So sánh chủ đề số thập phân trong môn toán ở tiểu học của việt nam và singapore

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC*************** NGUYỄN THỊ THU HIỀN SO SÁNH CHỦ ĐỀ SỐ THẬP PHÂN TRONG MÔN TOÁN Ở TIỂU HỌC CỦA VIỆT NAM VÀ SINGAPORE KHÓA LUẬN TỐT NG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

***************

NGUYỄN THỊ THU HIỀN

SO SÁNH CHỦ ĐỀ SỐ THẬP PHÂN TRONG MÔN TOÁN Ở TIỂU HỌC CỦA

VIỆT NAM VÀ SINGAPORE

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Toán và phương pháp dạy học Toán

ở Tiểu học

Người hướng dẫn khoa học:

ThS PHẠM HUYỀN TRANG

HÀ NỘI – 2018

LỜI CẢM ƠN

Bằng tất cả tấm lòng của mình, tôi xin chân thành cảm ơn Bam giámhiệu cùng toàn thể các thầy cô giảng viên trường Đại học sư phạm Hà Nội 2

đã giảng dạy chúng tôi trong suốt thời gian học tập tại trường

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến ThS Phạm Huyền Trang –giảng viên của khoa Giáo dục Tiểu học trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 Cô

đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình để tôi có thể hoàn thành được khóaluận tốt nghiệp

Vì điều kiện thời gian và năng lực có hạn nên khóa luận của tôi khôngthể tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong muốn nhận được sự đóng gópcủa các thầy cô và các bạn để khóa luận tốt nghiệp của tôi được hoàn thiệnhơn

S i n h v i ê n

N g u y ễ n T h ị T h u H i ề n

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng với sự hỗ trợ hướng dẫn từ ThS Phạm Huyền

Trang, khóa luận tốt nghiệp “So sánh chủ đề số thập phân trong môn toán

ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore” là công trình nghiên cứu của tôi.

Tất cả nội dung trong đề tài này là không trùng với bất cứ các công trìnhnghiên cứu nào công bố trước đó Những thông tin, số liệu trong các bảngbiểu thống kê phục vụ cho việc phân tích, đánh giá, nhận xét được thu thập từcác nguồn tài liệu khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo Nếu pháthiện được có bất kỳ gian lận nào tôi xin chịu trách nhiệm hoàn toàn trước Hộiđồng đánh giá

Hà Nội, ngày 15 tháng 05 năm 2018

Sinh viên

Nguyễn Thị Thu Hiền

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Cấu trúc khóa luận 4

NỘI DUNG 5

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 5

1.1 Vai trò của số thập phân trong môn Toán ở Tiểu học 5

1.2 Cơ sở lí luận của việc hình thành số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học 6

Chương 2 NGHIÊN CỨU SO SÁNH CHỦ ĐỀ SỐ THẬP PHÂN TRONG CHƯƠNG TRÌNH TOÁN Ở TIỂU HỌC CỦA 9

VIỆT NAM VÀ SINGAPORE 9

2.1 Mục tiêu dạy học số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore 9

2.1.1 Mục tiêu dạy học số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Việt Nam 9

2.1.2 Mục tiêu dạy học số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Singapore 9

2.2 Nội dung chủ đề số thập trong chương trình Toán ở Tiểu học của ViệtNam và Singapore 10

2.2.1 Khái niệm số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore 11 2.2.2 So sánh số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore 13 2.2.3 Các phép tính về số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore 14

2.3 Phương pháp dạy học số thập phân ở Tiểu học của Việt Nam vàSingapore 15

2.3.1 Phương pháp dạy học số thập phân ở Tiểu học của Việt Nam 15 2.3.2 Phương pháp dạy học số thập phân ở Tiểu học của Singapore 40 2.3.3 Tổ chức dạy học một số chủ đề số thập phân trong chương trình Tiểu học 59

KẾT LUẬN 67TÀI LIỆU THAM KHẢO 69

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

GV : giáo viên

HS : học sinh

SGK : sách giáo khoa

THCS : trung học cơ sở

1 Lí do chọn đề tài

MỞ ĐẦU

Trong thời kì hội nhập toàn cầu hóa như hiện nay, với sự phát triển như

vũ bão của khoa học – công nghệ hiện đại, các quốc gia trên thế giới khôngngừng phát triển và trong đó Việt Nam chúng ta cũng không là ngoại lệ Nước

ta đang trong thời kì công nghiệp hóa – hiện đại hóa đẩy mạnh phát triển đấtnước Để bắt kịp được xu thế thời đại thì phải đòi hỏi chúng ta phải đào tạo ranguồn nhân lực có trình độ, có phẩm chất đạo đức để đáp ứng yêu cầu của xãhội hiện nay Vì thế giáo dục có vai trò quan trọng nhất trong chính sách pháttriển đất nước Trong suốt cả tiến trình cách mạng, Đảng và Nhà nước ta đãluôn khẳng định rằng giáo dục là quốc sách hàng đầu, là những chính sáchtrọng tâm, có vai trò chính yếu của Nhà nước, được ưu tiên trước nhất, thậmchí đi trước một bước so với chính sách phát triển kinh tế - xã hội

Trong hệ thống giáo dục quốc dân của nước ta, giáo dục tiểu học có vaitrò rất quan trọng Nó được xem là nền tảng để xây dựng một hệ thống giáodục Bậc học này bao gồm các môn: khoa học tự nhiên, khoa học xã hội.Trong chương trình giáo dục tiểu học không thể không nhắc tới môn Toán đó

là môn vô cùng quan trọng và cần thiết đối với mỗi chúng ta Nội dungchương trình Toán Tiểu học ở nước ta được biên soạn theo hướng đồng tâm,

số học được coi là mảng kiến thức cốt lõi nhất Mảng kiến thức số học đượcsắp xếp bắt đầu từ số tự nhiên, phân số, số thập phân Trong đó số thập phânđược coi là mảng kiến thức mới và khó đối với năng lực nhận thức của họcsinh Tiểu học

Dạy học số thập phân ở Tiểu học có thể nói rằng đây là một nội dungrất quan trọng và có ý nghĩa đối với mỗi học sinh Tiểu học do đó mỗi giáoviên cần phải giúp học sinh nắm được một cách cơ bản các kiến thức trọngtâm, từ đó làm nền tảng để các em học sinh mở rộng và phát triển kĩ năng đối

với việc giải những bài toán dạng nâng cao, bởi vì để làm được những bàitoán hay, thú vị và khó thì đòi hỏi ở mỗi học sinh phải nắm được những kiếnthức cơ bản và trọng tâm nhất

Trên thế giới, rất nhiều quốc gia đã đạt được những thành tựu to lớntrong quá trình phát triển đất nước nhờ vào việc coi trọng vai trò của giáo dụcnhư: Mĩ, Nhật Bản,…Trong đó phải kể đến đất nước Singapore có nền giáo

dục vượt bậc nhất thế giới Cố thủ tướng Lý Quang Diệu khẳng định: “Nếu thắng trong cuộc đua giáo dục, sẽ thắng trong cuộc đua về phát triển kinh tế” Giáo dục của Singapore đã đặt mục tiêu cao nhất đó là việc phát huy

được khả năng của mỗi học sinh, sinh viên Theo như kết quả chương trìnhnghiên cứu xu hướng Toán học và Khoa học quốc tế (TIMSS) của Hiệp hộiđánh giá Thành tựu Giáo dục Quốc tế (IEA) công bố ngày 29/11/2016 họcsinh Singapore giỏi Toán và Khoa học nhất thế giới

Vì những lí do trên tôi thấy được việc nghiên cứu khóa luận tốt nghiệp

đại học (bậc Tiểu học) với đề tài: So sánh chủ đề số thập phân trong môn Toán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore” là cần thiết.

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu so sánh chủ đề số thập phân trong môn Toán ở Tiểu họccủa Việt Nam và Singapore trên một số phương diện sau: Sự hình thành sốthập phân, sự hình thành các phép toán, khái niệm, các phép toán, mục tiêu,nội dung, phương pháp dạy học nội dung số thập phân trong chương trìnhmôn Toán ở Tiểu học để tìm được những điểm tương đồng và khác biệt giữachương trình Toán học ở Việt Nam và Singapore Bên cạnh đó còn thấy đượcnhững ưu điểm trong chương trình Toán học Tiểu học của Singapore phù hợpvới thực tiễn nền giáo dục của Việt Nam để áp dụng vào giảng dạy trong thựctế

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Mục tiêu dạy học số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu họccủa Việt Nam và Singapore

- Nội dung chủ để số thập phân trong chương trình và sách giáo khoaToán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore

- Phương pháp dạy học nội dung chủ đề số thập phân trong chươngtrình Toán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore

- Sách giáo khoa môn Toán Tiểu học ở Việt Nam và Singapore

4 Giả thuyết khoa học

Việc nghiên cứu so sánh chủ đề số thập phân trong môn Toán ở Tiểuhọc của Việt Nam và Singapore để tìm ra những điểm tương đồng, khác biệt

và ưu điểm thì sẽ tạo điều kiện để góp phần đổi mới và nâng cao chất lượngdạy học số thập phân trong chương trình Toán Tiểu học ở Việt Nam

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu khung chương trình và sách giáo khoa về mục tiêu, nộidung, phương pháp chủ đề số thập phân trong môn Toán ở Tiểu học của ViệtNam

- Nghiên cứu khung chương trình và sách giáo khoa về mục tiêu, nộidung, phương pháp chủ đề số thập phân trong môn Toán ở Tiểu học củaSingapore

- Nghiên cứu so sánh mục tiêu, nội dung, phương pháp chủ đề số thậpphân trong môn Toán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc, dịch tài liệu trong nước và tàiliệu của Singapore

- Phương pháp so sánh: Xác định đối tượng so sánh, nội dung cần sosánh và kết quả so sánh

7 Cấu trúc khóa luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung chính của khóa luận bao gồmcác chương sau:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn

Chương 2: Nghiên cứu so sánh chủ đề số thập phân trong chương trìnhToán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore

NỘI DUNG Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Vai trò của số thập phân trong môn Toán ở Tiểu học

Tiểu học là bậc học quan trọng, là nền tảng để xây dựng hệ thống giáodục quốc dân Bậc học này đặt cơ sở đầu tiên cho việc hình thành và pháttriển nhân cách toàn diện cho học sinh và cũng là cơ sở để học sinh học tiếpnhững bậc học sau Trong chương trình Tiểu học, mỗi môn học đều nhằmmục đích cung cấp những kiến thức và kĩ năng nhất định để đạt được mụcđích trên Cũng như những môn học khác trong chương trình giáo dục, mônToán ở Tiểu học cung cấp những kiến thức khoa học về toán học ban đầu,những nhận thức về thế giới xung quanh, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tìnhcảm đạo đức tốt đẹp của con người

Trong trường Tiểu học có rất nhiều các môn học trong đó toán học làmột môn học độc lập với các môn học khác, nó chiếm phần lớn thời gian họctập của trẻ Bên cạnh đó, có rất nhiều cuộc thi, các hoạt động ngoại khóa cóliên quan đến toán học ở các trường Tiểu học như: đố vui toán học, thi giảitoán qua mạng Violimpic, thi học sinh giỏi toán cấp trường, thi học sinh giỏitoán cấp huyện, thi học sinh giỏi toán cấp tỉnh, câu lạc bộ những người yêutoán,… Các kiến thức và kĩ năng của môn Toán ở Tiểu học rất phổ thông và

có nhiều ứng dụng trong đời sống Môn Toán giúp học sinh nhận biết mốiquan hệ về số lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực Nhờ nó

mà học sinh có phương pháp nhận thức một số mặt của thế giới xung quanh

và biết cách hoạt động có hiệu quả trong đời sống

Chương trình môn Toán ở Tiểu học có nội dung được biên soạn theohướng đồng tâm Trong đó, số học được coi là mảng kiến thức cốt lõi trong hệthống giáo dục Nó được sắp xếp theo thứ tự từ số tự nhiên, phân số rồi đến số

thập phân Các nội dung này được phân bố đều từ lớp 1 đến lớp 5 Theo từnglớp, những kiến thức về số học cũng không ngừng được mở rộng thêm Cácnội dung của các lớp sau được hình thành và phát triển trên nền tảng các nộidung của các lớp trước đó Trong các nội dung của số học thì số thập phân lànội dung khá khó của chương trình Toán ở Tiểu học Số thập phân là mộttrong những mảng kiến thức điển hình trong chương trình toán lớp 5 Dạy học

số thập phân ở lớp 5 có ý nghĩa hết sức quan trọng để hình thành và phát triển

kĩ năng tư duy, suy luận, sáng tạo, phân tích,… trong quá trình giải các bàitoán của học sinh Trong chương trình Toán ở Tiểu học các bài toán về sốthập phân gồm các dạng cơ bản sau: các bài toán về cấu tạo số thập phân, sosánh các số thập phân, các bài toán về rèn kĩ năng thực hành bốn phép tính về

số thập phân, điền số vào phép tính và toán về tỉ số phần trăm Các bài toánliên quan đến số thập phân đều là những bài toán hay và thú vị, giúp học sinhhình thành và phát triển tư duy, sáng tạo Vì vậy trong quá trình dạy học sốthập phân ở chương trình Tiểu học, giáo viên cần chú ý đến những bài toán cóliên quan đến việc hình thành và phát triển kĩ năng giải toán cho học sinh

1.2 Cơ sở lí luận của việc hình thành số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học

* Số thập phân được hình thành trên cơ sở phân số thập phân.

Số thập phân được coi như là một dạng biểu diễn mới của phân số thập phân Các phân số có mẫu số là 10, 100, 1000,… được gọi là các phân sốthập phân

* Kiến thức đo đại lượng và quan hệ giữa các đơn vị đo đã học.

Theo cách này thì số thập phân được hiểu là cách viết lại các số tựnhiên theo các đơn vị đo khác nhau, các đơn vị đo kế tiếp nhau hơn kém nhau

10 lần (đơn vị đo độ dài bao gồm: km, hm, dam, m, dm, cm, mm ; đơn vị đokhối lượng bao gồm: tấn, tạ, yến, kg, hg, dag, g.)

Dựa vào bảng đơn vị đo độ dài m, dm, cm, mm Sau đó đưa ra phân sốthập phân và cách viết khác của nó Cuối cùng giới thiệu những cách viếtkhác đó là số thập phân, cách đọc, cách viết Cụ thể:

1

m còn được viết thành 0,1m

101

Tương tự như vậy các số 0,3 ; 0,04 ; 0,009 ; 0,00012 ; … cũng là sốthập phân Theo cách này thì các phân số có mẫu số là 10, 100, 1000,… đềuđược viết dưới dạng số thập phân có phần nguyên là 0 và phần thập phân là tửcủa phân số đó khi phân số đó bé hơn 1

Căn cứ vào các mẫu số của các phân số để viết phần thập phân của sốthập phân (mẫu số có bao nhiêu chữ số 0 thì phần thập phân phải có đủ bấynhiêu chữ số Nếu các chữ số của tử số chưa đủ thì phải thêm các chữ số 0vào bên trái các chữ số của tử số.

* Kiến thức số đo dưới dạng hỗn số.

Theo cách này thì số thập phân được hiểu là cách viết lại các số tự nhiêntheo các đơn vị đo khác nhau (các đơn vị kế tiếp hơn kém nhau 10 lần) dướimột đơn vị đo duy nhất Trong trường hợp này, các số đo được viết lại dướidạng hỗn số Phần nguyên của hỗn số cũng chính là phần nguyên của số thậpphân, phần thập phân là tử số của phân số thập phân trong hỗn số đó Cụ thể:

7

Căn cứ vào thứ tự các đơn vị trong bảng đơn vị đo đại lượng, nếu đơn

vị nào còn thiếu cần được bổ sung bằng một chữ số 0 (nếu các đơn vị kế tiếphơn kém nhau 10 lần), hoặc hai chữ số 0 (nếu các đơn vị kế tiếp hơn kémnhau 100 lần) Có thể thêm chữ số 0 vào phần nguyên hoặc phần thập phâncủa số thập phân

Chương 2 NGHIÊN CỨU SO SÁNH CHỦ ĐỀ SỐ THẬP PHÂN TRONG CHƯƠNG TRÌNH TOÁN Ở TIỂU HỌC CỦA VIỆT

- Tạo điều kiện cho GV sử dụng phương pháp giảng dạy tốt hơn, tiếpcận những đổi mới ở phần nội dung số thập phân và các phép tính với số thậpphân

* Đối với HS lớp 5 cần đạt những yêu cầu về mảng kiến thức này như:

- Biết khái niệm ban đầu về số thập phân, đọc, viết, so sánh, sắp xếpthứ tự các số thập phân

- Biết thực hiện các phép tính cộng, trừ, nhân, chia các số thập phân.Biết tỉ lệ phần trăm của hai đại lượng cùng loại, tìm tỉ số phần trăm của haisố

- Biết vận dụng những kiến thức và kĩ năng về số thập phân để tính giátrị biểu thức số, tìm thành phần chưa biết của phép tính, giải các bài toán cólời văn hiệu quả nhất

2.1.2 Mục tiêu dạy học số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Singapore

Bao gồm các mục tiêu sau:

- Sử dụng các chuỗi số để mở rộng khái niệm giá trị vị trí của toàn bộ

số đến số thập phân

- Biết so sánh số thập phân bằng cách sử dụng số dòng So sánh số thậpphân bằng các cách so sánh toàn bộ phần số, sau đó so sánh phần mười, phầntrăm, phần nghìn theo thứ tự Tìm kiếm các số thập phân trong các tình huốnghàng ngày

- Biết thực hiện phép tính cộng, trừ, nhân, chia các số thập phân Làmviệc theo nhóm về các vấn đề có liên quan đến các tình huống hằng ngày

- Biết tỉ lệ phần trăm của hai đại lượng cùng loại, tìm tỉ số phần trămcủa hai số

- Thưởng thức toán học thông qua các hoạt động

- Phát triển sự đam mê tìm hiểu thông qua các hoạt động điều tra

 Nhận xét

Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng về cơ bản mục tiêu dạy học của hainước đều có những nét tương đồng là mục tiêu dạy học được chia thành 3mục tiêu về: kiến thức, kĩ năng và thái độ học tập Nhưng bên cạnh đó mụctiêu dạy học số thập phân của Việt Nam và Singapore có những điểm khác.Mục tiêu dạy học số thập phân ở Việt Nam còn chung chung trong khi đó,mục tiêu dạy học số thập phân ở Singapore cụ thể, rõ ràng, nhấn mạnh vàomục tiêu kĩ năng của học sinh Bên cạnh đó, ở Singapore mục tiêu dạy học sốthập phân có tính ứng đụng Toán học để giải quyết các vấn đề trong cuộcsống và đặc biệ là nhấn mạnh về năng lực sử dụng công nghệ thông tin ở họcsinh Tiểu học

2.2 Nội dung chủ đề số thập trong chương trình Toán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore

2.2.1 Khái niệm số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore

2.2.1.1 Khái niệm số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Việt Nam

 Khái niệm số thập phân

“Mỗi số thập phân gồm hai bộ phận: phần nguyên và phần thập phân, chúng được phân cách bởi dấu phẩy.

Những chữ số ở bên trái dấu phẩy thuộc về phần nguyên, những chữ số

ở bên phải dấu phẩy thuộc về phần thập phân.”

“Muốn đọc một số thập phân, ta đọc lần lượt từ hàng cao đến hàng thấp: trước hết đọc phần nguyên, đọc dấu “phẩy”, sau đó đọc phần thập phân.

Muốn viết một số thập phân, ta viết lần lượt từ hàng cao đền hàng thấp: trước hết viết phần nguyên, viết dấu “phẩy”, sau đó viết phần thập phân”.

2.2.1.2 Khái niệm số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Singapore

Trong chương trình của Singapore người ta không đưa ra các khái niệm

cụ thể như ở chương trình của Việt Nam mà người ta đưa ra ví dụ cụ thể đểhọc sinh hình dung

Ví d ụ cụ t h ể nh ư sau :

Mỗi hình và đoạn thẳng được chia thành 10 phần bằng nhau

Ta lấy 1 phần trong 10 phần bằng nhau ta được:

1

- 0.1 là 1 phần mười được viết dưới dạng thập phân.

2.2.2 So sánh số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore

2.2.2.1 So sánh số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Việt Nam

“Trong hai số thập phân có phần nguyên khác nhau, số thập phân nào

có phần nguyên lớn hơn thì số đó lớn hơn.”

“ Trong hai số thập phân có phần nguyên bằng nhau, số thập phân nào

có hàng phần mười lớn hơn thì số đó lớn hơn.”

Trong chương trình của Singapore người ta không đưa ra các khái niệm

cụ thể mà chỉ đưa ra các ví du Từ đó học sinh biết cách so sánh các số thậpphân

V

í d ụ cụ t h ể n h ư s a u :

0 0,5 0,6 1 1,5 1,6 2

Cho sơ đồ đoạn thằng như hình

GV đưa ra các câu hỏi:

+ Nhân một số thập phân với một số tự nhiên

+ Nhân một số thập phân với 10, 100, 1000,

+ Nhân một số thập phân với một số thập phân

- Phép chia các số thập phân , thương là số tự nhiên hoặc số thập phân

có không quá 3 chữ số ở phần thập phân, gồm:

+ Chia một số thập phân cho một số tự nhiên

+ Chia một số thập phân cho 10, 100, 1000,

+ Chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên thương tìm được là một số thập phân

+ Chia một số tự nhiên cho một số thập phân

+ Chia một số thập phân cho một số thập phân

2.2.3.2 Các phép tính về số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học của Singapore

- Phép cộng và phép trừ số thập phân tối đa có 3 chữ số ở phần thậpphân, có nhớ không quá 2 lần

- Phép nhân các số thập phân có tích là số thập phân tối đa có 3 chữ số

ở phần thập phân gồm có:

+ Nhân một số thập phân với một số tự nhiên

+ Nhân một số thập phân với 10, 100, 1000,

- Phép chia các số thập phân có tích là số thập phân tối đa có 3 chữ số ởphần thập phân gồm có:

+ Chia một số thập phân cho một số tự nhiên

+ Chia một số thập phân cho 10, 100, 1000,

- Áp dụng 4 phép tính toán vào giải toán có lời giải liên quan đến sốthập phân

 Nhận xét

Hầu hết nội dung chương trình của hai nước đều có nét tương đồng chỉkhác là ở Việt Nam bắt đầu học số thập phân từ lớp 5, còn ở Singapore họcsinh được học số thập phân từ lớp 4 Bên cạnh đó số bài học của chương trìnhSingapore ít hơn của Việt nam vì họ lồng ghép nhiều kiến thức thành một bài

2.3 Phương pháp dạy học số thập phân ở Tiểu học của Việt Nam và Singapore

2.3.1 Phương pháp dạy học số thập phân ở Tiểu học của Việt Nam

2.3.1.1 Phương pháp hình thành khái niệm số thập phân

a Phương pháp dạy học hình thành khái niệm số thập phân

Những chữ số ở bên trái dấu phẩy thuộc về phần nguyên, những chữ số

ở bên phải dấu phẩy thuộc về phần thập phân.”

90,638 đọc là: chín mươi phẩy sáu trăm ba mươi tám

Cách hình thành số thập phân là một quá trình có nhiều giai đoạn.Trong mỗi giai đoạn lại có những bước nhất định, đi theo một quy tắc chặtchẽ nhất quán Quá trình hình thành này giới thiệu cho học sinh các số thậpphân từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ những lý thuyết đó giúp họcsinh có cái nhìn tổng quát cụ thể về hình dạng, cấu tạo của số thập phân

Cụ thể trong sách giáo khoa Toán 5 trình bày như sau:

11dm hay

Các số 0,1 ; 0,01 ; 0,001 được gọi là số thập phân.

Số thập phân được giới thiệu trong chương trình SGK Toán ở Tiểu học

là dạng đơn giản nhất của số thập phân, được gọi là số thập phân hữu hạn(phần thập phân là hữu hạn chữ số, ví dụ: 5,47 ; 329,567 ; 1679,489 ) Lêntrung học cơ sở, học sinh sẽ học thêm hai dạng khác của số thập phân là sốthập phân vô hạn tuần hoàn (ví dụ: 0,66666… hay 0,(6)) ; 4,275275…hay4,(275)) và số thập phân vô hạn không tuần hoàn ( ví dụ: 3,56289…;23,4576789…)

Sự hình thành số thập phân trong chương trình Toán ở Tiểu học đượctiến hành theo 3 dạng từ dễ đến khó như sau:

Đầu tiên, trong chương trình SGK Toán 5 giới thiệu cho các em những

số thập phân đơn giản nhất Các số này có phần nguyên là 0, phần thập phânchỉ gồm hai chữ số 0 và 1 Sự đồng dạng này dựa vào mối quan hệ số do độdài giữa các đại lượng m, dm, cm, mm Mỗi đơn vị độ dài liền sau kém đơn vị

độ dài liền trước 10 lần Các đơn vị càng về sau, phần thập phân của số thậpphân càng được biểu diễn bởi càng nhiều các số

Tiếp theo, các số thập phân có dạng số thập phân vẫn có phần nguyên

là 0 nhưng các số thập phân này có phần thập phân được biểu diễn bởi nhiều

số hơn Ví như: 0,5 ; 0,07 ; 0,009 So với lúc đầu, quan niệm số thập phân

của học sinh đã được mở rộng hơn Nhưng ở đây, người ta vẫn chưa đưa rakhái niệm số thập phân mà chỉ giới thiệu một số dạng số thập phân cụ thể Vìvậy các bài tập sau tiết học này cũng chỉ nhằm mục đích củng cố mối liên hệmật thiết, chặt chẽ giữa phân số thập phân và số thập phân.

Nhưng nếu khi chúng ta chỉ dừng lại ở tiết học thứ nhất trong chươngtrình SGK thì học sinh rất dễ nhầm lẫn số thập phân chỉ là những số bé hơn1(có phần nguyên là 0) Vì vậy học sinh cần phải tiếp tục học tiết học thứ hai.Trong SGK đã giải quyết vấn đề này, đưa ra những số thập phân có dạng:phần nguyên là những số khác 0 hoặc là 0 như: 2,7 ; 8,56 ; 0,195 Các sốthập phân đó được hình thành từ số tự nhiên với nhiều đơn vị đo khác nhau(2m 7dm, 8m 56cm, 0m 195mm) chứ không đơn thuần từ một đơn vị (1m,1dm, 1cm, 1mm) Có các dạng bài tập từ các đơn vị đo độ dài chuyển sanghỗn số có chứa phân số thập phân rồi viết dưới dạng số thập phân Đến đây,các em học sinh đã có những hiểu biết khái quát tổng quan về hình dạng vàcấu tạo số thập phân Vì vậy hình thành khái niệm số thập phân cho học sinhlúc này là hợp lí Thông qua quá trình hình thành khái niệm trên, ta có thểnhận định rằng số thập phân chính là một cách viết không có mẫu số của phân

số thập phân

Cũng như ở tiết trước, các dạng bài tập cũng đi từ quan sát, đọc đếnchuyển từ hỗn số sang số thập phân để củng cố kiến thức cho học sinh Ở mộtbài tập SGK Toán 5 có quá trình ngược lại ở trên là đi từ các số thập phân đãcho để viết thành phân số thập phân Các số thập phân đó đều là những sốthập phân dạng đơn giản: 0,1 ; 0,02 ; 0,004 ; 0,095 Bài tập này nhằm mụcđích khắc sâu nguồn gốc và quá trình hình thành số thập phân từ phân số thậpphân Đồng thời đó cũng là một bước đệm vững chắc cho học sinh ở cấpTHCS về cách đổi số thập phân ra phân số Để làm được bài tập trên, ta làmtheo các bước như sau:

Ví dụ: 0,43 100 43 ; 19,578 

19

5 7 8 1000

b Phương pháp dạy học hình thành hàng của số thập phân, đọc, viết số thập phân

* Khái niệm hàng của số thập phân cũng giống như khái niệm hàng của

số tự nhiên đều dùng để chỉ giá trị của chữ số được nhắc đến trong số đó Cụthể như sau:

vị của hai

hàng liền Mỗi đơn vị của một hàng bằng 1 (hay 0,1) đơn vị của hàng

cao hơn liền trước

Số thập phân được dấu phẩy chia làm hai phần đó là phần nguyên và phần thập phân Bên trái, hàng của phần nguyên trong số thập phân giống với số tự nhiên Từ bên phải sang bên trái, bắt đầu từ số đứng gần dấu phẩy

nhất đó là hàng đơn vị, tiếp theo là hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn, hàng chục nghìn,…

 Trong số thập phân 395,406

Phần nguyên gồm có: 3 trăm, 9 chục, 5 đơn vị

Phần thập phân gồm có: 4 phần mười 0 phần trăm, 6 phần nghìn

Số thập phân 395,406 đọc là: ba trăm chín mươi lăm phẩy bốm trăm linh sáu.

Và ngược lại, mỗi đơn vị của một hàng bằng 0,1 lần đơn vị của hàng cao hơn liền trước.

V

í dụ: Viết số có : 4 trăm, 9 đơn vị, 5 phần mười, 7 phần trăm

Có những cách viết sau:

4 09 ,57 ; 7 09 ,5 4 ; 4 09 ,7 5

Cách viết đúng Cách viết sai

Vì vậy trong quá trình giảng dạy giáo viên cần khắc sâu kiến thức vềhàng và mối quan hệ giữa các hàng cho học sinh

Khi ta nêu giá trị theo vị trí của các chữ số theo hàng, ta cần phải đọc lần lượt từ trái sang phải, từ lớn đến bé và đọc tách theo phần nguyên và phần thập phân.

V

í dụ: 671,092

Phần nguyên gồm có: 6 trăm, 7 chục,1 đơn vị

Phần thập phân gồm có: 0 phần mười, 9 phần trăm, 2 phần nghìn

Lưu ý: Khi đọc giá trị các chữ số của số thập phân, nếu trong một phần

có nhiều số mà trong đó có chữ số 0, ta có thể bỏ qua không đọc giá trị chữ

số 0 và tự động ngầm hiểu Tuy nhiên nếu ở phần nguyên chỉ có duy nhất chữ

số 0 thì bắt buộc phải đọc rõ.

V

í dụ: 90, 203

15,306 có phần thập phân bằng

10 100 1000Trong số thập phân, các hàng từ trái sang phải nhỏ dần Mỗi đơn vịhàng trước bằng 10 lần đơn vị hàng sau Chẳng hạn như sau:

* Khi đọc, viết số thập phân ta phải tuân theo quy tắc: (SGK Toán 5)

“Muốn đọc một số thập phân, ta đọc lần lượt từ hàng cao đến hàng thấp: trước hết đọc phần nguyên, đọc dấu “phẩy”, sau đó đọc phần thập phân.

Muốn viết một số thập phân, ta viết lần lượt từ hàng cao đền hàng thấp: trước hết viết phần nguyên, viết dấu “phẩy”, sau đó viết phần thập

phân.” V í dụ:

Viết Đọc

45,703 Bốn mươi lăm phẩy bảy trăm linh ba.

60,271 Sáu mươi phẩy hai trăm bảy mươi mốt

0,19 Không phẩy mười chín

* Ở đây cần chú ý cho học sinh có hai cách đọc số thập phân:

- Đọc giống như với số tự nhiên:

V

í dụ:

0,003 : Không phẩy không trăm linh ba

65,042: Sáu mươi lăm phẩy không trăm bốn mươi hai

- Đọc phần nguyên như đọc số tự nhiên, còn phần thập phân có thể đọc lần lượt từng số theo thứ tự:

V

í dụ:

0,003 : Không phẩy không không ba

65,042: Sáu mươi lăm phẩy không bốn hai

- Nếu khi học sinh kết hợp cả hai cách đọc là sai

V

í dụ:

35,042 : Ba mươi lăm phẩy không bốn mươi hai

Cách đọc này là sai, nó sẽ không phù hợp với giá trị của các chữ sốtheo hàng của số thập phân

2.3.1.2 Phương pháp dạy học so sánh số thập phân

a Số thập phân bằng nhau

Trước khi tiến hành việc so sánh hai số thập phân, các em học sinh cần phải nắm được cơ sở đầu tiên: thế nào là hai số thập phân bằng nhau?

Như ở so sánh số tự nhiên, hai số tự nhiên bằng nhau nếu số lượng chữ

số và vị trí của các chữ số trong số đó giống nhau

Do ở số thập phân có hai phần, điểm khác biệt này liên quan mật thiếtđến giá trị chữ số 0 ở tận cùng phần thập phân của số thập phân Từ một ví dụđổi 9 dm sang cm, rồi cùng đổi sang đơn vị m ta có:

V

í d ụ : 720

Số 720 nếu bỏ đi chữ số 0 thì thành 72 giá trị giảm đi 10 lần so với ban