GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ MÔN PHÁP LUẬT CĐ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP. MỘT SỐ VẪN ĐỀ CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT 2022

- Nhận biết được bản chất, chức năng, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; - Nhận biết được các thành tố của hệ thố

BÀI 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC

VÀ PHÁP LUẬT

1

- Nhận biết được bản chất, chức năng,

nguyên tắc tổ chức và hoạt động của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

- Nhận biết được các thành tố của hệ thống pháp luật và hệ thống văn bản quy phạm

pháp luật Việt Nam.

2

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Khái quát sự ra đời của NN

Cộng hòa XHCN Việt nam

Từ 1946- 1954, kháng chiến chống Pháp, miền Bắc hoàn toàn giải phóng

30/4/1975 giải phóng Miến Nam, thống nhất đất nước

Đổi tên Nhà nước việt nam DCCH thành NN Cộng hòa XHCNVN ngày 2/7/1976

NN Cộng hòa XHCN Việt Nam,

tiền thân là Nhà nước Việt Nam

1.1 BẢN CHẤT, CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC

CỘNG HOÀ XHCN VIỆT NAM

Như vậy, bản chất của NNCHXHCNVN là NN của nhân dân,

do nhân dân, vì nhân dân Tính giai cấp(công nhân) của NN gắn liền với tính xã hội rộng rãi là liên minh với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức

Như vậy, bản chất của NNCHXHCNVN là NN của nhân dân,

do nhân dân, vì nhân dân Tính giai cấp(công nhân) của NN gắn liền với tính xã hội rộng rãi là liên minh với giai cấp

nông dân và tầng lớp trí thức

Điều 2 HP 1992 (sửa đổi) quy định:

“ Nhà nước CHXHCNVN là NN pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực NN thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minhgiữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức

Điều 2 HP 1992 (sửa đổi) quy định:

“ Nhà nước CHXHCNVN là NN pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực NN thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minhgiữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức

NNCHXHCNVN là NN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân được quy định công khai trong các Hiến pháp, Điều 1 HP 1946, Đ4 HP 1959, Đ2 HP 1980 và Điều 2 Hiến pháp 1992

NNCHXHCNVN là NN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân được quy định công khai trong các Hiến pháp, Điều 1 HP 1946, Đ4 HP 1959, Đ2 HP 1980 và

Điều 2 Hiến pháp 1992

4

Bản chất Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam

Mang bản chất G/C Công nhân

Thể hiện tính nhân

dân sâu sắc

Là nhà nước dân

chủ

Thể hiện tính dân tộc

rộng rãi

5

a Bản chất của Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Tất cả quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân

ĐẶC TRƯNG CỬA NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

6

ĐẶC TRƯNG CỬA NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

8

BIỂU

HIỆN

Trong lĩnh vực tư tưởng, văn hóa và xã hội: nhà

nước thực hiện chủ trương tự do tư tưởng và giải phóng tinh thần, phát huy mọi khả năng của con người

Trong lĩnh vực chính trị: xác lập và thực hiện cơ

chế dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp, tạo điều kiện cho nhân dân tham gia vào quản lý nhà nước

Trong lĩnh vực kinh tế: thực hiện chủ trương tự

do, bình đẳng về kinh tế, phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, hợp tác và cạnh tranh với nhau và bình đẳng trước pháp luật

Nhà nước thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam

ĐẶC TRƯNG CỬA NHÀ NƯỚC XÃ

HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

9

ĐẶC TRƯNG CỬA NHÀ NƯỚC XÃ

HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

10

Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân,

vì Nhân dân

ĐẶC TRƯNG CỬA NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

11

Nhà nước Cộng hòa xã hội

chủ nghĩa Việt Nam thể

hiện tính xã hội rộng rãi

ĐẶC TRƯNG CỬA NHÀ NƯỚC XÃ

HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

12

Nhà nước thực hiện đường lối đối ngoại hòa bình, hợp tác và hữu nghị

b Chức năng Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam

Hai chức năng cơ bản

Chức năng đối nội

Chức năng đối nội

Chức năng đối ngoại

Chức năng đối ngoại

Hai chức năng có quan hệ mật thiết, tác động ảnh hưởng lẫn nhau

13

+ Tổ chức và quản lý văn hóa,

giáo dục, khoa học và công nghệ

+ Bảo vệ trật tự pháp luật, tăng

cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

+ Thực hiện, bảo vệ và phát huy

các quyền tự do, dân chủ của

nhân dân

- Chức năng đối ngoại

15

Nguyên tắc tập trung dân chủ

4 Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa

5 Nguyên tắc bình đẳng, đoàn kết giữa các

dân tộc

17

1.2 NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA

BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CHXH CN VIỆT NAM

1 Nguyên tắc đảm bảo quyền lực nhân dân trong tổ

chức và hoạt động của bộ máy nhà nước

18

3

20

Nguyên tắc tập trung dân chủ

Nội dung của nguyên tắc

này được thể hiện trên

các mặt tổ chức và hoạt

động của cơ quan nhà

nước

Các quyết định, chủ

trương của cấp trên phải

thông báo kịp thời cho

cấp dưới, các hoạt động

của cấp dưới phải báo

cáo kịp thời và đầy đủ

cho cấp trên

5

22

Nguyên tắc bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc

Nguyên tắc này được

1.3 B MÁY NHÀ N Ộ MÁY NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM ƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM C C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM Ộ MÁY NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Ộ MÁY NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Ủ NGHĨA VIỆT NAM ỆT NAM

Bộ máy Nhà nước Việt nam là hệ thống các CQNN

từ trung ương đến địa phương được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc quyền lực NN là thống nhất nhưng có sư phân công và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước ( nguyên tắc tập quyền)

Cơ quan NN là một bộ phận cấu thành

bộ máy NN được thành lập và hoạt đông

theo quy định của PL, nhân danh NN

thực hiện một phần chức năng, nhiệm vụ

nhà nước

a Khái

niệm

23

b Các loại cơ quan nhà nước trong bộ máy nhà

nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Các cơ quan Kiểm sát Các cơ quan xét xử

- HỆ THỐNG CƠ QUAN QUYỀN

LỰC NHÀ NƯỚC

25

-QH là cơ quan đại biểu cao nhất của ND, cơ quan quyền lực NN cao nhất của nước

CHXHCNVN.QH do ND trong cả nước bầu ra,

- QH có 3 chức năng cơ bản: Lập hiến lập pháp, q.định những vấn đề quan trọng của đất nước, giám sát tối cao với hoạt động của nhà nước.

-QH là cơ quan đại biểu cao nhất của ND, cơ quan quyền lực NN cao nhất của nước

CHXHCNVN.QH do ND trong cả nước bầu ra,

- QH có 3 chức năng cơ bản: Lập hiến lập pháp , q.định những vấn đề quan trọng của đất nước , giám sát tối cao với hoạt động của nhà nước.

- QH được tổ chức theo cơ cấu một viện, bao gồm các cơ quan:

+ Ủy ban thường vụ quốc hội + Hội đồng dân tộc và các ủy ban của Quốc hội ( 9 Ủy ban)

- QH được tổ chức theo cơ cấu một viện, bao gồm các cơ quan:

+ Ủy ban thường vụ quốc hội + Hội đồng dân tộc và các ủy ban của Quốc hội ( 9 Ủy ban)

QUỐC HỘI

- HỆ THỐNG CƠ QUAN QUYỀN

LỰC NHÀ NƯỚC

26

HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

Hiến pháp 1992 quy định: Hội

đồng nhân dân là cơ quan

quyền lực nhà nước ở địa

phương, đại diện cho ý chí,

nguyên vọng và quyền làm

chủ của nhân dân, do nhân

dân địa phương bầu ra, chịu

trách nhiệm trước nhân dân

địa phương và cơ quan nhà

nước cấp trên.

Hiến pháp 1992 quy định: Hội

đồng nhân dân là cơ quan

quyền lực nhà nước ở địa

phương, đại diện cho ý chí,

nguyên vọng và quyền làm

chủ của nhân dân, do nhân

dân địa phương bầu ra, chịu

trách nhiệm trước nhân dân

địa phương và cơ quan nhà

nước cấp trên.

+CP là cơ quan chấp hành của QH, cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước CHXHCNVN.

BỘ, CƠ QUAN NGANG BỘ

BỘ,CQ NGANG BỘ,CQ THUỘC CP

BỘ,CQ NGANG BỘ,CQ THUỘC CP

+CP gồm :

-Thủ tướng, -các phó Thủ tướng, -các Bộ trưởng và

các thành viên khác + TTCP phải là ĐBQH,

do QH bầu, miễn nhiệm, Bãi nhiệm.

+CP gồm :

-Thủ tướng, -các phó Thủ tướng, -các Bộ trưởng và

các thành viên khác + TTCP phải là ĐBQH,

do QH bầu, miễn nhiệm, Bãi nhiệm.

Bộ Cơ quan ngang bộ

và cơ quan thuộc CP

là các cơ quan QLNN cấp trung ương,

thực hiện chức năng QLNN theo ngành hoặc lĩnh vực công Tác trong

phạm vi cả nước

Bộ Cơ quan ngang bộ

và cơ quan thuộc CP

là các cơ quan QLNN cấp trung ương,

thực hiện chức năng QLNN theo ngành hoặc lĩnh vực công Tác trong

- HỆ THỐNG CƠ QUAN KIỂM SÁT

28

+ B ao gồm :

Viện kiểm sát nhân dân tối

cao

Viện kiểm sát nhân dân

địa phương và các viện

kiểm sát quân sự

+ Chức năng của VKS :

thực hiện quyền công tố và

kiểm sát hoạt động tư pháp

+ B ao gồm :

Viện kiểm sát nhân dân tối

cao

Viện kiểm sát nhân dân

địa phương và các viện

kiểm sát quân sự

+ Chức năng của VKS :

thực hiện quyền công tố và

kiểm sát hoạt động tư pháp

trung ương, CTN do Quốc

hội bầu ra trong số đại biểu

QH, nhiệm kỳ CTN theo

nhiệm kỳ của Quốc hội

CTN là nguyên thủ quốc gia, người thay mặt cho Nhà

nước về đối nội và đối ngoại (Đ 101).

CTN là nguyên thủ quốc gia, người thay mặt cho Nhà

nước về đối nội và đối ngoại (Đ 101).

-Như vậy, CTN là một loại cơ quan có vị trí

đặc biệt giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm sự phối hợp thống nhất giữa các

bộ phận của BMNN

Cử tri/ CD có quyền bầu cử

CHÍNH PHỦ TỐI CAO VKSND TỐI CAO TAND

UBND HUYỆN

UBND XÃ

VKSND TỈNH

VKSND HUYỆN

TAND TỈNH

TAND HUYỆN

CHỦ TỊCH NƯỚC QHỘI CƠ QUAN

QUYỀN LỰC NN

CAO NHẤT

32

Cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước trung ương (Quốc hội khóa XIII)

TTg,các Phó TTg Chính phủ

Bộ QP

Bộ CA

Bộ XD

Bộ Nội vụ

Văn phòng Chính phủ UBDTộc

33

Cơ cấu tổ chức các CQHCNN cấp tỉnh

Cử tri

HĐND Ủy ban Nhân dân Ủy ban Nhân dân

Chủ tịch UBND

Chủ tịch UBND

PCtịch UBND

PCtịch UBND

Ủy viên UBND

Ủy viên UBND

Sắp xếp theo thứ tự quyền lực từ cao xuống thấp các

cơ quan nhà nước sau: HĐND phường tân định, HĐND thành phố Biên hòa, HĐND thị xã Bảo lộc, HĐND tỉnh Bình dương, HĐND tỉnh Sóc trăng, HĐND thị trấn Lái thiêu, HĐND Thành phố cần thơ, Quốc hội, HĐND

huyện Cần giờ, HĐND xã Thanh tân, HĐND Quận Gò vấp.

Sắp xếp theo thứ tự quyền lực từ cao xuống thấp các

thành phố Biên hòa, HĐND thị xã Bảo lộc, HĐND tỉnh Bình dương, HĐND tỉnh Sóc trăng, HĐND thị trấn Lái thiêu, HĐND Thành phố cần thơ, Quốc hội, HĐND

huyện Cần giờ, HĐND xã Thanh tân, HĐND Quận Gò

vấp.

35

STT Cơ quan Nhà nước

1 Quốc hội ( cơ quan QLNN cao nhất)

2 HĐND Tỉnh Sóc trăng, HĐND Tỉnh Bình dương

HĐND Thành phố cần thơ ( cấp tỉnh )

3 HĐND huyện Cần giờ, HĐND Quận Gò vấp, HĐND

thành phố Biên hòa, HĐND thị xã Bảo lộc ( cấp huyện)

4 HĐND xãThanh tân, HĐND thị trấn Lái thiêu, HĐND

phường Tân định ( cấp xã)

36

THẢO LUẬN

Khái quát sự ra đời của NN

Cộng hòa XHCN Việt nam

37

2 HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Là tổng thể các QPPL có mối liên hệ nội tại,

thống nhất với nhau được phân định thành các chế định Pl, các ngành luật và được thể hiện

trong các VB do NN ban hành theo trình tự, thủ tục luật định

Ngành luật

Hệ thống PL

thực hiện

hệ xã hội tương ứng

Ngành

luật

Ngành luật

sự

Ngành luật hình sự trong hệ thớng pháp luật Việt Nam

1.2 CÁC NGÀNH LUẬT TRONG HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản do cơ quan nhà nước ban hành hoặc phối hợp ban hành theo thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục được quy định trong Luật này hoặc trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, trong đó có quy tắc xử sự chung, có hiệu

lực bắt buộc chung, được Nhà nước bảo đảm thực hiện để điều chỉnh các

quan hệ xã hội

Stt Cơ quan ban hành Văn bản

2 Ủy ban Thường vụ Quốc hội Pháp lệnh, Nghị quyết

6 Hội đồng Thẩm phán toà án nhân dân tối cao Nghị quyết

7 Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ Thông tư

9 Viện trưởng Viện Kiểm sát tối cao Thông tư

11 Ủy Ban thường vụ Quốc Hội hoặc Chính phủ với cơ quan trung

ương của tổ chức chính trị - xã hội

Nghị quyết liên tịch

12 Giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao với Viện trưởng Viện

kiểm sát nhân dân tối cao; giữa Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan

ngang bộ với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện

kiểm sát nhân dân tối cao; giữa các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ

quan ngang bộ

Thông tư liên tịch