Dàn ý chi tiết thuyết minh về cái nón lá

Mở bài - Dẫn dắt, giới thiệu khái quát về câu nói: Từ xưa đến nay, nghề dạy học luôn được xã hội đánh giá cao vì ngoài chức năng kinh tế đơn thuần thì nó còn có vai trò quan trọng trong

ĐỀ CƯƠNG THUYẾT MINH VỀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ THƯỜNG GẶP (Thuyết minh về câu nói nghề dạy học và giới thiệu về chiếc nón lá)

Đề 1 Xây dựng đề cương thuyết minh về câu nói: Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý.

a Mở bài

- Dẫn dắt, giới thiệu khái quát về câu nói: Từ xưa đến nay, nghề dạy học luôn được xã hội đánh giá cao vì ngoài chức năng kinh tế đơn thuần thì nó còn có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành, giáo dục nhân cách con người, góp phần xây dựng xã hội văn minh, tiến bộ Nghề dạy học đã góp mặt tích cực vào quá trình xã hội hóa con người Bàn về vị trí của nghề dạy học có không ít những lời ca ngợi tốt đẹp và một trong những nhận định, đánh giá có sức thuyết phục nhất vẫn là quan điểm của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng: Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý

b Thân bài

- Nguồn gốc của câu nói

+ Vài nét về cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng

• Phạm Văn Đồng (1906 – 2000) nguyên là Thủ tướng nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ năm 1976 đến năm 1987, ông là một nhà chính trị, nhà quân sự tài ba, nhà văn hóa kiệt xuất và cũng là một nhà giáo dục đầy tâm huyết Phạm Văn Đồng từng là học trò ưu tú và cộng sự đắc lực của Bác Hồ với tên gọi thân mật là “Tô”, ông từng đảm nhiệm nhiều chức vụ, vị trí quan trọng trong quá trình hoạt động cách mạng Với lòng nhiệt huyết tràn đầy luôn hướng đến nền giáo dục nước nhà, cố Thủ tướng từng đảm nhiệm từng là một nhà giáo ở Sài Gòn – Chợ Lớn trong những năm kháng chiến chống Pháp (1927 – 1928), vừa dạy học vừa tuyên truyền lý tưởng cách mạng cho tầng lớp học sinh, sinh viên và từng giáo dục

lý tưởng cho anh em tù chính trị ở Côn Đảo, được các đồng chí mệnh danh là

“giáo sư đỏ” lúc bấy giờ; ngoài ra ông còn từng là hiệu trưởng của các trường trung học về quân sự Thủ tướng Phạm Văn Đồng là người luôn có những nhìn nhận, đánh giá cao về vai trò của sự nghiệp giáo dục, ông thấm nhầm tư tưởng của Bác Hồ “vì lợi ích mười năm phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm phải trồng người”

+ Phạm Văn Đồng và câu nói nổi tiếng về giáo dục

• Năm 1956, trong một lần phát biểu tham dự buổi lễ Tổng kết năm học của trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã có những nhận định sâu sắc và những đánh giá cao về vai trò của người thầy, của nghề dạy học: nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý Nguyên văn của câu nói kèm

theo một số nhận định mở rộng khác nữa, đó là: “ nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý, nghề sáng tạo nhất trong các nghề sáng tạo Các thầy,

cô giáo không những dạy chữ mà còn dạy người, họ cứ như cây thông trên sườn núi, cây quế trong rừng sâu thầm lặng, tỏa hương thơm dâng hiến trí tuệ, sức lực cho đời”

- Giải thích nội dung của câu nói

+ Nghề dạy học:

• Giáo dục là quá trình truyền thụ kinh nghiệm của thế hệ trước cho thế hệ sau nhằm đảm bảo cho thế hệ sau có thể tham gia vào quá trình lao động sản xuất của xã hội Hoạt động giáo dục dưới góc độ Giáo dục học bao gồm hoạt động dạy học và hoạt động giáo dục Hoạt động dạy học đảm nhận chức năng hình thành cho người học trí tuệ Hoạt động giáo dục đảm nhiệm vai trò hình thành các mặt như đạo đức, thẩm mỹ, thể lực, lao động Các thành tố ấy tựu trung lại đều là những phạm trù của nhân cách Như vậy, giáo dục nói chung góp phần hình thành và phát triển nhân cách con người Giáo dục đã có rất lâu, từ thời kỳ con người hiện hữu trên trái đất, biết tích lũy và truyền thụ kinh nghiệm sống Giáo dục tồn tại với tư cách

là điều kiện tất yếu để xã hội loài người tồn tại Giáo dục giúp con người phân biệt được với các loài động vật khác

• Lịch sử ngày càng phát triển, con người càng biết xây dựng và nâng cao hoạt động giáo dục từ đơn giản đến có hệ thống và khoa học Nghề dạy học cũng từ đó mà hình thành Nghề dạy học trước hết là một cái nghề để nuôi sống bản thân người làm công việc ấy Nghề dạy học phải do một người có trình độ nhất định đảm nhận với vai trò là người truyền thụ tri thức và phẩm chất, phía còn lại là người học với

tư cách là người tiếp nhận sự giáo dục ấy Nghề dạy học có từ rất, ngày xưa người dạy thường là các ông đồ - là những người từng đi học và thi cử, họ có thể là những người từng làm quan lớn, trạng nguyên hoặc là những tú tài…và người học

sẽ là mọi thành phần với chung mục đích là biết chữ, để thi cử, đỗ đạt…Nghề dạy học ngày xưa rất được coi trọng và thầy cô được xem như những bậc sinh thành Dạy học ngày nay cũng như thế, cũng góp phần quan trọng vào việc xây dựng xã hội trong đó nhà trường và thầy cô vẫn được nhà nước và toàn xã hội tôn vinh, ưu

ái cho một vị trí rất quan trọng Hoạt động dạy học của thầy cô ngày nay được phổ biến trong các cơ sở nhà trường, được tổ chức và quản lý chặt chẽ hơn trước đây

+ Nghề cao quý và nghề cao quý nhất

• Có rất nhiều quan niệm về nghề cao quý như nghề cao quý là những nghề mang lại lợi ích thiết thực và to lớn cho hội nhưng nghề cao quý cũng có thể đơn giản là những nghề kiếm sống chân chính, không vi phạm đạo đức và pháp luật, đồng tiền kiếm được là do sức lao động chân chính của bản thân và như vậy nghề cao quý là những nghề lương thiện và được xã hội thừa nhận

• Nghề cao quý nhất là những nghề được đánh giá cao nhất, những nghề không chỉ mang lại lợi ích cho bản thân mà còn đóng góp tích cực cho xã hội Trong xã hội ngày nay, cơ bản người ta tôn vinh hai nghề cao quý nhất, đó là nghề dạy học và nghề chữa trị cho bệnh nhân

=> Tóm lại, câu nói nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý là đánh giá cao vị trị, vai trò của nghề dạy học trong xã hội Nghề dạy học góp phần giáo dục nhân cách thế hệ học trò là những mần non của đất nước, có nghĩa rằng nó góp phần xây dựng xã hội Không có người tài giỏi nào dám phủ nhận công sức của những người thầy

Có câu: Sở dĩ anh thành công là nhờ anh đứng trên vai của những người khổng lồ

- Đặc điểm của nghề dạy học

+ Nghề dạy học là một nghề “nghèo tiền”

• Phần lớn những người làm nghề dạy học xưa và đặc biệt là ngày nay thường có mức sống trung bình hoặc nghèo bởi vì tiền lương trung bình hằng tháng của giáo viên không cao trong khi cuộc sống có quá nhiều thứ để chi trả Nghề dạy học rất khó kiếm thêm thu nhập từ các nghề phụ bởi vì nó chiếm khá nhiều thời gian trong ngày Như vậy thật khó để giáo viên có thể làm giàu từ chính nghề này

+ Nghề dạy học là nghề “thanh bạch”

• Nhà giáo là những người hoạt động theo phương châm “đói cho sạch, rách cho thơm” Nghề dạy học không chỉ dạy chữ mà còn dạy người và không có một phương pháp nào giáo dục hiệu quả nhất bằng thân giáo Do vậy người thầy cần phải luôn tu bồi nhân cách, sống giản dị, trong sạch để làm gương cho học trò Người có tính cách phóng túng thì khó có thể làm được nghề này

+ Nghề dạy học là nghề “thầm lặng”

• Những nổ lực của người thầy là bền bĩ, thầm lặng, không tên, phải trải qua thời gian khá dài tác động liên tục mới có được thành quả là nhân cách con người Những ai mong muốn được nổi tiếng, được tung hô mà không phải trả giá quá nhiều thì nghề dạy học không phải là một lựa chọn thích hợp

+ Nghề dạy học là nghề mà giáo viên phải học hỏi không ngừng và phải giàu tình cảm

• Người thầy phải không ngừng học hỏi, nâng cao trình độc chuyên môn để bắt kịp với những tiến bộ của xã hội, có như vậy thì quá trình truyền thụ kiến thức mới đạt được hiệu quả cao Sự học là vô bờ bến và người thầy phải là ngọn đuốc cháy sáng trước hết để soi đường cho học trò bước theo

• Người dạy học cần phải có tình cảm để tác động trong quá trình giáo dục Biện pháp giáo dục tốt nhất đó là tác động từ trái tim đến với trái tim và như thế người thấy cần phải là người giàu tình cảm Ngoài ra, người thầy là người sống nhiều

cuộc đời, họ phải hóa thân vào các em học sinh để nắm bắt được những tâm tư, tình cảm để có được những biện pháp giáo dục hiệu quả đối với từng cá nhân Người thầy giàu tình cảm là ngươi thầy luôn được trò nhớ, trò yêu và gia đình phụ huynh biết ơn, kính trọng

- Vị trí, vai trò của nghề dạy học trong xã hội

+ Nghề dạy học là nghề được xã hội đề cao vì nó đào tạo con người tham gia vào các hoạt động, lĩnh vực khác của xã hội Bác sĩ, kỹ sư, các nhà khoa học hoạt động trong mọi lĩnh vực dù lớn lao đến mấy cũng đều là sản phẩm của quá trình dạy học và giáo dục Nghề dạy học góp phần kiến thiết nước nhà và đưa loài người liên tục tiếp cận với nền văn minh nhân loại Dạy và học là nền móng cơ bản để xây dựng nên sự thành công của phần lớn các nghề khác từ lao động phổ thông đến lao động trí óc Không có hoạt động dạy và học, xã hội loài người không thể tồn tại

+ Nghề dạy học ngày nay được nhà nước đầu tư, sinh viên sư phạm được miễn, giảm học phí và được nhà nước chi trả thay và muốn hoạt động trong nghề đều phải trải qua quá trình đào tạo có hệ thống và khoa học Nhìn chung, thầy cô vẫn được xã hội và gia đình phụ huynh tôn trọng

c Kết bài

- Khẳng định lại câu nói của Phạm Văn Đồng:

+ Câu nói trên nhấn mạnh vai trò của nghề dạy học nói chung và vai trò của người thầy nói riêng trong xã hội Ngày nay người ta thường dùng câu nói để đề cao công lao to lớn như một châm ngôn xác đáng và được dùng để làm khẩu hiệu ở nhiều trường học trên cả nước

Đề 2 Xây dựng đề cương thuyết minh về cái nón lá Việt Nam

a Mở bài

- Giới thiệu về vấn đề cần thuyết minh: cái nón lá Việt Nam

+ Nón lá Việt Nam tự bao đời nay đã trở thành biểu tượng thiêng liêng gắn liền với người phụ nữ nói riêng và người nông dân Việt Nam nói chung Hình ảnh nón lá mang hồn quê, hồn dân tộc Việt, là đặc sản dân dã của con người Việt Nam Dù đi đến đâu trên mọi miền đất nước hay du lịch đến tận cùng thế giới, một khi người ta mang theo nón lá bên mình cũng sẽ dễ dàng giúp người khác nhận diện ra rằng anh ta là người Việt Nam Trong xã hội xưa và nay, nón lá vẫn xuất hiện nhiều, đặc biệt ở các vùng nông thôn mà khó có thứ

gì thay thế được cả về tác dụng lẫn ý nghĩa văn hóa của nó Để giới thiệu về cái nón lá, chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu hình dáng, cấu tạo, quá trình sản xuất, vai trò công dụng, ý nghĩa của nó trong văn hóa Việt

b Thân bài

- Nguồn gốc của cái nón lá

+ Nón lá có từ rất lâu, tiền thân của hình ảnh nón lá được chạm khắc trên trống đồng Ngọc Lữ có niên đại khoảng 2500 – 3000 năm Nón lá tồn tại suốt chiều dài lịch sử thăng trầm và đến ngày nay nó thể hiện dưới dạng là các sản phẩm của những làng nghề truyền thống nổi tiếng từ Bắc trở vào Nam như làng làm nón lá làng Chuông miền Bắc, nón lá

xứ Huế miền Trung và một số làng nghề ở miền Tây

- Khái quát về hình dáng, cấu tạo của nón lá

+ Nón lá phần lớn có hình chóp nhọn Đỉnh nhọn, đáy là hình tròn, nón thông thường có màu trắng hoặc màu trắng xanh Màu của nón tùy thuộc vào chất liệu lá và công đoạn xử

lý lá nón Lá nón được lựa chọn tỉ mỉ và được xử lý qua nhiều công đoạn

+ Nón lá được tạo thành từ các nguyên vật liệu cần thiết như: lá nón, khung nón làm, các vành khung được uống con từ tre, chỉ màu để đan thành nút thắc hai bên vành nón buộc dây nón; dây quai nón làm bằng vải hoặc lụa; những sợi cược để đan lá nón…Tùy vào mỗi vùng miền khác nhau mà có thêm các nguyên vật liệu khác để tạo nên dấu ấn riêng, thương hiệu riêng của từng làng nghề Lá nón có thể làm từ lá buông, lá cọ, lá lụi…Các vành khung có thể làm từ tre, nứa…thông thường là 16 khung nan tròn, được tuốt nhỏ, mảnh và dẻo

- Quá trình làm nón lá

Gồm ba công đoạn chính: chọn lá, sấy lá, ủi lá; chuốt vành, lên khung, xếp lá và cuối cùng là chằm lá

+ Chọn lá, sấy lá, ủi lá

• Thông thường lá được chọn để làm nón, đặc biệt là ở làng Chuông miền Bắc, các nghệ nhân thường ưa dùng lá lụi Lá lụi được mua về từ Thanh Hóa, Phú Thọ, Sơn La…Quy trình xử lý lá phần lớn các làng nghề đều tương tự nhau Ở làng Chuông,

lá lụi trước hết được các nghệ nhân đạp và vò đều trong cát bằng chân liên tục trong vòng 30 phút đến khi lá mền và đầu lá bung ra thì mới đạt yêu cầu Sau đó lá lụi được người ta đem phơi dưới nắng khoảng 30 độ, nếu vượt quá thì lá sẽ khô và xấu khi làm nón, chúng được phơi ở khắp những khoảng trống như trên đường, trên sân…Lá được phơi đến độ trắng màu xanh của lá chuyển thành màu trắng bạc thì mới được đem đi phân loại

• Lá nón phải phẳng và vì thế người ta cần xử lý qua công đoạn ủi lá Lá được ủi trên miếng sắt nóng, dưới là bếp lửa than hừng hực kết hợp với bó vải quấn thành cục to, tròn, thấm nước Lá được ủi liên tục đến khi lá phẳng và mền mại Sau đó

lá được đem đi cắt bỏ phần sống lá và tuốt lại cho phẳng, đều trước khi đưa vào sử dụng

+ Chuốt vành, lên khung và xếp lá

• Vành lá làm bằng tre hoặc nứa được tuốt mỏng, dẻo, có thể uốn cong, đường kính khoảng bằng 1/3 chiếc đũa thông thường Nan tre sau khi tuốt sẽ được uống cong thành các vòng tròn kín lớn nhỏkhác nhau, người ta thường chọn làm 16 vòng khung vành theo nhu cầu phần lớn của người tiêu dùng Các vành được đặt vào khung nón làm bằng gỗ có các khe cố định vành đều và đẹp được chế tạo sẵn

• Lá lúc này được đặt lên khung, phần lớn các nghệ nhân thường chọn xếp lá theo

ba lớp Lớp trong cùng gồm 20 lá, lớp ngoài gồm 30 lá và lớp giữa Tùy vào mỗi làng nghề mà lớp giữa sẽ là các chất liệu khác nhau: làng Chuông chọn lớp giữa làm bằng mo nứa cứng để nón được chắc còn người xứ Huế chọn cách đưa tờ giấy

có cắt thành những hình ảnh biểu tượng cho xứ Huế như chùa Thiên Mụ, cầu Trường Tiền,…hay bài thơ để làm lớp giữa và từ đó tạo nên nét riêng Nón lá xứ Huế cũng vì thế mà nổi tiếng với sự tinh tế và nhẹ nhàng

+ Chằm lá

• Chằm lá là quá trình đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm của người làm nghề Chằm lá là dùng các sợi cước, hoặc chỉ trắng để khâu nối liền, cố định lá nón vào khung Chỉ khâu phải đảm bảo nương theo khung vành, đều và đẹp Chỉ khâu không được thưa và lỗ khâu phải nhỏ Chiếc nón lá đẹp được đánh giá qua nhiều tiêu chí và độ tròn của vành, đường khâu của chỉ là hai trong các yếu

tố quan trọng đặc biệt Sau khi khâu xong các đường chỉ thì công đoạn tiếp theo là khâu nhiều lớp chỉ ở vành thứ 16- vành rộng nhất ở đáy

• Tiếp theo là khâu chỉ kết đối xứng hai bên nón để buộc quai Chỉ được kết có nghệ thuật và đẹp bằng chỉ nhiều màu sắc Cuối cùng quai nón làm bằng vải hoặc lụa có màu sắc đẹp được buộc vào để người ta có thể đội và cố định nón khỏi rơi

- Công dụng của nón lá

+ Nón lá trở thành một nét văn hóa Việt gắn liền với hình ảnh duyên dáng, thùy mị, kiều diễm của người phụ nữ và vẻ đẹp mộc mạc của người nông dân từ Bắc chí Nam Nón lá dùng để đội đầu, che mưa, che nắng, dùng để quạt mát, hay còn có teẻ dùng để đựng đồ

ăn mỗi khi các bà, các mẹ đi chợ

+ Nón lá xuất hiện trong các cuộc thi sắc đẹp gắn liền với quốc phục Việt Nam Nón lá được vận dụng làm công cụ để múa, nhảy hiện đại và các hoạt động nghệ thuật khác…

- Bảo quản nón lá

+ Nón lá tuy có độ bền chắc dù có thấm đẫm mồ hôi sau bao năm dầm mưa dãi nắng nhưng vẫn cần được bảo quản tốt Khi dùng xong, nón cần được đặt trong mát tránh cong vành và bạc màu lá Tránh dẫm đạp hay quạt quá mạnh sẽ làm nón bị móp méo, nát gãy…

c Kết bài

- Khẳng định lại vị trí, vai trò của chiếc nón lá

+ Nón lá đóng vai trò quan trọng, là biểu tượng quốc gia mang hồn văn hóa dân tộc và góp phần tôn vinh nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam

+ Nón lá góp phần mang lại hương vị quê hương cho những người con xa xứ và hải ngoại