3.1 Hoạt động khởi động Mục tiêu: Được thiết kế nhằm gây hứng thú, kích thích sự tò mò để hướng học sinh tham gia khám phá kiến thức mới Phương thức tổ chức: Phương pháp: Hoạt động nhóm Cách thức hoạt động:GV chia lớp ra thành 5 nhóm. Phát mỗi nhóm 1 tờ giấy có chưa thông tin “ Vai trò của pH”. Sau đó GV dẫn nhập vào chủ đề sự điện li Vai trò của pH trong nuôi tôm Như đã biết, pH là chỉ số đo đặc trưng về độ axit (chua) và độ kiềm (chát) của nước. Vì thế, pH là một trong những yếu tố môi trường quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến tôm nuôi: sinh trưởng, tỉ lệ sống, dinh dưỡng,… Trong nuôi trồng thủy sản, pH thích hợp dạo động trong khoảng từ 6 đến 9 (riêng đối với tôm thích hợp nhất là từ 7.8 đến 8.5), vì thế khi pH môi trường biến động quá cao hoặc quá thấp sẽ có thể gây chết tôm. Trong đó: + Khi pH quá thấp: khả năng tích trữ khoáng trong cơ thể tôm bị giảm thấp khiến tôm bị mềm vỏ hoặc lột xác không hoàn toàn, nồng độ H2S tăng cao,… + Khi pH quá cao: dẫn đến nồng độ khí độc Amoniac (NH3) trong nước tăng cao khiến tôm nuôi bị ngộ độc,… Cách kiểm tra pH trong ao nuôi tôm Để nhận biết tình trạng pH trong nước ao nuôi, hiện nay cách kiểm tra pH trong ao nuôi tôm chính xác nhất là sử dụng thiết bị. Có 3 loại thiết bị đo pH phổ biến nhất là: máy đo, bút đo, lọ test. Trong đó: + Máy đo pH được chia làm 2 loại: máy để bàn dùng trong phòng thí nghiệm và máy cầm tay thiết kế nhỏ gọn. Sử dụng bằng cách: dùng cốc sạch chứa nước cần đo; nối máy với đầu đo; cho đầu đo vào trong cốc nước và giữ yên máy trong 1-2 phút để số trên màn hình ổn định rồi đọc số. Máy đo pH cầm tay. Ảnh minh họa. + Bút đo: là thiết bị có kích thước nhỏ gọn và có khả năng nổi trên mặt nước. Sử dụng bằng cách: lắc nhẹ bút rồi cho vào nước cần đo; đọc giá trị pH khi bút ổn định. + Lọ test: là một lọ nhỏ chuyên dụng để đo pH. Cách sử dụng: cho vào lọ 5ml và 4 giọt thuốc khử vào lọ; đóng nắp và lắc nhẹ; so sánh màu nước trong lọ với bảng so màu để có được kết quả pH tương ứng. Cách kiểm soát pH trong ao nuôi tôm a) Cách tăng pH trong ao nuôi tôm Khi trời mưa lớn kéo dài, lượng axit từ bờ ao bị rửa trôi xuống ao nuôi khiến pH trong ao giảm. Khi pH trong ao xuống thấp sẽ khiến tôm gặp tình trạng lột xác không hoàn toàn hoặc mềm vỏ. Do vậy, để tránh tình trạng pH trong ao tôm giảm đột ngột thì trước khi trời mưa bà con nên bón vôi Ca(OH)2 quanh bờ với liều lượng 10-20kg/m2 để tránh hiện tượng rửa trôi khiến pH giảm đột ngột. Trong trường hợp muốn tăng pH, nên sử dụng 50-100kg vôi Ca(OH)2 hòa tan trong nước thật loãng rồi té khắp ao, sau đó kiểm tra pH để điều chỉnh liều lượng. b) Cách hạ pH trong ao nuôi tôm Muốn hạ pH trong ao tôm, bà con cần quan sát và kiểm soát mật độ tảo trong ao nuôi. Nếu lượng tảo phát triển quá lớn sẽ gây ảnh hưởng đến độ pH. Bên cạnh đó, những loài thân nổi có rễ như: rong, cỏ dại,… cũng góp phần khiến pH trong ao tăng đột ngột, vì thế bà con cũng nên diệt những thực vật “lợi ít hại nhiều” này. Trong một số trường hợp pH trong ao tăng cao đạt mức >8.3 vào buổi sáng, bà con có thể sử dụng đường cát hoặc mật rỉ đường với liều lượng 0.3/1.000m2 và tạt đều khắp ao. Cách làm này rất hiệu quả và thân thiện với môi trường. Ngoài ra, một số cách khác giúp hạ pH trong ao nuôi tôm như: + Chạy quạt nước với công suất tối đa 24/24 để đảm bảo cung cấp đủ oxy hòa tan cho ao; + Dùng phèn nhôm theo hướng dẫn của nhà sản xuất ghi trên bao bì để giảm độ pH của nước; + Duy trì độ trong nước thích hợp nhất đạt 30cm và không để độ trong xuống mức