- Lời giới thiệu: Chúng ta đã được biết đến đất nước Nga với các tác phẩm nổi tiếng thế giới như Tôi yêu em của Puskin hay Người trong bao của Sê-khốp, các em cũng đã được tiếp cận làm
Trang 1Tuần 28
NGƯỜI CẦM QUYỀN KHÔI PHỤC UY QUYỀN
(Trích Những người khốn khổ)
Victor Hugo
A.Mục đích yêu cầu
Giúp học sinh:
1.Về kiến thức:
- Hiểu được sức mạnh và lòng cảm hóa của lòng yêu thương và căm giận của những người khốn khổ
+ Sự khôi phục uy quyền của người cầm quyền
+ Ánh sáng của tình thương đẩy lùi bóng tối của cường quyền, làm an lòng những người khốn khổ
- Nắm được đặc trưng cơ bản của bút pháp lãng mạng chủ nghĩa của Huy-gô: Những biểu hiện của bút pháp lãng mạn chủ nghĩa của đoạn trích
2.Về kĩ năng:
- Đọc- hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại
- Phân tích tâm lí, tính cách và xung đột nhân vật
3.Về thái độ:
- Nhận thức được vai trò của tình thương trong cuộc sống
- Yêu thương, trân trọng con người, nhất là những người nghèo khổ, bất hạnh
B.Chuẩn bị:
- Giáo viên: SGV+SGK+Giáo án
- Học sinh: Đọc trước văn bản “Người cầm quyền khôi phục uy quyền”
C.Lên lớp:
1.Ổn định:
2.Kiểm tra bài cũ:
3.Bài mới:
- Phương pháp: phát vấn, bình giảng
Trang 2- Lời giới thiệu: Chúng ta đã được biết đến đất nước Nga với các tác phẩm nổi tiếng
thế giới như Tôi yêu em của Puskin hay Người trong bao của Sê-khốp, các em cũng
đã được tiếp cận làm quen với nền văn học Ấn Độ qua thơ tình của Tagore Và hôm nay, đến với nền văn học phương Tây chúng ta sẽ lại tiếp tục tìm hiểu nền văn học
của một đất nước khác, đó chính là Pháp thông qua tiểu thuyết Những người khốn
khổ của Victor Hugo Những người khốn khổ là bức tranh thu nhỏ của đời sống hiện
thực ba mươi năm đầu của thế kỉ XIX với bao nỗi niềm và trăn trở của nhà văn Để hiểu rõ hơn về tính chất hiện thực của tác phẩm, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu qua đoạn trích “Người cầm quyền khôi phục uy quyền”
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
1.Tác giả
GV: Dựa vào SGK em hãy nêu
một số nét chính về cuộc đời
Victor Hugo.
HS trả lời
-Victor Hugo (1802-1855), là nhà
thơ, nhà tiểu thuyết, nhà soạn kịch
nổi tiếng của nước Pháp, ông xuất
hiện như “một ngôi sao mọc sớm
và lặn muộn nhất ở chân trời thế
kỉ”
- Thời thơ ấu của ông sớm phải
chịu đựng cảnh “nếu có cha thì
không có mẹ ở bên mình”, bố ông
là một sĩ quan cao cấp thời kỳ
Napoleong Đệ nhất.Mẹ ông thuộc
gia đình chủ nghĩa quân chủ và
ngoại đạo.Lúc nhỏ ông sống với
mẹ và chịu ảnh hưởng tư tưởng của
mẹ Chính sự giáo dục của
mẹ+hành trình theo cha => cậu bé
trác tuyệt
-Tài năng của Victor Hugo được
bộc lộ từ rất sớm, 15 tuổi đạt giải
thưởng về thơ của viện Hàn lâm,
I.Tìm hiểu chung 1.Tác giả
a.Cuộc đời:
-Victor Hugo (1802-1855), là nhà thơ, nhà tiểu thuyết, nhà soạn kịch nổi tiếng của nước Pháp và thế giới
-Thời thơ ấu chịu nhiều đắng cay do cha mẹ mâu thuẫn
-Tài năng phát triển sớm
Trang 320 tuổi in tập thơ đầu tay.
-Huy –gô là một người suốt đời có
những hoạt động xã hội và chính
trị tác động mạnh mẽ đến thời đạ
Ông là nhà văn đầu tiên được chôn
cất tại điện Păng-tê-ông, nơi dành
riêng cho vua chúa và danh tướng
- Cuộc đời ông trải qua những biến
động lớn lao của lịch sử Pháp:
Cách mạng vô sản 1848, Chiến
tranh Pháp- Phổ 1870, Công xã
Pa-ri 1871
b.Sự nghiệp sáng tác
GV: Dựa vào SGK em hãy cho
biết một số nét về sự nghiệp sáng
tác của Victor Hugo?
Nội dung:- Tác phẩm thể hiện lòng
thương yêu bao la đối với những
người dân lao động nghèo
khổ-Nhà văn của "âm vang thời đại",
của những con người cùng khổ
- Được công nhận danh nhân văn
hóa thế giới 1985
- Vị trí: Cây đại thụ, nhà văn lớn
của nước Pháp và nhân loại thế kỉ
XIX
2.Tác phẩm: Những người khốn
khổ
GV: Em hãy cho biết hoàn cảnh
sáng tác của tác phẩm?
GV giảng:
Tác phẩm được thai nghén từ năm
1829 Qua 33 năm, bằng sự trải
nghiệm của mình, tác giả đã cho ra
đời tác phẩm vào năm 1862
-Giá trị tác phẩm
-Là nhà văn có tư tưởng tiến bộ, là chủ soái của dòng văn học lãng mạn tích cực
-Cuộc đời gắn với những biến động dữ dội của nước Pháp
b.Sự nghiệp sáng tác
-Là chủ soái của nền văn học lãng mạn Pháp -Là thiên tài văn chương ở nhiều thể loại
+Thơ: Lá thu (1831),Tia sáng và bóng tối(1840), Trừng phạt (1853)
+Tiểu thuyết: Nhà thờ Đức Bà Pa-ri (1831) Những người khốn khổ (1862)
Kịch: Éc-na-ni
=>Nhà văn của những người khốn khổ
2.Tác phẩm
a Tiểu thuyết “Những người khốn khổ” (1862)
-Hoàn cảnh sáng tác: Xuất bản năm 1862, được đánh giả là một trong những tiểu thuyết nổi tiếng nhất của nền văn học thế giới thế kỷ XIX
-Tóm tắt SGK
-Bố cục 5 phần: Phăng-tin, Cô-dét, Ma-ri-uýt, tình
ca phố Pơ-luy-mê và anh hùng ca phố Xanh Đơ-ni, Giăng van-giăng
- Giá trị tác phẩm:
+ Giá trị nội dung: Tái hiện khung cảnh Pari và nước Pháp ba thập kỉ đầu thế kỉ 19, xoay quanh nhân vật Giăng Van-giăng từ khi được ra tù đến lúc
qua đời, với một thông điệp: trên đời, chỉ có một
điều ấy thôi, đó là thương yêu nhau.
Trang 43 Đoạn trích
GV: Em hãy cho biết vị trí đoạn
trích ?
HS: Trả lời câu hỏi.
Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản
GV: Em hãy cho biết bố cục và
các nhân vật chính trong tác
phẩm?
GV định hướng : Như vậy chúng
ta sẽ tìm hiểu đoạn trích này theo
hướng phân tích hình tượng 2 nhân
vật tiêu biểu là Giave và Giăng
van Giăng , tiết học hôm nay
chúng ta tập khai thác nhân vật
Giave
3.Phân tích
3.1.Hình tượng nhân vật Gia-ve
GV: Đây là đoạn văn miêu tả
nghề nghiệp và ngoại hình của
Gia-ve Ở đoạn trích này, tác giả
đã miêu tả Gia-ve qua những yếu
tố nào?
HS trả lời : ( giọng nói ,cái
cười,xưng hô, cặp mắt )
GV hỏi: Giọng nói của Giave
được miêu tả như thế nào ?
Gợi ý:
GV: Tại sao tác giả không dùng
+ Giá trị nghệ thuật: bút pháp mang khuynh hướng nghệ thuật lãng mạn
b Đoạn trích -Vị trí: Chương IV, quyển Tám phần thứ nhất tiểu
thuyết “Những người khốn khổ”
-Nội dung : Vì muốn cứu một nạn nhân mà
Gia-ve bắt oan là một người thợ xén cây,Giăng-van-giăng buộc phải tự thú mình là ai và Ma-đơ-len chỉ
là một cái tên giả Bởi vậy, ông phải đến từ giã Phăng - tin trong khi nàng chưa biết gì về sự thật tàn nhẫn đó Đoạn trích đã kể lại tình huống thanh tra cảnh sát Giave - một hung thần ác sát đối với thế giới tội phạm dẫn lính đến bắt Giăng-van-giăng
ở phòng bệnh của Phăng - tin, trước sự chứng kiến của Phăng- tin
II.Đọc-hiểu văn bản 1.Đọc phân vai 2.Bố cục: 3 phần
Phần 1 (Từ đầu đến “…rùng mình”): Giăng Van – giăng chưa mất hết uy quyền
Phần 2 (Tiếp theo đến “…tắt thở”): Giăng Van – giăng đã mất hết uy quyền
Phần 3 (đoạn còn lại): Giăng Van –giăng khôi phục uy quyền
3.Phân tích 3.1.Hình tượng nhân vật Gia-ve
a.Ngoại hình
- Bộ mặt: gớm ghiếc
- Giọng nói: man rợ và điên cuồng, không phải tiếng người nói, mà là tiếng thú gầm
- Cặp mắt: như cái móc sắt, với cái nhìn ấy hắn đã quen kéo giật vào hắn bao kẻ khốn khổ
- Cái cười: ghê tởm phô ra tát cả hai hàm răng
Trang 5“tiếng cười” để miêu tả Giave mà
lại dùng “cái cười”?
Gợi ý Tác giả không dùng “tiếng
cười” mà là “cái cười” Nếu là
“tiếng cười” thì hắn còn là con
người, nhưng không, còn lại chỉ là
sự phô bày về hình ảnh một con ác
thú với hai hàm răng lúc nào cũng
thèm khát ngấu nghiến con mồi
Chi tiết về tiếng cười ghê tởm để lộ
hai hàm răng lại một lần nữa tô
đậm hơn chân dung con người này
Không chỉ miêu tả, tác giả còn
bình về cái cười đó bằng những từ
ngữ rất đắt, phóng đại đến tận cùng
hình tượng dữ dằn về Gia-ve Từ
chỗ lột tả bản chất của Gia-ve qua
ngôn ngữ, tác giả đã vẽ nên ấn
tượng về thái độ của Gia-ve qua
đôi mắt nhìn của một loài ác thú,
đôi mắt được ví như một cái móc
sắt
GV hỏi: Miêu tả bộ dạng của
Gia- ve, tác giả đã sử dụng
những biện pháp nghệ thuật gì?
Mục đích cuối cùng của những
thủ pháp nghệ thuật đó.
GV: Yêu cầu học sinh khái quát
cảm nhận của mình về nhân vật
Gia-ve trong hai chữ(liên tiếp 5-7
học sinh)
GV đọc cho HS nghe đoạn văn
miêu tả về Gia-ve: “Thời trẻ hắn
đã từng là nhân viên trong các nhà
tù miền Nam Nhờ tính thật thà,
lương tâm, chức nghiệp, lòng dũng
cảm, hắn đã lần lượt leo lên các
bậc thang nghề nghiệp Dáng vẻ
hắn ta vừa vững vàng vừa khủng
khiếp vừa khắc khổ vừa kiêu căng.
Bất hạnh cho kẻ nào rơi vào tay
hắn ta; hắn ta sẵn sàng bắt giữ
Nghệ thuật: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ
thuật so sánh, phóng đại mang tính ẩn dụ Gia-ve hiện lên như một con ác thú ghê tởm
Trang 6cha mình với sự thỏa mãn trong
lòng do đức hạnh mang lại Trọn
cuộc đời hắn ta bám chặt vào hai
từ này: canh chừng và theo dõi.
Cặp lông mày hắn nhô lên trên đôi
mắt âm u; những chòm râu rậm
rạp phủ đầy đôi má của hắn ta,tạo
cho hắn một bộ mặt chó gộc Quả
thật Javert nghiêm nghị trông
giống một con chó gộc, nhưng khi
cười, hắn ta trở thành một con
cọp”.
b.Ngôn ngữ, hành động, thái độ
GV: Nhân vật Gia-ve không chỉ
hiện lên qua bộ dạng, ngôn ngữ,
mà còn bộc lộ hành động trong
cách đối xử với các nhân vật khác
Cụ thể là với Giăng- Van-giăng và
Phăng-tin
GV hỏi: Trong đoạn trích, đối
với Giăng Van-giăng, Gia-ve có
cách cư xử như thế nào?
- HS trả lời
- GV nhận xét
GV hỏi : Gia-ve đã có những
hành động và thái độ như thế
nào với Phăng-tin?
HS trả lời.
GV: Vậy em hãy cho cô biết tại
sao những lời nói của Gia-ve lại
làm cho Phăng-tin đau đớn dẫn
đến cái chết như thế?
b.Ngôn ngữ, hành động, thái độ
*Đối với Giăng Van-Giăng
-Ngôn ngữ:
+ Xưng hô: Hắn gọi GVG bằng mày, tên kẻ cướp,
tên tù khổ sai, tên kẻ cắp xưng ta, tao “Gọi ta là
ông thang tra”, “tao không đến đây để nghe lí sự”
+Quát lớn: “Mau lên”
-Hành động: lỗ mãng “Hắn đứng lì một chỗ mà
nói”, “kéo giật vào hắn”, sau đó “lao tới tiến vòa giữa phòng”, “Nắm lấy cổ áo ông thị trưởng”
=>Hống hách, bạo ngược như một con thú vồ mồi
*Đối với Phăng-tin
-Ngôn ngữ:
Xưng hô:Gọi chị là con đĩ, con gái điếm “Mày
bảo là đi tìm con cho con đĩ kia”=> thô bỉ, khinh
miệt, quát tháo làm náo loạn cả phòng bệnh
-Hành động: “mắt nhìn trừng trừng”, “Giậm
Trang 7- Hs trả lời
- GV bổ sung, nhận xét:
Đối với Phăng-tin chỉ có Cô-det
và Giăng Van-giăng là hai điểm
tựa tinh thần để chị sống tiếp
Cô-det là lí do, là ý nghĩa của cuộc
sống, còn Giăng Van-giăng là điểm
tựa vực chị dậy để sống tiếp
Nhưng chính Gia-ve đã làm vỡ vụn
trong chị hy vọng được gặp lại
Cô-det Trong khi Giăng Van-giăng cố
giấu sự việc chưa tìm thấy Cô-det
để kéo dài sự sống cho chị thì
Gia-ve lại kêu to lên "Mày bảo là để đi
tìm đứa con gái cho con đĩ kia à".
Cuối cùng hy vọng sống của
Phăng-tin bị dập tắt Thêm một lí
do nữa, đó là trong mắt Phăng-tin,
Giăng Van-giăng là một vị thánh
Chỉ cần còn có ông thị trưởng thì
chị còn được sống, còn hy vọng
gặp bé Cô-det Thế nhưng bỗng
nhiên vị thánh của chị bị gọi là một
tên cướp, một kẻ cắp, một tên tù
khổ ; bị một tên mật thám túm cổ
áo mà không có phản ứng đối
kháng Tất cả làm cho chị thấy
không còn một ý nghĩa gì để sống
tiếp
GV: Em hãy nhận xét về nhân
vật Gia-ve ?
GV sơ kết: Sử dụng các biện pháp
so sánh, phóng đại, ẩn dụ, tác giả
đã làm nổi bật lên hình tượng
Gia-ve một con ác thú vô nhân tính
Nhìn chung những biện pháp này
đều vật hóa đối tượng với sự miêu
tả tuyệt đối hóa- đặc trưng của chủ
nghĩa lãng mạn
chân” ”Đồ khỉ có câm họng không”
=>lạnh lùng, thô bạo ngay trong bệnh xá-những hành động có thể khiến người bệnh khiếp sợ mà chết
-Thái độ: vô cảm ngay khi Phăng-tin đã mất
Kết luận
Với Phăng-tin, Gia –ve là đao phủ, là kẻ dẫn tới cái chết trong tuyệt vọng của Phăng-tin
Gia-ve là một con ác thú, con thú giữ cửa cho chính quyền tư sản đương thời, là hiện thân của cái ác trong xã hội đương thời
Trang 83.2.Hình tượng nhân vật Giăng
Van-Giăng
GV: Khi Phăng-tin còn sống
Giăng Van-Giăng đã có thái độ
như thế nào với Phăng-tin và
Gia-ve?
HS trả lời.
Gợi ý: Trong khi GV phóng mắt
nhìn GVG như cái móc sắt, tiến
vào giữa phòng, hét lên thì GVG
Cử chỉ điềm tĩnh, ngôn ngữ nhẹ
nhàng, nhã nhặn, không hề khiếp
sợ trước Gia-ve
-GVG hạ giọng, nhún mình cầu xin
cho Phăng-tin ( Muốn cứu Phăng
tin) Muốn nói nhỏ, nói riêng với
Gia-ve ( Giăng xử nhũn với Gia-ve
để xin hắn cho 3 ngày tìm Cô-dét
Vì tình thương người mà anh hạ
mình như thế.)
GV: Khi Phăng-tin qua đời cử
chỉ thái độ của Giăng Van-Giăng
đối với Phăng-tin và Gia-ve đã
thay đổi như thế nào?
Gợi ý:
Đối với Phăng-tin
- Giăng thì thầm (nói nhỏ), cầu
chúc cho linh hồn của Ph được siêu
thoát
-Hành động: nâng đầu, sửa sang,
thắt dây cổ áo, vén tóc, hôn tay
→ Nhân từ, dịu dàng, cao thượng
3.2.Hình tượng nhân vật Giăng Van-Giăng
-Hoàn cảnh:
+Là người lao động nghèo khổ, vì ăn cắp chiếc
bánh mì cho cháu mà phải chịu án 19 năm tù khổ sai
+ Vì không muốn người vô tội vì mình mà chịu án
oan nên ông đã tự nộp mình cho cảnh sát
a.Thể hiện trực tiếp qua hành động và thái độ
* Khi Phăng-tin còn sống:
- Đối vs Phăng-tin: nhẹ nhàng, từ tốn, ân cần “cứ
yên tâm.Không phải nó đến bắt chị đâu”
Yêu thương, trân trọng che chở với mục đích: cứu Phăng-tin trong lúc bệnh tình nguy kịch
-Đối với Gia-ve: Cử chỉ điềm tĩnh, ngôn ngữ nhã nhặn, không tỏ ra khiếp sợ
*Khi Phăng-tin qua đời:
-Đối với Gia-ve:
+ Không còn nhún nhường nữa mà đã vùng dậy,
phát khùng lên: “anh đã giết chết người đàn bà
Trang 9- Sẵn sàng chịu bắt sau khi đã hoàn
tất mọi thủ tục cần thiết để tiễn đưa
Phăng-tin vào cõi vĩnh hằng
Đối với Gia ve.
-Không còn nhún nhường nữa mà
đã vùng dậy, phát khùng lên: ”anh
đã giết chết người đàn bà này rồi
đó” -> vai trò như một lời kết tội:
sự tàn nhẫn của GV đã đẩy PT đến
cái chết
-GVG trong giây lát đã giật gãy
chiếc giường cũ nát, cầm lăm lăm
thanh giường trong tay và nhìn GV
trừng trứng, nói với GV bằng
giọng điệu của cấp trên
-GV run sợ, khiếp sợ ”mắt không
rời GVG”
thái độ và hành động của ông
b.Thể hiện gián tiếp
GV: Hình ảnh Giăng Van-Giăng
hiện lên như thế nào qua thái độ
của Phăng-tin và bà xơ
Xem-pli-xơ ?
Gợi ý: Không chỉ hiện lên trực
tiếp, hình ảnh của G Van-giăng
còn hiện lên qua cái nhìn, cảm
nhận của người khác, cụ thể nhất ở
đây là Phăng-tin Với chị,
G.Van-giăng chính là người cứu chị ra
khỏi cuộc sống ê chề, cũng chính
ông là người lưu giữ niềm hy vọng
cuối cùng của chị, để rồi khi gặp
khó khăn, gặp ánh mắt của ác thú
Gia-ve, chị tìm đến điểm tựa là ông
thị trưởng G Van-giăng
-Còn với bà xơ, hình ảnh của ông
qua nụ cười của Phăng-tin rực sáng
lên như một vị cứu thế, là một
niềm tin bất diệt về tình yêu
này rồi đó” -> vai trò như một lời kết tội: sự tàn
nhẫn của GV đã đẩy PT đến cái chết + GVG trong giây lát đã giật gãy chiếc giường cũ nát, cầm lăm lăm thanh giường trong tay và nhìn
GV trừng trứng, nói với GV bằng giọng điệu của cấp trên
+ GV run sợ, khiếp sợ “mắt không rời GVG”
=> tinh thần đấu tranh chống cường quyền, bạo lực + sự tương phản Thiện- Ác
-Đối với Phăng-tin:
+ GVG thì thầm (nói nhỏ) với Phăng tin Ông như hứa với Phăng –tin là nhất định sẽ tìm Cô-dét
+ Hành động: nâng đầu, sửa sang, thắt dây cổ áo, vén tóc, hôn tay
→ Nhân từ, dịu dàng, cao thượng
+ Sẵn sàng chịu bắt sau khi đã hoàn tất mọi thủ tục cần thiết để tiễn đưa Phăng-tin vào cõi vĩnh hằng
Thái độ và tình cảm của Giăng Van-Giăng với
mẹ con Phăng-tin xuất phát từ tình yêu thương của những người cảnh ngộ, bất khuất trước cường quyền Hình tượng GVG hiện diện cho tình thương, cho cái thiện, cái cao cả, sự cứu dỗi, một vị thiên sứ của tình thương
b.Thể hiện gián tiếp
-Qua thái độ của Phăng-tin: phó thác, cầu cứu, tin tưởng tuyệt đối
một vị cứu tinh, là ân nhân, là bậc đại hiền của chúa
-Qua câu chuyện mà bà xơ Xem-pli-xơ thường kể lại: Giăng Van-Giăng thì thầm, Phăng-tin nở nụ cười, gương mặt sáng rạng rỡ…
->Lời Giăng Van-Giăng cảm động đến mức thấu động cả đến tâm hồn của người chết
Trang 10thương giữa con người với con
người, tôn giáo của mọi tôn giáo
Để rồi sau này, chính bà đã vượt
qua lời thề không nói dối của mình
đẻ bảo vệ G.Van-giăng- con người
vĩ đại nhất
GV: Tính cách của nhân vật
Giăng Van-giăng còn được thể
hiện qua lời bình luận ngoại đề
của tác giả Em hãy cho biết đó
là những lời bình luận ngoại đề
nào, và cho biết tác dụng của
chúng?
-Lời trữ tình ngoại đề
Những câu đó đều là những phát
ngôn của tác giả, người đứng ngoài
câu chuyện để kể lại, dẫn dắt câu
chuyện Trong văn học, loại ngôn
ngữ như thế là những lời trữ tinh
goại đề, đặc biệt phổ biến trong
văn chương lãng mạn và sáng tác
của Huy-gô
Lời 1 : lời trữ tình đầu tiên kèm
theo đó là nụ cười của Phăng-tin
Đó là những ảo tưởng nhưng có thể
là có thật nói lên tính cách phi
thường, siêu việt của nhân vật lý
tưởng dẫn dụ, mê hoặc người đọc
bằng niềm tin siêu nhiên về tình
người Chi tiết tưởng chừng vô lí
(người đã chết không thể cười),
như một ảo ảnh lãng mạn, thể hiện
tình người dưới ngòi bút lãng mạn
của Huy-gô Cuộc sống cân phải có
tình yêu thương giữa con người với
con người!→ Tính cách phi
thường, siêu việt của nhân vật lý
tưởng, niềm tin siêu nhiên vào tình
-Qua lời bình luận ngoại đề: “Chết tức là đi vào
bầu ánh sáng vĩ đại”
+Bút pháp lãng mạn đã được phát huy cao độ
+ Cái chết của Phăng-ti không còn bi lụy + GVG hiện lên với hình ảnh của một vị cứu tinh, một đấng cứu thế trở thành hình tượng phi thường lãng mạn