Vấn đề Nữ quyền trong truyện ngắn tiêu biểu của Nguyễn Thị Thụy Vũ

Vì thế, đấu tranh cho quyền bình đẳng của người phụ nữ luôn là một vấn đề nóng được đề cập trong xã hội, đặc biệt là trong văn học.. Nguyễn Thị Thụy Vũ có thể được coi là nhà văn đi tiên

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

NGUYỄN THỊ BÍCH NGỌC

VẤN ĐỀ NỮ QUYỀN TRONG TRUYỆN NGẮN TIÊU BIỂU CỦA NGUYỄN THỊ THỤY VŨ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học Việt Nam

HÀ NỘI - 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

NGUYỄN THỊ BÍCH NGỌC

VẤN ĐỀ NỮ QUYỀN TRONG TRUYỆN NGẮN TIÊU BIỂU CỦA NGUYỄN THỊ THỤY VŨ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học Việt Nam

Người hướng dẫn khoa học:

TS THÀNH ĐỨC BẢO THẮNG

HÀ NỘI - 2019

LỜI CẢM ƠN

Tôi chân thành xin gửi lời cảm ơn đến TS.Thành Đức Bảo Thắng, người luôn nhiệt tình định hướng, động viên, hướng dẫn và tạo điều kiện để tôi hoàn thành khóa luận trong thời gian theo đúng quy định

Tôi xin cảm ơn các Thầy, Cô giáo trong khoa Ngữ văn, đặc biệt là các Thầy, Cô trong tổ Văn học Việt Nam đã cung cấp kiến thức và tạo điều kiện tốt nhất để tôi có thể thực hiện khóa luận tốt nghiệp

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể người thân đã hỗ trợ, động viên để tôi chuyên tâm hoàn thành khóa luận

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 5 tháng 5 năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thị Bích Ngọc

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, có sự hướng dẫn của TS Thành Đức Bảo Thắng Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác

Nếu sai phạm, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm!

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Mục đích nghiên cứu 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Đóng góp của đề tài 7

7 Cấu trúc của khóa luận 7

NỘI DUNG 9

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 9

1.1 Khái niệm Nữ quyền và quan điểm Nữ quyền trong văn hóa Đông - Tây 9

1.1.1 Khái niệm Nữ quyền 9

1.1.2 Quan điểm Nữ quyền trong văn hóa Đông - Tây 12

1.2 Bối cảnh xã hội ảnh hưởng đến vấn đề Nữ quyền 16

1.2.1 Bối cảnh xã hội và ảnh hưởng vấn đề Nữ quyền trên thế giới 16

1.2.2 Bối cảnh xã hội và sự phát triển tất yếu của văn học Nữ quyền Việt Nam 19

1.3 Nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ và vấn đề Nữ quyền trong Văn học Việt Nam 21

1.3.1 Văn học Nữ quyền và ảnh hưởng sáng tác của Nguyễn Thị Thụy Vũ 21

1.3.2 Nguyễn Thị Thụy Vũ - cây bút nữ độc đáo và táo bạo 26

Tiểu kết chương 1 28

CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ NỮ QUYỀN QUA ĐIỂM NHÌN CHỦ THỂ NỮ TRONG TRUYỆN NGẮN NGUYỄN THỊ THỤY VŨ 29

2.1 Cái nhìn khách quan về số phận và khát vọng bứt phá của phụ nữ 29

2.1.1 Thân thể - yếu tính của bản thể nữ 29

2.1.1.1 Thân thể - sự ý thức về quyền lực 29

2.1.1.2 Tự do tính dục 31

2.1.2 Vẻ đẹp bản tính nữ trong truyện ngắn Nguyễn Thị Thụy Vũ 33

2.1.3 Sự bứt phá khỏi mẫu hình phụ nữ truyền thống 35

2.2 Nhìn lại định kiến xã hội với phụ nữ ở văn xuôi Nguyễn Thị Thụy Vũ 37

2.2.1 Quan niệm thất tiết trong những cú trượt của giới nữ 37

2.2.2 Quan niệm sinh con cầu tự và không chồng mà chửa 38

2.2.3 Quan niệm giai cấp, thứ bậc trong xã hội nam quyền 40

Tiểu kết chương 2 42

CHƯƠNG 3: CÁI NHÌN TRẦN THUẬT QUA VẤN ĐỀ NỮ QUYỀN TRONG TRUYỆN NGẮN NGUYỄN THỊ THỤY VŨ 43

3.1 Điểm nhìn trần thuật - điểm nhìn chủ thể nữ 43

3.1.1 Điểm nhìn tâm lí của nhà văn nữ viết về phụ nữ 43

3.1.2 Điểm nhìn thời gian và không gian 47

3.1.2.1 Điểm nhìn thời gian 47

3.1.2 Điểm nhìn không gian 48

3.2 Ngôn ngữ - giọng điệu 49

3.2.1 Ngôn ngữ bình dị pha lẫn ngôn ngữ vô thức 49

3.2.1.2 Sự độc đáo và táo bạo trong độc thoại và đối thoại 51

3.2.2 Giọng điệu 51

3.2.2.3 Hệ thống nhân vật nam - yếu tố làm bật vấn đề Nữ quyền 52

Tiểu kết chương 3 54

KẾT LUẬN 55

TÀI LIỆU THAM KHẢO 1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Phong trào Nữ quyền đã đi được một quãng thời gian khá dài từ

thế kỉ XVIII cho đến nay Tuy nhiên, vấn đề Nữ quyền vẫn còn rất nhiều điều chưa thể giải quyết Phụ nữ thường xuyên gánh chịu sự tổn thương bởi sự kì thị về giới tính và định kiến xã hội Vì thế, đấu tranh cho quyền bình đẳng của người phụ nữ luôn là một vấn đề nóng được đề cập trong xã hội, đặc biệt là trong văn học Trong thực tế, công cuộc đấu tranh bền bỉ đòi bình đẳng cho phụ nữ cũng đã có những bước tiến triển tích cực trên nhiều lĩnh vực của xã hội, song lực lượng đảm nhiệm chủ yếu vẫn là phụ nữ Trong khi đó, cuộc đấu tranh này cũng cần sự ủng hộ của nam giới để tiến tới bình đẳng Chúng

ta cần phải thấy rằng đấu tranh cho nữ quyền không có nghĩa là triệt tiêu, hạ thấp nam giới mà hướng tới bình đẳng giới Văn học Nữ quyền ở Việt Nam xét trong bối cảnh văn học thế giới cũng đang trên đà phát triển Lực lượng sáng tác và số lượng tác phẩm viết về vấn đề này ngày một tăng Điều này góp phần thúc đẩy việc khẳng định giá trị của phụ nữ ở Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung

1.2 Nửa đầu thế kỉ XX, dù chưa trực tiếp đặt vấn đề “Nữ quyền” song

văn học Việt Nam đã xuất hiện nhiều tác phẩm đề cập đến quyền của người

phụ nữ (sáng tác của Phan Bội Châu, của Tự lực văn đoàn….) Cùng với sự

vận động của xã hội theo hướng hiện đại, ý thức về “Nữ quyền” ngày càng được khẳng định và đã trở thành tiêu chí quan trọng thể hiện bản chất của một

xã hội ưu việt, bình đẳng và văn minh Đây là sự vận động mang tính quy luật Bước sang nửa cuối thế kỉ XX, Văn học Việt Nam bắt đầu bùng nổ với những cuộc bàn tán xôn xao về Văn học Nữ quyền Nguyễn Thị Thụy Vũ có thể được coi là nhà văn đi tiên phong với cách viết chân thực, táo bạo khi đề cập tới quyền bình đẳng của người phụ nữ trong xã hội Tuy nhiên, sau 1980, các tác phẩm của bà bị quay lưng và có những nhận xét chưa xác đáng từ phía

dư luận Mãi đến năm 2016, các tác phẩm của Nguyễn Thị Thụy Vũ mới được xuất bản lại và có được sự đón nhận nồng nhiệt của độc giả Việc tìm hiểu tác phẩm của nữ tác giả này sẽ thúc đẩy hướng nghiên cứu vấn đề “Nữ quyền”

trong văn học Việt Nam được đầy đặn và khái quát hơn

1.3 Truyện ngắn của Nguyễn Thị Thụy Vũ như xé tan bức màn định

kiến của xã hội về phụ nữ Việt Nam giữa thế kỉ XX Khác với các nhà văn trước đó và cùng thời, tác phẩm của Nguyễn Thị Thụy Vũ như một đòn búa giáng xuống chế độ nam quyền mạnh mẽ chưa từng thấy Người đọc sẽ nhận

ra một thế giới đầy phức tạp, bí ẩn, táo bạo và bức phá của phụ nữ miền Nam giai đoạn trước 1975 Qua đó, nhà văn thể hiện sự đồng cảm với những số phận của phụ nữ bị chèn ép trong xã hội Với một ý nghĩa như vậy, qua khóa luận này, chúng tôi muốn đi sâu vào phân tích, lí giải những nguyên nhân sâu

xa khiến cho phụ nữ một thời phải chịu cảnh khinh miệt với một cái nhìn thấu cảm đầy nhân văn của nhà văn để xoa dịu nỗi đau bị khinh miệt ấy.Những truyện ngắn của Nguyễn Thị Thụy Vũ đã bị bỏ quên một khoảng thời gian dài cho nên đóng góp của nhà văn cần được nhìn nhận lại và cần có chỗ đứng xứng đáng trong nền văn học hiện đại Việt Nam Tìm hiểu về “Nữ quyền” trong truyện ngắn của Nguyễn Thị Thụy Vũ là một thách thức lớn đối với người viết Tuy nhiên, nghiên cứu vấn đề “Nữ quyền” trong truyện ngắn Nguyễn Thị Thụy Vũ sẽ giúp người viết có một cái nhìn đầy đủ về diện mạo văn học Nữ quyền miền Nam giai đoạn trước 1975 qua một đại diện tiêu biểu

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Nghiên cứu về vấn đề Nữ quyền

Trong dòng chảy của những thiết chế quyền lực nam quyền trên thế giới tồn tại trong suốt một thời gian dài, phụ nữ vẫn âm thầm vùng dậy đấu tranh giành quyền lợi chính đáng cho mình nhưng dễ dàng bị dập tắt một cách tàn nhẫn Đến thế kỉ XV, vấn đề Nữ quyền bắt đầu được Christine de Pisan đề cập đến về yếu tố bình đẳng giới Tuy nhiên, những vấn đề về bình đẳng giới được nhắc đến chưa thể tạo nên một phong trào đấu tranh cho phụ nữ Vì vậy, khát khao khẳng định vị trí của phụ nữ chỉ có thể chảy một cách âm thầm và chậm chạp suốt hai thế kỉ XVI và XVII Như một quy luật tất yếu của quá trình manh nha ngấm ngầm từ trước, thế kỉ XIX bắt đầu dậy sóng dư luận với hàng loạt các cuộc đấu tranh cho nữ quyền Sau cuộc Cách mạng Tư sản Pháp

và chiến tranh thế giới thứ nhất thì phong trào Nữ quyền nhận được nhiều sự ủng hộ cùng lực lượng đấu tranh đông đảo Phụ nữ ở các nước Pháp, Mĩ đã được công nhận quyền bầu cử và bình đẳng trong lao động Cuối cùng, chủ

nghĩa Nữ quyền chính thức được ra đời tại Pháp vào năm 1837 bởi triết gia người Pháp Charles Fourier Chủ nghĩa Nữ quyền nhanh chóng đẩy nhanh phạm vi ảnh hưởng của nó đến các nước khác trong suốt ba giai đoạn thể hiện nổi trội của mình

Năm 1872, nhà văn Mary Wollstonecraft đã đóng nền tư tưởng nữ quyền về sự bình đẳng dành cho phụ nữ trong học tập, công việc và những

thứ họ xứng đáng được nhận ở quyển Một biện minh cho người phụ nữ (A

vindication of the right of women) Nối tiếp sau sự vang dội của Mary Wollstonecraft, hàng loạt các tác phẩm của các nhà văn cùng thời ra đời từ các quốc gia khác nhau Ở làn sóng thứ nhất này, phong trào Nữ quyền bước đầu diễn ra khá thành công khi tiến hành đòi bình đẳng về mặt pháp lý, sự tự

do bỏ phiếu và bình đẳng trước pháp luật, giáo dục, vấn đề nghề nghiệp của phụ nữ Xét từ sự lật đổ chế độ mẫu hệ sang chế độ nam quyền thì đây chính

là bước tiến mới cho phụ nữ trong việc vùng dậy để trở lại vị trí bình đẳng của mình trên thế giới Giai đoạn thứ nhất kéo dài từ Thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XX đã xây dựng một nền móng đầy nội lực để đấu tranh cho nữ quyền Đây chính là bệ đỡ giúp cho giai đoạn thứ hai ra đời

Mặc dù giai đoạn thứ hai chỉ vỏn vẹn từ giữa thế kỉ XX đến 1980, nhưng nó đem tới âm vang lớn cho thời đại Phạm vi nữ quyền không chỉ giới hạn ở châu Âu, châu Mĩ mà đã có sức công phá lớn đến châu Phi, châu Á Giai đoạn thứ 2 này nổi bật với tác phẩm nổi tiếng của Betty Friedan mang

tên Bí ẩn nữ tính, xuất bản năm 1963 Ngoài ra, tác phẩm tiêu biểu phải nhắc đến là quyển Giới thứ hai của nhà văn nổi tiếng người Pháp - Simone de

Beauvoir Bằng tiếng nói đầy trọng lượng của nữ giới, bà mạnh mẽ lên tiếng vạch ra những nguyên nhân gây bất bình đẳng giới tính Đặc biệt, phong trào

Nữ quyền trong giai đoạn thứ hai điểm huyệt vào sự bất bình đẳng về quyền riêng tư của giới nữ, đồng thời đòi hỏi được chăm sóc vấn đề sức khỏe một cách công bằng Các nhà đấu tranh nữ quyền trong giai đoạn thứ hai này chú trọng nâng cao về mặt tinh thần bởi họ quan niệm người phụ nữ phải tự giải phóng chính mình chứ không trông chờ sự giải phóng từ bên ngoài Họ phải vượt lên trên sự lao động không công trong gia đình và tìm kiếm sự bình đẳng trong tất cả các mối quan hệ với gia đình, với xã hội

Giai đoạn thứ ba bắt đầu từ những năm 1980 và thực sự phát triển mạnh mẽ vào 1990 trong bối cảnh toàn cầu hóa Các nhà nữ quyền trong giai đoạn này luôn tự tin về bản lĩnh của mình và không ngừng kêu gọi sự đấu tranh mạnh mẽ từ giới nữ trên toàn cầu Giai đoạn này phát triển rầm rộ khi các nhà nữ quyền đặc biệt chú trọng vào việc trang bị và nâng cao kiến thức của chính bản thân mình Như vậy, hành trình phát triển của vấn đề nữ quyền

đã tạo nên ảnh hưởng lớn đến các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam

Chúng ta thấy rằng, tùy vào hoàn cảnh xã hội cụ thể mà các nước có cách thức đấu tranh cho nữ quyền khác nhau Đấu tranh cho nữ quyền về cơ bản là đòi quyền bình đẳng cho phụ nữ trong kinh tế, văn hóa xã hội và tất cả các mặt trong đời sống mà phụ nữ phải chịu thiệt thòi Do ảnh hưởng của chế

độ nam quyền thống trị từ lâu đời nên phụ nữ luôn bị chèn ép, đến giai đoạn văn học Trung đại Việt Nam, một số ít thi sĩ nữ mới tìm được tiếng nói của mình trong văn học Đó là những bứt phá của giới nữ trong thời đại nam quyền thống trị Tiếng nói của bà Huyện Thanh Quan, Đoàn Thị Điểm và Hồ Xuân Hương như những phát súng phá tan bức tường nam quyền vững chắc Đặc biệt là Hồ Xuân Hương, bà không những khẳng định giá trị và vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam mà còn công khai chỉ trích đàn ông Tuy nhiên, thật đáng tiếc khi những âm thanh ít ỏi ấy của các nữ thi sĩ cất lên lại không đủ để

mở ra phong trào Nữ quyền Giai đoạn Văn học Trung đại chỉ mới xuất hiện tiếng nói của nữ thi sĩ, văn xuôi giai đoạn này vẫn chưa tìm được tiếng nói của nhà văn nữ nào

Trước năm 1954, vấn đề nữ quyền bắt đầu nổi lên với các tác phẩm văn xuôi của Phan Thị Bạch Vân, Thụy An, Đoàn Tâm Đan… Dòng văn học này được các nữ nhà văn miền Nam giai đoạn giữa thế kỉ XX viết rất hay như: Túy Hồng, Nguyễn Thị Hoàng, Nhã Ca, Trùng Dương, Nguyễn Thị Thụy Vũ… Điều đáng buồn là sau năm 1980, nhiều tác phẩm của một số nhà văn

nữ, trong đó có Nguyễn Thị Thụy Vũ đã bị phê phán, thậm chí bị tịch thu Đó

là những hạn chế lớn, trong cách nhìn văn học chưa “cởi trói” ở ta trước thời

kì đổi mới (trước 1986) Tiếp theo, Văn học Việt Nam sau 1986 là giai đoạn bùng nổ như một cuộc chiến về vấn đề nữ quyền Trong đó xuất hiện những cây bút nữ đầy sáng tạo, độc đáo chưa từng thấy: Lý Lan, Phạm Thị Hoài, Dạ

Ngân, … Có thể nói, ảnh hưởng của giới thuyết Nữ quyền ở phương Tây đã ảnh hưởng dọc theo quá trình lịch sử đất nước từ thế kỉ XX, cộng hưởng với

sự mở cửa, đổi mới của nước ta nên vấn đề nữ quyền trong văn học càng phát triển Ngày nay, chúng ta phải có cái nhìn lại về văn học nữ trước 1975, đặc biệt là trường hợp Nguyễn Thị Thụy Vũ để có cái nhìn lại, cái nhìn khái quát hơn về văn học nữ ở Việt Nam

2.2 Nghiên cứu vấn đề Nữ quyền trong truyện ngắn Nguyễn Thị Thụy Vũ

Truyện ngắn của Nguyễn Thị Thụy Vũ nhìn chung vẫn chưa được khai thác Vấn đề của nữ giới trong hầu hết các tác phẩm của nhà văn rất tự nhiên Chính định kiến về phụ nữ của xã hội Việt Nam trước 1975 đã làm những tác phẩm của tác gỉa chìm xuống Tuy nhiên, với giá trị thực mà truyện ngắn Nguyễn Thị Thụy Vũ mang lại thì giới nghiên cứu Văn học Việt Nam phải đưa truyện ngắn quay trở lại với Văn học nước nhà Năm 2017, các tác phẩm của Nguyễn Thị Thụy Vũ được in lại hàng loạt sau thời gian dài vắng bóng

Sự vắng bóng suốt gần 50 năm đó đã khiến truyện ngắn của Nguyễn Thị Thụy

Vũ hầu như chưa được nghiên cứu Nếu chúng ta bỏ sót việc nghiên cứu một nhà văn nữ đầy táo bạo, mới mẻ như Nguyễn Thị Thụy Vũ thì quả thật đó là một thiếu sót vô cùng lớn cho văn học Việt Nam

Nhà văn Tạ Ty từng viết trong Mười khuôn mặt văn nghệ hôm nay (1973) viết về Thụy Vũ như sau: “Nguyễn Thị Thụy Vũ, nhà văn phái nữ, hiện diện giữa khung trời văn nghệ với sắc thái đặc thù Những ý nghĩ bỏng cháy

và rẫy rụa về thân xác trong mỗi tác phẩm, đôi khi vượt qua ý nghĩ của nhiều người” Nguyễn Thị Thụy Vũ đề cập đến vấn đề nữ quyền như một sự tự

nhiên vốn có Tài năng độc đáo ấy là tiếng nói lạ giọng của nhà văn nữ giữa thời đại nam quyền vẫn còn tồn tại trong xã hội Việt Nam Mặc dù truyện ngắn của Nguyễn Thị Thụy Vũ đề cập đến nhiều vấn đề về văn hóa, gia đình của bối cảnh xã hội miền Nam trước năm 1975, nhưng vấn đề về nữ quyền lại đem đến những sắc` thái riêng Thụy Vũ dám viết những vấn đề nhạy cảm mà các nhà văn nam chưa chắc đã dám chạm vào Ở đó, ta bắt gặp những mầm đau khổ mà người phụ nữ phải chịu đựng trong xã hội Ta còn bắt gặp tinh thần đấu tranh cho sự bình đẳng giới thật quật cường qua bản lĩnh của nữ giới Miền Nam giữa thế kỉ XX Việc nghiên cứu về Nguyễn Thị Thụy Vũ vẫn còn

bỏ quên suốt thời gian dài Đa số các nhà phê bình đề cập đến Nguyễn Thị Thụy Vũ chỉ dừng lại ở những lời phê bình ngắn như Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến… Còn lại, Thụy Vũ chỉ xuất hiện gần đây trong các bài viết ngắn như:

“Hai mươi năm Văn học Miền Nam (1954 - 1975): Phẩm tính và ý nghĩa” của Bùi Vĩnh Phúc viết tại California năm 2014 Thụy Vũ còn được nhắc đến trực tiếp ở đề tài “Ý thức nữ quyền trong tác phẩm của các nhà văn nữ từ 1954 đến 1975” của nhà văn nữ Trịnh Thanh Thủy ở buổi hội thảo 20 năm văn học Miền Nam 1954 - 1975 diễn ra tại Hà Nội vào năm 2014 Tuy nhiên, những bài viết này khi nhắc đến Thụy Vũ cũng là nói chung về văn học Miền Nam hoặc nữ giới miền Nam sáng tác từ 1954 đến 1975 mà thôi Hầu như chưa có một công trình nào chuyên nghiên cứu về Nguyễn Thị Thụy Vũ

Nguyễn Thị Thụy Vũ đã trải qua những thăng trầm trong sáng tác và đời sống, nhưng những cống hiến hết sức giá trị và độc đáo của tác giả lại chưa được nghiên cứu rõ ràng và hệ thống Vậy, chúng ta còn để nhà văn Thụy Vũ ẩn mình cho đến khi nào? Trên tinh thần nhìn lại và trân trọng những giá trị văn học đã bị lãng quên, các nhà nghiên cứu cần khám phá và tìm hiểu lại trường hợp nữ nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ Vì thế, khóa luận

mà người viết thực hiện là một thách thức lớn với bản thân người viết nhưng góp phần tạo nên cái nhìn khách quan và bao quát về nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ cũng như vấn đề Nữ quyền trong văn xuôi Việt Nam của nhà văn

3 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu về vấn đề Nữ quyền trong đề tài này, chúng tôi đi sâu khám phá phát hiện những đóng góp độc đáo của nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ trong việc đấu tranh giải phóng nữ quyền của phụ nữ Miền Nam giữa thế kỉ

XX qua một số tác phẩm tiêu biểu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu vấn đề Nữ quyền trong tác phẩm của Nguyễn Thị Thụy Vũ Từ đó, người viết cho thấy những quan niệm mới mẻ của phụ nữ Việt Nam trước 1975 ở miền Nam qua một trường hợp điển hình- nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu thể hiện cụ thể trong các tác phẩm: Mèo đêm (1966), Lao vào lửa (1967), Chiều mênh mông (1968), Ngọn Pháo bông (1968), Thú Hoang (1968), Khung rêu (1969) Cho trận gió kinh thiên, Nhang tàn thắp khuya, Như thiên đường lạnh, Đêm tối bao la, Nắng chiều vàng

5 Phương pháp nghiên cứu

Để khóa luận được hoàn chỉnh, người viết sử dụng một số phương pháp

nghiên cứu cơ bản sau:

Về ý nghĩa thực tiễn, khóa luận không chỉ dừng lại ở việc khai thác tài năng độc đáo của nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ mà còn giúp khai thác hành trình của Văn học Nữ quyền Việt Nam Đồng thời, qua khóa luận này sẽ góp phần nhìn lại một cách khách quan những di sản văn học miền Nam, trong đó

có vấn đề nữ quyền trong văn học

7 Cấu trúc của khóa luận

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, phần chính văn của khóa luận được sắp xếp thành ba chương:

- Chương 1: Cơ sở lý thuyết trong nghiên cứu nữ quyền Nguyễn Thị Thụy Vũ

-Chương 2 : Vấn đề nữ quyền qua cái nhìn chủ thể nữ trong truyện ngắn Nguyễn Thị Thụy Vũ

-Chương 3: Cái nhìn trần thuật qua vấn đề nữ quyền trong truyện ngắn Nguyễn Thị Thụy Vũ

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Khái niệm Nữ quyền và quan điểm Nữ quyền trong văn hóa Đông - Tây

1.1.1 Khái niệm Nữ quyền

Trong suốt quá trình hình thành của lý thuyết Nữ quyền, khái niệm Nữ quyền đã được định nghĩa bởi nhiều nhà nghiên cứu Điều đó chứng tỏ mối quan tâm đối với vấn đề nữ quyền là rất lớn Để đưa ra một định nghĩa duy nhất cho lý thuyết Nữ quyền khá khó khăn vì có đến hơn 600 cách định nghĩa

khác nhau về Nữ quyền trên thế giới Do đó, cách hiểu về “lý thuyết Nữ quyền” rất phong phú và mang nhiều chiều kích khác nhau “Feminism” là từ

khóa được tìm kiếm rất nhiều trong những năm gần đây, nhất là khi những

phong trào đòi bình đẳng cho phụ nữ ngày càng được đẩy mạnh Feminism

được Hồ Khánh Vân nhắc đến trong bài viết “Phê bình văn học Nữ quyền” rất

cụ thể: “Khái niệm (Feminism, Women’s right) gắn liền với hoạt động chính trị và xã hội, sinh ra từ ý thức về sự bình đẳng trên phương diện giới Nói một cách khái quát, khái niệm này chỉ quyền lợi về chính trị và xã hội của người phụ nữ Thông qua những hoạt động đấu tranh chính trị và xã hội, giới nữ đòi lại những lợi ích chính đáng của mình để đạt đến sự bình đẳng với nam giới”

Từ khóa “Feminism” dịch theo từ điển của Oxford Dictionaries được hiểu là

“niềm tin và mục tiêu của phụ nữ về các quyền và cơ hội như nam giới; những cuộc đấu tranh đạt được mục tiêu này”

Mặc dù có nhiều cách tư duy khác nhau để hiểu về từ khóa lý thuyết Nữ quyền, nhưng tựu chung lại thì những định nghĩa ấy đều hướng tới giá trị chung nhất Đó là hệ thống các tư tưởng và hành động về vấn đề bất bình

đẳng giới cùng nỗ lực thay đổi những vấn đề xoay quanh sự bất bình đẳng ấy

để đạt được sự bình đẳng về giới Lý thuyết Nữ quyền diễn ra góp phần đấu tranh cho sự công bằng xã hội Do đó, nó nhanh chóng phát triển và có ảnh hưởng rộng lớn

Cùng nhịp phát triển của ba làn sóng Nữ quyền trong quá trình di chuyển đến tương lai thì Nữ quyền đã có đóng góp lớn về mặt bình đẳng xã hội Phong trào Nữ quyền khẳng định tầm quan trọng và sự rộng lớn với

nhiều lý thuyết khác nhau Những lý thuyết Nữ quyền nổi bật cần phải kể đến

đó là: Lý thuyết Nữ quyền Tự do, lý thuyết Nữ quyền Macxit, lý thuyết Nữ quyền Cấp tiến, lý thuyết Nữ quyền Hậu hiện đại, lý thuyết Nữ quyền Hiện sinh… Để hiểu rõ hơn về sự phong phú được gây dựng nên bởi nhiều lý thuyết Nữ quyền khác nhau trên thế giới thì chúng ta cần nắm được sơ lược

một vài lý thuyết Nữ quyền Quyển Triết học Nữ quyền, Lý thuyết triết học về công bằng xã hội cho Phụ nữ của Nguyễn Thị Nga đã nêu rất rõ những điểm

cơ bản của hệ thống lý thuyết Nữ quyền

Đầu tiên là lý thuyết Nữ quyền tự do, lý thuyết này được hình thành từ thế kỉ XVIII, chủ yếu tập trung đấu tranh bình đẳng về mặt giáo dục, sau đó tiếp tục đấu tranh về mặt kinh tế và quyền công dân chính đáng cho phụ nữ Cho đến thế kỉ XX, lý thuyết này lại mở rộng hơn phạm vi đấu tranh trên các mặt luật pháp, xã hội… Lý thuyết Nữ quyền Tự do được đánh dấu với tác

phẩm A Vindication of the Rights of Woman của Mary Wollstonecraft và hai tác phẩm: The Feminine Mystique, The second Stage của Betty Friedan

Những đóng góp hiện hữu của lý thuyết Nữ quyền Tự do về mặt nào đó đã đem đến sự tích cực cho phong trào Nữ quyền nhưng vẫn chưa thay đổi triệt

để quan điểm giới để tiến tới bình đẳng

Lý thuyết Nữ quyền Macxit cũng có những điểm tương đồng với lý thuyết Nữ quyền Tự do Lý thuyết này hưởng ứng quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen Xuất phát từ đất nước Canada - một nơi sớm đấu tranh cho bình đằng xã hội, lý thuyết này nhấn mạnh sự bất bình đẳng về giai cấp, nhấn mạnh của cải vật chất ảnh hưởng lớn đến bất bình đẳng về giới Lý thuyết Nữ quyền Macxit cho thấy phụ nữ trở thành nô lệ ngay cả trong chính gia đình của mình và xã hội Đồng thời đặt ra quan niệm sự bình đẳng mà người phụ

nữ có được trong gia đình Vô sản lớn hơn trong gia đình Tư sản Lý thuyết này cũng có những mặt hạn chế nhất định, nhưng sự tác động mạnh mẽ của lý thuyết Nữ quyền Macxit là không thể phủ nhận khi lý thuyết này mở ra hướng nhìn cho phụ nữ trên toàn thế giới, dù họ thuộc giai cấp nào đi chăng nữa Lý thuyết Nữ quyền Macxit chỉ ra được những gánh nặng mà phụ nữ phải gánh chịu không chỉ từ bất bình đẳng giai cấp mà còn hứng chịu sự áp bức từ chế độ nam quyền trong gia đình và ngoài xã hội

Bên cạnh hai lý thuyết trên thì lý thuyết Nữ quyền Cấp tiến cũng có nhiều đóng góp mạnh mẽ cho sự bình đẳng giới Từ việc chế độ nam quyền lấn át làm phá hủy sự bình đẳng về giới thì lý thuyết Nữ quyền Cấp tiến kêu gọi xóa bỏ chế độ nam quyền một cách triệt để, giúp nữ giới tìm lại vị trí xứng đáng của mình Họ đặc biệt chú trọng đến vấn đề sinh học và xã hội của phụ nữ Vì chế độ nam quyền đã dựa vào hai yếu tố lớn này đề thống trị giới

nữ nên các nhà nữ quyền cấp tiến khuyến khích việc phụ nữ thoát khỏi sự bó buộc tình dục với nam giới và tạo ra sự riêng biệt trong tính dục của bản thân giới nữ Lý thuyết Nữ quyền Hiện sinh cũng góp mặt vào hành trình đấu tranh cho sự bình đẳng giới với gương mặt nổi tiếng là S.D.Beauvoir Nhà nữ quyền người Pháp nhấn mạnh việc xóa bỏ những định kiến về huyền thoại giới nữ để tiến hành một cuộc cách mạng triệt để Phụ nữ là người tự nắm trong tay số phận của mình vì thế tự bản thân họ phải tìm lối thoát cho mình chứ không cần phải trông chờ một thế lực giải phóng nào khác ở bên ngoài Dựa vào lí thuyết Hiện sinh, các nhà nữ quyền Hiện sinh khẳng định mạnh mẽ vai trò, vị trí của người phụ nữ trong xã hội và khẳng định sự tự do của phụ

nữ không lệ thuộc vào nam giới

Tiếp theo, chúng ta phải nhắc đến lý thuyết nữ quyền Hậu hiện đại Xuất hiện từ những năm 80 của thế kỉ XX, lý thuyết này phát triển mạnh tại khu vực Bắc Mỹ với những cái tên nổi tiếng: Alice Walker, Grace Paley, Toni Morrison… Các nhà nữ quyền Hậu hiện đại phủ nhận sự diễn giải theo hướng bản thể luận và tự nhiên Thậm chí, họ ủng hộ sự khác biệt trong giới nữ Họ tiến tới kêu gọi phụ nữ giải phóng cho chính mình, đem lại sự tự do trong tư tưởng của nữ giới và thoát khỏi những tư tưởng bóc lột của nam quyền Họ yêu cầu xem xét lại phạm trù về giới - một trong những nguyên nhân gây mất bình đẳng giới Lý thuyết Nữ quyền Hậu hiện đại vạch trần những nền văn hóa đậm sắc thái nam quyền, từ đó vạch ra con đường giải phóng tư tưởng khỏi sự áp bức của nam quyền

Ngoài những lý thuyết Nữ quyền nêu trên còn có lý thuyết Nữ quyền Phân tâm học, lý thuyết Nữ quyền Chủ nghĩa Xã hội, lý thuyết Nữ quyền Da đen… Hành trình đấu tranh cho sự bình đẳng giới của phong trào Nữ quyền mang nhiều sắc thái thú vị từ những lý thuyết Nữ quyền khác nhau Tuy mỗi

lý thuyết Nữ quyền có những điểm khác biệt nhất định nhưng mục đích cuối

cùng của phong trào này nhìn chung vẫn hướng đến sự bình đẳng giới và tìm lại giá trị cho người phụ nữ trong các mặt của đời sống và xã hội Khái niệm

Nữ quyền đi một đoạn đường khá dài, được định nghĩa trên nhiều loại ngôn ngữ, nhiều cách nhìn khác nhau như thế đã cho thấy tầm ảnh hưởng rộng lớn của nó

Nhìn lại chặng đượng phát triển của cuộc đấu tranh nữ quyền, Trần Hàn Giang trong bài viết “Lịch sử tư tưởng Nữ quyền” đã nhắc đến việc

“Nhiều tài liệu cho thấy vấn đề Nữ Quyền bắt đầu được đề cập vào thế kỉ XV,

trong công trình khoa học của một phụ nữ Pháp là Christine de Pisan” Tuy

nhiên, đây mới chỉ là một sự “manh nha” nên chưa đủ sức để khuấy đảo thành một phong trào rộng lớn Mặc dù mãi cho đến thế kỉ XVII thì vấn đề Nữ Quyền mới được đẩy mạnh nhưng có thể nói vấn đề Nữ Quyền dần dần đạt đến độ chín mùi cả về lý thuyết lẫn phương hướng thực hiện Ngày nay, lý thuyết Nữ quyền luôn nỗ lực tìm kiếm những giải pháp phù hợp trong cả cách sáng tác và phê bình để tích cực chạy đua cho sự bình đẳng mà nữ giới đã bị tước đi Những hành động nỗ lực này rất đáng ghi nhận và hứa hẹn một sự thành công cho một quá trình đấu tranh lâu dài

1.1.2 Quan điểm Nữ quyền trong văn hóa Đông - Tây

Trước khi nói đến sự khác nhau trong quan điểm Nữ quyền Đông - Tây, chúng ta phải thừa nhận rằng có mẫu số chung cho quan niệm về giới nữ trên thế giới Từ thuở xa xưa, loài người đã phải ghi nhận vai trò của người phụ nữ trong xã hội qua chế độ mẫu hệ Sau khi chế độ mẫu hệ bị lật đổ, chế độ nam quyền lên cai trị thì giới nữ đã chịu rất nhiều áp bức ở nhiều khía cạnh khác nhau trong đời sống xã hội Nếu Khổng Tử cho rằng nữ nhi là loại tiểu nhi khó dạy bảo, thì Aristole cũng cho rằng nữ giới thấp kém hơn nam giới Phụ nữ trong quan niệm của các tôn giáo khác nhau, của những nền văn hóa khác nhau hầu như được xem là mầm mống của tội lỗi Eva chính là ngọn nguồn của sự cám dỗ khi thành công thuyết phục Adam ăn trái cấm ở vườn Địa đàng trong

Kinh thánh Ở Thần thoại Hi lạp, Poseidon đã xâm hại Medusa nhưng nữ thần

Athena lại tức giận và biến Medusa với một mái tóc đầy rắn và trở thành quỷ

dữ khi vì dụ dỗ Poseidon Như vậy, chẳng phải người đàn ông cũng mắc sai

lầm nhưng chỉ có phụ nữ trở thành mầm mống của tội lỗi và chịu phạt đấy sao

? Đây cũng là một thành kiến nghiêm trọng dẫn đến sự bất bình đẳng về giới

Phong trào Nữ quyền cho thấy các mặt đa dạng của một phong trào rộng lớn Mặc dù cùng chung một mục đích là đấu tranh cho bình đẳng nam

nữ nhưng cách tiến hành, mức độ, giải pháp và quan điểm của các lý thuyết

Nữ quyền ở những vùng địa lí, văn hóa khác nhau lại có những nét riêng Nhiều nhà nghiên cứu lại đồng nhất hoặc đưa một lý thuyết Nữ quyền nào đó

để áp vào tìm hiểu một cách cứng nhắc thì việc nghiên cứu không mang lại hiệu quả Bởi xét một cách khách quan thì chúng ta phải nhìn thấy được những góc độ khác nhau của sự áp bức mà chế độ nam quyền đã đặt ra Hơn nữa, chúng ta phải nhìn nhận những nguyên nhân khác nhau dẫn đến sự bất bình đẳng giới ở những khu vực khác nhau trên thế giới để có hướng giải quyết, đấu tranh phù hợp Chỉ có như vậy thì con đường đấu tranh Nữ quyền mới đi đúng hướng, phát triển mạnh mẽ và giành được thắng lợi trên toàn cầu Mặt khác, chúng ta cũng phải công nhận mỗi giá trị mà hệ thống các lý thuyết

Nữ quyền, các cuộc đấu tranh Nữ quyền diễn ra trên thế giới mang lại

Lý thuyết Nữ quyền Hậu hiện đại ảnh hưởng đến suy nghĩ mở về phong trào Nữ quyền Họ nhấn mạnh việc đề cao sự khác biệt giữa những người phụ nữ khác nhau Bởi vì, chính phụ nữ cũng có những cách cảm nhận khác nhau tùy thuộc vào văn hóa hay giai cấp của họ Do đó, chúng ta phải tôn trọng sự phong phú của giới nữ trên toàn cầu để tìm kiếm con đường phù hợp, giúp họ giải phóng khỏi tư tưởng áp bức mà họ gánh chịu từ nền văn hóa, giai cấp và rất nhiều yếu tố khác Văn hóa phương Đông và phương Tây vốn đã có nhiều điểm khác nhau, đặc biệt văn hóa phương Đông vẫn còn nhiều bí ẩn chưa giải đáp Do

đó, vấn đề Nữ quyền ở phương Đông và Phương Tây cũng có những điểm khác nhau, dù mục đích chung của phong trào Nữ quyền đều hướng về sự bình đẳng giới tính và đòi quyền tự do cho giới nữ

Có thể nói, một trong những sự khác nhau của việc đấu tranh Nữ quyền

ở phương Đông và phương Tây là vấn đề chính trị Bằng chứng là số lượng

nữ giới gia nhập vào vấn đề chính trị ở phương Tây khá lớn trong khi đó ở phương Đông ít hơn nhiều Theo dõi tình hình thế giới, chúng ta phải thừa nhận nỗ lực của phụ nữ phương Tây khi họ dẫn đầu sự thúc đẩy học vấn và

tích cực gia nhập vào các vấn đề xã hội Sự khác biệt này cũng dễ hiểu vì từ nhỏ, trẻ em gái ở các nước lớn như: Mĩ, Canada, Phần Lan, Thụy Điển, Anh, Pháp… được giáo dục hướng đến việc tự lập, trở thành người họ muốn và đặc biệt có thể thực hiện những việc mà nam giới làm được Thụy Điển là nước công nhận quyền bỏ phiếu của phụ nữ từ năm 1921 - cột mốc thời gian khá sớm Luật pháp đặt ra để bảo vệ phụ nữ ở các nước Phương Tây cũng ngày càng đảm bảo và phát triển Ở Mĩ, phụ nữ chỉ đứng sau trẻ em trong quyền được bảo vệ, còn đàn ông thì đứng sau trẻ em, phụ nữ và chó Hình phạt dành cho tội xâm hại tình dục đối với nữ giới là rất nặng Nữ giới các nước Phương Tây tích cực tham gia chính trị và các hoạt động xã hội để tự khẳng định giá trị của bản thân mình từ sớm và quyết liệt Trong khi đó, việc chạy đua trong con đường chính trị của nữ giới Phương Đông lại chậm hơn và diễn ra với số lượng thấp Từ nhỏ, phụ nữ phương Đông được nghe bên tai lời thì thầm “đời con gái chuyện quan trọng là lấy được một người chồng tốt, trở thành một người vợ ngoan” Hay “con gái học cao khó lấy chồng”, “đàn bà giữ chuyện bếp núc, chuyện chính sự để đàn ông giải quyết”… Rất nhiều quan niệm lỗi thời vẫn luôn thường trực hàng ngày trong các gia đình mang tư tưởng gia trưởng Mặc dù chúng ta vẫn biết việc khéo léo trong chuyện bếp núc, chăm con, nội trợ là một nét đẹp của nữ giới Những quan niệm cũ này thật tai hại biết bao Phụ nữ Ả -rập Xê - út ngày nay khi muốn mở tài khoản riêng, tìm việc làm, kết hôn, ly hôn, thậm chí ngay cả vấn đề phẫu thuật muốn thực hiện cũng phải có sự đồng ý của nam giới mang quyền giám hộ cho họ Đứng trước Pháp luật, nữ giới chỉ được tính là “một nửa người”, tức pháp luật không ưu tiên cho phụ nữ Ở Ấn Độ, mỗi ngày đều xảy ra các vụ xâm hại tình dục nghiêm trọng nhưng chưa thể giải quyết

Ngoài ra, Người phương Tây thường có khả năng phân tích tốt, còn người phương Đông lại có khả năng khái quát cao Vì thế, người phụ nữ phương Tây thường nâng tầm cái tôi riêng không hòa lẫn vào bất kì ai Trong khi đó, phụ nữ phương Đông lại sống hài hòa với cộng đồng trong nền văn hóa nông nghiệp nên số lượng nữ giới phương Đông cá tính là không nhiều Thậm chí, họ nghĩ hi sinh là một nét đẹp của người phụ nữ Á Đông nên chịu nhẫn nhịn vì lợi ích chung của cộng đồng mà bỏ qua cái tôi riêng Phụ nữ Phương

Đông thường giỏi sức chịu đựng sẵn sàn tha thứ lỗi lầm của người đàn ông, cam chịu, nhẫn nhục để giữ mái ấm gia đình, tránh lời đàm tiếu của xã hội Còn phụ nữ phương Tây khi bị phản bội thường có thể tự độc lập li dị và sẵn sàng với hành trình của bà mẹ đơn thân Điều này ở phương Đông cũng có, nhưng

nó diễn ra yếu hơn rất nhiều Đa số phụ nữ phương Đông được giáo dục để phục tùng người chồng, chấp nhận hi sinh sự nghiệp để lùi về làm hậu thuẫn cho gia đình nên gặp phải cuộc hôn nhân tan vỡ họ dễ dàng đuối sức vì không

tự chủ về tài chính Mặc dù đây hoàn toàn không phải là sự khác biệt vì có những trường hợp tương tự giữa phương Đông và phương Tây, nhưng xét về

độ phổ biến thì rõ ràng người phụ nữ Phương Tây vẫn đang độc lập hơn người phụ nữ ở phương Đông

Ngoài ra, sự khác biệt rõ nét mà chúng ta nhận thấy còn nằm ở vấn đề xuất phát Giới nữ Phương Tây bắt đầu xây dựng lý thuyết Nữ quyền và các cuộc tiến hành đấu tranh cho nữ giới diễn ra rầm rộ, sớm hơn ở phương Đông Điều này được thể hiện rõ trong lịch sử hình thành lý thuyết Nữ quyền trên thế giới Trong bài viết “Lý thuyết nữ quyền hậu hiện đại”, Vũ Thị Minh Thắng đã nhắc đến cái nhìn nữ quyền giữa Đông và Tây như sau:

“Ở các nước phương Tây, công bằng xã hội tập trung vào vấn đề thu nhập, khả năng thăng tiến sự nghiệp, quyền tự do thiên hướng tình dục và đặc biệt là tiếp cận các nguồn phúc lợi xã hội Trong khi đó, ở nhiều quốc gia Nam Á, việc hoàn thiện hệ thống luật pháp và đảm bảo chăm sóc y tế cơ bản

lại là một trong những vấn đề có ý nghĩa quan trọng hàng đầu” [tr 132]

Việc nhìn nhận sự khác biệt này dựa trên hiện thực về các khía cạnh kinh tế, văn hóa, xã hội là rất xác đáng Đây cũng là một điều đáng ghi nhận giúp phong trào Nữ quyền ở phương Tây và phương Đông nhanh chóng tìm

ra những yếu tố quan trọng giúp cho việc đấu tranh Nữ quyền đạt được nhiều kết quả tốt hơn

Dựa trên những điểm khác nhau mà phong trào Nữ quyền, lý thuyết Nữ quyền và Văn học Nữ quyền của mỗi vùng văn hóa lại có cách đấu tranh riêng

để có con đường đi ngắn nhất, phù hợp nhất nhằm tiến đến sự công bằng về giới Tuy nhiên, những sự khác biệt không làm chia rẽ sự đoàn kết của phong

trào đấu tranh Nữ quyền trên toàn cầu mà vẫn có thể giúp kết nối nữ giới lại với nhau

1.2 Bối cảnh xã hội ảnh hưởng đến vấn đề Nữ quyền

1.2.1 Bối cảnh xã hội và ảnh hưởng vấn đề Nữ quyền trên thế giới

Cùng với sự ra đời của chế độ phụ quyền là sự thiết lập quyền thống trị

xã hội của người nam giới Điều đó đã có tác động không nhỏ đến mọi phương diện đời sống xã hội Minh chứng điển hình thể hiện rõ nét nhất trong đời sống tinh thần tình cảm của của sự bất bình đẳng này qua tôn giáo và văn hóa Một trong những tôn giáo có quan niệm rất hà khắc với người phụ nữ là Hồi giáo Những người đàn ông đạo Hồi luôn giữ vị trí tối thượng trong gia đình Nam giới sẽ nắm mọi quyền hành và có quyền quyết định thân phận của người phụ nữ, kể cả việc gả hoặc bán họ Nữ giới phải chịu cảnh đa thê, phục tùng chồng như một vị chúa và không có quyền tự quyết về số phận của mình Cho đến nay, những tập tục hà khắc và tàn nhẫn mà phụ nữ Hồi giáo phải gánh chịu vẫn còn tồn tại

Thiên chúa giáo đã lí giải về sự xuất hiện của đàn ông và đàn bà qua câu chuyện trong kinh thánh phần nào đã thể hiện sự bất bình đẳng Thiên Chúa tạo nên người phụ nữ từ chiếc xương sườn của người đàn ông được ghi

rất rõ trong Kinh thánh Nhiều giả thiết cho rằng người phụ nữ cũng chỉ được

tạo từ người đàn ông và đến sau người đàn ông nên vị thế phải thấp hơn, họ

dựa vào cớ đó để hạ thấp người phụ nữ Tuy nhiên, nếu đọc kĩ Kinh thánh thì

chúng ta thấy rằng ý nghĩa của câu chuyện khởi tạo người phụ nữ lại ngầm

khẳng định sự quan trọng của họ trong Kinh thánh Người đàn bà bị Chúa trách phạt, người đàn ông cũng như thế Sự lí giải người nữ trong Kinh thánh

có giá trị thấp hơn đàn ông vì được tạo nên từ xương sườn của đàn ông là không thỏa đáng Ngược lại, điều đó dường như lại nhấn mạnh thân phận của người đàn ông cũng như người đàn bà, phải trân trọng và không thể tách rời nhau Đa số chúng ta chỉ đọc một chi tiết mà bỏ qua nhiều chi tiết cũng như

cố tình hiểu theo một phía, kéo theo sự hiểu sai về ý nghĩa của người phụ nữ Còn Phật giáo lại khá trung lập khi nói đến người phụ nữ trong xã hội, tuy nhiên vẫn có những quan niệm ngầm coi phụ nữ là mầm mống của tội lỗi,

điều này có phần giống với Kitô giáo Những người tìm kiếm sự giải thoát nơi Đức Phật là giới nữ cũng phải chịu nhiều quy tắc hơn giới nam

Mặc dù, ba tôn giáo lớn được nêu trên tuy có những khía cạnh hạ thấp thân phận người phụ nữ nhưng cũng phần nào khẳng định sự cần thiết của người phụ nữ trong gia đình Kitô giáo xem đức mẹ Maria là hình mẫu của người mẹ chuẩn mực trong gia đình, rất nhiều người tìm đến mẹ Maria để cầu nguyện Phật giáo khẳng định vị trí của người mẹ trong gia đình là rất quan trọng Tôn giáo này luôn có những bài thuyết giảng về mẹ Các tín đồ Phật giáo cũng dành niềm tin nơi Phật bà Quan Âm và sốt sắng cầu nguyện Ngoài các tôn giáo lớn trên, còn có nhiều tôn giáo, tín ngưỡng tôn thờ các vị nữ thần như: Bà La Môn, Linh Sơn thánh mẫu, Nữ thần Mặt trời và các thánh mẫu khác nhau của mỗi vùng trên thế giới

Việt thiết lập chế độ phụ quyền và các thiết chế bảo vệ quyền của người đàn ông ra đời, đồng nghĩa với việc quyền của người phụ nữ bị xâm phạm nghiêm trọng Phụ nữ không được tự quyết vấn đề hôn nhân mà phụ thuộc vào người đàn ông có quyền trong gia đình Phụ nữ bị hạn chế đến trường để nâng tầm trí thức vì nam giới không muốn phụ nữ hơn họ Phải chăng phụ nữ ngu ngốc sẽ giúp sự cai trị, thống trị của nam giới diễn ra dễ dàng hơn? Cho đến thời điểm hiện tại, việc trẻ em dưới tuổi vị thành niên phải kết hôn vẫn diễn ra hằng ngày ở các nước Trung Đông và nhiều nơi khác Từ đầu Công nguyên kéo dài cho đến nay, nữ giới đã chịu rất nhiều thiệt thòi Vì vậy, phụ

nữ phải tự tìm con đường giải phóng tự do, bình đẳng cho chính mình

Quá trình bất bình đẳng này kéo dài, người phụ nữ buộc phải đấu tranh

để giành quyền lực trong sự bất bình đẳng ấy Từ quá trình đấu tranh âm thầm

tự phát trong bóng tối đến sự phản kháng tự vệ một cách tự giác dần dần được loang rộng Phụ nữ còn có xu hướng đấu tranh cho những người phụ nữ khác Một người cha sẽ sẵn sàng đấu tranh cho con gái của mình nếu đứa con ấy bị xâm hại v.v… Điều đáng quan tâm là trong cuộc đấu tranh ấy người phụ nữ không đơn độc lẻ bóng Những tiếng nói cổ vũ xuất phát từ những nam nhân làm cho cuộc đấu tranh ấy đã ngay lập tức xác lập sự quan tâm lớn hơn từ cộng đồng Số lượng tham gia đấu tranh cho nữ giới từ trước thế kỉ XVII rất thấp, đấu tranh chỉ mang tính chất cá nhân, nhỏ lẻ và rải rác Sự đấu tranh ấy

chỉ là những cơn bùng phát dữ dội của những cá nhân hoặc tập thể nhỏ mau chóng bị dập tắt vì thế lực của chế độ Nam quyền trên thế giới quá lớn Cộng hưởng với sự tác động của tôn giáo và văn hóa, chế độ Nam quyền đã từng bước phá vỡ sự bình đẳng về giới

Đánh dấu bước ngoặc to lớn của phong trào Nữ quyền là sự đấu tranh chia làm ba giai đoạn: Giai đoạn 1 từ thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XX, đây

là một khoảng thời gian đấu tranh tương đối dài, làm dấy lên tinh thần đấu tranh mạnh mẽ của giới nữ Nữ quyền được đốt cháy dữ dội nhất ở Pháp, với

sự tham gia của nhiều nhà nữ quyền Trong đó, bà Marie -Olympe de Rouges

là người có tầm ảnh hưởng lớn nhất cho giai đoạn đầu tiên Giai đoạn 2 không dài lắm nhưng đem lại nhiều chiều hướng tích cực cho đấu tranh nữ quyền

Từ giữa thế kỉ XX đến năm 1970, không chỉ ở Pháp mà các khu vực Bắc Mĩ, Tây Âu cũng đã tham gia đường đua đấu tranh quyết liệt cho phong trào Nữ quyền Giai đoạn này đánh dấu thời khắc quan trọng cho sự trở lại của nữ quyền khi mọi mặt đời sống đều được phơi bày để tìm lại sự tự do, bình đẳng

cho nữ giới Hai tổ chức Nữ quyền là Phong trào Giải phóng Phụ nữ ở Pháp

và Tổ chức Quốc gia vì Phụ nữ ở Mĩ đã cho thấy thành quả tích cực mà cuộc

đấu tranh nữ quyền đem lại Giai đoạn 3 từ năm 1980 đến nay càng đẩy mạnh phong trào Nữ quyền phát triển toàn diện Tuy nhiên, hiện tại có nhiều vấn đề nan giải trong đấu tranh nữ quyền vẫn chưa được tháo gỡ Những đóng góp to lớn của ba giai đoạn đấu tranh Nữ quyền đem lại nhiều tích cực, đồng thời cho thấy đấu tranh Nữ quyền là một cuộc đấu tranh không hề dễ dàng

Các cuộc đấu tranh Nữ quyền đã ảnh hưởng đến Triết học, Văn học, Văn hóa và rất nhiều ngành khoa học khác Văn học với sứ mạng “cải tạo xã hội” đã góp phần quan trọng trong cuộc đấu tranh bảo vệ nữ quyền Sự gia tăng số lượng tác phẩm viết về đề tài này là một minh chứng cụ thể rõ nét và hùng hồn nhất cho sự lớn mạnh của cuộc đấu tranh bênh vực người phụ nữ trong xã hội hiện đại Điều đó ở một chừng mực nào đó đã thể hiện một sự dịch chuyển quan trọng trong quan điểm của xã hội về vai trò và vị thế của người phụ nữ hiện nay Những giá trị mới được xác lập một cách đầy đủ và toàn vẹn hơn về người phụ nữ đã thực sự trở nên cần thiết hơn bao giờ hết

Khoảng trống bỏ ngỏ suốt một thời gian dài đã được bồi lấp ngày một dầy dặn hơn là minh chứng cho sự vận động xã hội theo diễn tiến bình quyền hai giới

1.2.2 Bối cảnh xã hội và sự phát triển tất yếu của văn học Nữ quyền Việt Nam

Cội rễ của nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa được hình thành từ nền nông nghiệp lúa nước Tính chất đặc thù trong sản xuất lúa nước đã sớm định hình vai trò quan trọng của người phụ nữ Điều này thể hiện rõ nét trong văn hóa tín ngưỡng dân gian cổ xưa Tập tục thờ mẫu ở Việt Nam chính là một biểu hiện rõ nét nhất cho tâm lí trọng phụ nữ của người Việt cổ từ thời hồng hoang của dân tộc Thực tế lịch sử cũng cho thấy, nhiều bậc nữ lưu hào kiệt là nữ nhân đã có đóng góp to lớn với lịch sử dân tộc từ rất sớm như tấm gương của “hai thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa Mê Linh” là Trưng Trắc, Trưng Nhị v.v

Tư duy “trọng cái” được thể hiện rõ nét trong tâm thức người Việt qua việc sử dụng lời ăn tiếng nói hàng này Tất cả những vật dụng gắn liền với

“cái” đều mang hàm nghĩa về sự to lớn vĩ đại Thậm chí tâm thức ấy còn thể hiện rõ nét qua việc sử dụng “cái hóa” dành cho những danh từ trừu tượng đến cụ thể là một nét văn hóa rất riêng của người Việt thể hiện sự tôn trọng phụ nữ Hay thậm chí, cuộc sống thường ngày của con người Việt Nam, người dân luôn tìm đến nguồn sức mạnh siêu nhiên mang hình hài của giới nữ như “mẹ thiên nhiên”, “bà chúa đất”, « bà mẹ Việt Nam anh hùng » …Trong khi đó, đời sống sản xuất nông nghiệp của người dân Việt Nam lại dựa chủ yếu vào thiên nhiên Vì vậy, việc thờ “Mẫu” với ý nghĩa người mẹ siêu nhiên với sứ mệnh chở che là một việc được đánh giá vô cùng thiêng liêng Người

Việt Nam còn thờ các thánh mẫu để bày tỏ lòng thành kính Trong sách Triết học Nữ quyền, Lý thuyết Triết học về công bằng xã hội cho Phụ nữ của

Nguyễn Thị Nga có nhắc đến tấm lòng thành dành cho tục thờ Mẫu:

“Thờ các thánh mẫu được xem như một chỗ dựa tinh thần của người Việt Nam, thường mang đậm màu sắc tín ngưỡng của các vùng thuần nông nghiệp Việc thờ các nữ thần nông nghiệp như bà Dâu (chùa Dâu), bà Đậu (chùa Bà Đậu), đến các nghi lễ thờ cúng Mẹ Lúa của nhiều dân tộc ở Việt

Nam đã phản ánh vai trò quan trọng của người phụ nữ trong nghề nông từ thời cổ đại và xuyên suốt quá trình lịch sử cho đến nay” [tr 139]

Tuy nhiên, qúa trình Bắc Thuộc kéo dài cũng khiến cho người phụ nữ Việt Nam phải chịu nhiều áp bức thiệt thòi do ảnh hưởng của Nho giáo Khổng Tử khi nói đến nữ giới thì lại cho rằng họ khó dạy bảo và so sánh với

tiểu nhân: “Duy nữ tử dữ tiểu nhân vi nán dưỡng dã, cận chi tắc bất tốn, viễn chi tắc oán” Phụ nữ trong quan niệm của người đứng đầu Nho giáo bị là một

kẻ tiểu nhân thì thử hỏi hơn ngàn năm văn hóa Việt nam ảnh hưởng từ Nho giáo còn siết chặt đời sống của nữ giới như thế nào? Nho giáo không chấp nhận người phụ nữ tái giá nhưng lại cho phép người đàn ông trong gia đình được có “năm thê, bảy thiếp” Nữ giới trong xã hội Phong kiến không được đến trường mà chủ yếu lấy chồng từ rất sớm, sau đó phải nuôi chồng ăn học Thời kì Phong kiến kéo dài càng làm cho thân phận của người phụ nữ trong

xã hội ngày một bị hạ thấp Từ nền văn học Dân gian phong phú cho đến nền văn học Trung đại, Hiện đại Việt Nam, hình tượng người phụ nữ luôn được

nhắc đến với thân phận lênh đênh

Hàng loạt các câu ca dao về “thân em” được ra đời để cho thấy số phận bấp bênh của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam:

“Thân em như tấm lụa đào Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai”

trong Truyện Kiều nhắc đến những tác động xã hội và nội tâm của Thúy Kiều

ảnh hưởng đến chính nhân vật cùng những nỗi truân chuyên mà một cô gái tài hoa phải nhận lấy phận “bạc mệnh” Thân phận ấy qua cái nhìn của Nguyễn

Du là một nỗi xót xa, thương cảm của một bậc quân tử Thân phận nữ giới không được gặp gỡ nhiều trong nền Văn học Trung đại nhưng mỗi lần xuất hiện là một lần vĩnh viễn được lưu lại Thân phận bạc bẽo ấy đâu chỉ dừng lại

dưới con mắt của Nguyễn Du mà con day dứt trong ánh nhìn thời đại của Hồ Xuân Hương Hồ Xuân Hương trao cho nữ giới thời kì Phong kiến một đặc ân mới trong dòng thanh âm lên án trực tiếp lề thói gia trưởng của chế độ Nam quyền Tú Xương còn tự dằn vặt bản thân khi để gánh nợ cuộc đời mình và đàn con cho bà Tú Ông vừa ngầm ca ngợi vẻ đẹp của bà Tú vừa lên tiếng kêu than cho thân phận của phụ nữ xã hội Phong Kiến Như vậy, vấn đề bất bình đẳng của nữ giới đã được đề cập từ rất sớm trong Văn học Dân gian, Văn học

Trung đại Việt Nam

Như vậy, Văn học Nữ quyền Việt Nam là sự xuất hiện tất yếu vào thế kỉ XX Cùng những uẩn ức, dồn nén lâu dài của nữ giới Việt Nam kết hợp với sự thúc đẩy phát triển văn học Nữ quyền trên thế giới mà Văn học Nữ quyền ở Việt Nam đã tạo nên chỗ đứng riêng và sắc thái riêng từ thế kỉ XX cho đến nay

1.3 Nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ và vấn đề Nữ quyền trong Văn học Việt Nam

1.3.1 Văn học Nữ quyền và ảnh hưởng sáng tác của Nguyễn Thị Thụy Vũ

Như đã nói đến ở phần trước, những yếu tố về mặt xã hội của nữ giới từ

xa xưa đã được Văn học Việt Nam nhắc đến nhưng chỉ dừng lại ở vấn đề “hình tượng người phụ nữ”, ở “yếu tố nữ” chứ chưa thể đẩy lên thành một trào lưu trong văn học Sau sự di chuyển mạnh mẽ của làn sóng Nữ quyền trên thế giới, Việt Nam cũng có những ảnh hưởng nhất định Thế kỉ XX diễn ra với nhiều biến động về tình hình chính trị, xã hội ở Việt Nam Văn học cũng có những bước chuyển mình đáng ghi nhận, trong đó, sự xoay mình đáng chú ý là Văn

học Nữ quyền Cũng như tình trạng chung trên thế giới, việc định nghĩa “Văn học Nữ quyền” ở Việt Nam có nhiều cách khác nhau nhưng vẫn còn nhiều

tranh cãi Vậy, trên tinh thần sôi nổi như thế, người viết ưu tiên định nghĩa cách hiểu Nữ quyền trong văn học một cách khách quan theo hướng Khoa học Văn

học ở công trình nghiên cứu của mình Có thể nói, Văn học Nữ quyền là những tác phẩm văn học, những công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề bình đẳng giới và những tư tưởng nổ lực đấu tranh cho sự bình đẳng giới Không

chỉ giới nữ sáng tác về vấn đề của nữ giới mới được gọi là Văn học Nữ quyền,

mà ngay khi người sáng tác là nam giới hoặc viết về nam giới nhưng trong đó

có yếu tố đấu tranh cho Nữ quyền cũng được xem là Văn học Nữ quyền Nói như thế là vì hiện nay còn nhiều nguồn tranh luận khác nhau về dòng văn học này Nhiều ý kiến cho rằng nếu định nghĩa Văn học Nữ quyền quá hẹp thì sẽ tạo nên cảm giác phân biệt về giới Tuy nhiên, dựa trên chiều dài lịch sử nhân loại với vô vàn những thiệt thòi nghiêng về giới nữ thì người nghiên cứu cho rằng việc xuất hiện tên gọi “Văn học Nữ quyền” là thỏa đáng và tất yếu Do đó, người nghiên cứu đặc biệt nhấn mạnh đến việc định nghĩa văn học Nữ quyền trên tinh thần “bình đẳng giới”

Có ý kiến cho rằng, Văn học Nữ quyền xuất hiện từ thời kì văn học Trung Đại với các sáng tác của Bà huyện Thanh Quan, Đoàn Thị Điểm, Hồ Xuân Hương… Nhưng điều đó không đúng vì xét về mặt số lượng vẫn rất ít

và chưa có hệ thống lý thuyết về Văn học Nữ quyền Phan Khôi nhắc đến quá trình hình thành của Văn học Nữ quyền Việt Nam trong bài viết “Về văn học của phụ nữ Việt Nam” in trên tờ báo Phụ nữ Tân văn năm 1929 như sau:

“Nếu vậy thì chị em ta phải thú thiệt rằng nền văn học của nữ giới ta, từ xưa đến nay, chưa hề có bao giờ Có chăng là từ ngày nay Ngày chị em chúng ta phải lập riêng một nền văn học cho chị em chúng ta” Nhận định này cũng

phần nào giúp định hướng cái nhìn khách quan về vấn đề Văn học Nữ quyền

ở nước ta Đầu thế kỉ XX, Văn học Nữ quyền bắt đầu manh nha và phát triển với số lượng tác phẩm lớn và các công trình nghiên cứu ngày một gia tăng Đến giai đoạn thế kỉ XX thì Văn học Nữ quyền ở Việt Nam đã đủ cơ sở để hình thành và phát triển rõ nét Cho đến nay, Văn học Nữ quyền vẫn có sức nóng và ngày càng được quan tâm nghiên cứu nhiều hơn

Văn học Nữ quyền Việt Nam có sự góp mặt với các tên tuổi lớn như: Nguyễn Thị Thụy Vũ, Lê Vân, Nguyễn Ngọc Tư, Dương Thụy, Di Li, Phan Hồn Nhiên, Đỗ Bích Thúy Họ đều cất lên tiếng nói bình đẳng cho nữ giới bằng cách này hay cách khác Ngoài sự góp mặt của các nhà văn nữ thì Văn học Nữ quyền còn có sự đóng góp của các nhà văn Nam nhằm đấu tranh ủng

hộ nữ giới như: Nguyễn Huy Thiệp, Sương Nguyệt Minh, Quang Thiều… Những tác giả này đều mang tư tưởng mới khi ý thức việc đấu tranh cho bình đẳng giới và sự đóng góp của rất nhiều nhà văn khác nữa trong nền Văn học

Việt Nam đang được nghiên cứu và tìm hiểu làm cho Văn học Nữ Quyền Việt Nam ngày càng phát triển

Trong một bài phỏng vấn “Về nữ văn sỹ miền Nam Nguyễn Thị Thụy

Vũ” của An Nam, đọc giả đã hỏi: “Vậy bà có quan tâm đến nữ quyền không,

ở thời điểm đó? Nhà văn Thụy Vũ đã đáp lại: “Tui ít biết về cái đó Nhưng nếu có nữ quyền trong truyện tui thì đó là viết một cách tự nhiên” Thụy Vũ

thừa nhận bản thân không chủ ý viết về vấn đề nữ quyền nhưng có thể thấy những tác phẩm của Thụy Vũ đều có thể khai thác dựa trên vấn đề nữ quyền Hơn nữa, để tôn trọng giá trị riêng của văn bản thì khi tách văn bản ra khỏi đời sống của tác giả chúng ta vẫn hoàn toàn có thể tiếp cận văn bản dựa trên nhiều khía cạnh nội dung Do đó, khảo sát các sáng tác của Nguyễn Thị Thụy

Vũ, chúng ta rõ ràng vẫn nhận thấy sự dồi dào về vấn đề nữ quyền được nói đến trong các tác phẩm để tiến hành nghiên cứu Hơn nữa, vấn đề nữ quyền vốn ẩn sâu trong vô thức của giới nữ Nguyễn Thị Thụy Vũ lại sống trong hoàn cảnh trước hòa bình ở miền Nam và tỉnh lẻ đồng bằng sông Cửu Long đầy ngột ngạt trước 1975 nên đấu tranh cho nữ giới một cách tự nhiên là điều không thể tránh khỏi

Đầu tiên, Thụy Vũ sống trong gia đình truyền thống ở vùng đất Nam

Bộ, nơi số phận của giới nữ vẫn chịu nhiều chi phối bởi những quan niệm cũ trong xã hội Các tác phẩm của Thụy Vũ hầu hết bộc lộ được những quan

niệm ấy Chẳng hạn như nhân vật bà Phủ trong Khung rêu phải chịu đựng sự

ngoại tình của chồng để giữ gìn thể diện của gia đình Sức chịu đựng của người phụ nữ Nam Bộ trong bản lĩnh giữ gìn thanh danh của gia đình là vô cùng lớn, nhưng mặt trái của nó cũng khiến cho người phụ nữ phải chịu thiệt thòi trong khi tội lỗi lại do người đàn ông gây ra Khi ông Phủ mất, bà Phủ gói ghém chuyện gia đình tan nát, bỏ qua việc ông Phủ ngoại tình để lo ma

chay cho ông chu đáo: “Dầu sao đi nữa, giấy rách mình cũng phải giữ lấy lề Trước hết cho linh hồn ổng yên vui, sau nữa, bà con chòm xóm không biết được sự suy sụp của gia đình mình” Tin chắc rằng, sự tham lam của chế độ

phụ quyền trong xã hội Nam Bộ trước 1975 đã đem đến sự sát thương cực lớn cho nữ giới Đặc biệt, chúng ta cũng biết rằng Thụy Vũ cũng có hoàn cảnh

tương tự khi ông nội của nhà văn cũng là người có nhiều vợ lẽ như lời nhà văn đã kể lại

Ngoài ra, Thụy Vũ còn nhắc đến sự nổi dậy trong tư tưởng của nữ giới,

sự bứt phá muốn chinh phục tri thức của nữ giới Đây là một sự đấu tranh tư tưởng hết sức nhân văn Không ít lần, thụy Vũ để các nhân vật nữ trong tác

phẩm của mình khao khát được đi học trong Khung rêu: “Ngần ấy tuổi, đáng

lẽ Ngự phải được đi học như bọn trẻ hàng xóm, chớ đâu sớm biến thành kẻ lãnh những bổn phận nặng còn hơn đội đất, giết lần hồi tuổi thơ ấu” [tr 25] Hay ở Nhang tàn thắp khuya: “Cô Ba Ngoạn đòi thi vào trường Sư Phạm để

có nghề nghiệp với người ta Vậy mà cậu Đốc phủ sứ lại cản đản, sợ người ta đàm tiếu là nhà cửa suy vi mới để con cháu đi dạy học với số lương ba cọc ba đồng” [tr 93] Thụy Vũ còn khắc sâu khát vọng tự do yêu đương của các nhân

vật nữ trong hầu hết các tác phẩm của mình Điều này cho thấy việc đấu tranh cho quyền tự do tình cảm trong xã hội trước 1975 cần thiết và nhân vật nữ trong tác phẩm Thụy Vũ cũng rất bức phá Không ít lần các nhân vật nữ phải chìm xuống vì đã “lên đò”, phải chịu chi phối bởi chế độ nam quyền trong gia

đình lẫn ngoài xã hội ở tác phẩm Khung rêu và Thú hoang: “Con gái có chồng chỉ vui được ba tháng đầu, rồi buồn ba năm, rồi khổ một đời” Điều đó còn bắt gặp ở Nhang tàn thắp khuya: “Nhưng thật ra, ai biết được cuộc hôn nhân sẽ ra sao? Cầm bằng cứ coi như là cuộc xổ số, hoặc như là xăm xin ở đền chùa” [tr 210] Thụy Vũ sống trong xã hội đang oằn mình đổi mới, nữ

giới cũng chật vật để thay đổi nhưng lại vướng phải sự ngăn cản quá lớn bởi chế độ phụ quyền đã ăn sâu vào tiềm thức của con người Tuy nhiên, qua sự đấu tranh cho việc tự chủ trong nghề nghiệp của các nhân vật nữ trong sáng tác của mình Thụy Vũ cho thấy cái nhìn mới mẻ, xứng đáng mà giới nữ cần phải có Hơn nữa, nhân vật trong truyện giống như hình ảnh của Thụy Vũ trong đó, khi Thụy Vũ cũng tham gia viết báo từ rất sớm và cũng vấp phải cái

nhìn khó chịu từ phía xã hội “Làm thân con gái mà đảm đương công việc của đàn ông, phải uống thuốc liều họa may mới làm được Mợ nghĩ coi, việc viết nhựt trình đâu phải là việc của đàn bà?” [Nhang tàn thắp khuya, tr 217] Lời

nói của nhân vật trong truyện như vạch rõ giới hạn của nữ giới là phải tòng phu chứ không thể tìm kiếm địa vị ngoài xã hội bằng việc viết văn Nhưng

Thụy Vũ đã phản kháng lại điều đó qua nhân vật nữ tân tiến - cô Ba Ngoạn

trong Nhang tàn thắp khuya

Thụy Vũ còn am hiểu những quan niệm cũ kĩ trói buộc cuộc đời của người phụ nữ, bằng chứng là Thụy Vũ thể hiện điều đó rất rõ qua hình tượng

cô gái nết na nhưng bị lời đồn của hàng xóm nên họ không thể lấy chồng

trong Thú hoang: “Họ nổi tiếng vừa khéo léo vừa nết na, nhưng những đức tính của họ cũng bị một vài kẻ xấu miệng tìm cách làm giảm bớt đi… Các cô gái yêu người nào là chết người nấy Số họ là số sát phu Tiếng dữ đồn xa Vì kiêng cử nên không ai dại dột đem con trai mình nhào vô chỗ chết” [tr 261]

Như vậy, chẳng phải những định kiến trong xã hội phụ quyền đã khiến cho giới nữ phải lao đao lận đận, thậm chí có khi còn đánh đổi bằng cả sự cô độc suốt đời đó sao? Đâu chỉ mỗi chế độ nam quyền đè nặng lên thân phận giới

nữ mà chính nữ giới cũng tạo nên những rào cản về mặt định kiến cho nhau Bởi vì, thiệt thòi trong xã hội nam quyền đã tìm đến nữ giới quá lâu, để rồi nữ giới cũng tự làm chính người cùng giới phải rơi vào tình huống bị xã hội nhấn chìm Điều đó càng tạo điều kiện cho chế độ nam quyền tung hoành trên sự bất bình đẳng mà nữ giới phải gánh chịu

Viết về những cô gái làm nghề ăn sương, Thụy Vũ đã trải lòng khi trò chuyện cùng chúng tôi, nhà văn kể về một cô gái làm nghề ăn sương nhưng lại giữ khư khư chiếc áo khoác rách Nhà văn hỏi ra thì mới biết đó là món quà của mối tình đầu ở dưới quê gửi tặng Thụy Vũ chốt lại một nhận xét:

“Những cô gái đó cũng rất có tình người” Nói đến một đề tài nhạy cảm, về

vấn đề nhạy cảm trong xã hội và những cô gái dưới đáy xã hội nhưng Thụy

Vũ không hề có một chút khinh miệt trong giọng văn của mình mà lại dùng một giọng văn rất bình đẳng Những câu chuyện về nghề ăn sương được viết dựa trên hiện thực cuộc sống của Thụy Vũ khi nhà văn làm nghề dạy tiếng anh cho các cô gái làm trong những quán Bar ở Sài gòn giai đoạn trước 1975

Vì vậy, những điều mà Thụy Vũ thể hiện rong tác phẩm cũng phải đến gần 70% là sự thật như lời khẳng định của tác giả Rõ ràng, từ những yếu tố trên chúng ta có thể thấy mặc dù không khẳng định sáng tác về vấn đề nữ quyền nhưng những vấn đề về nữ quyền lại gắn với đời sống và tư tưởng của Thụy

Vũ từ đời sống đến vô thức trong tâm hồn tác giả Chính văn hóa làng quê Nam Bộ và hoàn cảnh đặc biệt của mảnh đất Sài Gòn những năm tháng nhà văn sinh sống đã tạo nên một chất văn rất riêng của Nguyễn Thị Thụy Vũ Mặc dù số lượng sáng tác của Thụy Vũ không quá nhiều vì bị tịch thu và một phần do nhà văn đốt đi nhưng người đọc dễ dàng theo dõi đời sống của biết bao cô gái vùng đất Nam Bộ giữa thế kỉ XX chỉ với chục tác phẩm vừa được xuất bản lại Thụy Vũ còn gửi gắm biết bao đấu tranh nội tâm và đấu tranh xã hội công khai của nữ giới giai đoạn ấy một cách phức tạp Như vậy, ảnh hưởng của phong trào Nữ quyền trên thế giới, tình hình xã hội cụ thể của vùng đất Nam Bộ đã ảnh hưởng đến sáng tác về vấn đề nữ của Thụy Vũ Điều này giúp nền Văn học Nữ quyền Việt Nam có một nhà văn nữ rất bạo dạn, thú

vị, vẽ nên màu sắc rất riêng trong biển người sáng tác về Nữ quyền

1.3.2 Nguyễn Thị Thụy Vũ - cây bút nữ độc đáo và táo bạo

Cuộc đời của nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ diễn ra liên hồi những sóng gió nhưng đầy thú vị Nguyễn Thị Thụy Vũ sinh năm 1937, quê hương của nhà văn tọa lạc tại vùng đất Vĩnh Long - vùng đất đi vào văn xuôi của tác giả Nguyễn Thị Thụy Vũ tên thật là Nguyễn Thị Băng Lĩnh Thụy Vũ sáng tác trước những năm 1975 tại miền Nam Cha của Thụy Vũ là nhà văn Mặc Khải,

cô của Thụy Vũ là thi sĩ Phương Đài Thụy Vũ xuất thân trong gia đình có cống hiến văn chương nghệ thuật nên chất nghệ sĩ thấm sâu trong nhà văn khi còn rất trẻ Nền tảng nghệ thuật đã được hun đúc từ lâu trong con người chân thật cộng thêm bản lĩnh đời sống đã tạo nên một Thụy Vũ rất độc đáo

Từ năm 1965, Nguyễn Thị Thụy Vũ rời quê nhà lên Sài Gòn dạy tiếng Anh cho những cô gái lấy chồng Mỹ hoặc những cô gái làm trong quán bar Song song với việc đó, Nguyễn Thị Thụy Vũ bắt đầu viết văn, mở ra thời kì sáng tác mang phong cách độc đáo và táo bạo vào giai đoạn bấy giờ Trong vòng 10 năm, từ 1965 đến 1975, Nguyễn Thị Thụy Vũ cho xuất bản 10 tác phẩm Những tác phẩm này đều tạo nên ấn tượng mạnh mẽ cho người đọc

trước 1975 Trong đó, có 3 tập truyện ngắn: Mèo đêm, Lao vào lửa, Chiều mênh mông Ngoài ra còn có 7 tiểu thuyết: Ngọn pháo bông, Thú hoang,