VI. Tiến trình dạy học1. Ổn định lớp: (1 phút)2. Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học Đặt vấn đề: (2 phút)+ Tiết trước chúng ta đã kết thúc chương II: Cảm ứng. Tiếp theo chúng ta sẽ tìm hiểu về mới. Như chúng ta đã biết, mọi sinh vật trên trái đất muốn tồn tại cần tiến hành quá trình trao đổi chất với môi trường đồng thời phản ứng với các kích thích của môi trường để thích nghi. Kết quả là làm cho các sinh vật lớn lên, phân hóa tế bào và phát sinh hình thái tạo các cơ quan khác nhau của cơ thể. Đó chính là quá trình sinh trưởng và phát triển. + Đối với thực vật, việc nghiên cứu chu trình sống là một việc làm hết sức ý nghĩa, bởi khi chúng ta biết được đặc điểm, quy luật sinh trưởng và phát triển của nó thì sẽ mang lại lợi ích rất lớn cho con người trong đời sống sản xuất. Song song với sự phát triển của khoa học kỷ thuật, con người nghiên cứu sâu hơn về thế giới thực vật nói chung và đặc điểm, quy luật sinh trưởng, phát triển nói riêng. Vậy sinh trưởng ở thực vật là gì? Chúng có những đặc điểm gì? Chúng ta đi bào bài mới BÀI 34: SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT. Tiến trình tổ chức dạy – họcHoạt động của giáo viênHoạt động của học sinhNội dung ghi bảngHoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm sinh trưởng và phát triển. (12 phút) Mục tiêu:+ Phát biều được định nghĩa sinh trưởng, định nghĩa phát triển ở thực vật.+ Trình bày được chu kì sinh trưởng và phát triển của cây một năm.+ Trình bày được mối quan hệ của sinh trưởng và phát triển. Năng lực:+ Năng lực quan sát hình ảnh.+ Năng lực phân tích, suy luận, tổng hợp. GV cho xem đoạn phim. Giới thiệu đây là đoạn phim nói về quá trình từ khi cây nảy mầm đến khi cây trưởng thành của cây đậu.+ Quan sát và cho biết sư thay đổi về kích thước, khối lượng của cây từ khi nảy mầm đến lúc trưởng thành?+ Nhận xét câu trả lời và hỏi theo các em, nguyên nhân của sự tăng lên về kích thước của cây là gì?+ Cây tăng lên về kích thước và khối lượng như vậy chính lá cây đang sinh trưởng. Vậy sinh trưởng là gì?+ Nhận xét và bổ sung, ghi bảng: Sinh trưởng là quá trình tăng lên về kích thước, số lượng tế bào làm cho cây lớn lên trong từng giai đoạn, tạo cơ quan sinh dưỡng như rễ thân lá và quá trình này diễn ra không thuận nghịch. Hạt đậu khi đang khô, chúng ta ngâm chúng vào nước thì thấy chúng có lớn hơn, có phải hạt đậu đang sinh trưởng không?+ Nhận xét và bổ sung: Quá trình đó không phải là sinh trưởng. Hạt đậu lớn lên là do hạt đậu hút nước, nước đầy trong hạt chứ thực chất số lượng tế bào không tăng lên. Khi chúng ta đem hạt chứa đầy nước phơi khô thì chúng lại trở về với kích thước ban đầu khi chưa ngâm nước. Thấy rõ được đây là quá trình thuận nghịch nên không phải là sinh trưởng. Cho HS xem đoạn phim lần 2. Hỏi: Ngoài sự thay đổi về kích thước, khối lượng, cây còn có những thay đổi nào nữa?+ Nhận xét, bổ sung: Ngoài sự sinh trưởng, cây còn ra hoa, tạo quả. Tức là cây phân hóa tế bào, mô, phát sinh hình thái, tạo các cơ quan của cơ thể. Đó là quá trình phát triển của cây. Vậy phát triển là gì?+ Nhận xét và bổ sung, ghi bảng: Nhấn mạnh phát triển là quá trình biển đổi về chất lượng (cấu trúc và chức năng sinh lý), các thành phần tế bào, mô, cơ quan làm cho cây ra hoa, kết quả, tạo hạt. Quá trình sinh trưởng và phát triển gắn liền với đời sống của cây và tạo thành một chu kì sinh trưởng và phát triển. Chu kì đó như thế nào, chúng ta vào phần tiếp theo+ Cho HS quan sát hình 34.1 yêu cầu HS quan sát hình và cho biết trong chu kì của cây một năm có những giai đoạn nào?+ Gắn liền với các giai đoạn sống trong chu kì của cây thì có 2 pha: đó là pha sinh dưỡng và pha sinh sản.Nhìn vào hình 34.1. cho biết các giai đoạn nào thì nằm trong pha sinh dưỡng, các giai đoạn nào nằm trong pha sinh sản và vì sao?+ Nhận xét, bổ sung, ghi bảng. Từ đó cho biết chu kì sinh trưởng và phát triển là gì?+ Nhận xét, bổ sung, ghi bảng Ở một số nhà nông, khi họ trồng đậu xanh, đến một thời điểm nào đó họ thường tỉa một số lá, ngọn trên cây. Hay là ở những nhà có cây hoa mai, người nhà thường tỉa một số lá khi tết sắp đến mà hoa mai chưa có dấu hiệu nở. Vì sao như vậy?+ Nhận xét, bổ sung: Khi cây sinh trưởng quá tốt, thời gian sinh trưởng dài thì phát triển sẽ bị chậm lại, nên phải tỉa một số lá, ngọn để giảm sự sinh trưởng, thúc đẩy sự phát triển nhanh hơn cũng như ra hoa, tạo quả sớm hơn.+ Vậy mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát triển là gì?+ Hãy phân tích rõ hơn về mối quan hệ đó.+ Nhận xét, bổ sung, ghi bảng: Trong đời sống của cây, sinh trưởng và phát triển là hai quá trình liên tiếp và xen kẽ nhau. Từ khi hạt nảy mầm đến khi trưởng thành cây luôn luôn sinh trưởng tăng kích thước – đó là sự biến đổi về chất. Đồng thời cây cũng thay đổi về lượng đặc trưng cho phát triển như các quá trình mọc lá, ra hoa, tạo quả.Như vậy sự biến đổi về số lượng rễ, thân, lá dẫn đến sự thay đổi về chất lượng hoa, quả, hạt. Chính vì vậy cần chọn thời điểm gieo trồng, bón phân tưới nước, xử lý hợp lý để điều chỉnh quá trình sinh trưởng và phát triển một cách hợp lý, đảm bảo tăng năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Cây sinh trưởng thì kích thước, khối lượng sẽ tăng lên. Cho thí nghiệm: Chọn 1 cây lâu năm cao 2m, đóng 2 đinh lớn vào thân cây, 2 đinh đối diện với nhau cách mặt đất 60 cm. Giả sử ở điệu kiện thích hợp, mỗi năm cây đều sinh trưởng tốt. Sau 3 năm sau thì cây cao và to hơn rất nhiều. Dự đoán khoảng cách giữa cây đính với mặt đất và khoảng cách giữa 2 đinh đối diện nhau có thay đổi không?Vậy ý kiến của các bạn đúng hay sai? Tìm hiểu phần tiếp theo sẽ giúp chúng ta giải quyết được.+ Dự kiến HS xem phim và trả lời: cây lớn lên = kích thước, khối lượng tăng lên.+ Dự kiến HS trả lời: do sự nhân lên của các loại tế bào.+ Dự kiến HS trả lời: Sinh trưởng là sự tăng lên về kích thước, số lượng của tế bào làm cây lớn lên trong từng giai đoạn. Dự kiến HS trả lời:Không phải là sinh trưởng. Dư kiến HS trả lời: Cây có ra hoa.+ Dự kiến HS trả lời: Phát triển là toàn bộ những biến đổi trong chu kì sống của cá thể bao gồm: sinh trưởng, phân hóa tế bào mô và phát sinh hình thái tạo nên các cơ quan của cơ thể. Dự kiến HS trả lời: Chu kì sinh trưởng và phát triển gồm các giai đoạn: nảy mầm, mọc lá, sinh trưởng mạnh, ra hoa, tạo quả.+ Dự kiến HS trả lời: Các giai đoạn nảy mầm, mọc lá và sinh trưởng mạnh là pha sinh dưỡng vì ở giai đoạn này sự sinh trưởng và phát triển của cơ quan sinh dưỡng là chủ yếu.Các giai đoạn ra hoa, tạo quả, quả chín là pha sinh sản vì ở đây sự sinh trưởng và phát triển của cơ quan sinh sản là chủ yếu. Dự kiến HS trả lời: Chu kì sinh trưởng và phát triển ở thực vật có sự kế tiếp các giai đoạn của hai pha sinh dưỡng và sinh sản bắt đầu từ khi hạt nảy mầm đến khi hình thành hạt mới. Dự kiến HS trả lời:Tỉa lá đậu để đậu ra hoa, tạo quả.Tỉa lá cây hoa mai để hoa mai nở đúng tết.+ Dự kiến HS trả lời: Sinh trưởng và phát triển là hai quá trình liên tiếp, xen kẽ nhau trong quá trình sống của thực vật. + Dự kiến Hs trả lời: Sinh trưởng là cơ sở cho phát triển và phát triển là tiền đề cho sinh trưởng. Dự kiến HS trả lời: cả 2 đều thay đồ vì cây sau 3 năm to và lớn hơn nhiều.I. Khái niệm1. Định nghĩa Sinh trưởng: Sinh trưởng là quá trình tăng lên về kích thước và số lượng tế bào làm cho cây lớn lên trong từng giai đoạn, tạo cơ quan sinh dưỡng như rễ, thân, lá. Phát triển:
Trang 1GIÁO ÁN Chương III: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT
BÀI 34: SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT (NC)
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Phát biểu được khái niệm sinh trưởng và phát triển
- Hiểu và chỉ rõ được các giai đoạn của 2 pha sinh dưỡng và phát triển ở thực vật có tính chu kì
- Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp
- Trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng ở thực vật
2 Kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích phim, tranh ảnh
- Rèn luyện kỹ năng tư duy, so sánh, tổng hợp vấn đề
- Rèn luyện kỹ năng làm việc độc lập với sách giáo khoa
3 Thái độ
- Học sinh thấy rõ ảnh hưởng của các nhân tố môi trường đến sinh trưởng ở thực vật, trên cơ sở đó giáo dục học sinh bảo vệ cây, có ý thức vận dụng kiến thức đã học vào trồng trọt
4 Năng lực
- Năng lực tự học (tự học có hướng dẫn)
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực giao tiếp, hợp tác
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
II Kiến thức trọng tâm
- Khái niệm sinh trưởng, phát triển
- Sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật
III Phương pháp dạy học
- Phương pháp hỏi đáp – tìm tòi bộ phận
- Phương pháp quan sát phim, tranh ảnh – tìm tòi bộ phận
- Phương pháp làm việc độc lập với sách giáo khoa
IV Phương tiện dạy học
- Sách giáo khoa Sinh học 11 NC, hình 34.1; 34.2; 34.3
- Một số hình ảnh về sinh trưởng, phát triển ở thực vật; hình ảnh sự ảnh hưởng của các nhân tố đến sinh trưởng của thực vật
- Phiếu học tập:
+ Phiếu học tập 1: Phân biệt sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp
Trang 2Đối tượng
Nguyên nhân
Kết quả
+ Phiếu học tập 2: Ảnh hưởng của các nhân tố đến sinh trưởng ở thực vật
Các nhân tố Ảnh hưởng của các nhân tố đến sự ảnh hưởng
Nước
NHiệt độ
Ánh sáng
Phân bón
Độ pH
V Bảng mô tả hệ thống câu hỏi/ bài tập đánh giá
- Bảng mô tả nhận thức:
Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao Khái niệm về
sinh trưởng và
phát triển
- Phát biểu được định nghĩa sinh trưởng và phát triển ở thực vật
- Trình bày được chu kì sinh trưởng và phát triển ở một cây
- Trình bày được mối quan
hệ giữa sinh trưởng và phát triển Phân biệt được các quá trình sinh trưởng và phát triển của một cây
Sinh trưởng sơ
cấp và sinh
trưởng thứ cấp
- Trình bày được khái niệm
và đặc điểm của
mô phân sinh
- Trình bày được khái niệm
và các đặc điểm của sinh trưởng
sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp
- Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp
và sinh trưởng thứ cấp
- Giải thích được sự lớn lên
về chiều ngang
và chiều dài của một cây
- Giải thích được sự lớn lên
về bề ngang của cây mía, tre…
Các nhân tố ảnh
hưởng đến sinh
trưởng
- Trình bày được các nhân
tố ảnh hưởng đến sinh trưởng
- Giải thích được các câu ca dao tục ngữ về các nhân tố ảnh hưởng đến dinh trưởng
- Vận dụng kiến
Trang 3thức vào việc trồng và chăm sóc cây trồng
- Hệ thống câu hỏi:
+ Sinh trưởng là gì? Phát triển là gì?
+ Chu kì sinh trưởng và phát triển là gì?
+ Sinh trưởng và phát triển có mối quan hệ như thế nào?
+ Mô phân sinh là gì? Có mấy loại mô phân sinh và đặc điểm của từng loại là gì?
+ Hãy phân biệt sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ
+ Do đâu mà cây lớn lên về bề ngang và chiều dài?
+ Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng như thế nào?
+ Câu “Nhất nước nhì phân tam cần tứ giống” hiện nay vẫn được áp dụng nhiều không? Vì sao?
+ Cây dừa, cây tre là cây một lá mầm, vẫn lớn lên về chiều ngang có phải do sinh trưởng thứ cấp không? Vì sao?
VI Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp: (1 phút)
2 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học
- Đặt vấn đề: (2 phút)
+ Tiết trước chúng ta đã kết thúc chương II: Cảm ứng Tiếp theo chúng ta sẽ tìm hiểu
về mới Như chúng ta đã biết, mọi sinh vật trên trái đất muốn tồn tại cần tiến hành quá trình trao đổi chất với môi trường đồng thời phản ứng với các kích thích của môi trường để thích nghi Kết quả là làm cho các sinh vật lớn lên, phân hóa tế bào và phát sinh hình thái tạo các cơ quan khác nhau của cơ thể Đó chính là quá trình sinh trưởng
và phát triển
+ Đối với thực vật, việc nghiên cứu chu trình sống là một việc làm hết sức ý nghĩa, bởi khi chúng ta biết được đặc điểm, quy luật sinh trưởng và phát triển của nó thì sẽ mang lại lợi ích rất lớn cho con người trong đời sống sản xuất Song song với sự phát triển của khoa học kỷ thuật, con người nghiên cứu sâu hơn về thế giới thực vật nói chung và đặc điểm, quy luật sinh trưởng, phát triển nói riêng Vậy sinh trưởng ở thực vật là gì? Chúng có những đặc điểm gì? Chúng ta đi bào bài mới BÀI 34: SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT
- Tiến trình tổ chức dạy – học
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm sinh trưởng và phát triển (12 phút)
- Mục tiêu:
+ Phát biều được định nghĩa sinh trưởng, định nghĩa phát triển ở thực vật
+ Trình bày được chu kì sinh trưởng và phát triển của cây một năm
Trang 4+ Trình bày được mối quan hệ của sinh trưởng và phát triển.
- Năng lực:
+ Năng lực quan sát hình ảnh
+ Năng lực phân tích, suy luận, tổng hợp
- GV cho xem đoạn phim Giới
thiệu đây là đoạn phim nói về quá
trình từ khi cây nảy mầm đến khi
cây trưởng thành của cây đậu
+ Quan sát và cho biết sư thay đổi
về kích thước, khối lượng của cây
từ khi nảy mầm đến lúc trưởng
thành?
+ Nhận xét câu trả lời và hỏi theo
các em, nguyên nhân của sự tăng
lên về kích thước của cây là gì?
+ Cây tăng lên về kích thước và
khối lượng như vậy chính lá cây
đang sinh trưởng Vậy sinh trưởng
là gì?
+ Nhận xét và bổ sung, ghi bảng:
Sinh trưởng là quá trình tăng lên về
kích thước, số lượng tế bào làm cho
cây lớn lên trong từng giai đoạn,
tạo cơ quan sinh dưỡng như rễ thân
lá và quá trình này diễn ra không
thuận nghịch
- Hạt đậu khi đang khô, chúng ta
ngâm chúng vào nước thì thấy
chúng có lớn hơn, có phải hạt đậu
đang sinh trưởng không?
+ Nhận xét và bổ sung: Quá trình
đó không phải là sinh trưởng Hạt
đậu lớn lên là do hạt đậu hút nước,
nước đầy trong hạt chứ thực chất số
lượng tế bào không tăng lên Khi
chúng ta đem hạt chứa đầy nước
phơi khô thì chúng lại trở về với
kích thước ban đầu khi chưa ngâm
nước Thấy rõ được đây là quá
trình thuận nghịch nên không phải
là sinh trưởng
- Cho HS xem đoạn phim lần 2
Hỏi: Ngoài sự thay đổi về kích
+ Dự kiến HS xem phim và trả lời: cây lớn lên = kích thước, khối lượng tăng lên
+ Dự kiến HS trả lời: do sự nhân lên của các loại tế bào
+ Dự kiến HS trả lời: Sinh trưởng là sự tăng lên về kích thước, số lượng của tế bào làm cây lớn lên trong từng giai đoạn
- Dự kiến HS trả lời:
Không phải là sinh trưởng
I Khái niệm
1 Định nghĩa
* Sinh trưởng:
- Sinh trưởng là quá trình tăng lên về kích thước và số lượng tế bào làm cho cây lớn lên trong từng giai đoạn, tạo cơ quan sinh dưỡng như rễ, thân, lá
Trang 5thước, khối lượng, cây còn có
những thay đổi nào nữa?
+ Nhận xét, bổ sung: Ngoài sự sinh
trưởng, cây còn ra hoa, tạo quả
Tức là cây phân hóa tế bào, mô,
phát sinh hình thái, tạo các cơ quan
của cơ thể Đó là quá trình phát
triển của cây
Vậy phát triển là gì?
+ Nhận xét và bổ sung, ghi bảng:
Nhấn mạnh phát triển là quá trình
biển đổi về chất lượng (cấu trúc và
chức năng sinh lý), các thành phần
tế bào, mô, cơ quan làm cho cây ra
hoa, kết quả, tạo hạt
- Quá trình sinh trưởng và phát
triển gắn liền với đời sống của cây
và tạo thành một chu kì sinh trưởng
và phát triển Chu kì đó như thế
nào, chúng ta vào phần tiếp theo
+ Cho HS quan sát hình 34.1 yêu
cầu HS quan sát hình và cho biết
trong chu kì của cây một năm có
những giai đoạn nào?
+ Gắn liền với các giai đoạn sống
trong chu kì của cây thì có 2 pha:
đó là pha sinh dưỡng và pha sinh
sản
Nhìn vào hình 34.1 cho biết các
giai đoạn nào thì nằm trong pha
sinh dưỡng, các giai đoạn nào nằm
trong pha sinh sản và vì sao?
- Dư kiến HS trả lời: Cây có
ra hoa
+ Dự kiến HS trả lời: Phát triển là toàn bộ những biến đổi trong chu kì sống của cá thể bao gồm: sinh trưởng, phân hóa tế bào mô và phát sinh hình thái tạo nên các cơ quan của cơ thể
- Dự kiến HS trả lời: Chu kì sinh trưởng và phát triển gồm các giai đoạn: nảy mầm, mọc
lá, sinh trưởng mạnh, ra hoa, tạo quả
+ Dự kiến HS trả lời: Các giai đoạn nảy mầm, mọc lá và sinh
* Phát triển:
- Phát triển là quá trình biển đổi về chất lượng (cấu trúc và chức năng sinh lý), các thành phần tế bào, mô, cơ quan làm cho cây ra hoa, kết quả, tạo hạt
2 Chu kì sinh trưởng
và phát triển
- Sinh trưởng và phát triển của thực vật được chia làm 2 pha:
+ Pha sinh dưỡng: hoạt động sinh trưởng, phát triển của cơ quan sinh dưỡng ( thân, rễ,
Trang 6+ Nhận xét, bổ sung, ghi bảng.
- Từ đó cho biết chu kì sinh trưởng
và phát triển là gì?
+ Nhận xét, bổ sung, ghi bảng
- Ở một số nhà nông, khi họ trồng
đậu xanh, đến một thời điểm nào
đó họ thường tỉa một số lá, ngọn
trên cây Hay là ở những nhà có cây
hoa mai, người nhà thường tỉa một
số lá khi tết sắp đến mà hoa mai
chưa có dấu hiệu nở Vì sao như
vậy?
+ Nhận xét, bổ sung: Khi cây sinh
trưởng quá tốt, thời gian sinh
trưởng dài thì phát triển sẽ bị chậm
lại, nên phải tỉa một số lá, ngọn để
giảm sự sinh trưởng, thúc đẩy sự
phát triển nhanh hơn cũng như ra
hoa, tạo quả sớm hơn
+ Vậy mối quan hệ giữa sinh
trưởng và phát triển là gì?
trưởng mạnh là pha sinh dưỡng vì ở giai đoạn này sự sinh trưởng và phát triển của
cơ quan sinh dưỡng là chủ yếu
Các giai đoạn ra hoa, tạo quả, quả chín là pha sinh sản vì ở đây sự sinh trưởng và phát triển của cơ quan sinh sản là chủ yếu
- Dự kiến HS trả lời:
Chu kì sinh trưởng và phát triển ở thực vật có sự kế tiếp các giai đoạn của hai pha sinh dưỡng và sinh sản bắt đầu từ khi hạt nảy mầm đến khi hình thành hạt mới
- Dự kiến HS trả lời:
Tỉa lá đậu để đậu ra hoa, tạo quả
Tỉa lá cây hoa mai để hoa mai
nở đúng tết
lá) chiếm ưu thế + Pha sinh sản: hoạt động sinh trưởng, phát triển của cơ quan sinh sản (hoa, quả, hạt) chiếm ưu thế
- Chu kì sinh trưởng và phát triển ở thực vật có
sự kế tiếp các giai đoạn của hai pha sinh dưỡng và sinh sản bắt đầu từ khi hạt nảy mầm đến khi hình thành hạt mới
3 Mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát triển
Trang 7+ Hãy phân tích rõ hơn về mối
quan hệ đó
+ Nhận xét, bổ sung, ghi bảng:
Trong đời sống của cây, sinh
trưởng và phát triển là hai quá trình
liên tiếp và xen kẽ nhau Từ khi hạt
nảy mầm đến khi trưởng thành cây
luôn luôn sinh trưởng tăng kích
thước – đó là sự biến đổi về chất
Đồng thời cây cũng thay đổi về
lượng đặc trưng cho phát triển như
các quá trình mọc lá, ra hoa, tạo
quả
Như vậy sự biến đổi về số lượng rễ,
thân, lá dẫn đến sự thay đổi về chất
lượng hoa, quả, hạt Chính vì vậy
cần chọn thời điểm gieo trồng, bón
phân tưới nước, xử lý hợp lý để
điều chỉnh quá trình sinh trưởng và
phát triển một cách hợp lý, đảm
bảo tăng năng suất và chất lượng
sản phẩm nông nghiệp
- Cây sinh trưởng thì kích thước,
khối lượng sẽ tăng lên Cho thí
nghiệm: Chọn 1 cây lâu năm cao
2m, đóng 2 đinh lớn vào thân cây, 2
đinh đối diện với nhau cách mặt đất
60 cm Giả sử ở điệu kiện thích
hợp, mỗi năm cây đều sinh trưởng
tốt Sau 3 năm sau thì cây cao và to
hơn rất nhiều
Dự đoán khoảng cách giữa cây
đính với mặt đất và khoảng cách
giữa 2 đinh đối diện nhau có thay
đổi không?
Vậy ý kiến của các bạn đúng hay
sai? Tìm hiểu phần tiếp theo sẽ
giúp chúng ta giải quyết được
+ Dự kiến HS trả lời: Sinh trưởng và phát triển là hai quá trình liên tiếp, xen kẽ nhau trong quá trình sống của thực vật
+ Dự kiến Hs trả lời: Sinh trưởng là cơ sở cho phát triển
và phát triển là tiền đề cho sinh trưởng
- Sinh trưởng và phát triển là hai quá trình liên tiếp và xen kẽ nhau
- Sinh trưởng làm cơ
sở cho phát triển, còn phát triển làm tiền đề cho sinh trưởng
Trang 8- Dự kiến HS trả lời: cả 2 đều thay đồ vì cây sau 3 năm to và lớn hơn nhiều
* Hoạt động 2: Tìm hiểu về sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật.(18 phút)
- Mục tiêu:
+ Trình bày được khái niệm và đặc điểm của mô phân sinh
+ Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật về: Nguyên nhân, đối tượng, kết quả
- Năng lực:
+ Năng lực quan sát hình ảnh
+ Năng lực giao tiếp, hợp tác trong hoạt động nhóm
+ Năng lực tự đọc, nghiên cứu tài liệu
- Dựa vào kiến thức đã học em hãy
phát biểu mô phân sinh là gì? Có
mấy loại mô phân sinh?
+ Nhận xét, bổ sung
- Yêu cầu HS nghiên cứu sách giáo
khoa với việc quan sát hình Làm
việc theo nhóm: Mỗi nhóm 4 HS,
lớp gồm 2 dãy, mỗi bên phải làm về
sinh trưởng sơ cấp và bên trái làm
về sinh trưởng thứ cấp
Đặc
Đối
tượng
Nguyên
nhân
Kết quả
+ GV quan sát sự thảo luận của các
- Dự kiến HS trả lời:
Mô phân sinh là nhóm các tế bào chưa phân hóa duy trì khả năng nguyên phân trong suốt đời sông của cây Gồm mô phân sinh đỉnh, mô phân sinh bên, mô phân sinh lóng
- Dự kiến HS thảo luận theo nhóm
II Sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thức cấp ở thực vật.
Trang 9nhóm và giúp đỡ các nhóm hoàn
thành phiếu học tập
+ GV gọi một nhóm của mỗi dãy
trình bày đáp án phiếu học tập, gọi
một số nhóm nhận xét bổ sung
+ GV nhận xét kết quả làm việc của
các nhóm, bổ sung
Đặc
Đối
tượng
Cây một
lá mầm
và phần
thân non
của cây
hai lá
mầm
Cây hai lá mầm
Nguyên
nhân Do hoạtđộng của
mô phân
sinh đỉnh
Do hoạt động của
mô phân sinh bên
Kết quả Làm tăng
chiều dài
của thân
và rễ
Làm tăng đường kính của thân và rễ
+ Yêu cầu HS giữ phiếu học tập
làm tài kiệu học tập
- Từ đó, cho biết sinh trưởng sơ cấp
là gì?
+ Nhận xét, bổ sung
- Sinh trưởng thứ cấp là gì?
+ Nhận xét, bổ sung: Sinh trưởng
- Dự kiến HS hoàn thành phiếu học tập, một số nhóm trình bày đáp án của nhóm, một số nhóm còn lại nhận xét,
bổ sung
- Dự kiến HS trả lời: Là hình thức sinh trưởng làm cho cây lớn và cao lên do sự phân chia
tế bào mô phân sinh đỉnh
- Dự kiến HS trả lời: Là hình thức sinh trưởng làm cho thân cây to ra do sự phân chia tế bào của mô phân sinh bên
1 Sinh trưởng sơ cấp -Sinh trưởng của thân
và rễ cây theo chiều dài do hoạt động của
mô phân sinh đỉnh -Sinh trưởng sơ cấp có
ở phần thân non của cây hai lá mầm và đa
số cây một lá mầm
Trang 10thứ cấp làm cho thân cây to ra theo
chiều ngang do hoạt động của mô
phân sinh bên
Ở thực vật hai lá mầm thì sinh
trưởng sơ cấp có ở phần thân non
và rễ còn sinh trưởng thứ cấp ở
thân trưởng thành
- Như vậy thì đặc điểm của mỗi
dạng cây như thế nào để phù hợp
với các hình thức sinh trưởng trên
Để tìm hiểu vấn đề trên chúng ta
cùng nhau quan sát hình vẽ sau
( hình 34.2 SGK) Đây là một số
đặc điểm cơ bản của cây như hạt,
lá, bó mạch, rễ và hoa Quan sát
hình kết hợp với hiểu biết cho biết
các đặc điểm khác nhau của cây 1
lá mầm và 2 lá mầm
+ Nhận xét, bổ sung, như vậy thì
mỗi loại cây có những đặc điểm để
phù hợp với các hình thức sinh
trưởng
- Giải thích hình 34.3 Các giai
đoạn sinh trưởng sơ cấp và thứ cấp
của thân Hai lá mầm
Đây là hình mô tả về các giai đoạn
sinh trưởng sơ cấp (A) và thứ cấp
(B-C-D) của thân Hai lá mầm
Quan sát hình A: Đặc điểm cấu tạo
của thân cây lúc này bao gồm mạch
gỗ sơ cấp, mạch rây sơ câp, tia tủy,
biểu bì Các thành phần này của
cây được tạo thành do mô phân
sinh đỉnh phân chia Ngoài ra mô
phân sinh đỉnh còn phân chia tạo ra
- Dự đoán HS trả lời:
Cây 1 lá mầm: hạt chứa 1 lá;
lá có gân vòng cung, song song; thân có các mạch xếp lộn xộn khắp trong thân; rễ chùm; hoa có 6 cánh
Cây 2 lá mầm: hạt chứa 2 lá;
lá có gân xếp theo hình mạng;
thân có các mạch xếp theo hàng ở phía ngoài; rễ cọc; hoa
5 cánh
2 Sinh trưởng thứ cấp
-Sinh trưởng theo chiều ngang ( chu vi) của thân và rễ do hoạt động của mô phân sinh bên