Day hoc van kinh nghiem va sang tao

Cuối tháng 10 năm 2008, báo Tuổi Trẻ giới thiệu những “giờ học cảm động” của thầy Trần Tuấn Anh, cách ra đề tập làm văn “gói trọn yêu thơng” của cô Dơng Thu Trang Dù ít hay nhiều, dù… “

Hoµng D©n

Kinh nghiÖm & S¸ng t¹o

(Hëng øng cuéc thi S¸ng t¹o gi¸o dôc “ ”

do Bé GD&§T c«ng bè ngµy 14 th¸ng 11 n¨m 2008)

Hµ Néi, 12.2008

L ời vào sách Ngày 14 tháng 11 năm 2008, tại trờng THCS Đống Đa, Hà Nội, Bộ GD&ĐT chính thức công bố và kêu gọi các thầy cô giáo trên cả nớc hởng ứng cuộc thi “Sáng tạo giáo dục” nhằm phát hiện, tôn vinh những cống hiến của các thầy cô giáo trong việc đổi mới phơng pháp dạy học, nâng cao chất lợng giáo dục Các sáng kiến của thầy cô giáo thể hiện trong giảng dạy trực tiếp các môn học, chế tạo đồ dùng dạy học hiệu quả; cũng có thể là sáng kiến tổ chức các phong trào, hoạt động nhằm hớng học sinh đến một môi trờng thân thiện.

Thật ra, “Sáng tạo giáo dục” đã có từ trớc cái mốc 14.11.2008 rất lâu rồi, lâu nh chính lịch sử của nền giáo dục vậy Ngày xa là “ông đồ”, ngày nay là “thầy giáo”, cách gọi tuy có khác nhau nhng tất cả những ai tâm huyết với cái nghề dạy học theo tinh thần “sinh nghệ, tử nghệ” đều thấm thía lời nhắn nhủ của Mạnh Tử: “Giáo diệc đa thuật hĩ” (Giáo dục cũng có nhiều phơng pháp khác nhau)!

Trong những năm gần đây, nhiều thầy cô giáo trên cả nớc từng trăn trở về một cuộc

“vợt thoát” khỏi những trì trệ, nhàm chán trong hoạt động dạy học hằng ngày của mình.…Cuộc “vợt thoát” đó có thể bắt đầu từ những việc làm cụ thể, rất nhỏ, rất thầm lặng; nhng những hiệu quả ban đầu của nó thì thật đáng khích lệ, biểu dơng

Cách đây khoảng hai năm, một bài văn của học sinh Hà Minh Ngọc từng “gây xôn xao

c dân mạng”, một bài văn của học sinh Nguyễn Thị Hậu khiến nhiều ngời rơi lệ Cuối tháng

10 năm 2008, báo Tuổi Trẻ giới thiệu những “giờ học cảm động” của thầy Trần Tuấn Anh,

cách ra đề tập làm văn “gói trọn yêu thơng” của cô Dơng Thu Trang Dù ít hay nhiều, dù…

“chuẩn” hay “cha chuẩn” thì tất cả những cố gắng đổi mới đó đều đã thực sự góp phần tạo nên một sinh khí mới cho hoạt động dạy học

Do thờng xuyên đợc gặp gỡ, trao đổi với những đồng nghiệp có tinh thần nh thầy Tuấn Anh, cô Thu Trang; chẳng hạn nh thầy Đỗ Văn Thái, cô Đặng Nguyệt Anh (trờng THPT Hà Nội – Amsterdam), cô Đỗ Kim Oanh (trờng THCS Chu Văn An, quận Tây Hồ, Hà Nội), thầy Nguyễn Hùng Tiến (trờng THCS Xuân La, quận Tây Hồ, Hà Nội), cô Lê Kim Tuyến (trờng THCS Cự Khối, quận Long Biên, Hà Nội), cô Nguyễn Thị Thanh Hà (trờng THCS ái Mộ,

chúng tôi nảy ra ý định biên soạn một cuốn sách nhỏ nhằm tập hợp một số suy nghĩ, kinh nghiệm, đổi mới trong hoạt động dạy học để có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho bạn bè,

đồng nghiệp gần xa ý định ấy đã trở thành một quyết tâm khi có lần, cô Đặng Nguyệt Anh đa cho chúng tôi xem một số đề văn nghị luận xã hội, ví dụ: Những suy nghĩ của anh (chị) sau khi đọc bài báo “Chàng trai đến sau mối tình a xít”/Những suy nghĩ của anh (chị) sau khi đọc bài báo “Chỉ những thanh niên đảm bảo tiêu chuẩn mới có thể là Hoa hậu Việt Nam” ;…chúng tôi ghi nhận đây là những đề văn mở vừa nóng hổi hơi thở của cuộc sống, vừa rất phù hợp với tâm lí lứa tuổi học sinh THPT; do đó có đề nghị mợn lại những tập bài làm của học sinh để tham khảo Kết quả cho thấy rằng học sinh rất hứng thú với các đề văn kiểu này và

điều quan trọng hơn, các em đợc tạo cơ hội để bày tỏ những quan niệm của mình về cuộc sống, tình yêu, ớc mơ ; trong đó có cả những đòi hỏi chính đáng của tuổi trẻ học đ… ờng đối với các thầy cô giáo, với nhà trờng và xã hội Cùng với việc thay đổi cách ra đề, cô Nguyệt Anh còn có những sáng tạo trong tiết trả bài tập làm văn khiến cho tiết học này cũng trở nên sinh động, thiết thực và bổ ích hơn

Có thể nói những việc làm của các thầy cô giáo Tuấn Anh, Thu Trang, Nguyệt Anh…

là những việc làm khiêm nhờng, lặng lẽ; nhng tác động tích cực của nó tới ý thức và tình cảm của học sinh lại không hề nhỏ chút nào

Chúng tôi nghĩ cuốn sách này ra đời sẽ giống nh một tiếng nói đồng tình, đồng cảm, trân trọng và ủng hộ những việc làm trên của các đồng nghiệp Rất mong tiếp tục nhận đợc những suy nghĩ đổi mới, những kinh nghiệm và cả những ý kiến trao đổi, góp ý của bạn đọc gần xa!

Cuốn sách gồm hai phần chính nh sau:

Phần I Diễn đàn giáo dục

Phần II T liệu dạy học

Tác giả

Phần I Diễn đàn giáo dục

Sáng tạo là hơi thở của giáo dục

Tôi đã chọn nghề dạy học nh là cách để sống có ý nghĩa hơn và mang niềm vui đến cho mọi ngời, đặc biệt là các em học sinh của tôi

Tôi cũng đã chọn nghề dạy học nh là lựa chọn một nghề mà luôn có những thách thức nho nhỏ mỗi ngày Trớc một bài giảng mới, tôi luôn tự hỏi làm sao để học sinh có thể tiếp nhận và phát triển những điều thú vị mà tôi muốn chia sẻ

Gần 30 năm đứng trên bục giảng, tôi đã nghe rất nhiều câu chuyện cảm động về nỗi bất hạnh, sự dũng cảm và lòng trắc ẩn, nhng không có câu chuyện nào lại hứng khởi nh những câu chuyện về niềm vui của học sinh khi tìm đợc sự gần gũi từ thầy cô hay khi tiếp thu đợc kiến thức mới dễ dàng nh hít thở bầu không khí trong lành

Niềm hứng khởi đó khẳng định sự lựa chọn nghề nghiệp của tôi và khích lệ tôi tìm tòi trong công việc giảng dạy

Tôi nghĩ rằng sáng tạo trong giáo dục là một việc giản dị nhng cần thiết nh là hít thở không khí mỗi ngày

Sáng tạo trong giáo dục bắt đầu đơn giản từ việc mang đến cho học sinh nụ cời trong những giờ học khô khan Sáng tạo trong giáo dục là trò chuyện với các em về lòng trắc ẩn sau những bài giảng về đạo đức, giúp các em liên tởng về việc Aristote từ hơn 2.000 năm trớc đã

đo chu vi trái đất sau những bài giảng môn hình học lớp 8

Sáng tạo trong giáo dục là làm sao để thầy cô trở thành ngời bạn của mỗi học sinh, để bài giảng kiến thức trở thành niềm vui khám phá

Hãy lắng nghe lời một học sinh chia sẻ trên báo Tuổi Trẻ: “Em mong thầy cô nên gần gũi hơn để mỗi khi vào lớp chúng em không cảm thấy lo sợ, hồi hộp Mong thầy cô không nên quá cáu gắt khi học sinh mắc phải những lỗi nhỏ Những giờ học để lại ấn t… ợng sâu sắc trong

em là giáo viên dạy hay, hài hớc, lắng nghe, tôn trọng ý kiến học sinh Bài giảng sẽ sinh động khi thầy cô cho cả lớp thảo luận và thi đua giữa các nhóm để những giờ vật lí, toán, địa lí, giáo dục công dân không còn khô khan nữa ”.… …

Sáng tạo trong giáo dục sẽ mang niềm vui cuộc sống và niềm khích lệ học tập vào tuổi thơ mỗi học sinh Sáng tạo trong giáo dục cũng đồng nghĩa với việc làm cho mỗi ngày đứng trên bục giảng của thầy cô giáo trở nên khác lạ và có nhiều ý nghĩa hơn Không chỉ sự xuất hiện của thầy cô trên bục giảng mỗi ngày sẽ làm giàu tâm hồn các em học sinh, mà cả sự xuất hiện của học sinh trong lớp sẽ làm giàu tâm hồn và cuộc sống của ngời giáo viên

Giáo dục là gia vị quan trọng nhất cho một xã hội thành công Tại sao? Bởi giáo dục mang lại cho trẻ em và ngời lớn cơ hội tiếp nhận kiến thức để làm việc và nhận thức để làm ngời Các nhà giáo dục khắp thế giới từ lâu đã nhận thấy vai trò trung tâm của giáo dục trong việc tạo ra những cộng đồng tràn ngập lòng nhân ái cũng nh những nền kinh tế sinh động và phát triển

Bởi vậy mà mỗi ngày, trong từng giờ học, trong mỗi lớp học khang trang nơi thành thị hay nhà tranh vách đất ở miền núi xa xôi, trong phòng họp của trờng THCS Đống Đa hay của

Bộ GD&ĐT, những ngời làm giáo dục đang làm thay đổi tơng lai của đất nớc này

(Đỗ Thị Hồng Hà, GV trờng THCS Đống Đa, Hà Nội Bài phát biểu tại lễ phát động cuộc thi “Sáng tạo giáo dục” ngày 14 tháng 11 năm 2008)

Ngời thầy cảm động

Không có những lí thuyết khô cứng, xa xôi, thầy giảng trò nghe những câu chuyện giản dị về tình thơng của cha mẹ, chuyện trẻ con hay vùng vằng, hờn dỗi, hỗn láo với cha mẹ

và tâm sự của một ngời con khi cha mẹ đã qua đời Và học trò đã khóc…

Bài giảng hôm ấy là Xây dựng gia đình văn hoá, môn GDCD lớp 7, thầy giáo Trần

Tuấn Anh mang vào lớp những bức ảnh một ngời cha dầm ma dãi nắng, một ngời mẹ nghèo với gánh hàng rong kiếm tiền nuôi con ăn học

Chuyện về những bài giảng làm rơi nớc mắt học trò của thầy giáo mới ra trờng Trần Tuấn Anh lan ra, hai giáo viên bộ môn khác cùng đến dự giờ, nghe thầy giảng cũng ngậm

ngùi Những tiết dạy của thầy từ đó đợc học sinh của trờng THCS Bạch Đằng (Q.3, TP HCM) gọi là “giờ học cảm động”.

Những bài giảng của “Mr Giản dị”

Dạy bài Giản dị ở lớp 7, thầy đa cả lớp xem những bức ảnh chụp trẻ em ăn xin, đánh

giày “Giản dị là không đua đòi, se sua, tiêu tiền hoang phí, khi tiêu xài phải nhớ đến những ngời nghèo khổ, không cơm ăn áo mặc Các em đợc học ở đây, còn ngoài kia có bao nhiêu bạn

bè đồng trang lứa không đợc học hành” Lớp học lắng xuống dần Đó là tiết dạy đầu tiên…trong đời thầy giáo Trần Tuấn Anh vào năm 2007 Thầy thơng học trò, giản dị, gần gũi nh những bài thầy dạy, mà bài nào cũng hay - đó là nhận xét của những học sinh từng học với thầy Trần Tuấn Anh Khi đó thầy đi dạy bằng xe đạp, học sinh lớp 7/2 yêu thơng gọi thầy bằng biệt danh “Mr Giản dị”

Giờ học bài Biết ơn môn GDCD lớp 6 (tháng 9 năm 2008), thầy mang vào hình ảnh và

câu chuyện cá chuối mẹ dùng thân mình làm mồi nhử kiến để mang thức ăn về cho đàn con Thầy kể hình ảnh ngời mẹ giặt áo cho con đến quá giới nghiêm bị bắt về đồn – hoàn cảnh ra

đời bài hát Lòng mẹ của nhạc sĩ Y Vân Rồi những hình ảnh thai nhi từ trong bụng mẹ đến

từng giai đoạn trẻ thơ đợc mẹ cha chăm sóc, bế bồng; hình ảnh ngời mẹ với gánh hàng rong, ngủ vỉa hè giữa trời ma lạnh; hình ảnh ngời cha dãi dầm ma nắng kiếm tiền nuôi con ăn học Lớp học bắt đầu có tiếng sụt sùi Cao điểm đến đoạn âm thanh nói về tâm sự ngời con khi cha

mẹ không còn, rồi bài hát Lòng mẹ nhạc nền có tiếng mẹ ru, tiếng trẻ khóc Lớp học vỡ oà…tiếng khóc của những cô cậu học trò lớp 6

Chuyện của trò

Lí Trơng Kim Hoàn, học sinh lớp 6/1 kể: “Hôm học bài Biết ơn vào tiết cuối buổi

sáng, đến giờ ăn tra nhiều bạn nức nở nghẹn ngào Cả lớp đều khóc Chiều về nhà mắt vẫn còn sng, cha mẹ hỏi vì sao khóc, có bạn ôm chầm lấy mẹ Cả tuần sau nhóm bạn em vẫn còn xôn xao về bài học đó Bữa khác, giảng bài Tiết kiệm, thầy kể câu chuyện các bạn bỏ phí cơm, mỗi

hạt cơm là công sức cha mẹ Hôm thầy dạy bài Lễ độ, em tự nghĩ mình phải nói năng c xử

đàng hoàng hơn, không nói leo, chửi bậy Học xong bài nào em cũng thấy mình còn khuyết

điểm, còn thiếu sót, cần phải cố gắng, sửa đổi Bài nào thầy Tuấn Anh cũng có 3 đến 4 câu chuyện và rất nhiều hình ảnh, âm thanh minh hoạ Vào trờng, gặp thầy giáo nào tay xách bao

bị đầy tranh ảnh và cặp loa từ lớp này qua lớp khác ai cũng biết đó là thầy Tuấn Anh Tới giờ của thầy, tự nhiên cả lớp háo hức, vừa thấy thầy ở cầu thang cả lớp chuẩn bị sẵn sách vở đứng lên chờ thầy vào lớp”

Còn câu chuyện của Hải Mi, học sinh lớp 8/2 kể về những bài học thầy Tuấn Anh dạy năm lớp 7: “Dạy về Lòng yêu thơng, thầy cho cả lớp xem những hình ảnh một chú chim bị bắn

chết và đôi mắt thảng thốt của một chú chim khác đau buồn bên xác bạn mình Loài vật còn biết yêu thơng nhau kia mà! Lần giảng về mẹ, thầy kể chuyện về một ngời phụ nữ tật nguyền hai lần bị cỡng hiếp sinh hai đứa con Ngời mẹ ấy mất trí, không nhớ nổi ai là kẻ hại mình, nh-

ng vì tình thơng con, bà một mình sinh con, làm mớn nuôi con Thầy nói bạn nào quậy phá…không lo học hành tức là không biết thơng cha mẹ Mỗi tuần chỉ có một tiết GDCD nhng thầy giảng đợc rất nhiều điều, bài nào cũng hay, những câu chuyện của thầy thì nhớ thật lâu Thầy thờng cho lớp viết cảm nghĩ sau bài học, từ đó thầy hiểu đợc tâm t của các bạn Giờ ra chơi, thầy thờng gặp gỡ, tâm sự với những bạn có hoàn cảnh đặc biệt để an ủi, động viên, khích lệ

Từ những câu chuyện của thầy, nhiều bạn thay đổi lắm Nhiều học sinh cá biệt trong lớp cũng chuyển biến tích cực, siêng năng hơn Lớp 7 có tình trạng nam nữ thích nhau Thầy kể câu chuyện những bạn trẻ vị thành niên yêu sớm, sinh con ra rồi bỏ rơi, những đứa trẻ trở thành

mồ côi, bụi đời Nghe xong, nhiều bạn giật mình, mỗi ngời tự rút ra bài học cho mình Những lần kiểm tra 15’, hầu hết thầy cho đề viết về cảm nhận bài học, không phải học thuộc lòng, chỉ cần viết cái gì mình hiểu, rút ra bài học, cố gằng gì từ bài học đó Môn GDCD từ đó học rất nhẹ nhàng”

Và chuyện của thầy

Thầy Trần Tuấn Anh kể: “Năm ngoái, lúc giảng về tình thơng cha mẹ cho học sinh lớp

7, mình mới ra trờng thấy học sinh khóc nhiều quá cũng sợ Cô hiệu trởng động viên: “Không sao, cứ để các em đợc bày tỏ cảm xúc của mình!” Năm nay, dạy phần biết ơn cha mẹ, một em nữ lớp 6 khóc rất nhiều, đến quị xuống đất khi đợc bạn dẫn đi rửa mặt Trong bài viết cảm

nghĩ của mình sau đó, em tâm sự: “Thầy giảng mẹ lúc nào cũng thơng con, sao mẹ em nỡ bỏ

em đi theo ba khác?” Bài giảng của mình đã gây sốc cho học sinh đó! Vậy là thêm một trờng hợp cần đợc t vấn tâm lí riêng ”.…

Thời còn học ĐHSP, một lần gặp những đứa trẻ ăn xin ở chùa, chàng sinh viên Trần Tuấn Anh từng thuê bác thợ ảnh chụp những đứa trẻ ấy để dành làm t liệu bài giảng về quyền trẻ em Đến nay đều đặn mỗi cuối tuần, thầy vẫn lên mạng tìm ảnh và ý tởng, câu chuyện cho các bài giảng tiếp theo Không chỉ có hình ảnh, lời giảng, mà cần có thêm những đoạn âm thanh Mùa hè vừa qua, thầy quyết định trích nửa tháng lơng của mình sắm một máy MP4, hai loa vi tính để chuẩn bị những tiết giảng cho năm học mới Những tiết giảng của thầy bây giờ

có thêm những trích đoạn ca khúc hoặc âm nhạc Những phút thảo luận nhóm trong giờ học có thêm nhạc đệm tạo cảm xúc cho học sinh

Để có bộ tranh ảnh minh hoạ, chi phí mỗi tháng cũng khoảng trên dới 500.000 đồng, khoản chi này không nhỏ nếu so với thu nhập lơng giáo viên mới ra trờng là 1,2 triệu

đồng/tháng Thầy xuất thân từ một gia đình lao động nghèo, cha bán vé số, mẹ bán nớc giải khát vỉa hè Gom góp tiền lơng, tiền làm thêm buổi hai ở trờng, trừ các khoản chi phí và học

cụ, hằng tháng thầy phụ cho cha mẹ cha đến 1 triệu đồng Cũng day dứt lắm! Nhng thầy còn một nỗi bận tâm khác lớn hơn Đó là những bài giảng GDCD, phải làm sao để thật sự đó là những câu chuyện của cuộc sống, hớng các em đến những vùng trời thiện cao đẹp của cuộc

đời

(Phúc Điền, Báo Tuổi Trẻ, số 293/2008, 25.10.2008)

Sự phá cách đầy trách nhiệm“ ”Tôi cũng là một giáo viên của trờng Bạch Đằng, từng dự những giờ dạy của thầy Tuấn Anh Tuy thầy không dạy đúng hết nội dung trong bài học hay cha sử dụng các phơng pháp dạy học mới theo chủ trơng hiện nay, hoặc nếu theo quan điểm đánh giá về việc thực hiện ph-

ơng pháp đổi mới hiện nay thì thầy vẫn còn hạn chế, nhng tôi nghĩ điều đó không quan trọng Quan trọng khi chúng ta đánh giá kết quả của tiết học là học sinh nhận đợc những gì, học đợc những gì qua bài học, đừng đánh giá theo kiểu rập khuôn: phải dạy thế này, phải dạy thế kia… theo phơng pháp này, phơng pháp nọ Phải để giáo viên tự sáng tạo PPGD để làm sao cho học sinh hiểu bài, học tốt và hớng thiện là đạt yêu cầu Mong từ nay việc đánh giá các tiết học phải tuỳ đặc trng bộ môn, tuỳ sáng tạo của giáo viên, miễn là học sinh hiểu bài và biết vận dụng bài học Đừng đánh giá rập khuôn theo tiêu chuẩn của những phơng pháp nhiều lúc không hiệu quả với học sinh

(Nguyễn Hoàng Lan)

Trong thời đại ngày nay, với nhiều phơng tiện hiện đại hỗ trợ cuộc sống, việc dạy học, nhng nhiều khi chúng ta lại quên giáo dục hay dạy các em khơi gợi lên những cảm xúc tâm hồn, giúp tâm hồn trẻ không bị chai sạn trớc những khó khăn, nghiệt ngã của cuộc sống, nhất

là những vấn đề thuộc về đạo đức gia đình hay xã hội Những ngời làm cha làm mẹ chúng tôi thật sự rất biết ơn những ngời nh thầy Trần Tuấn Anh Nếu cách dạy môn GDCD của thầy đợc nhân rộng trong các trờng học thì thật tốt, không chỉ riêng môn học này, mà là cả các môn học khác để tạo đợc hứng thú học tập, tiếp thu một cách tự nhiên cho các em

(Mạnh Dũng)

Là một giáo viên, đôi lúc nhìn những học trò, tôi tự hỏi: “Những bài học căn bản về làm ngời ở đâu?” Liệu chúng ta đã dạy cho các em tới nơi tới chốn về điều đó cha? Tôi thấy chúng ta đang rất cần những bài học sinh động nh của thầy Tuấn Anh để giáo dục việc làm ngời cho các em Tôi biết có những ngời đi dạy cả đời nhng vẫn không có sự nghiệp gì, nhng

có ngời chỉ dạy vài năm là đã có cả một sự nghiệp Sự nghiệp ở đây là sự nghiệp làm thầy, với tài sản là cả một thế hệ Thầy Tuấn Anh xứng đáng là một ngời thầy nh thế

(Hồ Thanh Thảo)

Chịu khó tìm tòi, sáng tạo để mang đến cho học trò những bài giảng gần gũi với thực

tế và có ích trong việc giáo dục nhân cách, thầy Tuấn Anh đang làm đúng thiên chức của ngời thầy, mặc dù cuộc sống của thầy không ít khó khăn Tôi tôn trọng những gì thầy đang làm và tôi biết là thầy may mắn khi đợc Ban Giám hiệu nhà trờng, đồng nghiệp hiểu và động viên với

cách giảng dạy “khác ngời” của thầy Mà thật ra có khác ngời gì đâu, thầy chỉ dạy theo cái tâm, mong cho học sinh nên ngời Xin cảm ơn cái tâm của thầy.

Tôi nghĩ không chỉ môn GDCD mà ở tất cả các môn học khác, mục tiêu của giáo dục

là dạy con trẻ thành những công dân tốt cho xã hội Với những bài văn, lịch sử, địa lí, GDCD nếu chỉ có những thông tin học thuộc lòng thì đều vô nghĩa Tôi cho rằng ngành giáo…dục nên xem lại điều này, bởi việc dạy làm ngời không bao giờ có thể bằng những lí thuyết suông mà phải là sự truyền đạt về tâm hồn Những phơng pháp rập khuôn, những kiểu mẫu chung, những giới hạn này nọ không thể áp dụng cho những môn học cần thiết để giáo dục…các em trở thành ngời tử tế, ngời sống có ích hay có tâm hồn

A cấp tỉnh Nh… ng khi đọc bài báo trên, tôi thấy lẽ ra mọi thứ mà tôi có nên dành cho Tuấn Anh, tôi không xứng đáng bằng

Tuấn Anh là một thầy giáo trẻ, mới ra trờng vài năm, lơng thấp, hoàn cảnh gia đình thật khó khăn mà mỗi tháng phải bỏ ra số tiền gần bằng nửa tiền lơng của mình để tự đáp ứng yêu cầu giảng dạy bộ môn, tôi cho đó là một sự hi sinh vì yêu nghề và yêu học trò

Gần đây ngành GD & ĐT đặt ra yêu cầu đổi mới PPDH Công bằng mà nói cách làm của Tuấn Anh nằm trong quĩ đạo của sự đổi mới đó, có thể trong cả nớc cũng có nhiều Tuấn Anh khác đang âm thầm đổi mới Nh… ng vấn đề ở đây là công tác quản lí, thanh tra chuyên môn cha thật sự đi tiên phong trong đổi mới Ngời ta vẫn còn cho SGK là pháp lệnh, thậm chí

là luật; SGV (hớng dẫn triển khai nội dung SGK) là nghị định (!) Thậm chí ngời ta (chuyên viên bộ môn của các cơ quan quản lí giáo dục hoặc Ban Giám hiệu) còn yêu cầu soạn giáo án phải chia làm mấy cột Bộ ban hành chơng trình khung nhng ở địa phơng vẫn yêu cầu đến tuần nào, ngày nào phải dạy bài nào Và sinh mạng chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên không…phải chủ yếu ở hiệu quả giảng dạy trên lớp mà nằm ở chỗ hồ sơ sổ sách cá nhân của giáo viên

đó đợc chuẩn bị nh thế nào Cho nên để an toàn, giáo viên phải làm đúng nh chỉ đạo Tất cả những cái đó cũng là tiêu chí đánh giá năng lực chuyên môn của một giáo viên Trong điều kiện đó mà Tuấn Anh (và những nhà giáo nh Tuấn Anh) mạnh dạn làm nh vậy, tôi cho đó là những ngời có dũng khí và tôi thấy Tuấn Anh cha bị nhiễm bệnh thành tích Chuyện này tôi không bằng Tuấn Anh

Có một thầy giáo Trần Tuấn Anh nh vậy, không thể không nói đến vai trò của Ban Giám hiệu trờng THCS Bạch Đằng Có thể xem đây cũng là một điểm “khoán chui” để rồi sẽ

có “khoán 10”, “khoán 100” của ngành GD & ĐT trên cả nớc Xin hoan nghênh BGH trờng THCS Bạch Đằng

(Lê Minh Hoàng, Tuổi Trẻ, 28.10.2008)

Đốt cháy mình để thắp sáng nhân gian

Đọc bài của báo Tuổi Trẻ viết về cách dạy học môn GDCD của thầy giáo trẻ Trần Tuấn Anh, hẳn nhiều ngời lâu nay trăn trở về chơng trình và PPDH bộ môn khô khan này đã phải buột miệng kêu lên: “Euréka!”

Tôi khâm phục thầy giáo Tuấn Anh vì tuổi còn trẻ mà đã biết chuẩn bị cho tơng lai dạy học của mình bằng cách tích luỹ t liệu dạy học ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trờng, những

t liệu mà nếu thiếu một sự nhạy cảm nghề nghiệp và tấm lòng nhân ái thì ngời ta sẽ lớt qua một cách hờ hững để rồi quên đi

Tôi khâm phục thầy giáo trẻ Tuấn Anh về cái tâm đối với học trò, muốn học trò mình sống có tình thơng, đầy trách nhiệm với ngời thân và cộng đồng Đây chính là phẩm chất mà ngời ta đang ngày càng nghèo đi trong nếp sống của xã hội đang bị cuốn theo sức hút của

đồng tiền, của lợi nhuận

Tôi khâm phục thầy Tuấn Anh vì với thu nhập 1,2 triệu đồng của một giáo viên mới ra trờng, xuất thân trong gia đình nghèo, lại dạy một bộ môn cha ai muốn bỏ tiền ra học thêm,

mà dám bỏ ra mỗi tháng hàng nửa triệu đồng mua học cụ, chuẩn bị học liệu để làm cho bài giảng của mình đi thẳng vào lòng học sinh Bằng những câu chuyện thực, đợc chắt lọc từ đời thờng, đợc minh hoạ bằng hình ảnh sinh động và âm nhạc truyền cảm, đợc truyền tải bằng tất cả tình cảm, bài giảng của thầy Tuấn Anh đã khơi dậy ở học sinh những tình cảm thánh thiện, những hiệu ứng sâu xa mà những câu khẩu hiệu xơ cứng đợc hô to cách mấy cũng không tạo

ra nổi

Rất mong ngành giáo dục hãy nhân rộng sáng kiến của thầy Tuấn Anh để không chỉ môn GDCD mà các môn khác cũng đợc giáo viên dạy với mong muốn làm cho học trò mình sống có tình thơng và trách nhiệm với đồng loại chứ không chỉ để lên lớp và thi đậu Rất mong thầy cho phép các công ti sách – thiết bị trờng học đợc mua lại bộ học liệu công phu của thầy

để nhân bản, bán với giá phải chăng cho các thầy cô khác cùng sử dụng

Một thầy Tuấn Anh, rồi mời, rồi trăm, rồi ngàn vạn thầy nh Tuấn Anh, tin là sẽ nh vậy Đó sẽ là sự hồi sinh của cả ngành giáo dục Ng… ời Palestine có câu: “Ngời thầy là ngọn nến, đốt cháy mình để thắp sáng nhân gian”, thầy Tuấn Anh là một ngời nh thế đó

(Hồ Thiệu Hùng, Tuổi Trẻ, 28.10.2008)

Vĩ thanh 1

* Thành đoàn TP HCM khen thởng thầy giáo Trần Tuấn Anh

Báo Tuổi Trẻ trao giải thởng “Bạn đồng hành quanh tôi”

Chiều 26.10.2008, đại diện cơ quan Thành đoàn TP HCM và Quận đoàn Quận 3 đã

đến thăm gia đình thầy giáo Trần Tuấn Anh, nhân vật trong bài “Ngời thầy cảm động” Chị Trần Thị Diệu Thuý – Phó bí th Thành đoàn TP HCM đã trao bằng khen cho đoàn viên, giáo viên Trần Tuấn Anh vì những thành tích, đóng góp trong công tác giáo dục thế hệ trẻ Nhân dịp này, Thành đoàn TP tặng thầy Trần Tuấn Anh 1 triệu đồng để góp một phần chi phí hỗ trợ thầy làm học cụ Chị Thuý cảm ơn Ban Giám hiệu trờng THCS Bạch Đằng đã ủng hộ, động viên, khuyến khích thầy Trần Tuấn Anh trong giảng dạy

Ban biên tập báo Tuổi Trẻ quyết định trao giải thởng “Bạn đồng hành quanh tôi” cùng quà tặng 7 triệu đồng cho thầy giáo Trần Tuấn Anh Buổi trao tặng giải thởng đã diễn ra tại tr-ờng THCS Bạch Đằng, TP HCM chiều 30.10.2008 Đây là một cuộc gặp mặt đầy xúc động với sự có mặt của nhiều học sinh trờng THCS Bạch Đằng Anh Dơng Thành Truyền, phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ đã trân trọng tôn vinh thầy giáo Trần Tuấn Anh với tấm lòng yêu nghề, yêu trò đã làm nên sức sống cho những tiết học giáo dục công dân

Đại diện học sinh trờng THCS Bạch Đằng đã chúc mừng thầy Trần Tuấn Anh, tự hào

về ngời thầy của mình Thầy Tuấn Anh cũng cảm ơn học trò của mình: “Một tiết dạy dù giáo viên chuẩn bị kĩ đến đâu cũng rất khó thành công nếu không có sự phối hợp của học sinh Khi thầy đọc những dòng cảm nghĩ các em viết sau buổi học, nhiều ý tởng bài giảng đợc sinh ra, những dòng cảm nghĩ có những mong muốn của các em chính là đóng góp của các em đối với những tiết dạy của thầy”

(Báo Tuổi Trẻ, 31.10.2008)

Những đề văn gói trọn yêu thơng

Một học trò yêu môn văn trong bức th gửi cô giáo dạy văn của mình đã ví mình nh

“một con tàu ở ngoài khơi xa, nhìn thấy ngọn hải đăng nhng chẳng biết làm gì để đợc vào bờ”

Em nói mỗi tiết học văn từ trớc đến nay, “khi gấp trang sách lại thì tất cả những giá trị nhân văn xem nh đã bỏ vào một cái hộp đợc đậy chặt nắp”

Và em viết về cảm giác xúc động của mình sau đó rằng “tôi cảm thấy một điều gì đó kì diệu của cuộc gặp gỡ này”, khi em gặp cô giáo dạy văn mới của mình: cô Dơng Thu Trang,

động”, “trân trọng”, “yêu thơng” trong từng bài giảng, dù là của một môn học có chức năng…

“mở cánh cửa tâm hồn” Làm sao để kéo cô và trò tới gần nhau hơn? Làm sao khơi dậy trong lòng trò những ý tởng, đam mê, xúc cảm để nhìn cuộc sống bằng con mắt sâu sắc hơn?

Cô Trang bắt đầu từ một đề văn: “Những con đờng mang tên cha” (tài liệu đính kèm) và viết

về bản thân mình: Em đã lớn lên nh thế nào?

Đề văn ấy giúp cô phát hiện nhiều điều: đối với nhiều học trò thì đây lần đầu tiên trong suốt 17 năm lớn lên chúng có dịp nghĩ và viết về gia đình, cha mẹ mình với nhiều cung bậc cảm xúc: tình yêu, lòng biết ơn, cũng có cả những thù hận, những giọt nớc mắt lặng lẽ Trò khóc, cô cũng khóc Đó là khi cầm trên tay bài viết nguệch ngoạc hơn nửa trang giấy A4 của T.D, một học trò to cao, đẹp trai, mà nếu không có bài tập hôm nay, cô sẽ không biết D lớn lên từ những bãi rác trong thành phố Không cha mẹ, em sống với ngời bà già nua Em viết rất xót xa rằng: nhiều lúc em ghét bà bởi mùi hôi thối từ những đống rác, nhng có lúc em chợt nhận ra bà là ngời đã nuôi lớn em đợc nh hôm nay từ những bãi rác hôi hám đó

Và nếu không có đề làm văn ấy, N.H chắc chắn sẽ không bao giờ kể cho cô giáo nghe

em là đứa trẻ bị cha mẹ bỏ rơi trớc cửa một nhà giàu V.T sẽ mãi nuôi trong lòng sự thù ghét ngời cha đã bỏ em từ khi lọt lòng, để rồi 17 năm sau quay lại đòi quyền làm cha khi em đang sống yên ổn cùng ngời mẹ bán hàng rong T.Q sẽ không nhận ra ngời cha làm nghề thợ hàn của mình, không những không đáng xấu hổ, mà cái nghề vất vả, khổ cực ấy của ông chính là

điểm tựa để em ăn học thành ngời Mỗi câu, mỗi dòng, mỗi cảm xúc đều non nớt, trong trẻo

và trung thực hơn bao giờ hết Cô giáo đã khóc rất nhiều khi viết lời phê vào từng bài làm Có những lời phê chỉ vẻn vẹn ba chữ: “Thơng em quá!”

Cô giúp trò khơi dậy những xúc cảm ngủ yên trong lòng mình với những đề văn hay, kích thích những rung cảm đầu đời của trò Thôi thúc các em nghĩ và viết, viết thật lòng, giãi bày thật lòng và sẻ chia thật lòng Những đề văn nh “Em mong muốn gì ở thầy cô?” hay “Em cần gì từ cuộc sống?”, “Thế nào là lòng dũng cảm?” giúp cô hiểu hơn về học trò và hiểu…một cách tế nhị nhất Hiểu và đồng cảm Những giờ học văn bắt đầu kích thích học trò, kể cả những học trò ban A vốn ghét “cay đắng” môn văn

Giáo án tình yêu

Mỗi trang giáo án đều phải là một ý tởng mới, nếu không muốn học trò cảm thấy nhàm chán Những đêm khuya lặng lẽ kết nối một câu chuyện ngụ ngôn, cổ tích với đời sống thực tế hôm nay, lên kế hoạch cho những bài tập khơi gợi tính tìm tòi, sáng tạo của học trò, cô giáo trẻ càng thấm thía sức mạnh của những trang văn trong việc dạy cách sống, cách làm ngời Bởi cô hiểu rằng trong mỗi học trò ngồi ngơ ngác nơi lớp học kia là cả một tâm hồn phong phú và những tiềm năng cha đợc đánh thức Với học trò trờng Mạc Đĩnh Chi, có lẽ cô Trang là cô giáo đầu tiên dám bản lĩnh tuyên bố trớc lớp: “Để dạy hết chơng trình đợc giao, tôi chỉ cần hai tháng Để dạy các em cách cảm thụ, cách sống, cách yêu thơng, tôi mới cần tới chín tháng”

Những câu chuyện về tình cha con, lòng dũng cảm, sự sẻ chia lồng vào trong bài giảng

đã làm rung động bao thế hệ học trò Với hai bài đọc văn lớp 11 là “Về thăm cố hơng” của Lê Hữu Trác và “Cha tôi” của Đặng Huy Trứ, cô giáo yêu cầu học trò su tầm những mẩu chuyện

về tình phụ tử Buổi học hôm ấy, khi một bạn đứng lên đọc bài su tầm của mình mang tên

“Mong ba sớm trở về”, ghi lại câu chuyện của một đứa trẻ có ngời cha tù tội mong ngóng ngày cha mãn hạn – câu chuyện đã khiến cả lớp và cô giáo đều bật khóc Có học trò sau đó

đã tâm sự thật lòng: “11 năm cắp sách đến trờng nhng em cha bao giờ khóc vào tiết văn nh hôm nay”

Với gợi ý của cô giáo, những cuốn tập san mang tên “Chân dung cuộc sống” hay “Tạo thơng hiệu cá nhân”, “Những câu chuyện về tình phụ tử”, “Truyện ngụ ngôn” đ… ợc học trò su tập, thể hiện và bày tỏ thái độ, xúc cảm, quan điểm của mình Những bức ảnh gây xúc động,

những cánh hạc bên trong ghi “lời hay ý đẹp” cô su tầm đợc, những bản nhạc ấm áp nh khoan dung, đồng cảm, động viên bao giờ cũng là phần không thể thiếu trong mỗi giáo án Cô…khuyên trò nên viết nhật kí, nhật kí của bản thân, nhật kí lớp để ghi lại những kỉ niệm đẹp và nhắc nhở mình sống tốt hơn Cô su tầm những câu chuyện hay trên Internet nh “Th gửi con” của Tổng thống Mĩ Abraham Lincohn, chuyện về ba cây cổ thụ, về sức mạnh của dấu chấm câu rồi trang trí thật đẹp để tặng trò Cô biết những món quà đó đã đ… ợc dán đầy góc học tập của học trò ở nhà nh những kỉ vật luôn đồng hành cùng các em trong những bớc đi khôn lớn.Trong căn hộ nhỏ ở chung c Bàu Cát 2 (Tân Bình), cô Trang cho chúng tôi xem “gia tài” lớn nhất của mình: hàng trăm bức th, bài kiểm tra, trang nhật kí thấm đẫm nớc mắt học trò Nhng với cô giáo cha tròn 30 tuổi đam mê nghiệp dạy văn này, chính “gia tài” ấy mới thực sự là những tác phẩm văn học trọn vẹn và vô giá.

(Lu Trang Báo Tuổi Trẻ, số 309/2008, 10.11.2008)

đứng lớp cần linh hoạt xử lí những kiến thức từ SGK theo kiểu liệu cơm gắp mắm

Có thể nói chúng ta giống nh một đầu bếp sẽ chế biến thức ăn theo hai đối tợng: béo phì và suy dinh dỡng Nh thế sẽ có cách chọn “chất” và “lợng” phù hợp Muốn làm đợc điều này, giáo viên cần có bản lĩnh Mặt khác, thay đổi phơng pháp giảng dạy là vì ngời học Không vì bất kì phong trào phát động nào khác Và từ nhu cầu thực tế đó, giáo viên cần nghĩ

ra những phơng thức thích hợp (tuỳ thuộc cơ sở vật chất của trờng, khả năng t duy của học sinh và điều kiện kinh tế bản thân ) Đích đến của việc làm này là học sinh thích thú, ủng hộ,…hợp tác và tìm thấy hiệu quả

Tôi từng dạy bài “Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn” trong SGK Ngữ văn 11 (chơng trình thí điểm) vào năm học 2004-2005 chỉ với “dụng cụ dạy học” là đồng xu dán hai mặt hai chữ

“hỏi” và “đáp” cùng phần chuẩn bị trớc của học sinh là ghi vào mảnh giấy nhỏ đối tợng phỏng vấn, sau đó tập trung vào một hộp Lần lợt học sinh bốc thăm mã số bạn cùng lên, bốc thăm

đối tợng phỏng vấn và thảy đồng xu lên xem ai hỏi, ai trả lời Thế thôi mà các em cảm thấy…rất hồi hộp và hấp dẫn Luôn có yếu tố bất ngờ Cời nói rất vui vẻ Và tiết học này tôi dạy ngoài sân Kết quả là các em vừa nắm đợc kĩ năng hỏi lẫn kĩ năng trả lời phỏng vấn

Để làm đợc điều này, giáo viên cần có đam mê Luôn tìm thấy niềm vui và ý nghĩa từ công việc Nó là cơ sở mách bảo cho ta biết cần làm gì và làm nh thế nào để ngời học không buồn chán và thất vọng Nhờ suy nghĩ nhiều về công việc nên tôi có đợc sự nhạy cảm tích cực Khi xem phóng sự “Hơng giang kí sự” trên báo Tuổi Trẻ, tôi nghĩ ngay đến bài “Ai đã đặt tên cho dòng sông” (Ngữ văn 12), theo dõi chơng trình “Ngời xây tổ ấm” trên VTV 1, tôi liên t-ởng đến bài “Chiếc thuyền ngoài xa” (Ngữ văn 12) Từ đó tôi có những t… liệu rất ý nghĩa cho bài dạy mà học sinh thật sự cần đến Vì vậy, nếu tìm mọi cách để đổi mới vì hởng ứng phong trào thì ngời thực hiện sẽ chóng chán vì sẽ có lúc không nh ý muốn Thuật ngữ đơng đại gọi

đây là đam mê “cao áp”

Chúng ta hãy thực hiện đổi mới phơng pháp giảng dạy bằng đam mê dịu dàng Biết kiềm chế cảm xúc, “buông lỏng thời gian”, thấm đợm trong những gì ta làm Làm vì bị cuốn hút, vì chủ ý và t tởng của chính chúng ta.

Dơng Thu Trang (GV trờng THPT Mạc Đĩnh Chi, Q.6, TP HCM)

* Vĩ thanh:

Sau bài báo “Những đề văn gói trọn yêu thơng” (Tuổi Trẻ, 10.11.2008) viết về cô giáo Dơng Thu Trang, chúng tôi (bản báo) đã nhận đợc nhiều sẻ chia của bạn đọc Đặc biệt là những học trò của cô Trang…

Nhờ cô, tôi đã biết yêu th ơng

Tôi cảm thấy hạnh phúc, tự hào khi mình từng là học trò đợc cô dìu dắt, bởi vì một đứa con trai nh tôi đã trở nên biết yêu thơng, biết quan tâm đến ngời khác và quan trọng hơn là biết tin yêu vào cuộc sống Tôi đã biết cời trớc những khó khăn, biết đứng dậy sau những lần vấp ngã của mình Bản thân môn văn vốn dĩ là thế! Đó là cách dạy những học sinh nh chúng tôi làm ngời, trở nên sống tốt hơn, biết yêu thơng cuộc sống hơn Nhng điều quan trọng nhất chính là cái tâm của ngời thầy giáo

Cô đến với chúng tôi không nh t cách của một ngời thầy mà là một ngời bạn, sẵn sàng lắng nghe và chia sẻ Chính vì lẽ đó mà cô hiểu chúng tôi cần gì, chúng tôi muốn tiếp thu những gì Chúng tôi không thể thấm đợc “cái thần, cái hồn” của tác phẩm nếu nh đó chỉ là những ý tứ gạch đầu dòng mà bao năm nay ngời thầy nào cũng dạy nh thế, bởi vì “có ý thì có

điểm” Tôi khâm phục cô khi có đôi lúc cô chấp nhận cháy giáo án để chúng tôi có thể giải trình hết tất cả ý tứ mới mà chúng tôi khám phá từ tác phẩm với một cái nhìn mới của lớp trẻ (Min Học trò lớp 12C1 của cô Dơng Thu Trang)

Và rồi cô đến, thế giới ấy dần thay đổi…

Tôi thấy mình thật sự may mắn khi là một học trò của cô Dơng Thu Trang Quả thật, chính cô là ngời đã mang niềm yêu thích môn văn trở lại lớp 12A6 chúng tôi Trong suốt ba năm học cấp 3, chỉ có năm lớp 12 là tôi cảm thấy giờ văn thật sự thú vị, thật sự đáng học Cô Trang nh một cô tiên đã khơi lại nguồn cảm hứng thích học môn văn ngày nào của chúng tôi

Với cô, học văn không chỉ để biết đến nội dung trong sách, biết đến các nhân vật trong tác phẩm, mà còn phải liên tởng tới cuộc sống thực tế Với cô, dạy học không chỉ là dạy theo chơng trình đợc giao, tìm cách dạy cho xong, cho hết; mà là dạy sao cho học trò có thể cảm nhận đợc trọn vẹn nội dung bài học Điều tôi yêu thích từ cách dạy của cô chính là những đề tập làm văn nghị luận xã hội, những đề rất lạ và thiết thực nh: Em cần gì từ cuộc sống? Lễ chào cờ đặc biệt Một điều nữa là cách viết những lời phê của cô Bài tập làm văn đầu tiên…của tôi, ngoài những lời nhận xét về nội dung, cô còn nhận xét cả cách trình bày, cô nhận xét thế này: “Lần sau em viết chữ “Lời phê” lên trên nha!” Từ trớc tới giờ, cha có giáo viên nào nhận xét nh thế cả

Tôi vẫn còn nhớ nh in ngày cuối cùng đợc học chung với cô Ngày đó trời không ma nhng tôi cứ ngỡ nh ma vì cả lớp tôi với 47 thành viên đều khóc do xúc động với những lời…nhắn nhủ đầy yêu thơng của cô Tôi nhớ cô đã nói câu này: “Sau này nếu tụi em có gặp vấn đề gì thì cứ liên lạc với cô nha” Dạ, cô ơi, chúng em sẽ nhớ lời cô dặn, sẽ mãi mãi không bao giờ quên đâu, cô ơi!”

(Tô Ngọc Diễm)

* Vĩ thanh 2:

Tại buổi toạ đàm “Đổi mới phơng pháp dạy học” do báo Tuổi Trẻ và Sở GD&ĐT TP HCM tổ chức ngày 17 tháng 11 năm 2008, cô Dơng Thu Trang tâm sự: “Môn văn vốn không phải là lựa chọn của nhiều học sinh thi khối A, B Vì thế, trớc tiên, tôi nói với các em: kiến thức văn học giống nh công cụ để các em biết ứng xử, giao tiếp tốt, điều đó cần thiết đối với các em trong bất cứ tình huống nào Tôi cũng nói với các em tất cả các môn học đều để phục

vụ con ngời, mà cái đáng quí nhất của mỗi con ngời là đời sống tâm hồn Văn học sẽ giúp chúng ta đi sâu để hiểu điều đó”

Cũng tại buổi toạ đàm, báo Tuổi Trẻ đã trao giải “Bạn đồng hành quanh tôi” cho cô giáo Dơng Thu Trang, gồm giấy chứng nhận và 7 triệu đồng

Một bài văn gây xôn xao c dân mạng

Thành công là khi bố và con trai có dũng khí bớc vào bếp, nấu những món ăn mà mẹ thích nhân ngày 8 – 3 Món canh có thể hơi mặn, món cá sốt đáng lẽ phải có màu đỏ sậm thì lại ngả sang màu đen cháy Nh… ng nhìn mâm cơm, mẹ vẫn cời Bởi vì hai bố con không thể thành công trên “chiến trờng” bếp núc, nhng lại đã thành công khi tặng mẹ “đoá hồng” của tình yêu Một món quà ý nghĩa hơn cả những món quà quí giá, hạnh phúc ấy long lanh in trong mắt mẹ.

Thành công còn là hình ảnh một cậu bé bị dị tật ở chân, không bao giờ đi lại bình ờng đợc Từ nhỏ cậu đã nuôi ớc mơ trở thành cầu thủ bóng đá Sau bao nỗ lực khổ luyện, cậu

th-bé trở thành cầu thủ dự bị trong một đội bóng nhỏ, và cha bao giờ đợc chính thức ra sân Nhng

đó không phải là thất bại Trái lại, thành công đã nở hoa khi cậu bé năm xa, với bao nghị lực

và quyết tâm, đã chiến thắng hoàn cảnh để theo đuổi ớc mơ từ ngày thơ bé Thành công ấy, liệu có mấy ngời đạt đợc?

Sau mỗi mùa thi đại học, có bao “sĩ tử” buồn rầu khi biết mình trở thành “tử sĩ” Hai bảy điểm, cao thật đấy Nhng cao mà làm gì khi NV1 lấy tới hai bảy phẩy năm? Đó thật ra không phải là thất bại, chỉ là khi thành công – bị – trì - hoãn mà thôi Cuộc sống vẫn chào

đón họ với NV2, NV3 Quan trọng là họ đã nỗ lực hết sức để khẳng định mình Đó là ý nghĩa vẹn nguyên của các kì thi, và cũng là bản chất của thành công

Ngày còn nhỏ, tôi đã đợc đọc một câu chuyện rất xúc động Truyện kể về một cậu bé nghèo với bài văn tả lại mẹ – ngời phụ nữ đã che chở cuộc đời em Cởu bé viết về một ngời

mẹ với mái tóc pha sơng, với đôi bàn tay ram ráp nhăn nheo nhng dịu hiền và ấm áp Câu kết luận rằng: bà ngoại là ngời mẹ – ngời phụ nữ đã nâng đỡ em trong suốt hành trình của cuộc

đời Bài văn lạc đề, phải về nhà viết lại Nhng đó mới chính là một tác phẩm thành công, bởi ở

đó chất chứa tình yêu thơng của đứa cháu mồ côi dành cho bà ngoại Liệu có thành công nào, tình cảm nào thiêng liêng hơn thế?

Nhiều năm trớc, báo chí từng vinh danh một cậu học trò nghèo thi đậu đại học với vị trí thủ khoa Đối với cậu, đó là một thành công lớn Nhng có một thành công khác, lặng thầm

mà lớn lao, đó là chiến thắng của một ngời cha gần 20 năm trời đạp xích lô nuôi con ăn học Bao niềm tin và hi vọng hiện lên trên gơng mặt vốn đã chịu nhiều đau khổ Và ngày con trai

đậu đại học cũng là ngày tốt nghiệp khoá - học – của – một – ngời – cha

Tôi biết có một nữ sinh tốt nghiệp đại học với tấm bằng loại u gần hai mơi năm trớc Với tài năng của mình, cô có thể gặt hái thành công trên con đờng sự nghiệp và danh vọng Nhng cô sinh viên năm ấy đã chấp nhận hi sinh những cơ hội của đời mình để trở thành một ngời vợ đảm đang, một ngời mẹ dịu hiền của hai cô công chúa nhỏ Cho tới bây giờ, khi đã là một phụ nữ trung niên, Ngời vẫn nói với tôi rằng: “Chăm sóc bố và hai con chu đáo, đối với

mẹ đã là một thành công lớn” Mỗi khi nghe câu nói ấy, tôi lại rơi nớc mắt Gia đình là hạnh phúc, là thành quả đẹp đẽ của đời mẹ, và chúng tôi phải cảm ơn mẹ vì điều đó

Con ngời luôn khát khao thành công, nhng mù quáng theo đuổi thành công thì thật là vô nghĩa Bạn muốn mình giàu có, muốn trở thành tỉ phú nh Bill Gates? Vậy thì hãy gấp đồng tiền một cách cẩn thận rồi trao nó cho bà cụ ăn xin bên đờng Với việc làm đẹp đẽ ấy, bạn sẽ cho mọi ngời hiểu đợc bạn không chỉ giàu có về vật chất mà còn giàu có tâm hồn Khi đó, bạn

đã thực sự thành công

Cũng có khi bạn ớc mơ thành công sẽ đến với mình nh đến với Abramovich - ông chủ của đội bóng toàn những ngôi sao? Thành công chẳng ở đâu xa, chỉ cần bạn dành thời gian chăm sóc cho “đội bóng” của gia đình bạn ở đó, bạn nhận đợc tình yêu thơng vô bờ bến, thứ

mà Abramovich không nhận lại đợc từ những cầu thủ của ông ta Thành công đến với mọi

ng-ời một cách giản dị và ngọt ngào nh thế!

Bạn đợc sinh ra, đó là một thành công vĩ đại của cha và mẹ Trách nhiệm của bạn là phải gìn giữ cho vẻ đẹp hoàn thiện của thành công ấy Đừng bao giờ ủ ê nghĩ rằng cuộc sống

là một chuỗi của thất bại, bởi nh một giáo s ngời Anh từng nói: “Cuộc sống này không có thất bại, có chăng là cách chúng ta nhìn nhận mọi việc mà thôi” Còn đối với tôi, thành công là khi

ai đó đọc đợc bài viết nhỏ này Có thể sẽ chẳng đợc điểm cao, nhng gửi gắm đợc những suy nghĩ của mình vào trang viết, với tôi, đó là một thành công

(Hà Minh Ngọc, lớp 10 chuyên văn, ĐHSP Hà Nội)

* Lời phê của cô giáo:

“Cảm ơn em đã tặng cô một bài học, một lời động viên vào lúc cô cần nó nhất Em đã thực sự thành công đấy Mong em tiếp tục thành công”

* Điểm số: 9+

* Lời bình của c dân trên mạng:

- Ai bảo giới trẻ bây giờ quên tiếng Việt?

- Tuyệt! Cảm ơn cô bé Minh Ngọc, cảm ơn cô giáo…

- Vô tình, mình có dịp nhận định lại cuộc sống của mình…

- Đây là một bài viết rất nhiều ý nghĩa và đáng trân trọng

- Tại sao lại là 9 mà không phải là 10? Bởi tác giả đã thực sự thành công khi nêu lên đợc “Bản chất của sự thành công” Một bài viết thật sự có ý nghĩa rất hay

- Bạn ấy nói đúng Chúng ta có thể làm đợc những việc thật đơn giản mà vẫn có thể mang lại hạnh phúc cho những ngời mà mình yêu thơng để chính họ cũng cảm thấy hạnh phúc, đó là thành công

- Bạn đã thành công và rất thành công rồi Minh Ngọc ơi Thật cảm ơn bạn rất nhiều, đọc bài viết này tôi cảm thấy mình cũng đã thành công và bớt đợc mặc cảm tự ti

- Không chỉ ngời viết thành công, mà cô giáo cũng là ngời thành công! Một đề mở nh vậy, không biết bao giờ mình mới đợc làm

- Cảm ơn em, một thiếu nữ tuyệt vời Tôi rớt đại học, đó là một nỗi đau lớn nhng nhờ em mà tôi đã yêu đời hơn nhiều

- Thành công? Đó là điều chúng ta luôn mong đợi và luôn tự hỏi làm nh thế nào để đạt đợc nó

Đọc bài văn ấy, mình nhận ra rằng thành công không ở đâu xa, đó là điều mình đang có nhngn không phải mình tự hài lòng với bản thân trong hiện tại

- Bạn đã thật sự thành công, đọc bài viết của bạn tôi cảm nhận đợc mình thật là hạnh phúc vì tôi đã nhận ra đợc những gì mà những ngời thân đã làm cho tôi Tôi chúc mọi ngời có thể hiểu

đợc giá trị của những gì mình có và cũng cảm nhận đợc thành công của mình, dù thành công

đó không lớn nhng nó chứa đựng bao công sức và sự cố gắng của mình

Thời luận:

Từ một bài văn

Bài văn của cô nữ sinh lớp 10 Hà Minh Ngọc theo đề bài: “Một bài học sâu sắc, ý nghĩa mà cuộc sống đã tặng cho em” rất hay, hay đến bất ngờ đó không còn là một bài tập làm văn bình thờng, mà thật sự là một tác phẩm văn chơng trong trẻo, ngọt lành và sâu sắc Có biết bao nhiêu sự anh minh, đức tin và lòng nhân từ ở trong đó!

Bài văn hay trớc hết vì tác giả viết văn hay Nhng cũng còn vì những nguyên nhân khác nữa Và cụ thể trong trờng hợp này, bài văn hay là vì đề văn hay Đề văn hay là vì cô giáo văn

“hay”

Trớc hết là về đề văn, “Một bài học sâu sắc, ý nghĩa mà cuộc sống đã tặng cho em” là một đề bài rất hấp dẫn và rất mở Nó cung cấp đủ cả sự hứng thú và cả không gian cho sự sáng tạo Với một đề bài nh vậy thì không thể học thuộc và sao chép mà đợc Thế nhng, nó vẫn đòi hỏi những kiến thức sâu rộng về văn chơng, về con ngời, về xã hội và về giá trị Việc truyền thụ kiến thức ở nhà trờng trong trờng hợp này là để tạo dựng một nền tảng cần thiết cho sự nhận thức, sự chiêm nghiệm và sáng tạo cái đẹp chứ không phải là mục đích tự thân

Về cô giáo dạy văn, cô giáo là ngời thật sự có hiểu biết về văn chơng và về những yếu

tố cần cho hoạt động văn chơng Cách ra đề bài của cô đã giúp cho chúng ta cảm nhận đợc

điều này Ngoài ra, cô đã làm đợc nhiều điều hơn là việc giảng dạy đơn thuần Cô đã là một

ngời bạn tâm tình, là một ngời chị gợi mở và chia sẻ Hơn thế nữa, cô còn nhìn thấy trong học sinh những nhân cách, những ngời đơng thời “bằng vai phải lứa” với mình Cứ nhìn vào lời phê của cô về bài văn chúng ta sẽ thấy rất rõ điều đó “Cảm ơn em đã tặng cô một bài học, một lời động viên vào lúc cô cần nó nhất Em đã thật sự thành công đấy Mong em tiếp tục thành công” Đó là những lời động viên không chỉ của một cô giáo, mà còn là của một ngời bạn biết

ơn

Rất tiếc, những gì chúng ta thấy đợc nhân đọc bài văn của em Hà Minh Ngọc có vẻ chỉ

là chuyện ngoại lệ ít nhất, cách dạy và học văn nh trong trờng hợp nói trên vẫn cha phải là phổ biến hiện nay Cách phổ biến vẫn là học thuộc và nhồi nhét Cách học nh vậy cùng lắm chỉ tạo ra đợc những thợ chữ, chứ cha chắc đã tạo ra đợc những nhân cách, những tâm hồn biết thởng thức, biết rung động trớc cái đẹp và sáng tạo ra cái đẹp

Tại sao chúng ta lại không thể học văn nh em Hà Minh Ngọc đã học và dạy văn nh cô giáo của em đã dạy?

* Đây là bài kiểm tra văn 1 tiết của nữ sinh Hà Minh Ngọc, lớp 10 Văn (khối chuyên THPT ờng ĐHSP Hà Nội) Bài văn của Ngọc đợc đánh giá cao và có ngời còn ví “giống nh là nớc, len lỏi tới từng ngóc ngách của tâm hồn Nó nh lời an ủi, động viên đầy xúc động bằng chính những gì nhỏ bé nhất đang hiện hữu xung quanh mỗi con ngời”

Theo báo Tiền phong,

số 242, 243 ra các ngày thứ ba, thứ t (24 và 25.10.2006)

* Bài viết thực sự sâu sắc và già giặn, so với tuổi đời và tuổi học Nếu thực sự chỉ đợc viết

trong 1 tiết (45’) thì càng rất đáng khen về cách t duy sáng rõ, cách trình bày điềm đạm mà khiêm tốn nhng không kém phần tự tin, về một tâm hồn bình dị và nhân hậu của ngời viết trẻ tuổi

Bài văn đã làm cô giáo rất tâm phục khẩu phục chính học trò của mình nên mới có lời phê đầy cảm hứng chủ quan đến thế Tuy nhiên, dù khâm phục đến đâu, vẫn không nên quên rằng mình đang làm việc nhận xét toàn diện − cụ thể và khách quan, đúng đắn và chuẩn xác một kết quả lao động sáng tạo của học sinh trong nhà trờng Đọc lời nhận xét trên, HS có thể rất vui, vì đợc khen hết mức, nhng vẫn không thể tìm thấy những chỉ dẫn chủ yếu nhất về những điểm mạnh, và cả những hạn chế trong bài viết của mình, để có biện pháp phát huy hay khắc phục

Xét nghiêm túc từ góc độ s phạm, phơng pháp đánh giá học sinh, theo chúng tôi, lời nhận xét của cô giáo cha đạt yêu cầu Mà tiếc thay, gần đây, lại đã có một cô giáo khác học theo để phê lời cảm ơn học trò sau một bài văn viết về ngời cha hi sinh cả đời cho con cái, đợc thầy Hiệu trởng đích thân đọc − Giáo dục chung học sinh toàn trờng Huỳnh Thúc Kháng, thành phố Vinh gần đây!

E rằng hội chứng lời phê cảm ơn có cơ cứ ăn theo mà phát triển trên mạng!

Và, đã khen đến mức ấy, đã không hề chỉ ra một tồn tại, hay nhợc điểm nào, dù rất nhỏ của bài viết, thì tại sao chỉ cho điểm 9+ (làm gì có điểm + hay – trong thang điểm đánh giá HSPT hiện nay ở Việt Nam !)? Tại sao không cho tới điểm tối đa (điểm 10? Thậm chí cộng thêm điểm thởng?!) Rõ ràng, giữa điểm số và lời phê của cô giáo có sự vênh lệch

(Nguyễn Văn Đờng)

Tình phụ tử

Có chuyện rằng, một cô bé học sinh lớp 10, trong giờ kiểm tra văn, đã dồn hết tâm t để viết nên cảm nghĩ của mình về ngời thân yêu nhất Bốn trang giấy ớt nhoè nớc mắt thơng ngời cha vừa mới ra đi – ngời đã chiến đấu với bệnh tật để đợc sống, và quan trọng hơn, để đợc truyền cách sống cho con mình Ngời ta kể rằng bài văn đó đã khiến bao ngời rơi nớc mắt

Lại có chuyện kể một cô bé lớp 10 khác viết bài văn về bản chất của sự thành công Bài văn thật đặc biệt với suy nghĩ : Bạn sinh ra là thành công vĩ đại nhất của cha mẹ Trách nhiệm của bạn là phải giữ gìn và xứng đáng với thành công ấy

Có một cuốn sách vừa mới ra đời Tác giả của nó : một nữ diễn viên, một NSƯT khá nổi tiếng vừa tuổi năm mơi, có đoạn viết về cha đẻ của mình, đợc rất nhiều ngời tìm đọc – nhng lại vì lí do khác Ngời con gái viết về ngời cha đẻ đã ngoài bảy mơi của mình – ngời ở chung mái nhà với mình, nh thể ông là ngời chị căm hận nhất Ngời đọc thảy đều ngỡ ngàng ! Ngời cha đau khổ ! Không ít ngời thẳng thắn nhận xét hành động của chị là bất hiếu Nhờ bất hiếu mà nổi tiếng !

Hai cô bé, tuổi đời còn nhỏ nhng đã cảm nhận đợc sự thiêng liêng của tình phụ tử và

ơn sinh thành, dỡng dục của mẹ cha Mặc dù sau này cha chắc hai cô đã có sự nghiệp thành công nh ngời phụ nữ kể chuyện mình, chuyện nhà mình kia nhng nếu vẫn giữ đợc trái tim nhân hậu và lối hành xử nh vậy trong cuộc đời, chắc chắn hai cô sẽ hạnh phúc

Tình phụ tử, có ngời chỉ cần thời gian ngắn ngủi để hiểu Nhng cũng có ngời mất nửa

đời rồi mới khiến thiên hạ té ngửa ra là họ không hiểu gì cả !

(Việt Dũng, báo Hà Nội mới, ngày 20 – 11 – 2006)

Hai đề văn trong sách giáo khoa Ngữ văn 12 Nâng cao

Ngời viết phải lần lợt trình bày các suy nghĩ, tình cảm, thái độ của mình trớc hiện tợng

“thờ ơ, ghẻ lạnh đối với con ngời”, sau đó so sánh tầm quan trọng của việc phê phán hiện tợng

ấy với việc “ca ngợi lòng vị tha, tình đoàn kết” Cần nhớ đây là văn nghị luận xã hội nên nhất thiết bài viết phải có một hệ thống lập luận chặt chẽ và một mạch cảm xúc chân thành, xúc

động

b Phạm vi t liệu cần sử dụng:

Ngời viết chủ yếu phải dùng vốn sống trực tiếp (vốn sống thực tế) của mình để hệ thống hoá các dẫn chứng mắt thấy tai nghe về hiện tợng “thờ ơ, ghẻ lạnh đối với con ngời”, xâu chuỗi chúng thành một hiện tợng xã hội đã đến mức báo động Từ đó bày tỏ những suy nghĩ, tình cảm và thái độ của mình

c Các thao tác lập luận cần sử dụng: giải thích, chứng minh, phân tích, bác bỏ

lí, từ đó tự giác sống có trách nhiệm hơn với bản thân và trách nhiệm với cộng đồng

b ý2: Ngợi ca “lòng vị tha, tình đoàn kết” vốn đã có truyền thống lâu dài trong lịch sử dựng nớc và giữa nớc của dân tộc ta, nhng phê phán “thái độ thờ ơ, ghẻ lạnh” thì cha có truyền thống, nên thờng qua loa, sơ sài, cha sâu sắc và hầu nh cha có hiệu quả cao nh ngợi ca (có thể phân tích một số nguyên nhân khách quan và chủ quan)

c ý3: Hiện nay cái xấu, cái ác dờng nh đang “lên ngôi” (dẫn chứng), do đó việc phê phán cái xấu, cái ác là cần thiết; trong những cái xấu, cái ác đó có hiện tợng xấu là “thái độ thờ ơ, ghẻ lạnh đối với con ngời” (dẫn chứng)

d ý4: Phê phán hiện tợng xấu nói trên và bày tỏ những suy nghĩ, tình cảm, thái độ và sự đánh giá (về những nguyên nhân, hậu quả, nguy cơ do hiện t… ợng đó gây ra)

e ý5: So sánh việc phê phán với việc ngợi ca để thấy rằng đây là hai mặt của một vấn đề xã hội có quan hệ qua lại, vì vậy nếu không phê phán mạnh mẽ “thái độ thờ ơ, ghẻ lạnh đối với con ngời” thì nhận thức của con ngời dễ bị phiến diện (vì chỉ có ca ngợi một chiều) và nhất là nguy cơ con ngời sẽ dần dần trở nên ích kỉ, vô cảm và độc ác

3 Kết bài

Liên hệ đến trách nhiệm của mỗi ngời, trách nhiệm của bản thân trớc hiện tợng trên

Có thể đề xuất một số kiến nghị hoặc giải pháp đối với các cấp lãnh đạo, đối với nhà trờng, đối với ngời lớn…

Bài làm tham khảo:

Từ xa đến nay, lòng vị tha và tình đoàn kết luôn đợc ca ngợi hết mực Đó cũng chính là những phẩm chất tốt đẹp của con ngời chúng ta “Thơng ngời nh thể thơng thân”, “Lá lành

đùm lá rách” hay “Bầu ơi thơng lấy bí cùng/Tuy rằng khác giống nhng chung một giàn”… Chúng ta lớn lên trong lời ru ngọt ngào, trong những câu ca dao, tục ngữ súc tích, trong những lời răn dạy để rồi thấm đ… ợc trong mình các phẩm chất đáng quí của con ngời Việt Nam

Nhng những phẩm chất đó dờng nh đợc ca ngợi quá mức, làm ta tự hào quá mức mà quên mất đi việc phải phê phán nghiêm khắc thái độ thờ ơ, ghẻ lạnh đối với con ngời; quên mất đi những hiện tợng bạo lực đang xảy ra trớc mắt để rồi ngủ quên trên chiến thắng, trên…những ca từ bóng bảy về nào là vị tha, nào là đoàn kết…

Truyền thống của ông cha ta từ trớc vẫn luôn đợc duy trì Trong ta vang mãi những lời răn: Chúng ta là nòi giống con Rồng cháu Tiên Chúng ta cùng chui ra từ một bọc trứng Hãy luôn yêu thơng nhau, đùm bọc, che chở cho nhau Hãy cùng nhau đứng lên chống quân xâm l-

ợc và cùng nhau gìn giữ hoà bình cho đất mẹ thân yêu

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

ấy vậy mà, tôi thấy cái truyền thống tốt đẹp kia hình nh đang ngày càng bị xuống cấp

và tàn lụi Tôi thấy lớp học sinh ngày nay thờ ơ, ngời lớn lại càng thờ ơ hơn thế nữa Trong chiến tranh, có thật nhiều tấm gơng anh hùng dám xả thân để cứu bạn, dám lấy thân mình lấp

lỗ châu mai Ngày x… a thế, sao nay lại không thế?

Liệu các bạn còn nhớ có một lần thầy giáo dạy Hoá lớp mình đã gọi chúng mình là lớp thế hệ CO2, tức là thờ ơ với tất cả mọi việc? Quả thật, tôi cũng thấy đúng Thiết nghĩ, học sinh ngày nào cũng ra rả, từ môn Sử đến môn Văn, rằng phải có lòng vị tha, phải đoàn kết với tất cả Nhng khi rời trờng học mấy ai làm đợc nh thế?

Tôi đã từng chứng kiến một em bé đang đạp xe trên đờng thì bị một đôi tình nhân đi xe máy đâm vào Chiếc xe đạp bị hỏng nhng may mắn em bé không làm sao Thấy em bé ngã, nhng đôi tình nhân ấy vẫn thản nhiên phóng xe đi, coi nh không có chuyện gì xảy ra Họ đã bỏ mặc em bé loay hoay với chiếc xe không thể đi đợc, mà dắt về cũng khó Hay hôm tr… ớc tôi vô tình nhìn thấy một ông lão ăn xin nằm trên vỉa hè Quần áo ông rách rới, bẩn thỉu Thỉnh thoảng mới có ngời quẳng cho ông lão một đồng xu lạnh lẽo Bỗng có một nhóm học sinh đi

đến Các em đã không cho ông lão xu nào mà còn chỉ trỏ, nhăn mặt, hét toáng lên khi thấy

ông lão đến gần Tôi đọc trong mắt các em một nỗi khinh bỉ ghê gớm Hôm qua, tôi lớt mạng, xem một video clip Nội dung của clip đó là phê phán một ông chồng say rợu, đánh đập vợ tàn nhẫn Hình nh với ông ta, ngời vợ là nơi để xả giận, là bịch cát để ông ta luyện võ, là kẻ dới, là tôi tớ, cho nên việc đánh đập vợ là việc làm bình thờng hằng ngày của ông ta chăng? Ngời đi

đờng bàng quan, không can thiệp Ông ấy đánh vợ xong cũng bàng quan bỏ đi, để mặc cho ngời đàn bà tội nghiệp quằn quại đau đớn Tôi tự hỏi liệu mình có quá thờ ơ với những…chuyện đang xảy ra? Những ngời kia có quá vô tâm? Hay cả ngời đã quay clip đó? Tại sao?

Ôi, thật là đau xót Các bạn có suy nghĩ gì khi nghe tôi kể về những chuyện mắt thấy tai nghe trên? Và tất cả những gì tôi vừa kể mới chỉ là vài ba hạt cát trong cái sa mạc mênh mông của thái độ thờ ơ, ghẻ lạnh đang diễn ra hằng ngày hằng giờ trong cuộc sống quanh ta!

(Đỗ Thu Quỳnh, trờng THPT Hà Nội-Amsterdam)

Nhận xét:

I Đề bài

1 Vấn đề đặt ra trong đề bài giản dị, rất gần gũi với đời sống học sinh hiện nay

2 Đề bài ở dạng mở, do đó học sinh có điều kiện bày tỏ những suy nghĩ và cảm xúc thật của mình

II Bài viết của học sinh Đỗ Thu Quỳnh

1 Ưu điểm

a Cách vào bài tự nhiên, hợp lí

b Các dẫn chứng dùng để phê phán “thái độ thờ ơ, ghẻ lạnh đối với con ngời” tơng đối

điển hình và mang tính phổ biến

c Những suy nghĩ và cảm xúc khá chân thành

2 Nhợc điểm

Bài viết hơi bị hụt hẫng Cần phải thêm một số đoạn để bày tỏ những suy nghĩ, đánh giá sâu sắc hơn; cần điểm qua một số nguyên nhân, hậu quả, nguy cơ của “thái độ thờ ơ,…ghẻ lạnh đối với con ngời” và giải pháp đẩy lùi, tiến tới loại bỏ nó ra khỏi cuộc sống hiện nay

- Các em hãy đọc kĩ đề bài trên xem có ý kiến gì cần trao đổi không?

Thầy giáo nắn nót chép lại đề bài lên bảng, rồi nhắc lại câu hỏi:

- Các em thấy có chi tiết nào cần trao đổi không?

Hầu hết học sinh trả lời “Không ạ!”

Một học sinh giơ tay xin phát biểu

Thầy giáo mỉm cời, gật đầu khích lệ:

- Tùng, mời em!

Học sinh Tùng đứng dậy, nói, giọng xúc động:

- Tha thầy, theo em nghĩ thì ngời ra đề này vừa lạc hậu, vừa vô cảm ạ!

Cả lớp im phăng phắc

Thầy giáo vẫn mỉm cời:

- Em thử giải thích lí do cho các bạn cùng nghe xem!

Học sinh Tùng:

- Thầy ơi, không có liệt sĩ nào “vô danh” ạ! Ông nội em là liệt sĩ thời chống Mĩ cứu nớc Bố

em là liệt sĩ, hi sinh trong khi truy bắt bọn tội phạm Ông nội em và bố em đều có họ tên đầy…

đủ chứ đâu có “vô danh”, hả thầy?

Tùng vừa nói vừa rơm rớm nớc mắt Cả lớp lặng đi

Thầy giáo cũng im lặng một lát, rồi nhỏ nhẹ nh tâm tình:

- Thầy cảm ơn Tùng … ý kiến của em đúng, hay và rất sâu sắc Không có liệt sĩ nào “vô…danh” cả! Chỉ có những liệt sĩ “cha rõ họ tên” để ghi trên bia mộ mà thôi! Hàng trăm ngàn ng-

ời lính đã ngã xuống ở Trờng Sơn trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nớc, nay hài cốt của

họ đợc qui tập về nghĩa trang Trờng Sơn và nhiều nghĩa trang khác, nhng cha có cách nào để xác định đợc họ tên của từng ngời Đó là một cái lỗi lớn của chúng ta, một món nợ của lịch…

sử, một nỗi day dứt của lơng tâm muôn đời Không hiểu nh… vậy thì làm sao có thể viết đợc một bài văn chân thành và xúc động, phải không các em? Thầy nghĩ, khi ra một đề bài tập làm văn, ngời ra đề cần phải có tri thức, vốn sống và một tình cảm nhất định đối với vấn đề mà mình yêu cầu ngời khác phải bàn bạc, trao đổi Còn trớc khi viết một bài văn, ngời viết cần phải độc lập suy nghĩ, huy động tri thức, vốn sống và thử “đo” xem “nhiệt độ” tình cảm của mình đối với vấn đề do đề bài đặt ra đã đủ “nóng” cha; nếu còn “nguội lạnh” thì tốt nhất là

đừng viết! Văn chơng tối kị sự giả dối, các em ạ!

(Hoàng Nhật Huy)

Gặp gỡ bạn yêu văn

Các fan trung thành của của chơng trình Đờng lên đỉnh Ôlympia hẳn vẫn cha quên

Nguyễn Vĩnh Cẩm Anh – cô bạn gái có nụ cời đáng yêu đã xuất sắc lọt vào vòng thi quí năm

2007 Hôm nay, VH&TT sẽ cùng các bạn làm quen với cô bạn này, nhng không phải với t cách một nhà leo núi, mà là một “bạn yêu văn”…

- Với mình, hứng thú và đam mê là yếu tố tiên quyết để có thể thành công trong mọi việc

Đam mê giúp chúng ta có thêm động lực Tất nhiên cũng cần có một phơng pháp học tập hiệu quả nữa Cô giáo chủ nhiệm của mình là cô giáo Đặng Nguyệt Anh, một cô giáo dạy văn rất tâm huyết với công việc và yêu quí học sinh Mình đã đợc cô hớng dẫn một số phơng pháp đọc

và viết văn khá hiệu quả

ớc và ghi lại những cảm nhận ban đầu của riêng mình về tác phẩm chứ đừng đọc bài bình giảng trong sách tham khảo trớc Cô rất phản đối việc có những học sinh thậm chí không cả

đọc tác phẩm, cứ soạn bài là mở sách hớng dẫn ra chép

b Cô thờng hớng dẫn chúng mình tự ghi chép nội dung bài học, rất ít khi cô đọc cho học sinh chép bài

c Ngay từ năm lớp 10, chúng mình đã đợc cô hớng dẫn cách tự xây dựng bài học Lớp mình

có 6 nhóm Cô cho từng nhóm chọn bài mình yêu thích nhất để tìm t liệu trong sách báo, trên

mạng Sau đó các nhóm sẽ trình bày những hiểu biết t… liệu về bài học kết hợp với máy tính Cô và cả lớp nghe, góp ý chỉnh sửa, bổ sung, cuối cùng mỗi thành viên trong lớp sẽ có những tập đề cơng rất chi tiết, đầy đủ về các bài học đó, từ giới thiệu tác giả, hoàn cảnh ra đời, giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm, những đề thi, đề kiểm tra đã hỏi về tác phẩm ấy cùng những đáp án chi tiết Theo cách này, lớp mình ai cũng phải làm việc chứ không thụ

động chờ nghe cô giảng Bài học đợc khai thác khá sâu, lại có thêm nhiều t liệu, tranh ảnh rất hấp dẫn Bộ đề cơng văn của lớp mình phải nói là rất công phu, chất lợng nên cô trò mình khá

là yên tâm trớc những kì thi bận rộn, vất vả

d Về cách làm văn, cô giáo mình rất chú trọng việc tìm hiểu đề, viết sao cho bám đề Ví dụ phân tích bài thơ “Chiều tối” để thấy đợc sự hoà quyện giữa vẻ đẹp cổ điển và tinh thần hiện

đại ở tác phẩm này thì không thể lập dàn ý giống nh phân tích bài thơ ấy để thấy đợc vẻ đẹp tâm hồn của tác giả Hồ Chí Minh

e Cô cũng hớng dẫn rất tỉ mỉ về cách nêu luận điểm, luận cứ, luận chứng để xây dựng đoạn văn, liên kết đoạn văn Nói chung, là học sinh của cô Nguyệt Anh thì hơi vất vả, nh… ng có nhiều cơ hội để tiến bộ

- Xin cảm ơn bạn và chúc bạn sẽ tiếp tục thành công

(Nguyễn Ngọc Hải Thanh thực hiện

Tạp chí Văn học và Tuổi trẻ, số tháng 1/2008)

Một đề văn mở

(Ngời ra đề: cô giáo Đặng Nguyệt Anh, GV trờng THPT HN-Amsterdam)

Trong nhạc phẩm “Để gió cuốn đi” của Trịnh Công Sơn có đoạn ca từ nh sau: “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng Để làm gì em biết không? Để gió cuốn đi, để gió cuốn

bị cuốn vào cái guồng quay của công việc, của những lo toan bề bộn, của những âm mu, toan tính, những trăn trở, lo âu khiến con ngời ta không biết tự lúc nào đã quên đi những khoảnh khắc đáng nhớ, những cảm xúc trong sáng và những giá trị đích thực của cuộc sống Để đến…một lúc nào đó giống nh cuốn sách trên đã viết, bất giác chúng ta chợt quay lại và bàng hoàng nhận ra chúng ta đã quá thờ ơ, lạnh nhạt với cuộc sống của chính mình, quá độc đoán và ích

kỉ Và bỗng lặng ngời khi nhận ra rằng mình cứ lao vào những guồng quay đáng sợ ấy mà vẫn

cha xác định đợc đâu là mục đích sống, cái đích đến thực sự của cuộc đời mình Trong cuốn sách “Trịnh Công Sơn – Rơi lệ ru ngời”, cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã viết: “Tôi đã mơ thấy chuyến đi của mình Càng sống ngời ta càng thấy cái chết dễ dàng đến với bất kì ai, chết quá

dễ mà sống thì quá khó”

Trịnh Công Sơn là vậy, luôn bộc lộ những chiêm nghiệm, triết lí sâu xa của ông về cuộc đời qua những dòng tâm sự và qua những ca từ trong tác phẩm bất hủ của ông nh “Diễm xa”, “Cát bụi”, “Ướt mi” Nh… ng tôi thích nhất là bài hát “Để gió cuốn đi” bởi ngay từ những

ca từ đầu tiên, bài hát đã gợi lên biết bao suy nghĩ về cuộc đời và con ngời: “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng ”…

Đời ngời thật ngắn ngủi nhng nếu nh chúng ta biết cách sống, cách ứng xử, trân trọng những giá trị đích thực của cuộc sống thì cuộc đời không hề ngắn ngủi mà sẽ trở nên có ý nghĩa biết bao

“Sống trong đời sống cần có một tấm lòng” – Mỗi ngời cần có một tấm lòng để yêu thơng, đồng cảm với ngời khác Bạn cần có một tấm lòng để cảm nhận đợc sự lạnh lẽo, bất hạnh của cô bé bán diêm trong câu chuyện cổ tích của An-đéc-xen, sự đau đớn về thể xác của những ngời bị nhiễm chất độc da cam, cái đói mà những em bé ở châu Phi phải chịu đựng, sự mất mát về tinh thần của những đứa trẻ khi cơn lũ dữ đã cuốn đi cả ngời cha, ngời mẹ của các

em Bạn cần có tấm lòng để không thờ ơ đứng nhìn ng… ời ta đánh đập một em bé non nớt ngây thơ, để không bàng quan về một ngời bị tai nạn trên đờng, để không làm ngơ trớc một cánh tay gầy guộc của bà lão ăn xin tật nguyền Chính tấm lòng của mỗi ng… ời sẽ tạo nên cái gọi là “tình ngời” trong cuộc đời này Rồi cái tình ngời ấy đã thôi thúc những nhà hảo tâm, những trái tim nhân hậu luôn cố gắng làm hết sức mình để góp phần làm giảm bớt nỗi đau

đớn, thua thiệt cho biết bao mảnh đời vốn dĩ đã khốn khổ, tội nghiệp đang lang thang trôi nổi trong cuộc đời này Tấm lòng biết yêu thơng, đồng cảm đó có thể làm sáng lên những ngày dài đen tối của một ngời khiếm thị hoặc nhen nhóm lên một niềm hi vọng cho những kẻ cùng quẫn trong tuyệt vọng Nhng quan trọng hơn cả là chính tấm lòng đó sẽ nuôi dỡng trong tâm hồn mỗi ngời một ngọn lửa của lòng nhân ái Ngọn lửa ấy sẽ truyền từ ngời này sang ngời khác, thế hệ này sang thế hệ khác, dân tộc này sang dân tộc khác Thế giới sẽ bớt dần những…cuộc chiến tranh phi lí, bớt dần những cảnh tranh cớp đẫm máu và sẽ nhiều dần lên những niềm vui, những nụ cời, những hi vọng …

“Sống trong đời sống cần có một tấm lòng” để tha thứ, khoan dung Không phải ngẫu nhiên mà Liên minh Bu chính thế giới năm nay lại ra đề cho cuộc thi viết th là: “Hãy viết th cho một ngời bạn bạn nào đó để nói rằng tại sao thế giới cần sự khoan dung?”, bởi lẽ sự khoan dung dờng nh là nguồn gốc sâu xa của hoà bình và hạnh phúc Khoan dung nghĩa là có thể tha thứ cho những lỗi lầm, đó là biểu hiện cao nhất của tình thơng yêu con ngời Thế giới sẽ ra sao nếu nh con ngời không có lòng khoan dung? Chắc chắn chiến tranh sẽ nối tiếp chiến tranh, hận thù sẽ nối tiếp hận thù, sai lầm sẽ nối tiếp sai lầm Con ngời sẽ bị cuốn vào cái vòng luẩn quẩn đó một cách mù quáng và đáng thơng biết bao! Tha thứ chính là lối thoát khả dĩ cho con ngời, nó giúp cho con ngời ngày càng xích lại gần nhau hơn, thân thiện hơn để cùng nhau xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn, dù sự tha thứ không thể thay đổi đợc quá khứ nhng nó sẽ mở đ-ờng tới tơng lai Sự tha thứ sẽ giúp cho con ngời trút bỏ đợc gánh nặng hận thù để tiếp tục sống thanh thản hơn, có ích hơn Với những kẻ phạm sai lầm, nếu thành tâm hớng thiện phục thiện thì sự tha thứ sẽ là cơ hội để tái hoà nhập với một cộng đồng lơng thiện và nhân ái

Một tấm lòng không chỉ có sự khoan dung mà còn cần có cả sự dũng cảm, dám đứng lên bảo vệ cái đúng cái thiện để chống lại cái sai, cái ác Ngày nay, ranh giới giữa thiện - ác, xấu - tốt là vô cùng mong manh, mơ hồ khiến chúng ta không khỏi lúng túng khi muốn…nhận diện chúng Nhận diện cái xấu, cái ác đã khó, đấu tranh chống lại chúng lại còn khó hơn bởi xa nay cuộc chiến đấu giữa hai bờ thiện - ác luôn là một cuộc chiến đấu không cân sức Phải có một tấm lòng sáng trong, dũng cảm thì mới đủ dũng khí đứng lên bảo vệ chân lí, bảo

vệ chính nghĩa Những tấm gơng nh ông Nguyễn Tăng Thắng kiên trì và quyết tâm da vụ phá rừng Tánh Linh ra ánh sáng, hay ông Đinh Đình Phú bao năm trời lặng lẽ thu thập chứng cứ

để buộc tội những quan tham “ăn đất” ở Hải Phòng phải ra hầu toà đều là những minh chứng cho tấm lòng dũng cảm đó

Nhng những tấm lòng khoan dung, dũng cảm ấy để làm gì? Tại sao nhạc sĩ lại viết:

“Để làm gì, em biết không? Để gió cuốn đi Để gió cuốn đi ” Phải chăng gió là cái vô… …hình, là vị quan toà vô t vĩnh cửu? Gió sẽ đào thải những gì giả dối và chỉ giữ lại những gì tinh khiết nhất Nói cách khác, “một tấm lòng” chân thành, tự nguyện, không vụ lợi không chỉ đơn thuần là tình thơng nữa; nó đợc tôn vinh để trở thành một giá trị đạo đức của cõi ngời, đó chính là đức hi sinh – Những hi sinh thầm lặng, vô bờ bến; những hi sinh tuyệt đối, vô điều kiện! Đây mới chính là khát vọng cao cả của những con ngời chân chính đã đợc Trịnh Công Sơn hình tợng hoá thành những ca từ buồn đến nao lòng!

Có một câu nói mà tôi rất tâm đắc: “Khi con sinh ra mọi ngời đều cời, riêng mình con khóc Hãy sống sao để khi con nằm xuống, mọi ngời đều khóc, riêng mình con cời” Và tôi nghĩ chúng ta sống cần có một tấm lòng để có thể nở đợc một nụ cời mãn nguyện khi nằm xuống

(Vũ Minh Thanh, học sinh lớp 10 Trung, năm học 2007-2008,

Mở đầu tiết học, cô giáo tôi – cô Đặng Nguyệt Anh - đã khiến cho tất cả những tâm hồn đang treo ngợc trên cành cây nh tôi bỗng hào hứng trở lại khi thông báo: hôm nay chúng tôi sẽ không phải học mỗi bài trong sách giáo khoa, mà còn đợc nghe một câu chuyện cảm

động do chính cô đọc Giọng cô truyền cảm, nhẹ nhàng, từng câu chữ nh thấm đẫm bao niềm xót thơng Đó là câu chuyện có thật về một bé gái mới sáu tuổi mà đã phải sống cô độc trớc sự ghẻ lạnh của họ hàng và làng xóm Nguyên nhân chỉ bởi em bị nhiễm HIV – căn bệnh thế kỉ hiểm ác mà em còn quá nhỏ để hiểu về nó Chính căn bệnh ấy cũng là thủ phạm đã cớp đi sinh mạng của bố mẹ em, để em phải trơ trọi trên cõi đời này Thật ra, em vẫn còn một ng ời bác ruột Thế nhng, ngời mà những tởng sẽ là chỗ bấu víu của cuộc đời em ấy lại chính là ngời đã nhẫn tâm đem em lên Hà Nội và “vứt bỏ” em tại một bệnh viện Một ngời bác ruột nỡ “vứt bỏ” đứa cháu gái ruột côi cút tội nghiệp của mình!!! Nhng may thay, nhờ trí nhớ của em và lòng tốt của nhiều ngời trong bệnh viện, em đã trở về đợc với quê hơng của mình Ngời bác bất đắc dĩ phải nuôi em và dĩ nhiên - ông ta đối xử với em chẳng ra gì Hãy nhớ lại xem, khi các bạn sáu tuổi, các bạn đợc bố mẹ chăm sóc nh thế nào? Hẳn là các bạn không bao giờ phải thui thủi ngồi ăn một mình trong xó bếp, không bao giờ phải tự tắm giặt , đúng không? Vậy…

mà em bé ấy đã phải tự mình lo liệu tất cả! Ăn một mình, ngủ một mình, hằng ngày phải tự mình ra suối tắm giặt Lúc nào, em cũng chỉ có một mình Không ai trong làng muốn trò chuyện với em, họ xa lánh em nh xa lánh một con vật đáng sợ Họ sợ sẽ bị lây nhiễm căn bệnh khủng khiếp đó Thế là chiều chiều, em lại thẩn thơ, thơ thẩn chơi một mình bên mộ mẹ, mộ cha…

Câu chuyện của cô đã khiến tôi hết sức xúc động Và tôi đã khóc Cuộc sống của tôi quá hạnh phúc: có đầy đủ mẹ cha, bạn bè, đợc học ở một trờng danh tiếng Thế giới xung quanh không phải toàn màu hồng, tôi biết rất rõ điều đó Nhng tôi nào có ngờ lại có những số phận khốn khổ đến nh vậy Và tôi không thể quên lời nhắn nhủ của cô giáo sau giờ học đó:

“Trong mỗi chúng ta đều có một phần con và một phần ngời Chính phần ngời mới là phần

phân biệt chúng ta với các loài động vật Phần ngời sẽ thắng thế khi chúng ta sống đẹp, biết

cảm thông, yêu thơng, làm việc thiện Hạnh phúc sẽ không bao giờ trọn vẹn khi ta chỉ nghĩ…

đến bản thân mình Hãy cúi xuống nỗi đau khổ của những kiếp ngời bất hạnh quanh mình, giúp họ đứng vững trong cuộc đời ”.…

Sau buổi học đó, tôi đã suy nghĩ rất nhiều Mình đã làm đợc gì để giúp những con ngời bất hạnh kia? Không, tôi chẳng làm đợc gì cả! Chỉ xót thơng không thôi là cha đủ, còn cần phải hành động Nhng hành động nh thế nào? Đơn giản thôi, chỉ cần bắt đầu từ những việc làm rất nhỏ nh mua vài gói tăm cho ngời khiếm thị, đóng góp quần áo, sách vở cho những trẻ em…vùng bị thiên tai lũ lụt hoặc trẻ em ở vùng sâu vùng xa, bớt đi một vài khoản chi tiêu xa xỉ không cần thiết…

Và cô ơi, cô giáo của con ơi, cho con đợc cảm ơn cô, cảm ơn rất nhiều về bài học giản

dị mà vô cùng sâu sắc hôm nào…

(Lê Minh Trang, lớp 11 CE, năm học 2008-2009,

trờng THPT Hà Nội – Amsterdam)

đã dìu dắt chúng tôi bớc qua từng cánh cửa tri thức trong suốt mời năm qua

Về nhà, ngồi trớc trang giấy trắng, tôi bỗng cảm thấy hơi run vì lâu rồi không viết văn

tự sự - một kiểu văn quen thuộc từ hồi học cấp 2; nhng khi lên học cấp 3, chúng tôi thờng viết văn nghị luận Vả lại đây là một đề văn rất khó viết cho hay vì cảm xúc thì dồi dào đấy, nhng

kể lại có khi vô cùng nhạt nhẽo Hơn nữa, ngày mai lại có bài kiểm tra lí, thế là tôi đành tặc lỡi gác bài văn lại một bên, lôi sách lí ra học

Hôm sau tôi đến lớp với một bộ dạng uể oải Buổi học không chỉ có hai tiết lí phải kiểm tra, mà còn có cả hai tiết toán hình mà tôi thờng gọi chệch ra là “oán” vì tôi oán nó lắm Các công thức thì rắc rối, bao nhiêu cách chứng minh, bao nhiêu dạng bài, càng học càng thấy

sợ Cha hết, tiết đầu lại là tiết Công nghệ – Vẽ kĩ thuật chán ngắt

“Reeng reeng ” – chuông báo vào tiết vang lên Cô giáo bớc vào lớp và viết tên bài học lên bảng May thay, hôm nay vẫn là thực hành, chỉ cần vẽ hình vào vở Tôi nghĩ là cô sẽ không kiểm tra vở vì thừa biết chúng tôi vẽ cũng chẳng ra gì Thế là nh thờng lệ, tôi lôi sách

vở các tiết sau, tức là môn lí và môn “oán” ra học Nhiều bạn cũng làm việc riêng và nói chuyện ồn ào Cô không nhắc nhở gì về kỉ luật trật tự, mà lại đặt một câu hỏi và nói rành rọt cho cả lớp nghe rõ: “Các em có thể cho mọi ngời xung quanh những gì?” Cả lớp bỗng im bặt, hai mơi ba cặp mắt đổ dồn lên nhìn cô đầy vẻ ngạc nhiên Cô mỉm cời, nhìn xuống chỗ mấy

đứa vừa nói chuyện rào rào giờ đang lặng phắc, nói tiếp: “Cô biết bài thực hành vẽ hôm nay là một bài khó, vì vậy cô không yêu cầu các em vẽ vào giấy để nộp mà chỉ cần vẽ vào vở; nhng hình nh đó vẫn là yêu cầu vợt quá khả năng của các em thì phải?” Cô hỏi cứ nh khẳng định một điều mà cô đã biết Rồi cô hỏi tiếp: “Thế trong một tiết trống, các em thờng làm gì?’ Lần này thì cả lớp nhao nhao, tranh nhau trả lời Đứa thì hô lên là “buôn da lê”, đứa thì bảo làm bài tập cho tiết sau (nh tôi chẳng hạn), lại có đứa dám nói là “ăn quà” mới ghê! Riêng tôi thì vẫn cắm cúi tính toán với cái bài tập lí hóc búa trong sách giáo khoa Đợi các bạn yên lặng, cô mới thong thả nói: “Đúng, các em có thể làm rất nhiều việc cùng với bạn bè khi có một tiết trống, làm bài tập thì dễ hỏi nhau, nói chuyện thì dễ đợc chia sẻ” Chà, tôi vừa làm bài tập vừa vểnh tai nghe, nghĩ: “Cô muốn dẫn dắt chúng tôi tới cái gì đây nhỉ?” “Các em đang học lớp 11 phải không? Hơn một năm nữa là các em sẽ chia tay nhau, vậy các em có thể cho nhau những gì?” Lại thêm một câu hỏi nữa khiến cả lớp sôi động với những câu trả lời Đứa bảo “tiền”, đứa nói

“tình cảm”, đứa nhai lại “đồ ăn” và có đứa khẳng định “tri thức” Cô tủm tỉm, lấy phấn viết các “đáp án” trên lên bảng, rồi khoanh tròn “tình cảm” và “tri thức”, sau đó lại nối chúng với nhau và hỏi: “Chúng sẽ thành cái gì, các em?’ Cả lớp đăm chiêu suy nghĩ Tôi cũng buông bút, băn khoăn tự hỏi: “Có thể thành cái gì đợc nhỉ?” Bên cạnh tôi, Hoa “gấu” cũng đang nhíu mày nhăn trán có vẻ suy nghĩ dữ dội lắm Im lặng hồi lâu mà không có ai trả lời, cô mới nói:

“Thế này nhé, nếu các em có tri thức nhng lại không có tình cảm thì cô chắc các em sẽ chẳng

muốn chia sẻ với ai điều gì; nhng nếu các em có tình cảm nhng lại thiếu tri thức thì có muốn

chia sẻ cũng chẳng chia sẻ đợc Vì thế hai cái này cộng lại sẽ thành kinh nghiệm, mà muốn có kinh nghiệm thì phải học tập và rèn luyện suốt đời, các em ạ Cô có một phép tính đơn giản thế

này: giả sử mỗi em có hai kinh nghiệm muốn chia sẻ, lớp có hai mơi ba ngời, tức là hai nhân hai mơi ba thành bốn mơi sáu kinh nghiệm thú vị Khi ta cho đi có hai mà nhận lại tới bốn mơi

t thì có lãi không?” à, giờ thì tôi đã hiểu ra “ý đồ” của cô, cô đã dẫn dắt chúng tôi đi một

“chặng đờng” để đến đợc với một chân lí thật giản dị về sự “cho và nhận”! Đó chẳng phải là một tiết học lí thú và cảm động hay sao? Và ngay lập tức trong đầu tôi đã “nháp” xong bài văn

…

Theo một cuốn Từ điển tiếng Việt thì “dạy” là “truyền lại tri thức hoặc kĩ năng một cách hệ thống và có phơng pháp” Theo em, đây chính là cái thiếu của việc dạy văn, học văn trong nhà trờng hiện nay Bắt đầu vào cấp 2, chúng em đợc tiếp xúc với văn học dân gian (truyền miệng) là thần thoại, truyền thuyết, cổ tích Nh… ng chỉ sau một thời gian ngắn, khi mà chúng em cha kịp thấm đợc cái hay cái đẹp của văn học dân gian thì chúng em đã phải “hoà nhập” ngay vào không khí chiến đấu của các tác phẩm hiện đại nh của lãnh tụ Hồ Chí Minh hay nhà thơ cách mạng Tố Hữu Rồi cha đầy một tháng sau, lại nhảy sang văn học nớc ngoài với Nữ Oa vá trời, Mây và sóng Có quá ôm đồm không, khi chỉ trong một học kì năm lớp 6, chúng em phải học từ văn học dân gian đến văn học Việt Nam sau Cách mạng tháng Tám năm

1945 và cả văn học nớc ngoài? Có lẽ các tác giả làm chơng trình và sách giáo khoa cũng biết

điều đó nên các tác phẩm đợc coi là quan trọng đợc lặp lại ở chơng trình văn học cấp 3 Nghĩa

là lên lớp 10, chúng em học lại những cái mà mình đã biết rồi, nhng là biết một cánh hời hợt, loáng thoáng, chẳng có ấn tợng gì Những giờ học văn thật là buồn tẻ, nhàm chán Đó là cha

kể, mỗi tuần có bốn tiết Ngữ văn, mỗi tiết 45 phút mà học tới ba phân môn: văn học, tiếng Việt, tập làm văn Cực chẳng đã, các thầy, cô giáo đành phải chạy đua với thời gian và chơng trình bằng phơng pháp đọc – chép! Một thầy giáo dạy môn sử đã nói vui: “Thầy trò ta đợc cấp một chiếc phi cơ phản lực để lớt qua những sự kiện lịch sử diễn ra tới cả ngàn năm chỉ trong 45 phút!” Hậu quả là, học sinh học qua loa, hiểu sơ sài, thuộc vẹt Và thế là các loại…

“bài văn mẫu” cũng trở thành một “giải pháp” hữu hiệu Chao ôi, đọc – chép và chép bài văn mẫu thì còn gì là cảm xúc văn chơng nữa đây?! Lí do khiến chúng em phải học nh vậy thì ai cũng biết: học để thi tốt nghiệp THPT và thi ĐH Vì thế mà bài văn duy nhất đợc điểm 10 trong một kì thi ĐH của bạn H.T.N là bài “cóp” trong văn mẫu lớp 12 Chính vì dạy và học

nh “cỡi phi cơ phản lực” mà “mùi sầu riêng xứ miệt vờn Nam Bộ” trong Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của thầy Đồ Chiểu đã cha kịp ngấm vào một bạn nữ “giỏi văn” Nguyễn Phi Thanh Có ngời nói rằng: “Quan niệm về đạo đức trong cuộc sống hôm nay đang thay đổi từng ngày, từng giờ; nhng quan niệm về đạo đức trong văn học nhà trờng thì ngàn năm vẫn thế!” Chúng

em muốn một cách học mới, một quan niệm xã hội mới song hành và cùng tồn tại với những quan niệm xã hội truyền thống Ga-li-lê đã nói: “Dù thế nào thì trái đất vẫn quay”, dạy văn và học văn cũng vậy; tuy cái sự “tự quay” ấy mới chỉ là những đốm lửa, chẳng hạn nh một Hà Minh Ngọc thông minh, tinh tế khi phân tích về bản chất của thành công, một Nguyễn Thị Hậu với những trang văn viết về ngời cha thấm đẫm nớc mắt xót thơng…

…Em mong muốn có một chơng trình văn cập nhật, có hệ thống; một phơng pháp dạy văn giản dị đi vào lòng ngời bởi vì, nh… ngời ta đã nói tới cả ngàn lần rằng: dạy văn là dạy làm ngời, học văn là học làm ngời…

(Phạm Phơng Thảo, lớp 11 Lý, năm học 2008-2009,

trờng THPT Hà Nội – Amsterdam)

Cái mới trong tâm hồn

Đối với học sinh, mỗi môn học đều mang đến những điều thú vị nào đó rất riêng biệt Nếu trong môn hoá học, sự kết hợp giữa các chất để tạo ra một chất khác là điều mới mẻ thì trong các môn văn học hay lịch sử, niềm xúc động thờng diễn ra theo một cách khác - đó là những cảm nhận mới mẻ trong tâm hồn, đó là những cái mới mà nếu không đợc học văn, học

sử thì nó sẽ mãi mãi “ngủ yên” trong cát bụi thời gian…

(Nguyễn Nhật Khánh, lớp 11 Trung Anh, năm học 2008-2009,

trờng THPT Hà Nội – Amsterdam)

Nỗi ám ảnh về điểm số

Bên cạnh những niềm vui học văn, học sinh vẫn còn cảm thấy khá vất vả về điểm số Mặc dù cô giáo dạy văn đã cố gắng ra những đề văn mang tính sáng tạo, đòi hỏi năng lực t duy nhiều hơn là khả năng thuộc lòng; nhng đối với những học sinh chuyên lí chúng em thì một điểm văn cao vẫn luôn là điều xa vời Làm sao thoát khỏi nỗi ám ảnh về điểm số để đợc sống với những xúc cảm thăng hoa trong một giờ văn? Chúng em mong các nhà làm sách giáo khoa, các thầy cô, giáo dạy văn hãy quan tâm đến nguyện vọng này của chúng em

(Nguyễn Tiến Thành, lớp 11 Lý, năm học 2008-2009,

trờng THPT Hà Nội – Amsterdam)

Một giờ học văn khó quên

“Con ơi/Tuy thô sơ da thịt/Lên đờng/Không bao giờ nhỏ bé đợc/Nghe con ”…

Có lẽ, những câu thơ ấy đã in sâu vào tâm trí tôi và sẽ mãi mãi theo tôi trong suốt cuộc

đời Gần mời năm ngồi trên ghế nhà trờng, tôi đã đợc làm quen với rất nhiều tác phẩm văn học, số bài thơ tôi thuộc cũng không ít, nhng “Nói với con” của Y Phơng luôn gợi cho tôi nhiều xúc cảm nhất, bởi lẽ, bài thơ ấy đã đi vào lòng tôi cùng với một kỉ niệm, kỉ niệm về một cô giáo đáng kính trong lòng tất cả chúng tôi, những cựu học sinh lớp 9A9 trờng THCS Nguyễn Trờng Tộ

Hôm ấy, cô bớc vào lớp muộn hơn một chút so với thờng lệ Cô ngồi xuống và lật từng trang sách giữa sự im lặng hơi “bất bình thờng” của cả lớp Cũng phải, trời rét thế này, ai lại muốn rút tay ra khỏi túi áo ấm để ghi bài chứ? Đứa nào đứa nấy thu mình co ro, ngớc mắt nhìn cái tiêu đề cô viết trên bảng: “Nói với con” Hai mơi phút đầu trôi qua với chúng tôi không khác gì trận chiến với cái lạnh và cơn buồn ngủ Hôm nay khó mà “nhằn” đợc hết bài thơ bởi

nó chẳng có vần điệu hay hình ảnh gì thật đặc biệt, ngay cả câu chữ cũng có vẻ cha đợc trau chuốt cho lắm!

Bất chợt, cả lớp giật mình khi nghe rõ lời yêu cầu của cô: “Thiên Hơng, phân tích cho cô khổ thơ cuối của bài thơ nào!” Chúng tôi quay ngoắt lại nhìn cô bạn ngồi ở góc lớp Thiên Hơng giật vội cuốn sách giáo khoa từ bàn trên rồi run run đứng dậy Thiên Hơng vốn là một học sinh chăm chỉ và giỏi giang nên bình thờng ra, việc phân tích một khổ thơ theo yêu cầu của cô giáo không có gì là khó Nhng , hôm nay , H… … ơng tới đây không phải để học!

Hơng sắp theo gia đình sang nớc ngoài định c, do đó việc Hơng có mặt ở lớp hôm nay giống nh một cuộc chia tay các bạn trớc khi rời khỏi Việt Nam Hôm nay là ngày Hơng tới tr-ờng rút học bạ, tên Hơng đã đợc xoá khỏi sổ điểm lớp 9A9; việc này các thầy cô đều đã biết,

có lẽ nào cô giáo lại quên?

Không để lớp trởng kịp đứng dậy giải thích, cô nhẹ nhàng bảo Hơng đọc bài thơ Chúng tôi nín thở nuốt từng lời Hơng đọc

Cô tiếp tục công việc nh không hề có chuyện gì xảy ra Nhng cha chuẩn bị bài trớc thì làm sao Hơng phân tích đợc? Cô bớc đến gần Hơng, ân cần đặt những câu hỏi gợi ý Lần đầu tiên chúng tôi đợc nghe những cảm nhận thật nhất của một học sinh trớc một tác phẩm văn học, những cảm nhận mộc mạc, không theo bất kì cách nói nào của các loại sách “văn mẫu”,

“để học tốt ”, “bình giảng văn” Cô chăm chú lắng nghe, không hề ngắt lời H… … ơng dù chỉ một lần, đôi lúc cô còn tủm tỉm cời trớc những ý tởng ngộ nghĩnh của Hơng

Thế rồi, dờng nh chúng tôi cũng bị cuốn vào cuộc “đối thoại văn chơng” giữa cô giáo

và Hơng, đến mức quên cả thời gian nghỉ giữa tiết Cuộc “đối thoại” kết thúc, Hơng thở phào nhẹ nhõm ngồi xuống Quả là một giờ học văn ngẫu hứng, thú vị và bổ ích Cô trở lại bàn giáo

viên, yên lặng nhìn cả lớp, rồi nói: “Cô biết rằng con sắp đi khá xa, ít có cơ hội gặp lại bạn bè; nhng cô muốn các bạn sẽ luôn nhớ đến con nh nhớ về giờ học này Con mãi là một thành…viên của tập thể lớp 9A9 của năm học này Con hãy đọc lại đoạn thơ mà xem: … Con ơi/Tuy thô sơ da thịt/Lên đờng/Không bao giờ nhỏ bé đợc/Nghe con…”.

… Thời gian nh cát giữa bàn tay, càng nắm chặt lại càng tuột đi nhanh hơn Một hạt cát thời gian chợt đọng lại trớc mắt lấp lánh - trong cái khoảnh khắc của hạt cát thời gian ấy, cô trò chúng tôi ngồi lặng đi nhìn nhau…

Cô ạ, cô đã cho chúng con đợc học một giờ văn xúc động không chỉ vì vẻ đẹp của bài thơ, mà cao hơn, còn vì một tình yêu thơng vô bờ bến Cảm ơn cô giáo Lê Minh Thu! Chúng…con mãi nhớ cô!

(Từ Hà An, lớp 10 Pháp 2, năm học 2008-2009,

trờng THPT Hà Nội-Amsterdam)

Một giờ học về môi trờng giữa đời thờng

Tôi giờ đã là một học sinh THPT, nhng vẫn nhớ một ngời thầy đã dạy tôi ở bậc THCS

Đó là thầy Việt dạy môn sinh học Thầy đã mang đến cho chúng tôi một phơng pháp học tập mới, rất hiệu quả và thú vị

Lớp 9P chúng tôi chỉ đợc học thầy năm lớp 9 Tuy quãng thời gian đợc học thầy khá là ngắn ngủi nhng chúng tôi luôn nhớ về thầy, một ngời thầy hài hớc, cởi mở Là một ngời đam

mê khoa học và công nghệ, do đó hầu hết các tiết học của thầy đều đợc thực hiện ở phòng máy với các bài giảng đợc thiết kế trên phần mềm Powerpoint, còn sách giáo khoa thì thầy yêu cầu chúng tôi về nhà đọc thêm để tham khảo Tôi nhớ nhất tiết học về môi trờng Nếu nh với sách giáo khoa, chúng tôi phải học thuộc lòng đoạn ghi nhớ dài nửa trang thì với thầy, đó là một

đoạn phim về nhà hoạt động môi trờng Al Gore và phần diễn thuyết của ông “An inconvenient truth” (Sự thật không dễ chịu) Tôi lặng ngời trớc những hình ảnh trên phim, đó là những cảnh tợng đang xảy ra từng giờ từng phút với môi trờng, về những hậu quả thiên tai khủng khiếp có thể xảy ra nhấn chìm nhiều lục địa Không một tiếng nói cời nào trong lớp, điều rất hiếm có ở lớp tôi Những hình ảnh bi thơng, tiếng kêu thảm thiết của các loài động vật, tiếng đổ rạp của cây cối đã tác động mạnh vào ý thức chúng tôi Sau đó, thầy còn cho chúng tôi đi quanh tr… -ờng xem xét, ghi chép về các loài cây cỏ Khoảng hai tuần sau, những thớc phim do chúng tôi làm về đề tài môi trờng đợc công bố đánh dấu sự thay đổi đáng kể về ý thức và trách nhiệm của chúng tôi đối với vấn đề môi trờng Sự thay đổi này chắc chắn sẽ không có đợc nếu giờ học của chúng tôi chỉ có một cuốn sách giáo khoa và những lời giảng khô khan, trừu tợng của thầy giáo

Thầy Việt đã đem đến cho chúng tôi một cách học sáng tạo là luôn bám sát những thực

tế của đời sống đang diễn ra xung quanh chúng tôi Tôi không biết đó có phải là một hớng đi mới, hay cao hơn, một cuộc cách mạng trong giáo dục, cụ thể là cách mạng về phơng pháp dạy và học? Tôi không dám khẳng định, nhng hi vọng thời gian sẽ trả lời câu hỏi đó Chỉ xin bày tỏ lời cảm ơn và sự kính trọng đối với thầy Việt, ngời đã mang đến cho chúng tôi một niềm vui trong học tập, mà là niềm vui đối với một môn học khá là khô khan, buồn tẻ Mong sao thầy luôn mạnh khoẻ và có nhiều ý tởng sáng tạo mới mẻ trong công việc của mình

(Thái Quang Minh, lớp 10 Pháp 2, năm học 2008-2009,

trờng THPT Hà Nội-Amsterdam)

Một tiết trả bài tập làm văn sinh động

Năm nay tôi đang học lớp 10 Vào cấp 3, tôi đợc làm quen với môi trờng mới, bạn mới, lớp mới và tất nhiên, cả ph… ơng pháp dạy và học cũng mới; do đó tôi đợc học nhiều giờ học phải nói là bổ ích và thú vị Trong số những giờ học đó, tôi cảm thấy ấn tợng nhất với một tiết trả bài tập làm văn của cô giáo Đặng Nguyệt Anh

Có thể nói, ở cấp THCS, các thầy cô thờng không coi trọng tiết trả bài, thậm chí, có thầy cô chỉ trả điểm cho học sinh, rồi ngay sau đó bắt đầu luôn bài học mới Thế nên, t tởng coi thờng tiết trả bài đã thấm sâu vào chúng tôi Nhng với cô Nguyệt Anh thì khác, tiết trả bài không còn “vô duyên” nh các tiết mà tôi từng biết trớc đây nữa Hôm ấy, chúng tôi đợc trả bài viết nghị luận về một vấn đề xã hội Khi cô trả lại tập bài viết, ai cũng vội vàng giở ra xem

mình đợc mấy điểm; nhng thật bất ngờ, không bài nào có ghi điểm số và lời nhận xét Cả lớp nhốn nháo Cô mỉm cời, giải thích: “Bây giờ các con hãy đọc kĩ lại bài của mình, tìm ra những chỗ yếu kém trong bài, rồi hãy tự chấm cho mình xem đáng đợc mấy điểm? Năm phút sau cô

sẽ trả bài Ai tự chấm đúng sẽ đợc thởng điểm!” Vì sốt ruột và cũng vì tò mò, nên tôi cũng

đọc lại bài của mình Đây là lần đầu tiên trong suốt quá trình học môn ngữ văn, tôi đã có cơ hội “tự thẩm định” lại bài văn của mình, tìm ra đợc những chỗ còn vụng về, yếu kém trong

“sản phẩm” mà khi nộp nó cho cô, tôi cứ đinh rằng đó là một “sản phẩm” hoàn hảo Và cuối cùng, tôi đã dự đoán đúng điểm của mình Tôi cảm thấy cách làm này của cô rất sáng tạo, nó

đã giúp cho học sinh thực sự đánh giá đợc năng lực của mình và nhờ đó có thể phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu trong những bài viết tiếp theo Điều thú vị là, trớc đây mỗi ngời chỉ

đọc lời phê của thầy cô giáo dành cho riêng bài viết của mình thì nay, cô phát cho mỗi ngời một tờ gồm cả điểm số, lời phê của tất cả các thành viên trong lớp Thế là chỉ trong một thời gian rất ngắn, chúng tôi có thể biết đợc kết quả của nhau, rút ra bài học kinh nghiệm cho mình

từ những u điểm, nhợc điểm trong các bài viết của bạn bè Sau đó, cô yêu cầu chúng tôi tham khảo ít nhất ba bài của các bạn ngồi gần mình Việc làm này không chỉ tạo điều kiện cho chúng tôi học tập lẫn nhau thông qua một bài viết cụ thể, mà còn tạo ra một không khí sôi

động, vui vẻ hiếm có so với những tiết trả bài “truyền thống”

Qua tiết trả bài sáng tạo này, không những tâm lí coi thờng giờ học bị xoá bỏ, mà còn góp phần nâng cao giá trị của một tiết học chính khoá, đem đến cho chúng tôi những bài học

bổ ích và lí thú về nhiều mặt Tôi cảm thấy rất vui vì dờng nh chúng tôi đang đợc trực tiếp tham gia vào một công việc mà xa nay nó vốn thuộc thẩm quyền của các thầy cô giáo Học sinh tự chấm bài của mình, bạn bè trong lớp chấm bài cho nhau và cuộc “gặp gỡ” giữa thầy cô giáo với học sinh ở những điểm số quả là thú vị! Tôi nghĩ có thể đối với nhiều bạn điểm số rất quan trọng, nhng trong tiết trả bài này, biết đâu sự “tâm phục khẩu phục” còn đáng quí hơn cả

điểm số Vì vậy, tôi mong rằng sau này, không chỉ tôi và các bạn lớp tôi, mà cả các bạn học sinh trên toàn thành phố, thậm chí cả nớc sẽ đợc tham gia vào nhiều tiết học cởi mở, sáng tạo theo tinh thần nh tiết trả bài đầy ấn tợng của chúng tôi

(Hoàng Phơng Thảo, lớp 10 Pháp 2, năm học 2008-2009,

trờng THPT Hà Nội-Amsterdam)

Có những hiện tợng trong đời sống dễ đồng thuận! Vì sao?

Đề bài:

Những suy nghĩ của anh (chị) sau khi đọc bài báo “Chàng trai đến sau mối tình a xít”

hay “Điều kì diệu của tình yêu”

(Ngời ra đề và chuẩn bị t liệu: cô giáo Đặng Nguyệt Anh)

T

liệu:

Chàng trai đến sau mối tình a xít (hay: Điều kì diệu của tình yêu)“ ”

Một sự tình cờ của số phận đã đa họ đến với nhau: ánh Dơng – ngời con gái từng là nạn nhân của mối tình đầu đầy thù hận và Đình Cờng – chàng trai giàu lòng nhân ái Họ đã gắn bó với nhau để làm nên câu chuyện đẹp về nghị lực và tình yêu cuộc sống

Đó là câu chuyện về cuộc đời bất hạnh của cô giáo Lê Thị ánh Dơng Một thời, chị là sinh viên có thành tích học tập tốt nhất và cũng là hoa khôi nổi tiếng của trờng THPT chuyên Lam Sơn (Thanh Hoá) Một tai hoạ bất ngờ đã làm thay đổi cuộc đời chị

B

ớc qua nỗi đau

“21 giờ 30 phút, ngày 25 tháng 2 năm 2001, trên đờng đi dạy thêm về, tôi thấy có một chiếc xe máy phóng vụt qua Bất chợt, một ai đó hắt thứ chất lỏng vào mặt tôi Bỏng rát, đau

đớn, tôi gào thét ” Đó là những dòng hồi t… ởng của ánh Dơng về cái ngày định mệnh 7 năm

về trớc

Axitsunfuric đậm đặc mà kẻ ác tạt vào mặt chị có sức tàn phá ghê gớm Toàn bộ khuôn mặt, vùng cổ bị bỏng nặng, đôi mắt mù loà Chị đau đớn gần nh gục ngã Nhng đau đớn hơn ở chỗ kẻ thủ ác lại chính là ngời một thời yêu chị say đắm ánh Dơng ngậm ngùi kể lại: “Khuôn mặt tôi bị biến dạng Các bác sĩ phải cắt những phần da trên cơ thể để vá lên mặt Tôi nghĩ, thế

là hết, cuộc đời đã kết thúc Tôi không còn dám hi vọng vào tình yêu và hạnh phúc”

Những ngày nằm trong viện điều trị là những ngày tháng hết sức khó khăn Gia đình chị bán hết gia sản để chạy chữa cho con gái Còn chị, không chịu đựng nổi cú sốc đầu đời nên đã la hét, gào khóc và nghĩ đến cái chết Thế rồi khi nỗi đau dần nguôi ngoai, chị quyết tâm làm lại cuộc đời Mày mò với chữ nổi brail, ánh Dơng trở lại nghề dạy học Chị nói: “Tôi vẫn thầm cảm ơn cuộc sống đã cho tôi sự dũng cảm để bớc qua ranh giới của nỗi đau Để tôi thấy mình là ngời vẫn còn có ích cho xã hội” Tình thơng và niềm đồng cảm với các em nhỏ khuyết tật đã cho chị niềm vui và nghị lực sống Mơ ớc về hạnh phúc gia đình bình dị tởng đã mất đi, nay lại âm ỉ cháy trong lòng chị.

Phép màu của tình yêu

Ngoài giờ lên lớp, niềm an ủi của ánh Dơng là những giây phút đợc trút bầu tâm sự cùng Đình Cờng – ngời bạn thân mà chị rất quí mến Anh hiền lành, ít nói, nhng là ngời luôn

động viên, giúp đỡ chị giữ vững niềm tin vào cuộc sống Theo thời gian, tình yêu đã nảy nở giữa họ Ngày anh tỏ tình, chị đã khóc Khóc vì hạnh phúc đến quá bất ngờ Khóc vì sợ anh

đùa cợt với tình cảm của chị

Đình Cờng tâm sự: “Tình yêu của tôi đối với Dơng xuất phát từ sự cảm phục về nghị lực sống của Dơng Tôi muốn che chở và là đôi mắt sáng cho Dơng Tôi yêu Dơng và chấp nhận tất cả” Anh đã chứng minh tình yêu chân thành của mình bằng những tháng ngày theo chị lên Hà Nội Bỏ việc, Đình Cờng quyết định đi làm thuê Anh muốn chăm sóc chị trong thời gian chị học chữ nổi ở Hội Ngời mù Hà Nội

Biết chuyện, gia đình và bạn bè Cờng đều ái ngại Nh… ng vợt qua mọi dị nghị, ngăn cản, anh chị đã đến với nhau Ngày đăng kí kết hôn, chị vỡ oà trong niềm hạnh phúc

Hạnh phúc mỉm c ời

Căn phòng nhỏ trên đờng Nguyễn Huy Tự (Lam Sơn, Thanh Hoá) là tổ ấm của anh chị Cuộc sống tuy còn thiếu thốn nhng lúc nào cũng rộn rã tiếng cời Đình Cờng đã mang lại cho chị niềm tin và giờ là hạnh phúc viên mãn khi họ đang chờ đón cô con gái đầu lòng

Nhanh tay sắp xếp lại những bộ đồ trẻ sơ sinh, ánh Dơng khoe: “Quần áo của em bé đều là do

ông bà nội ngoại sắm sửa cả đấy Ông bà sợ sức khoẻ của tôi yếu nên cũng tới thăm nom luôn Anh Cờng chu đáo là thế mà vẫn bị bố mẹ mắng vì làm gì cũng không vừa ý các cụ”

Mỗi lần Đình Cởng tỉ mỉ, cẩn thận chăm sóc từng bữa ăn, giấc ngủ cho vợ, ánh Dơng lại cời Dờng nh trong nụ cời ấy, cuộc đời chị cha từng chịu khổ đau “Tôi biết mình là ngời con gái may mắn hiếm có Cho dù đôi mắt tôi đã mù loà, khuôn mặt có bị biến dạng nhng anh luôn là ánh sáng bù đắp cho tôi Tôi tin vào sự công bằng trong cuộc đời này Sau nỗi đau, hạnh phúc sẽ lại mỉm cời”

(Đinh Liên Báo Tiền phong, 9.2008)

Trích các bài viết của học sinh lớp 10 Pháp 2,

trờng THPT Hà Nội Amsterdam, năm học 2007-2008–

Chị dạy cho những em học sinh khuyết tật, vì ở đây, chị tìm thấy tình thơng và niềm đồng cảm với những em nhỏ có cùng cảnh ngộ.

…

Tôi cũng vô cùng cảm phục anh Cờng vì lòng dũng cảm và tình yêu chân thành của anh dành cho chị Dơng Anh đã vợt qua mọi dị nghị, ngăn cản, chấp nhận mọi khó khăn để trở thành nguồn ánh sáng kì diệu cho chị Dơng Tôi nghĩ, tình cảm của anh C… ờng dành cho chị Dơng không chỉ là một tình yêu nữa, mà cao hơn, nó còn là một phép màu thay đổi cả một số phận…

D

ơng Quốc Đạt

Chàng trai đến sau “mối tình a xít” là một câu chuyện thật cảm động về tình yêu, lòng nhân ái và nghị lực sống của con ngời Nó giống nh một câu chuyện cổ tích thời hiện đại, ở giữa đời thờng, ngay trong thế kỉ XXI này Nó để lại trong tôi những suy nghĩ, những cảm xúc khác lạ mà lần đầu tiên trong đời tôi cảm nhận đợc

Có lẽ tuổi của tôi cha cho phép tôi có đợc những trải nghiệm, những suy nghĩ chín chắn, sâu sắc về tình yêu – mà ở đây là tình yêu đôi lứa; nhng tôi tin rằng nếu trong cuộc đời này có nhiều mối tình nh mối tình của anh Cờng, chị Dơng thì đợc làm ngời quả là hạnh phúc

…

Trớc đây, khi xem ti vi thấy những đứa trẻ tật nguyền vì nhiễm chất độc da cam hay những khuôn mặt dị dạng vì bị tạt a xít, tôi thờng thấy sợ hãi và chuyển ngay sang kênh khác Tôi không biết rằng, đằng sau cái vẻ ngoài tật nguyền đó, họ cũng là những con ngời có với bao suy nghĩ và ớc mơ và họ đã phải chịu đựng những thiệt thòi ghê gớm nh thế nào Tôi tin rằng có một bộ phận không nhỏ trong xã hội cũng có cái nhìn ác cảm và kì thị nh vậy đối với

họ Vì vậy, theo tôi (và sự thật là nh thế), tình yêu và hạnh phúc đối với họ quả là một điều hết sức xa xỉ

…

Đọc xong bài báo này một lúc lâu, tôi vẫn không khỏi bồi hồi, xúc động Xúc động vì một tình yêu đẹp đẽ, bao dung giống nh một ngọn lửa bền bỉ toả sáng bên trong tâm hồn những con ngời bình dị Tôi cảm phục nghị lực sống của cô giáo Dơng, cảm phục tình yêu chân thành, sâu sắc của anh Cờng; nhng đồng thời tôi cũng vô cùng căm giận những kẻ độc ác

đã sử dụng a xít nh một thứ công cụ hèn hạ để tàn phá cả thể xác lẫn tinh thần của ngời khác Bài báo này đã mang lại cho tôi những suy nghĩ mới về cuộc sống, thay đổi cách nhìn của tôi

về những con ngời tật nguyền bất hạnh…

Hoàng Tuấn Long

…

Tôi thật sự khâm phục ý chí kiên cờng của chị Dơng Bởi vì trong hoàn cảnh đó, có lẽ không ít ngời sẽ buông xuôi trong tuyệt vọng Có thể họ sẽ tìm đến cái chết (chính chị Dơng cũng đã nghĩ đến điều này) hoặc nếu sống thì cũng trở thành gánh nặng cho ngời thân Nhng chị Dơng thì khác, với một nỗ lực phi thờng, chị vẫn là một con ngời có ích cho xã hội và đợc mọi ngời tôn trọng, yêu thơng, chia sẻ

Nhng tôi muốn nói nhiều hơn một chút về anh Cờng Với t cách là bạn bè, anh có thể

động viên an ủi chị Dơng, nh thế cũng đủ là một ngời bạn tốt rồi Tôi nghĩ, ở mức độ này, sẽ

có nhiều ngời con trai làm đợc nh anh Cờng Nhng vợt qua tất cả những lời can ngăn, dị nghị

để dành trọn tình yêu thơng cho chị Dơng nh anh Cờng thì rất hiếm, quá hiếm! Anh Cờng có thể chọn bạn đời là một cô gái khác, lành lặn và xinh xắn hơn chị Dơng; nhng anh đã không làm thế, thậm chí là không hề có một chút phân vân lỡng lự khi tỏ tình với chị Dơng Trong cuộc sống hôm nay, thiếu gì những chàng trai khi tỏ tình thì giọng lỡi ngọt xớt nhng rồi ngay sau đó lại có thể trở mặt nh trở bàn tay? Họ nuốt lời hứa với ngời bạn gái ngây thơ khờ dại nào

đó nh ngời ta nuốt nớc bọt vậy thôi Thế mà, lời tỏ tình của anh Cờng với một ngời con gái tật nguyền lại là lời vàng đá trăm năm, nó là một sự thật kì diệu đến mức đã khiến chị Dơng “vỡ

oà trong niềm hạnh phúc” Anh Cờng là một ngời con trai “hiền lành, ít nói”, nhng tôi cứ hình dung ra anh là một con ngời có nụ cời nhân hậu và đặc biệt là phải có một đôi mắt sáng trong

mà không một hạt bụi trần gian nào có thể làm vẩn đục…

Và cả sự cha hoàn toàn đồng thuận! Vì sao?

Bí th thờng trực T.Ư Đoàn Lâm Phơng Thanh:

Chỉ những thanh niên đảm bảo tiêu chuẩn mới có thể là hoa hậu Việt Nam

Xung quanh “sự cố” tại cuộc thi hoa hậu Việt Nam 2008; Bí th thờng trực T.Ư Đoàn, Trởng ban chỉ đạo cuộc thi Lâm Phơng Thanh – với t cách là lãnh đạo cơ quan chủ quản của Báo Tiền phong (đơn vị tổ chức cuộc thi) đã bày tỏ ý kiến

PV:

- Chị đánh giá nh thế nào về ý nghĩa của của cuộc thi hoa hậu Việt Nam trong những năm qua?

Lâm Phơng Thanh:

- Trong những năm qua, cuộc thi Hoa hậu Báo Tiền phong, nay là Hoa hậu Việt Nam là một

sự kiện văn hoá lớn, thu hút đông đảo các bạn trẻ tham gia Thông qua đó đã góp phần tôn vinh, đề cao giá trị và vẻ đẹp của ngời phụ nữ Việt Nam; giới thiệu hình ảnh đẹp của đất nớc, con ngời Việt Nam với bạn bè quốc tế, đợc d luận xã hội quan tâm và đánh giá cao Cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2008 với chủ đề “Thân thiện và hớng về cộng đồng” đợc phát động và tổ chức đã thu hút đông đảo các thí sinh tham dự Cuộc thi đã đợc định hớng tốt trong việc huy

động nhiều nguồn lực thực hiện chơng trình “An sinh xã hội vì ngời nghèo”

PV:

- Tha chị, d luận cho rằng cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2008 đã vi phạm qui chế của Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch?

Lâm Phơng Thanh:

- Theo báo cáo của Trởng ban tổ chức cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2008, Thể lệ cuộc thi đã

đ-ợc ban hành từ tháng 1 năm 2008, sau khi Đề án tổ chức cuộc thi đđ-ợc Bộ Văn hoá - Thể thao

và Du lịch phê duyệt Tuy nhiên, sau đó, Thể lệ cuộc thi đợc sửa đổi (trong phần đối tợng và

điều kiện dự thi) đa cụm từ “Có trình độ học vấn từ phổ thông trung học trở lên” thay cho cụm

từ “Trình độ văn hoá: tốt nghiệp trung học phổ thông” Việc sửa đổi Thể lệ cuộc thi không đợc bàn bạc, thống nhất trong Ban tổ chức cuộc thi, không báo cáo xin ý kiến Ban chỉ đạo cuộc thi

và Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch Hai khái niệm trên dù đợc hiểu theo góc độ nào, đồng nhất hay không đồng nhất thì Ban tổ chức cũng đã vi phạm Qui chế tổ chức thi hoa hậu do Bộ Văn hoá - Thông tin (nay là Bộ văn hoá - Thể thao và Du lịch) ban hành ngày 24 tháng 3 năm 2006

(Báo Thanh Niên, 9.2008)

Nguyễn Hồng Anh

…

Về Hoa hậu Trần Thị Thuỳ Dung, tuy có cảm tình với nụ cời tơi tắn và hồn nhiên của cô, nhng tôi vẫn không khỏi băn khoăn Tôi hoàn toàn đồng ý với bà Thanh khi cho rằng “chỉ những thanh niên thực sự tiêu biểu, đảm bảo tiêu chuẩn mới có thể là hoa hậu Việt Nam” Bỏ qua những câu chuyện thực h về cuốn học bạ giả, điều mà tôi quan tâm là quá trình học tập và rèn luyện của cô Và nh tôi đợc biết, học lực hai năm đầu của cô ở THPT là trung bình, hạnh

kiểm cũng trung bình Đến năm lên lớp 12, cô quyết định đi du học Thiết nghĩ, với học lực

nh vậy, nếu ở lại, liệu cô có thể tốt nghiệp THPT? Giả sử cô không hề biết gì về Qui chế của

Bộ VH – TT – DL, liệu chúng ta có thể chấp nhận một Hoa hậu với học lực và hạnh kiểm trung bình?

…

Những ngày qua, hẳn cô đã phải chịu nhiều áp lực, nhất là từ những bài báo đả kích một cách ác ý Xem những bức ảnh cô mới chụp, ta nhận thấy nét buồn phảng phất trong nụ c-

ời và ánh mắt của cô Ai cũng có những lỗi lầm trong đời, tôi nghĩ cô ấy cũng đã khổ tâm và

tự dằn vặt rất nhiều Chúng ta nên tha thứ cho Dung và mở rộng vòng tay với cô Các tờ báo xin đừng đa tin về cô nữa, xin hãy để cô ấy đợc tĩnh tâm và bình yên Cũng là một ngời trẻ, tôi hiểu d luận sẽ ảnh hởng ghê gớm nh thế nào tới những bớc đi đầu đời của chúng tôi, trong đó

có một trình độ học vấn nhất định, có bằng cấp và có nền tảng giáo dục tốt Bằng cấp đòi hỏi cũng không quá khắt khe, không phải bằng đại học hay bằng thạc sĩ, mà chỉ là một tấm bằng tốt nghiệp THPT Yêu cầu này là tối thiểu Cái gì cũng phải có tiêu chuẩn của nó, nếu không thì ngời ta soạn thảo ra những Qui chế giấy trắng mực đen để làm gì? …

Sẽ là một chuyện “không bình thờng” mà chỉ có những ngời tổ chức cuộc thi mới hiểu

rõ đợc Tôi cũng đã đợc nghe nhiều ý kiến không đồng tình khi Trần Thị Thuỳ Dung đăng quang với câu trả lời câu hỏi phần thi ứng xử không đợc xuất sắc cho lắm Điều này từng xảy

ra với Hoa hậu Thuỳ Lâm ở cuộc thi “Hoa hậu hoàn vũ Việt Nam” trớc đó Tất cả những “sự cố” xảy ra trong thời gian qua, kể cả chuyện của Hoa hậu Mai Phơng Thuý khi cuộc thi đang

đợc tiến hành, chỉ chứng tỏ sự kém cỏi trong khâu tổ chức

Theo tôi, việc truất ngôi Hoa hậu của Trần Thị Thuỳ Dung là hợp lí, cần thiết và chính xác Với điều kiện học tập nh xã hội ta hiện nay, rất ít ngời không tốt nghiệp bậc THPT Nếu Hoa hậu Việt Nam mà cũng nằm trong số “rất ít ngời” ấy thì thật đáng xấu hổ cho đất nớc và ngời

ta có quyền nghĩ rằng cuộc thi này “có vấn đề”

…

Nhiều ngời cho rằng đừng nên quá khắt khe với Thuỳ Dung, cần có cái nhìn bao dung với cô Tôi nghĩ rằng cũng nên nh thế, bởi Thuỳ Dung mới có 18 tuổi – cái tuổi còn quá trẻ Nhng liệu có bao dung đợc không, khi mà chính Thuỳ Dung cũng cha có một lời giải thích nào về những sai sót của mình để chúng ta biết đợc rằng cô “vô tình” hay “cố ý” tham gia vào cái “sự cố” kia?!

Nguyễn Trà Giang

…

Hãy thử nghĩ xem, tân Hoa hậu Việt Nam mới 18 tuổi, thế mà mọi chuyện dồn dập

đến với cô Từ một ngời mới “đỗ” một trờng đại học ở Mĩ, rồi đăng quang Hoa hậu Việt Nam

2008 đến “sự cố” xảy ra Mọi việc bỗng trở nên rối bời: kế hoạch du học, kế hoạch hành…

động sau khi đăng quang ngôi Hậu Theo tôi, Trần Thị Thuỳ Dung không có lỗi Nghĩa là…Thuỳ Dung vẫn đợc giữ vơng miện Đây là thành quả nỗ lực của cô trong suốt cuộc thi “Hoa hậu Việt Nam 2008” vừa qua Tuy phần thi trả lời câu hỏi ứng xử của cô cha thật sự xuất sắc, nhng cô vẫn là ngời nổi bật nhất trong cả cuộc thi, nên cô xứng đáng đợc đội chiếc vơng miện

đó

…

“Đừng để một cú sốc cho cô gái 18 tuổi” Nếu ban tổ chức có chuyện “mờ ám” phía sau và Hoa hậu Trần Thị Thuỳ Dung không hoàn toàn vô can (lỗi nói dối và học bạ giả đang chờ các cơ quan chức năng xem xét) thì “sự cố” này quả là “Một cú sốc văn hoá cho cả cộng

đồng”

Dàn ý cho hai đề bài trên

Đề bài:

Những suy nghĩ của anh (chị) sau khi đọc bài báo: “Chàng trai đến sau mối tình a xít”

(hay: Điều kì diệu của tình yêu)

Tìm hiểu đề:

I Kiểu bài: Nghị luận về một hiện tợng đời sống

II Yêu cầu:

1 Phân tích sự đúng-sai, lợi-hại, nguyên nhân, hậu quả, tác động tâm lí xã hội của hiện t… ợng

ý 1: Khẳng định tình yêu là một trong những tình cảm thiên phú và thiêng liêng của con ngời,

đó là một thuộc tính trong đời sống tinh thần của con ngời, chỉ con ngời mới có Nói nh Xuân Diệu thì “Làm sao sống đợc mà không yêu”

ý 2: Phân tích để thấy tính phức tạp, đa dạng, nhiều chiều của tình yêu Chẳng hạn, tình yêu chân chính có thể sẽ trở thành động lực cho con ngời tiến bộ, trái lại tình yêu vụ lợi có thể khiến con ngời trở nên ích kỉ, mù quáng Nói cách khác, tình yêu có thể song hành với hạnh phúc, nhng cũng có thể là bất hạnh; thậm chí là thù hận

ý 3: Phân tích vẻ đẹp của mối tình Đình Cờng - ánh Dơng để thấy đợc tình yêu chân chính, cao thợng có thể thực hiện đợc thiên chức cải tạo hoàn cảnh, thay đổi số phận để đem lại hạnh phúc cho con ngời; đồng thời phê phán sự trả thù hèn hạ của một kẻ ích kỉ, dã man

ý 4: Bàn bạc về nghị lực và niềm tin của con ngời trong cuộc sống Có thể dẫn câu ngạn ngữ phơng Đông “Hãy tự cứu mình trớc khi trời cứu”! Nếu ánh Dơng không có nghị lực vợt lên hoàn cảnh bi đát của mình, không có niềm tin vào cuộc sống, không có sự đồng cảm nhân ái với những đứa trẻ khiếm thị thì Đình Cờng không thể có những “chấn động” tình cảm dữ dội

đến mức khiến trái tim anh đủ rung động với tình yêu Đến lợt Cờng, tình yêu của anh đồng nghĩa với sự hi sinh, đây là vẻ đẹp chói sáng nhất của cõi ngời Nói nh một câu danh ngôn ph-

ơng Tây: “Hạnh phúc chính là khi ta làm cho ngời khác đợc hạnh phúc”!

3 Kết bài:

Liên hệ bản thân thử xem trong hoàn cảnh sống có thể nói là bình thờng (hoặc trên mức bình thờng theo các mức độ khác nhau), mối tình ấy có tác động gì đối với suy nghĩ, tình cảm, thái độ của mình trong cuộc sống bộn bề, phức tạp hôm nay

Đề bài:

Những suy nghĩ của anh (chị) sau khi đọc bài báo: “Chỉ những thanh niên đảm bảo tiêu chuẩn mới có thể là hoa hậu Việt Nam”

Tìm hiểu đề:

I Kiểu bài: Nghị luận về một hiện tợng đời sống

II Yêu cầu:

1 Phân tích ý kiến của Lâm Phơng Thanh về tiêu chuẩn của hoa hậu Việt Nam

2 Bày tỏ thái độ đồng tình hay không đồng tình về ý kiến đó

động ấy đều phải đạt những tiêu chuẩn nhất định.

ý 2: Phân tích tiêu chuẩn cụ thể của thanh niên dự thi hoa hậu Việt Nam đã đợc luật hoá thành giấy trắng mực đen là: “Trình độ văn hoá: Tốt nghiệp THPT trở lên”, tức là những ai cha tốt nghiệp THPT sẽ không đủ tiêu chuẩn dự thi, điều đó khỏi phải bàn cãi

ý 3: Phê phán sự thiếu trách nhiệm của Ban tổ chức cuộc thi hoa hậu VN 2008, đồng thời chỉ

rõ tác động tiêu cực về nhiều mặt của sự thiếu trách nhiệm ấy đối với xã hội nói chung, giới trẻ nói riêng Phân tích “vai” kép của Thuỳ Dung: một mặt Dung là nạn nhân của Ban tổ chức, mặt khác Dung cũng là thủ phạm của sự thiếu trung thực, của thói háo danh

ý 4: Bàn bạc, mở rộng ý kiến của Lâm phơng Thanh theo một trong hai hớng:

Viết một bài văn nghị luận ngắn (khoảng 2 trang) về đề tài sau:

Nơi lạnh nhất không phải là Bắc cực hay Nam cực mà là nơi thiếu vắng tình thơng của con ngời.

Bài làm

Nóng lạnh là cảm giác muôn thuở của con ngời Mùa hè nóng và mùa đông lạnh Xích

đạo thì nóng nh hoả diệm sơn, còn Bắc cực và Nam cực thì lạnh nh ớp đá chờm băng Đó là những cái lạnh có thể đo đếm đợc, nhng cũng có thể phòng chống đợc để giữ cho thân xác con ngời không bị huỷ diệt

Nhng có những cái lạnh vô hình, không thể đo đếm đợc, mà nỗi ám ảnh của nó thì thật

đáng sợ Đó là cái lạnh của sự thiếu vắng tình thơng Tại sao vậy? Tình thơng là một trong những thuộc tính thiên phú của con ngời, là bằng chứng để phân biệt con ngời với loài dã thú; vì vậy nếu thiếu vắng nó thì con ngời sẽ trở nên ích kỉ và độc ác biết chừng nào?

Một em Nguyễn Thị Bình bị một cặp vợ chồng hàng phở hành xử nh nô lệ giữa lòng thủ đô Hà Nội hàng chục năm trời Gã chồng thì dùng kìm dứt từng mảng da thịt trên thân thể

em Mụ vợ thì thẳng tay hắt nớc sôi vào mặt em Hàng xóm láng giềng biết Chính quyền địa phơng biết Nhng tất cả đều dửng dng vô cảm nh không hề có chuyện gì xảy ra Mãi tới khi có một bà già dũng cảm giải thoát em ra khỏi cái địa ngục trần gian ấy thì ngời ta mới bàng hoàng khi tận mắt nhìn thấy trên cơ thể em là hàng trăm vết thơng đang rỉ máu!

Một em bé gái 14 tuổi ở với một gã bố dợng thú vật Gã dùng vũ lực tàn phá sự trong trắng của đời em, gí dao vào cổ khống chế và đe doạ, bỏ đói để em không còn chút hơi sức nào mà kháng cự Rất nhiều ngời biết chuyện đó, nhng tất cả đều làm ngơ Phải mãi tới khi có một bác Chi Hội trởng Chi Hội Cựu chiến binh ở nơi khác đến thăm đồng đội ở địa phơng biết chuyện và tìm cách giải cứu cho em thì em mới đợc đa vào trại giáo dỡng trẻ mồ côi

Mỗi buổi sáng, lớt qua vài tờ nhật báo, ta có thể thấy đầy rẫy những tin tức về những chuyện đại loại nh: nơi này một gã chồng vũ phu hành hạ ngời vợ đầu gối tay ấp đến thân tàn

ma dại, chỗ kia một gã cha nghiện ngập đánh đập con cái tàn nhẫn, rồi những cảnh ngợc đãi ngời già, trẻ em đang diễn ra hằng ngày hằng giờ ở khắp mọi xó xỉnh trên cõi nhân gian đầy…máu và nớc mắt này Từ lâu rồi, rất nhiều ngời yếu tim không dám đọc những tin tức ấy, họ bảo những vụ “giết, cớp, hiếp” dễ khiến cho con ngời trở nên bấn loạn và sợ hãi! Sợ hãi cái gì vậy? Sợ hãi cái bản năng dã thú của những kẻ đã mất hết nhân tính Sợ hãi sự bất lực của con ngời trớc cái ác Đối với kẻ thủ ác thì tình thơng là một mặt hàng xa xỉ, thế còn đối với những ngời lơng thiện thì sao? Không có tình thơng thì sẽ không có dũng khí Không có dũng khí thì

sẽ khiếp nhợc và cầu an Cầu an tức là tâm hồn đã nguội lạnh trớc bao nỗi thống khổ của đồng

loại Sự nguội lạnh này có thể là một trong những nguyên nhân khiến cho cái ác lộng hành mà không bị trừng trị, khiến cho ngời ta dù đi giữa phố đông mà vẫn cảm thấy lạnh lẽo, cô đơn

Nh thế đủ thấy, nơi lạnh nhất đâu phải là Bắc cực hay Nam cực? Nơi lạnh nhất chính là nơi thiếu vắng tình thơng – nơi mà con ngời có thể bỏ mặc đồng loại quằn quại giữa nanh vuốt của bầy dã thú đội lốt ngời!

Từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây, những nhà văn chân chính bao giờ cũng là những con ngời cực kì nhạy cảm, họ đợc mệnh danh là “cái cần ăng ten của tình thơng” hoặc “cái hàn thử biểu của trái tim”; vì vậy đối với họ, máu và nớc mắt của những ngời lơng thiện thấp

cổ bé họng luôn là món nợ nhức nhối trong tâm can, thế cho nên hầu hết các tác phẩm lớn đều viết về những nỗi bất hạnh của con ngời để hi vọng lay động những trái tim đã hoá đá và thức tỉnh những tâm hồn đã giá băng Ngời ta đến với văn chơng là để tìm kiếm niềm an ủi từ những ngọn lửa nhân tính ấm áp và đến lợt mình, văn chơng sẽ góp phần chiêu tuyết cho mọi lỗi lầm của con ngời Xa nay, văn chơng cha bao giờ trừng trị đợc cái ác, nhng chính văn ch-

ơng lại nh một mạch ngầm nhân ái kiên nhẫn giúp cho con ngời hớng thiện “Cái đẹp sẽ cải tạo thế giới” (Đốt-xtôi-ép-xki) là theo ý nghĩa cao cả nh vậy Một Giăng Van Giăng khốn…khổ từng làm rơi lệ không chỉ ngời Pháp Một AQ không chỉ dằn vặt ngời Hoa Một chị Dậu, một Lão Hạc không chỉ làm thổn thức một thời Và một Chí Phèo bị cả làng Vũ Đại xa lánh…hắt hủi, bị cả đám cờng hào ác bá dồn đuổi đến cùng đờng tuyệt lộ – Vậy mà, kì diệu thay, chỉ cần một chút tình thơng hồn nhiên chân thành của Thị Nở thoang thoảng trong bát cháo hành cũng đủ kéo hẳn một gã Chí Phèo quỉ dữ từ địa ngục trở về với ánh sáng chói loà của cõi thiên lơng Hoá ra, tình thơng không phải là thứ để ban phát, nó chính là chiếc chìa khoá màu nhiệm mở cửa mọi tâm hồn, cho dù đó có là một tâm hồn u ám và mê muội nh Chí Phèo! Hoặc cái chết của cô bé bán diêm trong một đêm cuối năm giá lạnh đã khiến không ít ngời nghĩ rằng: giá nh cha cô bé không phải là một gã đàn ông thô bạo, nhẫn tâm; giá nh những ng-

ời qua đờng không dửng dng trớc một sinh linh bé bỏng và mỗi ngời chỉ cần bỏ ra vài xu lẻ để mua cho cô bé một bao diêm thì Vâng, giá nh… có tình thơng phụ tử, giá nh có hơi ấm của tình đồng loại thì có lẽ cô bé đã không bị chết rũ ở xó tờng nh một con vật hoang! Thân thể cô

bé thì đã lạnh ngắt, cứng đờ; nhng gơng mặt cô thì vẫn hừng lên nh một thiên thần về với nớc Chúa! Đó là một gơng mặt vui vẻ, mãn nguyện ? Không! Đó là gơng mặt ngây thơ cha kịp hiểu gì về những góc khuất tối tăm của cuộc đời và càng không thể hiểu nổi sự độc ác dờng

nh đã trở thành thói quen hành xử của con ngời! Gơng mặt đó hiện ra nh một sự kinh ngạc và cũng nh hàng loạt câu hỏi đau đớn, vĩnh viễn treo lủng lẳng trớc cái gọi là lơng tâm của con ngời: Tại sao cha ta lại không có tình thơng với ta? Tại sao đồng loại của ta lại có thể thản nhiên bớc qua xác ta để đến nhà thờ và khua môi múa mép về lòng nhân từ bác ái? Tại sao…

Vâng, nơi lạnh nhất không phải là Bắc cực hay Nam cực vì với cái lạnh vật lí, con ngời văn minh có thừa khả năng để vợt qua hoặc thích nghi với nó bằng các phơng tiện vật chất hiện đại Cái lạnh khủng khiếp nhất chính là thái độ thờ ơ trớc cái ác, vì chính nó sẽ huỷ diệt lòng nhân ái của con ngời – huỷ diệt cái thuộc tính thiên phú cao quí bậc nhất mà chỉ con ng-

ời mới có và một khi lòng nhân ái đã bị huỷ diệt thì con ngời sẽ vô tình tự lột hết cân đai áo mão của mình và trần trụi ra giữa thanh thiên bạch nhật nh một loài dã thú, thậm chí còn đáng

sợ hơn cả loài dã thú (hổ dữ không ăn thịt con) bởi đó là một sự thờ ơ có ý thức, rất ích kỉ và rất hèn hạ Nhà văn Pháp H.Banzac có nói: “Tôi không muốn chết với t cách là một ngời lơng thiện, mà muốn đợc chết trong một xã hội lơng thiện!” Cái xã hội lơng thiện mà nhà văn H.Banzac hằng mơ ớc ấy chính là một xã hội đầy ắp tình thơng!

(Biên tập lại các bài làm của học sinh hai lớp 11 Nga và 11 Trung, trờng THPT Hà Nội – Amsterdam)

* Đề kiểm tra HK.I, năm học 2008-2009, môn Ngữ văn lớp 11, trờng THPT Hà Nội – Amsterdam

Làm thế nào để viết đợc một bài văn hay?

Tạm gác sang một bên những thao tác bắt buộc đã nói nhiều ở phân môn tập làm văn nh: tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý, dựng đoạn, liên kết đoạn ; chúng tôi chỉ xin trao đổi thêm…một số vấn đề có tính chất kinh nghiệm để các em học sinh tham khảo

Thông thờng, ngời viết (sáng tạo) và ngời đọc, ngời nghe (tiếp nhận) cần phải hội đủ một số yếu tố nh:

1 Phải có chút ít năng khiếu, tài năng thì càng tốt (vì văn chơng là nghệ thuật) Không có năng khiếu âm nhạc thì không thể hát hoặc viết ca khúc đợc Không có năng khiếu hội hoạ thì không thể vẽ đợc Văn cũng vậy Tất nhiên là hát, vẽ, viết có hồn chứ không phải là “thợ” đọc lời bài hát, vẽ tranh theo dòng kẻ ô li, viết văn theo kiểu “lắp ráp” câu chữ Và cũng nh vậy, không phải ai cũng có thể am hiểu tới mức tri âm một ca khúc, một bức tranh hoặc một tác phẩm thơ văn

2 Phải có tri thức tối thiểu: những hiểu biết về khoa học tự nhiên (toán, lí, hoá ), khoa học…xã hội (văn, sử, địa ) đã đ… ợc học ở nhà trờng phổ thông

3 Phải có vốn sống, gồm:

a Vốn sống trực tiếp: Là những hiểu biết có đợc do tuổi đời, kinh nghiệm sống mang lại Trong mảng vốn sống này thì "hoàn cảnh sống" thờng có vai trò quyết định, vì:

- Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có hoàn cảnh khó khăn thì dễ đồng cảm với những ngời có hoàn cảnh tơng tự Tục ngữ Việt Nam có câu: "Có ăn nhạt mới thơng mèo"

- Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có giáo dục thì thờng có lòng nhân ái, tính hớng thiện; do đó dễ xúc động và cảm phục trớc những tấm gơng đồng loại vợt khó, lập thân, lập chí, lập nghiệp, lập danh Ca dao Việt Nam có câu: "Cây xanh thì lá cũng xanh / Cha mẹ hiền lành để đức cho con"

b Vốn sống gián tiếp: Là những hiểu biết có đợc do học tập, đọc sách báo, nghe đài, xem tivi và giao tiếp hằng ngày Trong mảng vốn sống này thì đọc sách, nhất là đọc các tác phẩm văn chơng luôn có một vai trò đặc biệt quan trọng bởi mỗi ngời dù có sống hết quĩ thời gian tạo hoá ban cho (100 năm) thì cũng chỉ đợc sống có một cuộc đời duy nhất; khi đọc một tác phẩm, ta sẽ đợc sống thêm ít nhất một cuộc đời nữa – một cuộc đời mà ta cha từng sống

và sẽ không bao giờ đợc sống, đọc 30 tác phẩm thì ta đợc sống thêm 30 cuộc đời theo cái lí

đời sống tinh thần của con ngời Bão lụt, sóng thần, động đất, núi lửa, chiến tranh, sống chết, quan hệ giữa thể xác và linh hồn, giữa ngời sống và ngời chết, giữa niềm vui và nỗi buồn, giữa

hi vọng và tuyệt vọng, giữa thiện và ác, giữa lơng tâm và hành vi bên ngoài Với những quan…

hệ không tờng minh này, con ngời chỉ có thể nhận thức bằng trực giác, bằng kinh nghiệm sống

và thờng tìm cách lí giải nó bằng tôn giáo và nghệ thuật Nói cách khác, từ sự vật hiện tợng này “nghĩ tới” một sự vật hiện tợng khác theo quan hệ “nhân quả” hoặc quan hệ “đi đôi”… chính là qui luật liên tởng của con ngời Nh vậy, liên tởng vừa là nhận thức lại sự vật hiện t-ợng, vừa là lí giải chính sự vật hiện tợng ấy; nó đợc coi là hoạt động tinh thần đặc thù của con ngời, chỉ con ngời mới có

Trời ma, buổi chiều, bến đò, sân ga th… ờng là những “tín hiệu buồn” trong nghệ thuật, cho dù bản chất của các sự vật hiện tợng ấy dờng nh chẳng có “can cớ” gì với đời sống tinh thần của con ngời?! Thế nhng, nói nh Nguyễn Bính thì: “Nắng ma là việc của trời/Tơng t là việc của tôi yêu nàng” Tình yêu đâu có phụ thuộc vào thời tiết? Nhng phải chăng sự thất th-ờng “ma nắng” kia hình nh có cái gì đó tơng đồng với sự thất thờng trong tính khí của những

kẻ đang yêu? Chợt vui chợt buồn Chợt ha hả lại chợt bí ẩn Chợt tin tởng rồi lại nghi ngờ, dằn vặt Đừng t… ởng “nắng ma” của trời với “tơng t” của con ngời là “vô can” đâu nhé! Đấy là còn cha nói đến việc hễ cứ hẹn hò nhau là trời lại đổ ma nh trút! Trong thực tế, thờng gặp các loại liên tởng là:

- Liên tởng tơng cận: là liên tởng về những sự vật hiện tợng thờng có quan hệ gần gũi nhau Ví dụ:

+ Thấy dấu giày nghĩ đến ngời đã đi qua Thấy “dấu chân tròn trên cát” (Trần Tiến) nghĩ đến “anh thơng binh vẫn đến trờng làng với các em thơ” (thực ra, đây là dấu tròn của chiếc nạng mà anh thơng binh đang dùng để di chuyển)

+ Đứng ở bến đò, sân ga (đầu mối giao thông) lại thấy đây là nơi “Những cuộc chia lìa khởi từ đây/Những bàn tay vẫy những bàn tay/Những đôi mắt ớt tìm đôi mắt/Buồn ở đâu hơn ở chốn này?” (Nguyễn Bính).

- Liên tởng tơng đồng: là liên tởng về những sự vật hiện tợng có thể giống nhau về hình dáng, kích thớc, tính chất Ví dụ:…

+ Từ quả cam nghĩ đến quả núi, quả đất Từ chân ngời nghĩ đến chân bàn, chân núi, chân mây…

+ Từ con sông nghĩ đến sự xa cách, từ chiếc cầu nghĩ đến sự nối liền Từ con đò chở khách sang ngang nghĩ đến nghề dạy học…

- Liên tởng đối sánh, trái ngợc: là liên tởng về những sự vật hiện tợng đối lập nhau thành từng cặp trong nhận thức của con ngời Ví dụ:

+ Từ nớc nghĩ đến lửa, từ nóng nghĩ đến lạnh, từ xấu nghĩ đến tốt, từ thiện nghĩ đến

ác…

+ Một số ví dụ khác: Miệng quan trôn trẻ, Miệng kẻ sang có gang có thép/Đồ nhà khó vừa nhọ vừa thâm, Làm khi lành để dành khi đau, Trống đánh xuôi kèn thổi ngợc, Chó tha đi mèo tha lại, Trên bảo dới nghe…

- Liên tởng nhân quả: là liên tởng về mối quan hệ nhân quả giữa quá khứ với hiện tại, giữa hiện tại với tơng lai của các sự vật hiện tợng Ví dụ:

+ Ăn quả nghĩ đến ngời trồng cây Ngày giỗ nghĩ đến ông bà, cha mẹ, họ hàng Thành công nghĩ đến những ngày gian khổ (“Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi, “Việt Bắc” của Tố Hữu)…

+ Trồng cây nghĩ đến ngày mai có quả Sinh con nghĩ đến tơng lai sáng sủa của con Gặp ngời khác giới khó quên nghĩ đến tình yêu…

* Lu ý:

Liên tởng cũng có thể đợc cụ thể hoá thành những biện pháp so sánh, ẩn dụ, hoán

dụ ; nh… ng cũng có thể là toàn bộ ý nghĩa của hình tợng Ví dụ:

+ Từ “thân phận” mong manh, cay đắng, đầy rủi ro của những ngời phụ nữ trong quá khứ; chúng ta có thể gặp những:

(a) Liên tởng so sánh: Thân em nh hạt ma sa/Hạt vào đài các, hạt ra rãnh cày; Thân em

nh dải lụa đào/Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai; Thân em nh giếng giữa đàng/Ngời khôn rửa mặt, ngời phàm rửa chân; Thân em nh cái chổi đầu hè/Phòng khi ma gió đi về chùi chân/Chùi rồi anh quẳng ra sân/ới ngời hàng xóm chùi chân thì chùi; Thân em nh ớt trên cây/Càng tơi ngoài vỏ càng cay trong lòng; Thân em nh đoá hoa hồng/Lấy phải anh chồng nh cứt bò khô…

(b) Liên tởng ẩn dụ: Làm chi cho dạ ngập ngừng/Đã có cà cuống xin đừng hạt tiêu; Gió đa cây cải về trời/Rau răm ở lại chịu lời đắng cay; Chẳng giậm thì thuyền chẳng đi/Giậm

ra ván nát thuyền thì long đanh; Đêm qua mới gọi là đêm/Ruột xót nh muối dạ mềm nh da; Con cò lặn lội bờ sông/Gánh gạo đa chồng tiếng khóc nỉ non…

+ Từ sức mạnh của lòng căm thù và quyết tâm vùng dậy tự cứu mình của dân làng Xô Man, nhà văn Nguyễn Trung Thành đã liên tởng đến hình tợng Rừng xà nu

Mặt trái của liên t ởng:

Liên tởng sao mà khó vậy?

Liên tởng vừa là tiền đề, vừa là tố chất của ngời sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật Đã là liên tởng nghệ thuật thì phải có tính phát hiện, tính mới mẻ và phải đem lại cho ngời đọc những bất ngờ thú vị, nó tạo nên những khoái cảm thẩm mĩ mà nhiều ngời đọc cho rằng “đó là niềm hạnh phúc cao cấp của con ngời, chỉ con ngời mới có khả năng thụ hởng!”

Một câu ca dao:

Thân em nh ớt trên cây

Càng tơi ngoài vỏ càng cay trong lòng

đã gợi ra cho ngời đọc bao nhiêu suy nghĩ và cảm xúc? Tại sao “tơi” không đi thành cặp trái nghĩa với “héo”, với “tàn”, với “úa” , mà lại đi với “cay”? Và hãy ngẫm kĩ về cặp quan hệ từ…

mang cái án “chung thân khổ sai” với “cứt bò khô” thì còn ra cái nghĩa lí gì nữa?! Đau quá!

Và cũng hay quá! Đó chính là nghệ thuật đấy các bạn ạ!

Vâng, đó chính là một liên tởng “kinh dị”, nhng lại vô cùng giản dị, sự giản dị của nghệ thuật khiến ngời đọc càng thấm thía cho cả nỗi đau lẫn sự hi sinh tuyệt đối của ngời phụ nữ xa! Hi sinh trong câm lặng nh một thứ tiền định, tiền kiếp đã an bài, và vì thế mà bất khả kháng! Nói cách khác, ngời phụ nữ xa đã trở thành h vô ngay khi đang sống giữa nhân quần!

Tóm lại, hai câu ca dao trên đều đã sử dụng thủ pháp liên tởng nghệ thuật rất thành công

Còn bây giờ? Nếu chịu khó đọc lớt qua các trang “thơ” trên các tờ báo lớn nhỏ hằng ngày, chúng ta sẽ gặp đợc vô số những điều “kinh dị” hiểu theo nghĩa đen

Chẳng hạn:

+ Để ca ngợi các cô giáo mặc áo dài trắng thớt tha, có “thi sĩ” viết:

Trông xa nh một đàn cò

Từ trong ngõ xóm lò dò bớc ra (!) (Chắc là đàn cò hen?)

+ Để tô đậm “con đờng gian khổ” đến với tình yêu, có “thi nhân” hạ bút:

- Lòng em nh lốp đứt tanhVấn bao đờng chỉ thơng mình bấy nhiêu!

(Đố các bạn trẻ bây giờ hình dung nổi cái cảnh “lốp đứt tanh” ở thời bao cấp!)

+ Và nữa:

- Đi ra biển bỗng nhớ bài thơ “Sóng” (của Xuân Quỳnh?)

- Đi qua phố Nguyễn Du bỗng nhớ cụ Nguyễn Du

…

Chao ôi! Cứ cái đà này, “thơ ca” nớc nhà thể nào cũng đến hồi:

- Đi qua phố Kì Lừa bỗng nhớ con lừa!…

- Đi qua đền Cẩu Nhi bỗng nhớ con chó!…

để cuối cùng thì:

- Đi qua Văn Điển bỗng thấy gần đất xa trời!…

… Và đến khi đọc đợc “câu thơ” này: “Con gái vùng Lim đùi chắc tựa gỗ lim!” thì tôi quẳng tuốt tuột các trang “thơ” vào sọt rác và chỉ lên trời thề độc rằng: “Từ nay trở đi mà tôi còn xí xớn đọc thơ nữa thì tôi sẽ là thằng mù chữ!”… …

(Hồng Quang)

b Tởng tợng

Xét cho cùng, phẩm chất số một của nhà văn là trí tởng tợng và phẩm chất số một của ngời cảm thụ tác phẩm văn chơng cũng là trí tởng tợng Không có trí tởng tợng thì chẳng có gì cả! Tuy nhiên, cần nhớ, trí tởng tợng bao giờ cũng là kết quả tổng hoà của trí tuệ, học vấn, vốn sống, tài năng và niềm đam mê vô bờ bến Những kẻ dốt nát và lời biếng chỉ có sự tăm tối và những ham muốn bản năng tầm thờng mà thôi Nói cách khác, bản chất của sự sáng tạo chính

là trí tởng tợng, mà thành quả của trí tởng tợng bao giờ cũng là cái đẹp và cái đẹp – Nói nh

Đốt-xtôi-ép-xki thì “Cái đẹp sẽ cứu thế giới!”

Nghĩa là, vai trò của trí tởng tợng trong sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật nói chung, làm văn nói riêng là cực kì quan trọng, thậm chí mang tính quyết định Có thể nói, trí tởng tợng vừa là tiền đề, vừa là hạt nhân cốt lõi của sự sáng tạo; nó có thể làm “bùng nổ” cả khát vọng lẫn tài năng của chủ thể sáng tạo giúp cho chủ thể ấy có thể thăng hoa trong một thế giới nghệ thuật “bịa nh thật” và đó là “cái chân lí nghệ thuật” vừa lung linh kì ảo, vừa sinh động cụ thể

đến độ “thật hơn mọi sự thật mà con ngời từng biết ở trên cõi đời trần tục này”! Thử hỏi mối tình Chí Phèo-Thị Nở là một mối tình chân thành và cảm động nào có kém gì hàng tỉ mối tình

khác đã, đang và sẽ có ở trên hành tinh này? Nó cũng có đủ cả nụ cời và nớc mắt! Cũng có đủ cả “ba giai đoạn”: bí mật, trăng mật và vỡ mật! Nó cũng mang một thiên chức vô cùng cao…cả nh cụ Đốt đã nói: đẩy nhanh quá trình hoàn lơng của Chí Phèo, kéo hẳn Chí Phèo từ thế giới loài vật về với thế giới của những con ngời lơng thiện với biết bao “rng rng, bâng khuâng” những xúc động nghẹn ngào! Ai cũng biết mối tình ấy là sản phẩm của trí tởng tợng của nhà văn Nam Cao, nhng đồng thời ai ai và đời đời ngời ta vẫn đinh ninh rằng “đã từng có” một mối tình nh vậy trong cuộc đời này, không mảy may nghi ngờ về tính xác thực đến “ma quái” của nó!

Ví dụ:

- Từ bức tranh chỉ vẽ một đôi mắt, ta có thể tởng tợng ra một giai nhân Từ đốm lửa ở một dãy núi rất xa nào đó, ta có thể tởng tợng ra một đêm vũ hội quanh đống lửa bập bùng của những ngời tiền sử

- Từ những giấc mơ trần thế, ta có thể tởng tợng ra một cuộc “đối thoại âm dơng” đầy những yếu tố hoang đờng, kì ảo và hấp dẫn

Trong thực tế, thờng gặp hai loại tởng tợng là:

- Tởng tợng tái tạo: là tởng tợng trên cơ sở của một số thông tin, tranh ảnh, sự vật, hiện tợng

t-Ví dụ1:

Hình tợng thần tiên, ma quỉ, ngời có thể biến hoá tuỳ ý Các thủ pháp nhân hoá sự vật,

đồ vật, con vật Các hình tợng nghệ thuật trong tác phẩm văn học…

Ví dụ 2:

Đọc đoạn văn “Giã từ tuổi nhỏ” của Xuân Diệu:

“Tôi ru em nhỏ của tôi, tởng tôi còn nhỏ Bóng trăng phập phồng trên ngực Năm canh

lờ mờ quanh mình Tôi nằm giữa tuổi xa, thấy mình mời sáu, mời tám, đôi mơi, tay chân bằng mầm, mắt bằng hồ, lòng bằng lửa, miệng bằng hoa…

Đêm thanh suốt đêm, ai có ngờ đâu trời cũng sáng!

Mặt trời sắp mọc, đất thành thị sắp chuyển tiếng chân, xe tàu sắp rung cả cửa nhà, cái máy đời sắp mở toàn tốc độ Dậy, dậy, tôi ơi! Kỉ niệm chực biến! Hình bóng em nhỏ sắp tan! Thôi em đi, ta ở, ta dậy, em về; thà xa nhau trong chút bóng trăng tàn, để phút li biệt còn đợc phấn xanh, chứ không chịu chia phôi giữa bụi bặm ồn ào, làm mất cả thiêng liêng của nỗi luyến tiếc Hỡi em Tuổi Nhỏ, giã từ, từ giã! Li biệt, biệt li! – níu em nói cha dứt lời, em đã

biến mất!

Mặt trời đỏ rực, đời chiếm cả mọi nơi rồi Tôi sắp vào cho cái máy cuốn lôi, chân bớc

đi, lòng còn ngoảnh lại Em Tuổi Nhỏ! Xa nhau rồi, giờ lại xa nhau; gặp nhau thêm lần này, lần sau có gặp nhau chăng nữa? Ngày mai soi gơng, có tình cờ thấy hai ta chung một bóng?

Ta ở lại một mình Thời gian đẩy sau lng, cuộc đời kéo trớc mặt, chân trái rời xa thời nhỏ, chân phải bớc vào thời nào đây?”

* Nhận xét:

Nhà thơ Xuân Diệu tởng tợng một đoạn đời niên thiếu hồn nhiên, vô t, trong trẻo của mình thành một nhân vật là “em nhỏ” với “tay chân bằng mầm, mắt bằng hồ, lòng bằng lửa, miệng bằng hoa ” và t… ởng tợng ra một cuộc chia tay kiểu “phân thân” giữa kí ức của mình với con ngời mình trong hiện tại

Trớc hết, đây là một thủ pháp tởng tợng thành công, độc đáo và cảm động, vì:

- Thứ nhất, qui luật chung của đời sống là ai ai cũng “hoài cổ, hoài niệm”, ai ai cũng say s a nói không biết chán về cái “ngày xa” của đời mình và nó dờng nh đã trở thành một qui luật: tuổi già thờng sống bằng hồi ức!

- Thứ hai, ai ai cũng có một thời niên thiếu tuyệt vời đầy ắp những kỉ niệm mà lúc nào cũng

“nóng giãy đành đạch” trong bộ nhớ của mình Những kỉ niệm ấy đã trở thành vầng hào quang

trong kí ức và nó luôn mang tính hai mặt: một mặt nó là nguồn động lực mạnh mẽ giúp cho con ngời phát triển và thành đạt; mặt khác, trong mỗi lần vấp ngã, ngời ta lại đắm chìm trong nỗi tiếc nuối vô bờ bến về một cái thời đã vĩnh viễn một đi không trở lại, cái thời chỉ có yêu thơng mà không hề gợn chút vụ lợi hay thù hận nào! Nh vậy, giữa “ta” trong hiện tại và “ta” trong quá khứ đã có một cuộc chia lìa vô cùng tàn nhẫn, không sao cỡng nổi! Và “ta” trong hiện tại dờng nh đã bị tha hoá so với chính “ta” trong quá khứ mất rồi! Vậy thì, làm sao mà tránh khỏi dằn vặt, tiếc nuối, ân hận và đớn đau?

- Thứ ba, với sự nhạy cảm dờng nh thiên phú, Xuân Diệu luôn bị ám ảnh bởi cái hiện tợng

“thời gian lỡng giá”: một mặt thời gian là tác nhân kì diệu tạo dựng tuổi trẻ và tình yêu; mặt khác, thời gian cũng chính thủ phạm cớp đoạt một cách lạnh lùng tàn nhẫn tuổi trẻ và tình yêu: “Ta ở lại một mình Thời gian đẩy sau lng, cuộc đời kéo trớc mặt, chân trái rời xa thời nhỏ, chân phải bớc vào thời nào đây?” Sự hối thúc dờng nh vô cảm của thời gian đã làm teo tóp những “tay chân bằng mầm”, thu hẹp những đôi “mắt bằng hồ”, làm nguội tắt những tấm

“lòng bằng lửa” và làm héo hắt những nụ cời của những cái “miệng bằng hoa”! Chao ôi! “Ta ở lại một mình”! Cô đơn giữa thời gian vô hình và lạc lõng giữa không gian vô tận! Nh ng cô

đơn, lạc lõng có lẽ cũng cha đáng sợ bằng nỗi ám ảnh h vô! Bởi thời gian thì “đẩy sau lng”, cuộc đời xô bồ hỗn tạp đang ào ào cuốn đi nh một cơn cuồng phong lôi xềnh xệch “ta” tới với tuổi già và cái nghĩa trang! “chân trái” thì đã h… … vô rồi (tức là h vô mất một nửa cuộc

đời rồi), thử hỏi “chân phải” còn khua khoắng đợc bao lâu?

…

Tóm lại, trí tởng tợng của nhà thơ Xuân Diệu đã khiến cho ngời đọc buộc phải “động não kịch liệt” để lần ngợc lại “thời gian nhân cách” của chính mình để từ đó mỗi ngời tự suy nghĩ về ý nghĩa của sự sống và cái chết, ý nghĩa của mối quan hệ giữa quá khứ và hiện tại Nói cách khác, thông qua nhân vật “em nhỏ”, tác giả muốn gửi tới ngời đọc một thông điệp rằng:

“Thời gian tồn tại của mỗi đời ngời là có hạn, thậm chí là một giới hạn cực kì nghiệt ngã, nuối tiếc cái đã qua cũng chẳng giải quyết đợc gì, hãy sống những ngày đang sống cho tốt hơn, có chất lợng hơn, có ý nghĩa hơn!”

Thử bàn về những đề văn mở

…Kiểu ra đề văn của mình từ trớc đến nay có một chỗ xem ra có vẻ nh chấp nhận đợc

là bám vào những gì mà học sinh đã đợc dạy, đã đợc học Do đó, khi đi thi, học sinh dễ có

cảm giác thế này: các thầy không đánh đố mình Đó là cái chỗ gọi là đợc thì cha hẳn là đợc

nhng cái nếp quen rồi Còn cách ra đề nh Văn nghệ Trẻ giới thiệu, dễ gây cho ngời ta cảm

giác: thì ra bao nhiêu công dùi mài kinh sử suốt 12 năm trời chả áp dụng đợc gì vào cái kì thi

ấy cả Thậm chí có những học sinh không cần học hết lớp 12, mới học lớp 10, 11 có khi…cũng làm đợc Nhng cách ra đề này lại có những cái đợc khác Theo tôi, cách làm của ngời ta

Theo tôi, vấn đề của chúng ta là: phải hớng tới cách ra đề thi mở, cần những kiểu ra đề thi khác với đề thi bây giờ Nhng để làm đợc điều này thì cần phải có lộ trình, tiến hành từng bớc một Và học sinh phải đợc chuẩn bị, phải đợc chuẩn bị thật sự để đi theo cái hớng này Bộ Giáo dục cần công bố trớc định hớng cách ra đề, công bố rằng sẽ thi theo kiểu đề nh thế, để từng bớc thầy và trò đợc làm quen Phải có những công trình nghiên cứu hẳn hoi để chứng minh rằng nếu ra đề theo kiểu mới nh thế thì sẽ huy động đợc những gì thầy đã dạy, trò đã học…

Để tạo ra đợc một sự chuyển biến trong cách dạy, cách học thông qua việc ra đề thi nh thế, cần tham khảo cách làm của các quốc gia có nền giáo dục tiên tiến Cũng không phải chỉ

có thế, môn Văn có thể tham khảo ngay cách học, cách ra đề của các bộ môn khác (môn Toán

chẳng hạn) để xem có những điểm gì có thể tham khảo và học tập đợc Hơn nữa, cần phân biệt

rõ ràng giữa một đề thi học sinh giỏi Văn với một đề thi Văn tốt nghiệp phổ thông hoặc một

đề thi Văn tuyển sinh đại học có những khác biệt nh thế nào? Nếu không cẩn thận, đề thi đại học theo cách làm 3 chung nh hiện nay sẽ cuốn theo cái hớng đi tìm học sinh có năng khiếu Văn, chứ không phải học sinh có năng lực học đại học nói chung

…

Cái kiểu ra đề của nớc ngoài nh Văn nghệ Trẻ đã giới thiệu, nó buộc học sinh không

chỉ học xa tốt, mà còn phải luôn luôn quan tâm đến những vấn đề của hiện tại, tức là anh thực

sự học làm ngời

Tôi vẫn nói với học trò nh thế này: học Văn, trớc hết là học làm ngời Càng hiểu cuộc sống bao nhiêu thì càng có điều kiện hiểu Văn bấy nhiêu Càng hiểu Văn đợc bao nhiêu thì càng có điều kiện để sống tốt hơn bấy nhiêu Tôi thờng nghĩ: cái đích của môn Văn nói chung

là môn học chủ lực để mà dạy học sinh làm ngời…

…

Từ đó mới thấy rằng: thi Văn nói chung là phải nhắm tới cái đích định hớng cho việc dạy và học làm ngời, chứ không chỉ nhằm kiểm tra xem học sinh nhắc lại đợc những gì mà thầy đã dạy Đó là hai qui trình, hai quan điểm rất khác nhau

Huyện Văn Xuyên, tỉnh Tứ Xuyên vừa xảy ra động đất 8.0 độ rít-te

Sinh mạng của nhân dân cao hơn tất thảy!

khẩn trơng đến chỉ đạo công tác cứu nạn tại vùng gặp thiên tai

Hơn 100.000 giải phóng quân, cảnh sát vũ trang và công an, dân phòng, các đội cứu

hộ, đội y tế, đội xây dựng nhanh chóng đổ về các khu vực cần cứu nạn Các đội cứu hộ từ…Hongkong, Đài Loan và các đội cứu hộ quốc tế cũng bay đến Các tình nguyện viên từ bốn ph-

ơng cũng hội tụ về Bao nhiêu tiền của từ các ngả đờng thuỷ, đờng bộ, đờng không tới tấp đổ về

Một giáo viên trung học đã quì trên bục giảng, lấy sinh mạng của mình để che chở 4

em học sinh bên dới Một vị cục trởng dân chính của huyện đã bị mất 15 ngời thân đã chỉ huy cứu nạn 5 ngày liên tục, chỉ ngủ 7 tiếng đồng hồ Kì tích của những ngời sống sót đợc cứu thoát không ngừng gây bất ngờ: sau 100 tiếng, 150 tiếng, 196 tiếng…

Đài truyền hình trung ơng phát đi các bản tin 24/24 14h28’ ngày 19, lời ai điếu đã đợc

đọc lên

Cùng một lòng yêu thơng nh nhau, có biết bao cách biểu đạt khác nhau Quyên góp tiền, hiến máu, biểu diễn từ thiện, quan tâm…

Yêu cầu chọn một góc độ để làm bài, tự xác định các ý, xác định thể văn, xác định tiêu

đề; khi làm bài, không thoát li nội dung tài liệu và phạm vi hàm ý của nó, không sao chép

Đề 2

Rùa biển và đại bàng

Có một ngời tốt bụng nhìn thấy con rùa biển con bò lên từ một hốc cát, lúc này, một con đại bàng bay tới định cắp rùa biển, ngời khách bèn đa rùa ra biển thả, đuổi đại bàng đi Cùng lúc đó, một bầy rùa biển bò lên từ những hốc cát, bò về phia sbiển, thì ra con rùa biển con kia là lính do thám tiền trạm

Khi ngời tốt bụng đi rồi, một bầy đại bàng lập tức bay tới

Hãy bình luận về chuyện này, đề tài tự chọn

Đề Th ợng Hải

Thông thờng, ngời ta quan tâm nhiều tới “chúng tôi”, nếu nh đổi góc nhìn về phía

“họ”, bạn sẽ nhìn thấy những gì? Nghĩ tới những gì? Hãy viết một bài văn có tựa đề là “Họ”

Không dới 800 chữ, không viết thành thơ, không đợc tiết lộ những thông tin liên quan đến cá nhân.

Đề Bắc Kinh

Dới đây là tài liệu làm bài Học sinh dựa trên tài liệu tự chọn góc độ tiếp cận, tự chọn

đề mục viết thành bài văn không dới 800 chữ, chấp nhận các thể tài, ngoài thơ

Trên lớp, thầy giáo cầm một chiếc cốc thuỷ tinh, bên trong để một hòn đá to, xấp xỉ bằng cốc, rồi hỏi: cốc đã đầy cha?

Một học sinh đáp: Cha đầy, còn có thể cho thêm cát

Đợi học sinh cho cát vào xong, thầy giáo lại hỏi: đầy cha?

Cả lớp trả lời đã đầy, chỉ có một học sinh nam đáp rằng cha, còn có thể cho thêm nớc.Thầy giáo cời, đổ cát và đá ra, cốc rỗng

Lúc này, thầy cho cát và nớc vào, sau đó hỏi: cốc đã đầy cha? Nếu cho thêm hòn đá vào thì nên để thế nào?

Học sinh nam bèn đổ nớc và cát đi, cho hòn đá vào trớc

Đề nhỏ – Bắc Kinh

Năm nay trong đề thi có xuất hiện nội dung liên quan đến động đất, phần thi biểu đạt ngôn ngữ yêu cầu thí sinh viết cảm tởng về một bức tranh bằng 45 chữ, bức tranh có hình ảnh trong đống đổ nát sau cơn địa chấn, một chiếc đồng hồ dừng lại ở thời điểm 2h28’

cô liêu hay Những luồng run rẩy rung rinh lá/Đôi nhánh khô gầy x” “ ơng mỏng manh ? Để”

chuẩn bị cho một bài giảng, ngời giáo viên đầu t bao nhiêu công sức, tâm huyết, trăn trở… thế nhng đã bị dội một gáo n“ ớc lạnh từ thái độ vô cảm của học sinh: những ánh mắt thờ ơ,”

lạnh lùng, những hành vi đối phó: thản nhiên làm bài tập toán, lí, ngoại ngữ trong giờ, thì thầm nói chuyện, đọc truyện tranh, hí hoáy nhắn tin, xin nghỉ ốm Bao nhiêu điều thú vị, sâu…

sắc chực thăng hoa bỗng nghẹn ngào Đối với giáo viên, có niềm hạnh phúc nào lớn hơn đợc học sinh chờ đón, say mê học hỏi và có nỗi buồn, nỗi thất vọng nào sâu sắc hơn khi thấy mình

đang trở thành một ng“ ời thừa trong con mắt học sinh!”

Dĩ nhiên, chúng tôi không trách học sinh: các em phải học quá nhiều môn và do yêu cầu gắt gao của cuộc mu sinh, sự định hớng của gia đình, các em phải đầu t cho những môn học có thể giúp các em tìm kiếm việc làm, có chỗ đứng trong xã hội Và liệu có bất công không khi mà ngời lớn thì toan tính thực dụng, miệt mài theo đuổi lợi danh nhng lại yêu cầu các em vô t, lãng mạn, hiệp nghĩa?

…

(Trần Quang Đại: Ba nghịch lí của môn Ngữ văn trong trờng phổ thông Báo Văn nghệ Trẻ, số 44, 2.11.2008)

Một tác nhân đáng sợ th“ ” ờng gây nhiễu cho cảm xúc văn ch“ ” ơng:

“Bao giờ đồng tiền biết hiền?”

Đồng tiền cứu ng ời

Tôi gọi chung đó là những đồng tiền lơng thiện Nó giúp một ngời nghèo có cái ăn, giúp ngời bệnh đợc cứu sống, giúp kẻ yếu đuối trở nên mạnh mẽ Chính gia đình tôi đã đợc tiền cứu sống Nhng đồng tiền đó do cha mẹ tôi lao động cật lực trên đồng ruộng mà có, do tôi sớm khuya đi chợ mà có Đồng tiền thấm mồ hôi nhng hạnh phúc lắm Các bạn tôi ngày đó có ngời bĩu môi: “Vừa học vừa làm sao hiệu quả Cứ đi đá bóng xong về nhà học, sảng khoái hơn nhiều” Kết quả hoàn toàn ngợc lại, tôi đỗ đại học, còn các bạn tôi thì không Vậy thì cái lam