn của đút, rằng nước ta chẳng có đường xá, chẳng có

thương mại, chẳng có tòa án cho đúng đắn” [15- tr.34] và một điều quan

trọng nữa đó chính là “làm sao có cơm ăn áo mặc, khi một tình trạng mê tín

cực kì hủ lậu đang bóp nghẹt chúng ta, khi tất cả các công ty cổ phẩn của chúng ta đều đang phá sản chỉ vì một nguyên nhân duy nhất là chúng ta thiếu những người thật thà, khi chính bản thân cái quyền tự do mà chúng phủ đang chăm lo cũng sẽ vị tất có lợi cho chúng ta, bởi vì nông dân của chúng ta vẫn

cứ vui lòng tự mình ăn cắp của chính bản thân mình, để rồi say sưa chè chén trong các quán rượu” [15- tr.34] Với khát vọng thay đổi đất nước và thái độ

phủ định cả xã hội Bazarov chính là một “người khổng lồ” Và anh là một

người thông minh khi có vốn kiến thức sâu rộng về các lĩnh vực cùng với đó

là con mắt sắc sảo trong các nhìn nhận mọi vấn đề trong cuộc sống và nhìn người Bazarov trong các cuộc tranh luận với ông Pavel luôn giữ được thái độ bình tĩnh và những lí lẽ lập luận chặt chẽ xác đáng mà anh luôn giành được phần thắng về mình Đỉnh điểm của mối xung đột giữa hai người đó chính là cuộc đấu súng khởi nguồn là do ông Pavel chứng kiến được Bazarov hôn cô Pheneska và muốn ép anh “hư vô chủ nghĩa” rời khỏi nhà ông Nikolai nhanh nhất có thể Bazarov chấp nhận tham gia cuộc đấu súng anh không hề lo sợ

hay trốn tránh nó Trong cuộc quyết đấu khi ông Pavel “cố nheo mắt nheo

mũi lại ghê gớm” và “nhằm thẳng vào mũi” Bazarov thì anh lại chỉ muốn

“chĩa vào cái dây đeo đồng hồ của lão” và bắn trúng vào đùi Ngay sau đó

Bazarov nhanh chóng lại băng bó vết thương cho ông Pavel với lương tâm trách nhiệm của một bác sĩ Qua đó ta thấy được tính cách cao thượng, dũng cảm và giàu lòng tự trọng của Bazarov Sau cuộc quyết đấu tuy mối mâu thuẫn giữa hai người chưa hoàn toàn được giải quyết nhưng chính những hành động của Bazarov đã phần nào làm thay đổi suy nghĩ của ông Pavel Trong cuộc nói chuyện với em trai mình ông Nikolai Petrovich ông đã khuyên

“Em hãy cưới Pheneska đi…” và cho rằng “Bazarov có lý khi cậu ta trách anh là kẻ quý phái Thôi, em yêu quý của anh ạ, chúng ta đừng kiểu cách nữa

và nghĩ làm gì đến thế tục: chúng ta đã luống tuổi và là những người trầm lặng, đã đến lúc chúng ta phải gác bỏ mọi sự bận rộn ở đời” [15- tr.102] Sự

gục ngã của ông Pavel Petrovivh trong cuộc đấu súng mang ý nghĩa tượng trưng dường như đó là sự gục ngã của giai cấp quý tộc với những tư tưởng đã

cũ để nhường chỗ cho những quan điểm, tư tưởng mới tiến bộ hơn Bazarov

ngoài sự cao thượng còn có những đức tính tốt đẹp khác anh cũng được người hầu trong trang ấp Marino như anh chàng Piotr, cô Duniasa và cả mấy đứa trẻ con của những người nông dân hết sức quý mến bởi tính tình thẳng thắn vui

vẻ, lối sống giản dị

Turgenev còn để nhân vật Bazarov thất bại trong mối tình với bà Odintxova, điều này cũng có tác động rất lớn đến anh Bà Odintxova một người phụ nữ kiều diễm, xinh đẹp và thông minh đã làm anh phải luống cuống ngay từ lần đầu gặp Sau một thời gian ngắn quen biết anh thực sự đã yêu bà một thứ tình cảm rất lớn trong anh đã trỗi dậy Bazarov đã trực tiếp thể

hiện tình cảm của mình qua lời thú nhận “Vậy thì chị hãy biết cho rằng tôi

yêu chị một cách ngu xuẩn, một cách điên cuồng” [15 - tr.65] Tuy nhiên giữa

hai người còn có nhiều khoảng cách nếu như Bazarov một người giản dị, với

tư tưởng của một nhà “hư vô chủ nghĩa” luôn phủ định tất cả thì bà Odintxova

là một người phụ nữ quý tộc giàu có một lối sống mà chính “Bazarov không

thích cái lối sống đúng đắn có phần long trọng đều đều hàng ngày như thế, và chàng quả quyết rằng “y như là nó lăn theo đường sắt” vậy” [15 - tr.56]

Chính Bazarov cũng đã tự dày vò bản thân mình rất nhiều bởi vì anh đã biết

được rằng “Cái khía cạnh trang nhã của cuộc sống, cái khía cạnh mà chị

đang hết sức quý hóa, thì tôi lại không sao với tới được, điều đó chính chị lại không biết được sao?” [15- tr.59], “vả lại giữa chị với tôi có một khoảng cách mà” Bazarov đã chọn cách rời đi khỏi nhà bà Odintxova để mong có

thể quên đi được mối tình này và anh cũng đã “hiểu rằng chị có một điều kiện

khiến tôi có thể ở lại được nhưng điều kiện ấy không bao giờ có thể có Bởi lẽ

là, chị tha lỗi cho sự sỗ sàng của tôi, chị không yêu tôi và sẽ không bao giờ có thể yêu tôi được” [15- tr.66] Tác giả Turgenev do không tán thành với quan

niệm của Bazarov nên đã để cho anh gặp gỡ và thất bại trong mối tình với bà Odintxova Điều này có tác động cực kì lớn đối với Bazarov anh bắt đầu ngả sang chủ nghĩa bi quan và cũng hoài nghi chính con đường mà mình đã kiên quyết lựa chọn

Nếu như các vị lãnh tụ dân chủ cách mạng tin tưởng vào vai trò tạo nên lịch sử của quần chúng nhân dân lao động thì Bazarov lại không Anh nói

chuyện cùng họ những vẫn với giọng giễu cợt “người anh em thử trình bày

nhân sinh quan của mình cho tớ nghe thử nào Chả là người ta thường nói các anh là toàn bộ sức mạnh và tương lai của người Nga, rằng chính từ các anh mà có thời đại mới trong lịch sử” [15- tr.115] Và nghe xong được câu

trả lời của người nông dân “Bazarov đã phải nhún vai khinh bỉ mà quay mặt

đi” Trong mắt những người nông dân thì anh cũng chỉ là một cậu chủ “Cậu

ta có thể hiểu được cái gì đâu” và “cậu ta cũng chỉ là một cái gì đại loại như một anh hề mà thôi…” [15- tr.115] Chính do sự xa rời cách mạng và thiếu sự

tin tưởng và quần chúng nhân dân nên tác giả đã để cho Bazarov đơn độc một mình và chết một cách hết sức bất ngờ Anh bị lây bệnh do trong khi mổ xác một người nông dân bị thương hàn Bazarov đã sơ ý để bị đứt tay Bazarov đã

dùng tất cả ý trí và sức mạnh vốn có để chống chọi lại căn bệnh quái ác “một

cảnh quái gở biết bao: một con sâu đã bị xéo quằn rồi mà vẫn còn phồng mang trợn mắt” “mình sẽ còn làm được rất nhiều việc, mình không chết đâu, chết thế nào được, nhiệm vụ hãy còn, mình lại là một anh khổng lồ kia mà!”[15- tr.122] Và trước khi qua đời Bazarov đã cất lên một câu hỏi day

dứt và anh đã nhận ra sự sai lầm của bản thân trên con đường cách mạng “Tôi

cần cho người Nga… Không, rõ ràng là không cần đến tôi đâu Vậy thì cần đến ai?” [15- tr.122]

Như vậy với kiểu cốt truyện đồng tâm tác giả Turgenev đã tập trung làm nổi bật hình tượng Bazarov một người dân chủ cách mạng xuất thân từ tầng lớp trí thức bình dân, anh căm ghét hệ tư tưởng và cách sống của tầng lớp quý tộc, hăng say nghiên cứu khoa học, hành động tất cả vì tương lai của đất nước, tuy nhiên ở anh vẫn có những điểm hạn chế nhất định Các tuyến nhân vật phụ và tuyến nhân vật quần chúng cũng đã góp phần to lớn vào việc thúc đẩy xung đột phát triển, góp phần làm rõ chủ đề tư tưởng của tác phẩm

1.1.3 Cốt truyện tâm lí

Với tác phẩm Cha và con tác giả Turgenev đã xây dựng kiểu cốt truyện

tâm lý rất đặc sắc và hấp dẫn Ở kiểu cốt truyện tâm lý này tác giả tập trung chủ yếu vào khai thác khía cạnh suy nghĩ, cảm xúc, cũng như tâm trạng của nhân vật Hơn nữa kiểu cốt truyện này còn giúp Turgenev thể hiện một cách

rõ nét tính cách và mối quan hệ của các nhân vật trong tiểu thuyết Với kiểu cốt truyện tâm lý thì các sự kiện, biến cố và hành động không xuất hiện hoặc

có thì chỉ với mục đích là nguyên nhân để cho nhân vật bộc lộ cảm xúc, tâm trạng của mình

Ở tiểu thuyết Cha và con tác giả Turgenev khai thác những chuyển biến

tâm lý của nhân vật chính Bazarov ở nhiều phương diện và tình huống khác nhau:

Trong mối mâu thuẫn xung đột với giai cấp quý tộc - đại diện là ông Pavel tác giả khai thác khá kĩ tâm lý của Bazarov Ngay ở lần tranh luận đầu tiên với bác của Arkadi, Bazarov đã thể hiện rất rõ quan điểm lập trường và

thái độ của mình Khi hỏi về chuyên ngành khoa học tự nhiên “Nghe nói,

trong thời gian gần đây người Germany thành công rất nhiều về mặt này”

[15- tr.18] ông Pavel dùng từ “người Germany” với hàm ý châm biếm ngay lập tức Bazarov trả lời với vẻ khinh thường Chính thái độ “suồng sã”

“không e dè” và “trong lời ăn tiếng nói của y có một giọng gì sỗ sàng, hầu như xấc xược” “đã khiến bản chất quý tộc của ông phẫn uất lên” [15- tr.18]

Hơn nữa với quan điểm phủ định tất cả Bazarov còn cho rằng “Một nhà hóa

học nghiêm chỉnh có ích gấp hai chục lần bất cứ một thi sĩ nào” [15- tr.19]

không thừa nhận nghệ thuật và thốt lên một tiếng cười nhạo khinh khi “Nghệ

thuật làm tiền thì có, nếu không thì đã chẳng làm gì có bệnh trĩ” [15- tr.19]

Tác giả tập trung miêu tả kĩ càng thái độ cử chỉ trên khuôn mặt cùng điệu bộ lời nói của nhân vật Bazarov để tăng sự căng thẳng và lôi cuốn thuyết phục bạn đọc vào mối xung đột Lần thứ hai diễn ra xung đột vẫn tại nhà Arkadi trong một bữa trà chiều với hai đại diện cho phái “Cha” - ông Pavel và phái

“Con” - Bazarov Anh thản nhiên nhận xét về một vị địa chủ láng giềng “Một

đồ tồi, một anh quý tộc quèn” và đây chính là một cái cớ để ông Pavel nhảy

xổ vào kẻ thù Mở đầu cuộc tranh luận Bazarov với một thái độ rất bình tĩnh

“vừa nói, vừa uể oải nhấm nháp một ngụm trà” “ngước mắt lên nhìn” còn ông Pavel thì được miêu tả với thái độ rất rõ nét “mở lời, đôi môi ông run

run, - theo cậu hiểu thì các từ “đồ tồi” và “quý tộc” đều có nghĩa như nhau sau?” và “nhắc lại một cách đay nghiến” “giận dữ” [15- tr.31] Họ tiếp tục

tranh luận về “nào là phong độ qúy phái, nào là khuynh hướng tự do, nào là

tiến bộ, nào là những nguyên tắc” [15 - tr.32] Bazarov vẫn giữ được bản lĩnh

của một người có kiến thức sâu rộng anh “nói với một vẻ điềm nhiên không

sao diễn tả nổi” Cuộc tranh luận được đẩy lên cao trào khi vấn đề nêu ra lúc

này là quyền lợi của những người nông dân, tình hình xã hội, chính sách cai trị của chính phủ Nga hoàng có những hạn chế và lúc này Bazarov có sự thay đổi một cách

bất ngờ về cảm xúc và thái độ “Chàng đã bắt đầu giận dữ, gương mặt chàng đã

chuyển sang một màu gì đó giống như màu đồng thô bạo” [15- tr.33.34] bắt đầu

cau có, bực mình khi sự bất đồng quan điểm ngày càng lớn anh nhắc lại hai lần

để khẳng định sự chắc chắn “Và cái đó là chủ nghĩa hư vô” “với một vẻ đặc

biệt xấc xược” Đến lúc này thì không kìm được mình “Ông Pavel bỗng dưng thấy rùng mình” “hét toáng lên” [15 - tr.34] Ở cuộc tranh luận lần này Arkadi

đã đứng chung một chiến tuyến với Bazarov và đứng lên bảo vệ quan điểm

lập trường một cách rõ ràng “Bác ạ, cháu đã nói với bác là chúng cháu không

thừa nhận các quyền uy” [15 - tr.32] thậm chí anh còn có thái độ “đỏ mặt tía tai và đôi mắt long lên sòng sọc” Cuộc đấu súng là đỉnh cao cho mối mâu

thuẫn giữa hai người mà nguyên nhân trực tiếp là do ông Pavel thấy được Bazarov hôn cô Pheneska Sau khi nhận được lời thách đấu Bazarov bỗng thốt

lên “Hừ, đồ quỷ! Vừa đẹp đẽ lại vừa ngu ngốc biết bao! Ta đã diễn một vở hài

kịch như vậy đấy! Hệt như những con chó luyện nhảy nhót bằng hai chân sau Thế nhưng từ chối cũng không xong, bởi vì, còn nói gì nữa, lão ta có thể choảng mình, và lúc bấy giờ… (Chỉ nghĩ đến chuyện ấy Bazarov cũng đã tái

mặt đi và mọi niềm kiêu hãnh đã chồm dậy trong lòng chàng) Lúc bấy giờ

mình sẽ buộc phải bóp chết lão ta như một con mèo con” [15- tr.95] Đây là

một cuộc xung đột gay gắt nhất giữa hai người bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến mạng sống chính vì điều này mà Bazaro định đặt bút viết thư cho gia đình

nhưng rồi lại thôi bởi chàng nghĩ: “Nếu mình chết, các cụ sẽ tự khắc biết Mà

mình cũng chẳng chết được đâu Không, mình sẽ còn vất vưởng chán trên cõi đời này” [15- tr.95] Bazarov chấp nhận đấu súng vì danh dự và lòng tự trọng

nhưng anh luôn tự nhủ thầm: “Cái trò ngu xuẩn hết sức!” Cuộc đấu súng diễn ra căng thẳng nếu như ông Pavel “cố nheo mắt nheo mũi lại ghê gớm” nhằm thẳng muốn lấy mạng Bazarov thì anh lại chỉ muốn “chĩa vào cái dây

đeo đồng hồ của lão…” sau trận đấu anh còn tận tình băng bó vết thương với

trách nhiệm của một bác sĩ qua đó ta thấy được tấm lòng nhân hậu và cao thượng của Bazarov Và cũng chính từ cuộc đấu này mối xung đột bao lâu

nay giữa hai người đã được kết thúc và ông Pavel cảm thấy “hổ thẹn vì thói

kiêu căng của mình, về nỗi thất bại của mình, ông hổ thẹn về mọi chuyện do

mình gây ra, tuy ông cũng cảm thấy được rằng những chuyện đó chẳng thể kết thúc tốt đẹp hơn thế được” [15 - tr.98]

Trong tiểu thuyết này, Turgenev không chỉ khai thác một cách kĩ càng những chuyển biến tâm lí của Bazarov trong những mối mâu thuẫn xung đột

mà còn để nhân vật thể hiện tâm trạng dưới dạng độc thoại nội tâm trong tình yêu với bà Odintxova Ngay từ lần gặp đầu tiên Bazarov đã tỏ ra hết sức

luống cuống và chàng nghĩ bụng “Thế đấy nhé! Sợ cả đàn bà!” đây chính là

sự rung động trước vẻ đẹp kiều diễm cả một người phụ nữ xinh đẹp Trong

khi yêu Bazarov rất hay nghĩ thầm khi thì “Sao mình hiền khô thế này” trong

cuộc nói chuyện có bà Odintxova anh lại ngồi mở mấy tập tranh ảnh ra xem trong khi Arkadi nói chuyện rất sôi nổi Lúc trao đổi bàn luận với bà Odintxova về tình trạng nguyên nhân về những bệnh tật về mặt đạo đức ở đất

nước Nga thời điểm bấy giờ Bazarov nói một cách rất tự tin và quả quyết “với

một vẻ mặt dường như chính lúc bấy giờ chàng đang nghĩ thầm rằng “Bà có tin hay không, cái đó đối với tôi cũng vẫn thế thôi” [15 - tr.53] Tình cảm mà

anh dành cho bà Odintxova là một thứ tình cảm giày vò, nhiều lúc khiến chàng phát điên phát khùng Bởi vì anh biết rằng giữa mình và bà Odintxova có rất nhiều khoảng cách, đó là những khoảng cách về nhiều mặt trong cuộc sống còn

cả trong suy nghĩ nữa Nhưng dù vậy anh vẫn quyết định bộc lộ thứ tình cảm

mạnh mẽ đang dâng trào trong anh “Vậy thì chị hãy biết cho rằng tôi yêu chị

một cách ngu xuẩn, một cách điên cuồng”[15- tr.65] và cũng chính lúc này

“Chàng nghẹt thở, toàn thân chàng run rẩy lên trông thấy”[15- tr.65] Trong

con người bà Odintxova cũng tồn tại những mâu thuẫn rõ rệt “Ví thử nàng

không giàu có và không độc lập như thế, thì có lẽ nàng đã xông vào cuộc chiến đấu, đã biết đến nỗi say mê…Nhưng nàng đã sống một cuộc sống không

dễ dàng” [15- tr.55] và Bazarov cũng nhìn ra điều này “Chị muốn yêu” “Mà chị không yêu được” Bazarov đã quyết định sẽ rời đi để quên được thứ tình

cảm này, khi biết được trong bà cũng có sự giằng xé và trả lời trong thư của

chàng là “Đi làm gì? Tôi chưa hiểu được anh, mà anh cũng không hiểu tôi” -

Anna trả lời chàng, nhưng chính nàng thì nàng lại nghĩ “Mình đang chưa hiểu nổi mình” [15 - tr.65] Sau một hồi lâu đấu tranh trong suy nghĩ bà

Odintxova đã đưa ra quyết định “Không, - có trời biết được chuyện ấy sẽ dẫn

tới đâu, cái đó đâu phải chuyện đùa, dẫu sao sự yên tĩnh vẫn là hơn hết trên đời này” [15 - tr.65] Tác giả Turgenev miêu tả khá kĩ những cung bậc cảm

xúc tâm trạng của Bazarov khi có tình cảm với một người phụ nữ từ rụt rè, luống cuống khi mới quen, sau đó là sự bản lĩnh tự tin thể hiện bản thân nhưng cuối cùng thì tình cảm ấy không được đáp lại anh tức giận và dường như tan nát cả cõi lòng

Và những phần độc thoại nội tâm của nhân vật Bazarov trong lúc chiến đấu với bệnh tật trước khi chết đã để lại trong lòng người đọc những ấn tượng sâu đậm nhất Bazarov lây bệnh từ một anh nông dân bị thương hàn trong lúc

mổ xác anh đã sơ ý để bị đứt tay Anh đã dùng ý chí mạnh mẽ của một người theo chủ nghĩa hư vô mà đấu tranh với căn bệnh quái ác Bazarov đưa tay

nắm lấy chân một chiếc bàn, lay nó bật ra khỏi chỗ “Sức mạnh đấy, sức

mạnh” “Tất cả sức mạnh đều còn đó, vậy mà phải chết…” [15- tr.119] bệnh

tình ngày càng nguy kịch thế nhưng anh vẫn chưa mất trí, anh vẫn đấu tranh

“Ta không muốn mê sảng, - chàng nhủ thầm, siết chặt hai nắm tay, - cái chuyện ấy nhảm nhí thật” “Ờ, tám trừ đi mười thì còn mấy nhỉ?” [15- tr.119]

Bazarov một anh chàng đầy nhiệt huyết lí tưởng vậy mà phải chết khi sự nghiệp

vĩ đại trước mắt chưa hoàn thành “mình sẽ còn làm được rất nhiều việc, mình

không chết đâu, chết thế nào được, nhiệm vụ hãy còn, mình lại là một anh khổng

lồ kia mà! Thế mà giờ đây tất cả nhiệm vụ của anh khổng lồ chỉ là: chết sao cho

ra chết, mặc dù điều đó chẳng can hệ gì đến ai…” [15 - tr.122] Turgenev do

không tán thành quan niệm cách mạng của Bazarov nên ông đã để cho nhân vật thất bại trong mối tình với bà Odintxova và dần dần có xu hướng ngả sang chủ nghĩa bi quan anh cũng nghi ngờ chính con đường mình đang đi Trước

khi qua đời anh thể hiện rất rõ thái độ hoài nghi đó qua câu nói “Tôi cần cho

người Nga… Không, rõ ràng là không cần đến tôi đâu Vậy thì cần đến ai?”

[15- tr.122] Tác giả đã xây dựng một tình huống truyện hết sức kịch tính khi

để cho nhân vật chính chết một cách đột ngột, tạo nên sự bất ngờ và xót thương trong lòng độc giả

Trong tiểu thuyết Cha và con Turgenev đã đan xen kết hợp các kiểu cốt

truyện: cốt truyện đa tuyến, cốt truyện đồng tâm, cốt truyện tâm lý Ba kiểu cốt truyện này có những đặc điểm riêng biệt khác nhau, nhưng khi được sử

dụng trong một tác phẩm lại góp phần tạo nên cái hay và sức sống đồng thời làm rõ tư tưởng chủ đề của tiểu thuyết này Qua tác phẩm Turgenev đã giúp bạn đọc thấy rõ những mâu thuẫn xung đột về suy nghĩ tư tưởng của mỗi giai

cấp tầng lớp trong xã hội Nga lúc bấy giờ Tác phẩm Cha và con đã góp phần

vào sự thành công của Turgenev trên chặng đường sáng tác văn học, đây cũng

là tác phẩm xuất sắc của nền văn học Nga cũng như văn học thế giới

1.2 Cách thức xây dựng cốt truyện trong tiểu thuyết Cha và con

1.2.1 Tổ chức xung đột nghệ thuật

Mâu thuẫn xung đột được hiểu như một hiện tượng phổ biến và nó cũng được xem là động lực thúc đẩy sự phát triển của cuộc sống Nội dung của văn học được lấy từ hiện thực cuộc sống phong phú và mâu thuẫn xung đột là một vấn đề thường được các nhà văn chú ý và đưa vào tác phẩm Mỗi một mâu thuẫn xung đột được đưa vào tác phẩm đều dựa trên quy luật riêng của sáng tác văn học chứ không phải lựa chọn bất kì ngẫu nhiên từ cuộc sống Nhờ có xung đột mà cốt truyện được đẩy lên cao trào vào tạo được sức hấp dẫn cho tác phẩm đây cũng là những xung đột mang tính nghệ thuật

Đời sống xã hội Nga thế kỉ XIX với rất nhiều những mối xung đột điều này đã được phản ánh một cách chân thực và sinh động qua các sáng tác của L.Tônxtôi, Puskin, Nhêcraxôp Những tác phẩm của họ đều đã gay gắt lên tiếng phê phán tố cáo tầng lớp thống trị, những người trực tiếp gây ra những

bi kịch của đời sống xã hội Trong tiểu thuyết Cha và con Turgenev đã tổ

chức một cách linh hoạt các mâu thuẫn, xung đột đạt tới trình độ nghệ thuật cao Turgenev viết tác phẩm vào thời xã hội nước Nga đang lâm vào tình trạng rối ren khủng hoảng nhất, tất cả những điều này được ông phản ánh một cách chân thực và rõ nét trong thiên tiểu thuyết

Ngay ở phần đầu của cuốn tiểu thuyết Turgenev đã miêu tả khung cảnh

ở một làng quê nước Nga những năm 1860 một cách cụ thể chi tiết đó chính

là quê hương của nhân vật Arkadi “Thỉnh thoảng cũng thấy có những con

sông nhỏ với những bờ sông dốc ngược, những ao chuôm bé tí tẹo với những con đê còm cõi, những làng xóm cỏn con với những căn nhà gỗ thấp lè tè ẩn dưới những mái nhà tăm tối thường bị tốc đến một nửa, rời đến những xay xát lúa xiêu vẹo với những tường vách đan bằng cành khô và những chiếc cổng

bé trống huếch hoác bên cạnh những nhà chứa lúa bỏ không, và rồi những mái nhà thờ, cái thì bằng gạch đắp vôi vữa đã sụt lở đôi chỗ, cái thì bằng gỗ, cây thánh giá xiêu vẹo và những khu nghĩa địa điêu tàn, Arkadi thấy lòng mình dần se lại Như trớ trêu thỉnh thoảng chàng lại gặp những người nông dân rách như tổ đỉa, cưỡi những con không phải là ngựa mà là nghẽo gày nhom, những cây liễu mọc bên đường cũng chẳng khác nào những người ăn mày rách rưới, thân cây trơ hết vỏ, cành lá dập nát, những con bò cái cỏm nhỏm, da xù xì như cóc ngậm, đang nghiến ngấu gặm cỏ bên những dòng mương” [15- tr.11] Mùa đông được ví như con quái vật càn quét tất cả cảnh

vật đến con người và qua đó tác giả cũng đã nêu lên hiện thực quang cảnh làng quê nước Nga tiêu điều xơ xác ảm đạm thiếu vắng sức sống Từ đó đã

thôi thúc trong nhân vật Arkadi một khát vọng cải tạo lại vùng đất này “Vùng

này chẳng giàu có gì, ở đây người ta chẳng thấy có gì là ấm no, là cần cù lao động cả Không thể, không thể để như vậy được, phải cải tạo nó… Nhưng cải tạo thế nào và bắt đầu ra sao?” [15- tr.11] Một câu hỏi day dứt không chỉ

của riêng Arkadi mà là câu hỏi của biết bao người thanh niên thế hệ trẻ đang khao khát thay đổi diện mạo của đất nước Từ những suy nghĩ lan man về

trách nhiệm một cách hết sức cao cả thì mùa xuân đã kéo tới “Bốn xung

quanh chàng, tất cả đều bao phủ một màu xanh óng ánh vàng, tất cả đều rộn ràng, bát ngát và hiền hòa, đều láng bóng lên dưới hơi thở dịu dàng của làn gió xuân nhẹ nhàng, ấm áp,- tất cả, dù là bờ bụi, cỏ cây, hoa lá Đâu đâu cũng thấy tiếng sơn ca ríu rít, khác nào những dòng suối âm vang bất tận Những con dẽ mào lúc thì kêu lên, lượn vòng trên những nội cỏ nơi đất trũng, lúc thì lặng lẽ chạy hết gò đất nọ sang gò đất kia Những con quạ nhơn nhơ bay điểm thành những chấm đen đẹp đẽ trên nền xanh mịn màng của những vạt lúa mì xuân còn thấp bé, rồi chúng vụt biến mất trong những thửa ruộng lúa mạch đen đã trổ bông trăng trắng và chỉ thỉnh thoảnh mới ló đầu lên trên những làn sóng lúa rập rờn đang tỏa khói” [15- tr.11] Nhà văn Turgenev đặt

hai bức tranh thiên nhiên mùa đông và mùa xuân cạnh nhau nhưng sắc lại hoàn toàn khác nhau Phải chăng tác giả muốn rằng đất nước Nga sẽ giống như vạn vật của vũ trụ sẽ xoay vần và luôn có sự đổi thay Điều này phần nào

đã được tác giả gửi gắm một cách gián tiếp qua những suy nghĩ những mong muốn mang lại một sức sống một diện mạo mới tươi đẹp hơn cho nông thôn nước Nga của nhân vật Arkadi

Ở trong tác phẩm Cha và con tác giả Turgenev đã xây dựng một cuộc

xung đột giữa những người thuộc giai cấp quý tộc theo chủ nghĩa tự do đại diện là ông Pavel Petrovich và những người dân chủ cách mạng có xuất thân

từ tầng lớp trí thức đại diện là Bazarov Ông Pavel ngay từ nhỏ đã được mọi người rất là yêu quý bởi vì vẻ ngoài đẹp trai của mình nhất là phụ nữ, năm 28 tuổi ông đã là đại úy Khi có tình cảm với nữ công tước R ông đã bỏ tất cả để theo đuổi tình yêu nhưng rồi người đàn bà đó cũng rời bỏ ông Do vậy ông đã phải chịu một cú sốc khá lớn từ đó ông đã trở về Nga và sống cùng em trai tại trang ấp với một cách sống không có ý nghĩa Hàng ngày chỉ biết chăm chút

vẻ bề ngoài của mình điều này được ông cho là thể hiện phong cách của một

nhà quý tộc Như Bazarov nhận xét thì “Ở nông thôn mà diện ghê quá, cậu

thử nghĩ xem! Nhất là những móng tay của cụ ấy, những móng tay ấy có thể đem đi triển lãm được đấy” [15 - tr.13] Ông là một đại diện tiêu biểu của

tầng lớp quý tộc với tư tưởng và lập trường chính trị là bảo vệ trật tự xã hội hiện hành, nói cách khác là bảo vệ quyền và lợi ích của giai cấp mình Còn

Bazarov là “một anh y sĩ tương lai, con một ông y sĩ và cháu một ông bõ nhà

thờ” Chuyên ngành chính của Bazarov là về khoa học tự nhiên và anh cũng

có ý định sẽ làm một bác sĩ Anh sống và làm việc theo quan điểm của “chủ nghĩa hư vô” nghĩa là Bazarov không thừa nhận và không tin vào bất cứ quyền uy nào Với lối sống hết sức giản dị và tràn đầy nhiệt huyết lao động đến nhà Arkadi chơi ngay buổi sáng hôm sau Bazarov đã đi khám phá tìm tòi

nhằm phục vụ cho mục đích nghiên cứu “Tấm áo choàng bằng vải gai và

chiếc quần của chàng đều lấm bùn, một loại cây bám rất chắc trong đầm lầy

đã vấn vít quanh chỏm chiếc mũ tròn cũ kỹ của chàng Tay phải chàng cầm một túi nhỏ, trong túi có con gì đó đang ngọ nguậy” [15- tr.18] Turgenev đã

xây dựng hai nhân vật hoàn toàn đối lập nhau về mọi mặt trong cuộc sống từ

đó làm cơ sở cho ông tạo nên những mối xung đột mâu thuẫn giữa họ

Cuộc xung đột đầu tiên giữa hai người diễn ra bởi ông Pavel hỏi về chuyên ngành khoa học tự nhiên mà Bazarov đã theo học và ông có ý châm

biếm trong câu “Nghe nói, trong thời gian gần đây người Germany thành

công rất nhiều về mặt này” ông cố ý dùng từ “người Germany” thay vì dùng

từ “người Đức” Bazarov cũng đã đáp lại với vẻ khinh thường “Vâng ạ, về

mặt đó thì người Đức vào bậc thầy của chúng ta” Cuộc nói chuyện giữa hai

bên tiếp tục diễn ra căng thẳng khi cả hai bên đều có cách nói không hợp nhau

ông Pavel “đã bắt đầu ngầm cảm thấy bực bội” còn Bazarov thì trong lời ăn tiếng nói “có một giọng gì sỗ sàng, hầu như xấc xược” Tiếp đó là thái độ phủ định tất cả của Bazarov đặc biệt là anh đã cho rằng “Một nhà hóa học nghiêm

chỉnh có ích gấp hai chục lần bất cứ một thi sĩ nào” [15- tr.19] Không chỉ

phủ định quyền uy, nghệ thuật mà còn cả các quy định chính điều này ở

Bazarov làm cho ông Pavel “hơi tái mặt đi” Turgenev đã để hai nhân vật này

tiếp tục diễn ra xung đột ngày sau lần thứ nhất mấy hôm và qua lần này hai người càng bộc lộ rõ tư tưởng lập trường ở hai chiến tuyến hoàn toàn khác

nhau Ngay khi Bazarov thản nhiên nhận xét một vị địa chủ láng giềng “Một

đồ tồi, một anh quý tộc quèn” [15- tr.31] đã tạo ra cái cớ cho ông Pavel nhảy

vào với lòng quyết tâm và sẵn sàng chiến đấu Ngay lập tức ông Pavel không

tán thành ý kiến đó và tuyên bố khẳng định một cách rõ ràng rằng “Tôi là một

con người có khuynh hướng tự do và yêu chuộng tiến bộ Nhưng chính vì vậy tôi quý trọng các nhà quý tộc, các nhà quý tộc chân chính” [15- tr.31] Đối

với ông Pavel chủ nghĩa quý tộc là một nguyên tắc và những nhà quý tộc Anh

thì là lý tưởng “Họ không nhân nhượng một tí quyền nào của mình, và vì vậy

họ tôn trọng các quyền của người khác Họ đòi hỏi phải thi hành mọi nghĩa

vụ đối với họ, và vì vậy chính họ cũng tự mình thi hành các nghĩa vụ của mình Giai cấp quý tộc đã đem lại tự do cho nước Anh và đã duy trì được nước Anh” [15- tr.31] Hơn nữa ông Pavel còn cho rằng “Tuy tôi sống nơi thôn quê, nơi xa hẻo lánh, những tôi vẫn không lơ là bản thân, tôi vẫn tôn trọng con người trong chính bản thân tôi” [15 - tr.32] Bazarov đã ngay lập

tức đưa ra quan điểm của mình về những điều ông Pavel nói “Bác tôn trọng

bản thân, nhưng bác cứ khoanh tay ngồi nhìn” “Lẽ ra bác không cần gì phải tôn trọng mình, mà bác cứ làm đi đã” [15- tr.32].Trước những lí lẽ sắc bén

mà Bazarov đưa ra đã khiến ông Pavel tái mặt và cuộc tranh luận tiếp tục diễn

ra với sắc thái căng thẳng bao trùm cùng với sự tham gia thêm của Arkadi Là bạn thân của Bazarov nên Arkadi cũng có những suy nghĩ và lập trường tư

tưởng giống bạn mình “Chúng cháu không thừa nhận các quyền uy” “Chúng

cháu hành động theo cái mà chúng cháu thừa nhận là có ích” [15 - tr.32] và

với tình trạng của nhân dân Nga hiện nay “chúng ta không có quyền chìm

dắm trong việc thỏa mãn cái ích kỉ cá nhân” [15- tr.33] Bazarov còn nhìn nhận

một cách sâu sắc và thẳng thắn vào hiện trạng chính trị xã hội của chính nước

Nga thời điểm lúc bấy giờ “chúng cháu nêu lên rằng các quan lại của chúng ta

ăn của đút, rằng nước ta chẳng có đường sá Chẳng có thương mại, chẳng có tòa án cho đúng đắn.” và “trong khi vấn đề lại là làm sao có cơm ăn áo mặc, khi một tình trạng mê tín cực đoan hủ lậu đang bóp nghẹt chúng ta, khi tất cả các công ty cổ phần của chúng ta đều đang phá sản chỉ vì một nguyên nhân duy nhất là chúng ta thiếu những người thật thà, khi chính bản thân cái quyền tự do

mà chính phủ đang chăm lo cũng sẽ vị tất có lợi gì cho chúng ta, bởi vì người nông dân của chúng ta vẫn cứ vui lòng tự mình ăn cắp của chính bản thân mình,

để rồi say sưa chè chén trong các quán rượu” [15 - tr.34] Nếu như cuộc tranh

luận thứ nhất chỉ là bắt đầu thì cuộc tranh luận lần này giữa hai bên đã được tác giả đi sâu vào các vấn đề nhức nhối đang hiện hữu ở trong xã hội thông qua các nhân vật Mối xung đột của họ vẫn chưa dừng lại nhà văn tiếp tục tạo

ra một cuộc chạm trán quyết liệt bởi vì lần này có sự ảnh hưởng trực tiếp tới tính mạng Ông Pavel đã đích thân xuống phòng Bazarov đề nghị một cuộc

quyết đấu bằng súng Bởi vì một số nguyên nhân như “Theo sở thích của tôi,

cậu ở đây là thừa Tôi không sao chịu được sự có mặt của cậu nữa Tôi khinh

bỉ cậu” và cũng có thể là do ông ta đã thấy được Bazarov hôn cô Pheneska

Cuộc quyết đấu giữa hai người Bazarov đã đề nghị anh đầy tớ Piotr là người chứng kiến và anh ta sợ chết khiếp, mặt mũi thì tái xanh như tàu lá khi được biết chuyện Sáng hôm sau cuộc đấu súng giữa hai người diễn ra trong khi ông Pavel với một quyết tâm sẽ không muốn thấy sự có mặt của Bazarov

Màn đấu súng căng thẳng diễn ra ông Pavel Petrovich “thọc tay trái vào túi từ

từ đưa mũi súng lên… “Lão ta nhằm thẳng vào mũi mình, - Bazarov nghĩ, -

mà sao cái lão kẻ cướp này có nheo mũi lại ghê gớm thế! Nhưng đó là một cảm giác khó chịu Mình chĩa vào cái dây đeo đồng hồ của lão…” Một cái gì bay vào, rít lên ngày sát mang tai Bazarov, đúng lúc đó vang lên tiếng súng

nổ “Ta nghe thấy rồi, thế nghĩa là không sao cả”, - chàng còn kịp thoáng nghĩ trong đầu như vậy Chàng tiến thêm bước nữa rồi chẳng nhằm ngắm gì,

cứ bóp cò” [15- tr.97] và bắn trúng vào bắp đùi của ông Pavel Ngay sau lúc

đó Bazarov với trách nhiệm của một người học nghành y đã tiến lại làm một hành động hết sức trượng nghĩa là xem và băng bó vết thương cho ông Pavel

Chính hành động cao thượng này của anh đã giúp cho mối quan hệ căng thẳng giữa hai người phần nào được giải quyết Và điều này đã giúp ông thay đổi cách nhìn với anh chàng “hư vô chủ nghĩa” đồng thời nhìn lại chính bản thân

mình: “Anh bắt đầu cho rằng Bazarov có lý khi cậu ta trách anh là kẻ quý

phái Thôi, em yêu quý của anh ạ, chúng ta đừng kiểu cách nữa và nghĩ làm

gì đến thế tục: chúng ta đã luống tuổi và là những người trầm lặng, đã đến lúc chúng ta phải gác bỏ sự bận rộn ở đời” [15 - tr.102] Turgenev đã rất tài

năng khi tạo ra một cuộc đấu súng mang tính quyết định, Bazarov đã thắng không phải bởi vì đã lấy đi được tính mạng của đối thủ là ông Pavel mà anh

đã thắng chính bởi sự dũng cảm tấm lòng cao thượng, có nghị lực và sự tự trọng của mình Cuộc xung đột lần thứ ba kết thúc một cách có hậu tuy mối mâu thuẫn giữa hai người chưa thực sự là kết thúc một cách hoàn toàn triệt để những cũng đã phần nào thay đổi được suy nghĩ của ông Pavel đó cũng được coi là một sự thành công bước đầu Qua đó ta phần nào thấy được rằng quan điểm và lập trường của tầng lớp quý tộc phần nào đã có sự lung lay và chấp nhận nhường chỗ cho những tư tưởng mới có ích góp phần thay đổi để cải tạo

xã hội nước Nga đang mục ruỗng Tác giả Turgenev đã xây dựng một cách thành công mối xung đột giữa một bên là tầng lớp quý tộc và một bên là tầng lớp trí thức bình dân, điều này đã góp phần làm nên sức sống của tác phẩm

trong lòng bạn đọc Thông qua tiểu thuyết Cha và con một bức tranh toàn

cảnh về nước Nga những năm 1860 đã được Turgenev vẽ lên với những nét

vẽ sinh động táo bạo và hoàn hảo

Qua tình yêu của Bazarov dành cho bà Odintxova, một mối tình dang

dở ta cũng nhận thấy được sự khác biệt giữa hai người mà tác giả đã tạo dựng Nếu như Bazarov là một con người hết sức giản dị từ vẻ bề ngoài cho đến tính cách thì nhân vật bà Odintxova lại trái ngược hoàn toàn Đó là một người phụ nữ góa chồng hiện tại mới có hai mươi chín tuổi, bà Odintxova có ngoại hình hết sức xinh đẹp và kiều diễm Bà hiện lên qua ánh mắt của Arkadi như

sau “một người phụ nữ dong dỏng cao, mặc xiêm đen đang dừng bước ngay ở

cửa phòng lớn Tư thế đoàng hoàng của bà ta khiến chàng phải ngạc nhiên Đôi cánh tay để trần của bà ta buông xuống đẹp đẽ dọc theo thân hình cân đối, từ trên mái tóc bóng mượt đẹp đẽ lả xuống đôi vai xuôi mấy nhành hoa