SỰ CO hồi tử CUNG, tác DỤNG của VIỆC CHO TRẺ sơ SINH bú sớm tại KHOA PHỤ sản BỆNH VIỆN BẠCH MAI và một số yêu tố LIÊN QUAN

Hàng thứ tư là vỡ tử cung với 148 trường hợp và 11 tử vong.Các số liệu trên còn thấp hơn số tai biến và tử vong trong thực tế vì nhiều lýdo không thống kê được.[5] Theo các số liệu thống

tủ vong, đứng hàng đầu về số lượng và tử vong các tai biến Đứng hàng thứhai trong số các tai biến và tử vong là tiền sản giật với 744/15, nhiễm khuẩnhậu sản (749/9) Hàng thứ tư là vỡ tử cung với 148 trường hợp và 11 tử vong.Các số liệu trên còn thấp hơn số tai biến và tử vong trong thực tế vì nhiều lý

do không thống kê được.[5]

Theo các số liệu thống kê cho thấy, nguy cơ lớn nhất đe dọa tính mạngsản phụ sau đẻ là chảy máu, nguy cơ này có liên quan chặt chẽ đến sự co hồi

tử cung sau sổ rau Sự co hồi tử cung cùng với sự bóp chặt của cơ tử cunggiống như gọng kìm kẹp chặt các mạch máu trong lớp cơ đan làm cho máungừng chảy

Sự co hồi tử cung sau đẻ có nhiểu yếu tố ảnh hưởng đến như thứ tự lầnsinh, tuổi mẹ, trọng lượng thai nhi, thời gian diễn ra cuộc đẻ, tình trạng chocon bú hay không cho con bú, tình trạng nhiễm trùng đường sinh dục sau đẻ.Biện pháp đơn giản và ít tốn kém là cho trẻ bú sớm ngay sau sinh Vì nó vừa

có tác dụng lớn đến sức khỏe của trẻ, vừa có lợi ích cho mẹ Với trẻ, việc búsớm trẻ sẽ được bú sữa non ngoài nhiều thành phần dinh dưỡng thì còn cónhiều kháng thể, có tác dụng bảo vệ cơ thể trẻ chống nhiễm khuẩn và dị ứng

đồng thời giúp trẻ tiêu hóa tốt hơn Với mẹ, động tác mút núm vú của trẻ sẽkích thích bài tiết oxytoxin không những kích thích tiết sữa mà còn làm cơ tửcung co lại giúp co hồi tử cung tốt, đỡ mất máu sau đẻ, giảm tỷ lệ ung thư vú

và tạo tình cảm gắn bó mẹ con [7][8] Theo khuyến cáo của Who, Unicef, mẹnên cho con bú trong vòng nửa giờ đầu sau đẻ, bú càng sớm càng tốt[12] TạiViệt Nam, nuôi con bằng sữa mẹ được khuyến khích và chấp nhận rộng rãi,ước tính có tới 98% trẻ được bú mẹ Tuy nhiên, chỉ có khoảng 57% các bà mẹthực hiện cho bú sớm 1 h sau đẻ[4]

Đánh giá sự co hồi tử cung sau đẻ có giá trị tiên lượng cho cuộc đẻ nhằnđảm bảo cho an toàn cho mẹ Tuy nhiên, các nghiên cứu từ trước đến nay tạiViệt Nam cũng như trên thế giới về sự co hồi tử cung và các yếu tố liên quan

chưa nhiều Vì vậy chúng tôi thực hiện đề tài: "Sự co hồi tử cung, tác dụng của việc cho trẻ sơ sinh bú sớm tại khoa Phụ Sản bệnh viện Bạch Mai và một số yêu tố liên quan"

Mục tiêu của đề tài là:

1 Mô tả tác dụng của việc cho trẻ sơ sinh bú sớm lên sự co hồi tử cung.

2 Mô tả một số yếu tố ảnh hưởng tới sự co hồi tử cung ở các sản phụ sau đẻ thường tại khoa sản bệnh viện bạch mai.

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Thay đổi giải phẫu, sinh lý tử cung trong khi mang thai và trong thời kỳ hậu sản.

1.1.1 Những thay đổi của tử cung khi có thai

1.1.1.1 Thay đổi ở thân tử cung.

Trong khi có thai và trong khi đẻ, thân tử cung là bộ phận thay đổi nhiềunhất của cơ thế Trứng làm tổ ở niêm mạc tử cung, tại đây hình thành bánhrau, màng rau, làm nên buồng ối chứa thai Trong khi chuyển dạ đẻ thì tửcung dần dần biến thành ống dẫn thai ra Để đáp ứng yêu cầu đó, thân tử cungthay đổi về kích thước, tính chất lẫn vị trí

Trọng lượng: Trọng lượng của tử cung tăng từ 60g khi chưa có thai lênđến 1000g vào cuối thời kỳ thai nghén Thân tử cung cũng phát triển khôngđều Trong nửa đầu của thời kỳ có thai tổ chức tử cung phát triển mạnh vàtrọng lượng tăng chủ yếu vào giai đoạn này Nguyên nhân dẫn đến tăng trọnglượng tử cung là do tăng tạo các sợi cơ tử cung mới, tăng sinh mạch máu baogồm cả động mạch, tĩnh mạch và mao mạch, tăng giữ nước ở các sợi cơ

Vào 3 tháng cuối, hình thể tử cung phụ thuộc vào tư thế của thai nhinằm ở bên trong.

Vị trí:

Khi có thai, tử cung lớn lên và tiến vào trong ổ bụng Không kể thángđầu, tử cung nấp sau khớp mu, từ tháng thứ hai trở đi, mỗi tháng trung bình tửcung phát triển lên trên khớp mu 4cm Ngoài ra, trong khi có thai, góc trái của

tử cung hơi hướng ra phía trước, vì ổ bụng ở phía bên phải của cột sống rộnghơn nên sừng phải của tử cung chìm về phía đó sâu hơn Sừng trái của tửcung nhô ra trước

Cấu tạo:

Phúc mạc: Khi có thai phúc mạc phì đại và giãn ra theo lớp cơ tử cung ởthân tử cung Đoạn eo tử cung, phúc mạc có thể bóc tách được dễ dàng rakhỏi lớp cơ Ranh giới giữa hai vùng là đường bám chặt của phúc mạc Đó làranh giới phân biệt eo tử cung với thân tử cung

Cơ tử cung phát triển mạnh đặc biệt là lớp cơ đan hay cơ rối Trong lớp

cơ này có nhiều các mạch máu Sau khi sổ rau lớp cơ này co thắt tạo thànhkhối an toàn, bóp nghẹt các mạch máu trong đó Đó là sự cầm máu sinh lý sau

sổ rau Khi có thai mật độ cơ tử cung mềm do ảnh hưởng của progesteron.Mặt khác các mạch máu tăng sinh, các sợi cơ phì đại và ngấm nước cũng gópphần làm mềm cơ tử cung

Niêm mạc tử cung khi có thai biến đổi dần thành ngoại sản mạc

Khả năng co bóp và co rút

Trong khi có thai khả năng co bóp và co rút của tử cung tăng lên rấtnhiều Sự tăng này do các sợi cơ trơn tử cung đã tăng tình trạng dễ bị kíchthích nên dễ co bóp Mặt khác các sợi cơ luôn ở trong tình trạng giãn nên sẵnsàng co rút lại

1.1.1.2 Thay đổi ở eo tử cung.

Trước kkhi có thai, eo tử cung chỉ là một vòng tròn nhỏ, chiều cao từ0,5-1cm, nằm giữa thân tử cung và cổ tử cung Khi có thai, đoạn dưới tử cungđược thành lập, phúc mạc ở eo tử cung dãn dần ra

Khi có thai do ảnh hưởng của nội tiết tố thai nghén, eo tử cung mềm

Nó có thể không nắn thấy vì có cảm giác khối thân tử cung như tách rời khỏi

cổ tử cung

1.1.1.3 Thay đổi ở cổ tử cung.

Cổ tử cung mềm ra do sự phát triển của mạch máu tăng lên và nhữngthay đổi trong mô liên kết, đồng thời do tác dụng của estrogen Cổ tử cung ởngười con rạ mềm sớm hơn với người con so Vị trí và hướng của cổ tử cungkhông thay đổi Nhưng khi đoạn dưới được thành lập, cổ tử cung thường quay

về phía xương cùng do đoạn dưới tử cung phát triển nhiều hơn ở mặt trước sovới mặt sau Hiện tượng này làm cho cổ tử cung dễ xóa ngắn và mở ra giúpcho khởi đầu của chuyển dạ được thuận lợi

1.1.2 Thay đổi của tử cung trong thời kỳ hậu sản.

1.1.2.1 Thay đổi bình thường của tử cung trong thời kỳ hậu sản

Thay đổi ở thân tử cung.

Ngay sau khi sinh, tử cung co thắt lại thành một khối chắc, đáy tử cung ởngay dưới rốn Trọng lượng tử cung lúc này còn khoảng 1000g Sau tuần lễthứ nhất, tử cung nặng khoảng 500g và đến cuối tuần thứ 2 còn khoảng 300g,đến khi hết thời kỳ hậu sản, tử cung trở về trọng lượng bình thường như khichưa có thai (50-60g) Trên lâm sàng nhận thấy có 3 hiện tượng:

- Sự co cứng: Sau sổ rau, tử cung co cứng lại để thực hiện tắc mạch sinh

lý Trên lâm sàng tử cung co lại thành một khối chắc, gọi là khổi an toàn của

tử cung Khối an toàn này tồn tại vài giờ sau đẻ

- Sự co bóp của tử cung: Trên lâm sàng sản phụ có những cơn đau và saumỗi cơn đau có ít máu cục và sản dịch chảy ra ngoài qua đường âm đạo.

- Sự co hồi tử cung: Ngay sau khi đẻ, đáy tử cung ở trên khớp vệ khoảng13cm, các ngày sau đó, đáy tử cung thấp dần xuống trung bình mỗi ngày cohồi được 1cm, riêng ngày đầu co nhanh hơn, có thể co được 2-3cm Sau 2tuần lễ, không sờ thấy đáy tử cung trên khớp vệ nữa Tử cung trở lại trạng tháibình thường về kích thước, trọng lượng và vị trí như khi chưa có thai trongvòng 4 tuần lễ sau đẻ

Thay đổi ở lớp cơ tử cung

Sau khi lớp cơ tử cung mỏng dần đi do các sợi cơ co nhỏ đi và ngắn lại,một số cơ thoái hóa mỡ và tiêu đi Các mạch máu cũng co lại do sự co hồi củalớp cơ đan

Thay đổi ở niêm mạc tử cung

- Ở vùng rau bám: Lớp cơ tử cung ở chỗ rau bám mỏng hơn ở nơi khác.

Ngay sau đẻ, vị trí rau bám có kích thước bằng lòng bàn tay nhưng nó thu nhỏlại rất nhanh Cuối tuần lễ thứ 2 nó chỉ còn 3-4cm đường kính Sự phục hồihoàn toàn niêm mạc tử cung ở vị trí rau bám có thể kéo dài đến 6 tuần

Sau đẻ, niêm mạc tử cung trải qua 2 giai đoạn:

- Giai đoạn thoái triển: Xảy ra trong 14 ngày đầu sau đẻ Trong 2-3 ngày

đầu sau đẻ, lớp màng rụng còn lại sẽ biệt hóa thành 2 lớp, lớp bề mặt và lớpđáy Lớp bề mặt (các ống tuyến, sản bào) bị hoại tử và thoát ra ngoài cùng sảndịch Lớp đáy gồm đáy tuyến vẫn còn nguyên vẹn và là nguồn gốc của niêmmạc tử cung mới

- Giai đoạn phát triển: Do ảnh hưởng của estrogen và progesteron sau 6

tuần sau đẻ, niêm mạc tử cung được phục hồi hoàn toàn và thực hiện chu kỳkinh nguyệt đầu tiên sau đẻ nếu như mẹ không bú

Thay đổi ở đoạn dưới và cổ tử cung

Đoạn dưới tử cung sau đẻ co gập lại như một đàn xếp, dần dần ngắn lại

và đến ngày thứ 4 sau đẻ thì đoạn dưới trở lại thành eo tử cung

Lỗ trong cổ tử cung đóng vào ngày thứ 5 đến ngày thứ 8 sau đẻ Lỗngoài tử cung đóng vào ngày thứ 12-13 sau sinh Tuy nhiên, ngoài ống cổ tửcung không còn hình trụ nữa mà thường là hình nón, đáy ở dưới vì lỗ ngoài tửcung đã bị biến dạng từ hình tròn trở thành hình dẹt và thường hé mở

Thay đổi ở vú

Ngược lại với cơ quan sinh dục, vú sau đẻ phát triển nhanh chóng, vúcăng lên, to và rắn chắc Núm vú to và dài ra, các tuyến sữa phát triển to lên,nắn thấy rõ ràng, có khi lan tới tận nách Lúc đó vú sẽ tiết ra sữa trên lâmsàng gọi là sự xuống sữa Hiện tượng này thường xảy ra 2-3 ngày sau đẻ

Sự tiết sữa được duy trì nhờ động tác mút đầu vú, nó kích thích thùytrước tuyến yên do đó prolactin được tiết ra liên tục Mặt khác, do tác dụngcủa động tác mút vú, thùy tuyến yên tiết ra oxytoxin làm cạn sữa ở tuyến bàitiết sữa

Thay đổi ở hệ tiết niệu

Sau đẻ, bàng quang có hiện tượng tăng dung tích và mất nhạy cảm tươngđối với áp lực của lượng nước tiểu trong bàng quang Vì vậy cần chú ý theodõi hiện tượng bí đái hoặc đái sót nước tiểu sau đẻ

Thay đổi ở các phần phụ, âm đạo và âm hộ.

Buồng trứng, vòi trứng, dây chằng tròn, dây chằng rộng dần dần trở lạibình thường về chiều dài, hướng và vị trí

Âm hộ và âm đạo bị giãn căng trong khi đẻ cũng co lại dần và sau 15ngày sau đẻ sẽ trở lại bình thường

Riêng màng trinh, sau khi đẻ bị rách chỉ còn di tích của rìa màng trinh

1.1.2.2 Những thay đổi bất thường của tử cung trong thời kỳ hậu sản.

Tử cung co hồi chậm

Tử cung giãn to, mềm, ấn đau Mật độ tử cung nhão Nguyên nhân tửcung co hồi chậm gồm có chất lượng tử cung yếu do đẻ nhiều lần, tử cung cósẹo mổ, u xơ tử cung, chuyển dạ kéo dài,

Đờ tử cung

Đờ tử cung là dấu hiệu cơ tử cung không co chặt lại thành khối an toànsau khi ra đã sổ, do đó gây chảy máu Nếu đờ tử cung nặng làm sản phụ mấtmáu nhiều, có thể dẫn đến tử vong

Bế sản dịch

Sản dịch được cấu tạo bởi máu cục và máu loãng chảy từ niêm mạc tửcung, nhất là từ vùng rau bám, các mảnh ngoại sản mạc, các sản bào, các tếbào biểu mô cổ tử cung và âm đạo bị thoái hóa và bong ra

Tính chất: Máu sản dịch từ màu đỏ tươi đến đỏ thẫm, lờ lờ máu cá đếnthanh dịch và chỉ còn lại một màu vàng nhạt Sản dịch có mùi tanh nồng,không hôi cho đến khi hết hẳn.

Trên lâm sàng, nếu không thấy sản dịch ra hoặc thấy ít, tử cung to dầnlên, nắn tử cung thấy mềm và đau thì đó là bế sản dịch

Chảy máu sau đẻ

Sau đẻ lượng máu mất trên 500ml được xem là chảy máu sau đẻ Chảymáu sau đẻ hiện nay vẫn là một tai biến sản khoa hay gặp và vẫn là một trongnhững nguyên nhân chính gây tử vong cho sản phụ

Nhiễm trùng hậu sản

Nguyên nhân nhiễm trùng hậu sản là do nhiễm trùng ối, do thủ thuật canthiệp trong và sau đẻ không đảm bảo vô khuẩn, do sót rau, sót màng rau, do

bế sản dịch

Nhiễm trùng hậu sản có nhiều hình thái lâm sàng khác nhau như viêm

âm hộ, nhiễm khuẩn tử cung, viêm phúc mạc toàn bộ, nhiễm khuẩn huyết.Tùy theo mức độ nặng nhẹ khác nhau mà có các biểu hiện như mệt mỏi,thiếu máu, sốt, sản dịch có mùi hôi, tử cung co hồi chậm

1.2 Những lợi ích của việc cho con bú sớm

Cho con bú là phương pháp tối ưu cho trẻ ăn Sữa mẹ cung cấp gần nhưtất cả các chất dinh dưỡng cần thiết, các yếu tố tăng trưởng và các thành phầnmiễn dịch khỏe mạnh nhu cầu cho trẻ sơ sinh hạn, lợi thế khác của con bú baogồm giảm tỷ lệ mắc và mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng, phòng, chống

dị ứng, có thể tăng cường phát triển nhận thức, và phòng chống béo phì, tănghuyết áp và đái tháo đường phụ thuộc insulin Tăng sức khỏe cho bà mẹ chocon bú bao gồm cho con bú vô kinh, co hồi sớm của tử cung, tăng cường liênkết giữa người mẹ và trẻ sơ sinh, và giảm tỷ lệ mắc bệnh ung thư buồng trứng

và vú Từ góc độ kinh tế, cho con bú là ít tốn kém hơn cho ăn sữa bột Trong

hầu hết các trường hợp, khi uống thuốc của mẹ và mẹ bị bệnh không chốngchỉ định cho con bú Cho con bú, tuy nhiên, chống chỉ định ở trẻ sơ sinh vớigalactose Việc quản lý các vấn đề cho con bú thường, chẳng hạn như căng

vú, núm vú bị đau, viêm vú và sữa không đủ, được thảo luận Bú sữa mẹ nênbắt đầu càng sớm càng tốt sau khi sinh Để thúc đẩy, bảo vệ và hỗ trợ cho con

bú, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc(UNICEF) đã phát triển Sáng kiến Bệnh viện Baby-thân thiện (BFHI) 10bước để thành công cho con bú Chuyên gia y tế có một vai trò quan trọngtrong việc thúc đẩy và bảo vệ cho con bú.[11]

Tuy nhiên, theo nghiên cứu nhằm mục đích mô tả thực trạng các bà mẹcho con bú sớm trong vòng 1 giờ sau khi sinh và các yếu tố liên quan Đốitượng là 320 bà mẹ sau đẻ trong vòng 1 tuần tại 2 bệnh viện là Bệnh viện phụsản Hà Nội và Bệnh viện đa khoa huyện Sóc Sơn năm 2011 với mô hìnhnghiên cứu cắt ngang Kết quả nghiên cứu cho thấy tỉ lệ trẻ được bú sữa mẹsớm trong một giờ sau sinh là 38,1% trong đó bệnh viện phụ sản là 29,4%,bệnh viện đa khoa sinh sản là 46,9% [8]

Thời gian bắt đầu cho trẻ bú là trong vòng nửa giờ đầu sau đẻ Động tácmút núm vú của trẻ sẽ kích thích tuyến yên giải phóng prolactin và sữa mẹ sẽđược tiết ra nhiều Như vậy, cách đơn giản nhất và tự nhiên nhất để tăng sữacho bà mẹ là cho con bú thường xuyên và nhiều lần [9]

1.3 Một số yếu tố ảnh hưởng tới sự co hồi tử cung

1.3.1Các yếu tố trước cuộc đẻ.

1.3.1.1 Yếu tố từ người mẹ.

Tuổi mẹ

Tuổi mẹ quá trẻ (<19 tuổi) hoặc quá lớn (>35 tuổi) đều ảnh hưởng tới chấtlượng cơ tử cung nên tác động tới co hồi tử cung làm cơ tử cung co hồi chậm

Thời gian chuyển dạ

Thời gian chuyển dạ quá lâu, tử cung bị căng giãn nhiều ảnh hưởng đến

co hồi tử cung sau sinh

1.3.1.2 Yếu tố từ thai nhi

Các trường hợp sinh đôi, sinh ba làm tử cung căng giãn hơn bìnhthường nên ảnh hưởng đến co hồi tử cung sau sinh

Các yếu tố từ ngôi thai(ngôi mặt, ngôi trán, ngôi ngang, ngôi ngược),thai to(thai to toàn bộ, thai to dị thường) cũng có thể làm tử cung co hồi chậmhơn so với bình thường

1.3.2 Các yếu tố sau sinh

Cho con bú

Động tác mút núm vú của đứa trẻ sẽ kích thích bài tiết oxytoxin ở người

mẹ Oxytoxin không những kích thích tiết sữa mà còn làm cơ tử cung co lạigiúp co hồi tử cung sau đẻ

Sự co hồi tử cung ở nhóm người cho con bú

Động tác mút núm vú của đứa trẻ sẽ tạo xung động truyền về vùng dướiđồi và thùy sau tuyến yên gây bài tiết oxytocin Sự bài tiết oxytoxin còn chịuảnh hưởng của các yếu tố tâm lý, cảm xúc Các động tác vuốt ve, âu yếm con,nghe tiếng con khóc của trẻ(phản xạ có điều kiện) đều gây ra những tín hiệucảm xúc truyền về vùng dưới đồi góp phần giải phóng oxytoxin

Oxytoxin làm co tế bào cơ biểu mô ở các ống sữa và tống sữa ra ngoàiđồng thời làm cho cơ tử cung co lại giúp co hồi tử cung sau đẻ nhanh hơn.Bởi vậy, ngay sau khi sinh, người mẹ cần cho con bú sớm để hạn chế bănghuyết sau đẻ Điều này đã được tổ chức y tế khuyến cáo cho tất cả các nướctrên toàn thế giới.

Sự co hồi tử cung ở những người không cho con bú

Không có phản xạ bú của trẻ, oxytoxin không được giải phóng hoặc giảiphóng ít Do đó co hồi tử cung diễn ra chậm hơn so với người cho con bú.Đặc biệt trong các trường hợp tử cung căng giãn quá mức do chửa song thai,

đa thai, đẻ nhiều lần làm xơ hóa tử cung mà sự bài tiết ít oxytoxin làm nguy

cơ đờ tử cung tăng lên Điều này làm cho tử cung mất trương lực nên khôngkiểm soát được vùng rau bám, gây ra chảy máu sau đẻ và là nguyên nhân gây

tử vong ở nguời mẹ sau sinh

Nhiễm khuẩn sau sinh

Tình trạng nhiễm khuẩn thứ phát từ cơ quan sinh dục sau đẻ với các yếu

tố thuận lợi như chuyển dạ kéo dài, vỡ ối sớm, các thử thuật vô khuẩn khôngtốt hay sức khỏe suy kiệt của sản phụ sau sinh

1.4 Các nghiên cứu tại Việt Nam và trên thế giới về co hồi tử cung sau sinh và các yêu tố liên quan

Theo Heinig MJ, Dewey KG nghiên cứu tại Hoa kỳ năm 2004 về nhữngảnh hưởng của việc cho con bú cho thấy: Cho bú có tác dụng tốt cho bà mẹ cảthời kỳ hậu sản và giai đoạn sau Cho bú thời kỳ hậu sản thúc đẩy sự trở lạibình thường nhanh chóng củ tử cung liên quan đến tác dụng của oxytoxin.Mặc dù hậu quả lâu dài chưa được biết đến nhưng cho bú có thể ngăn ngừa sựphát triển tiếp theo của bệnh tiểu đường và bệnh tim Cho bú trì hoãn sự trởlại của sự rụng trứng và giúp bà mẹ tránh thai an toàn[10]

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Địa điểm nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành tại khoa Phụ Sản bênh viện Bạch Mai

2.2 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là những sản phụ đẻ thường ở khoa sản bênh việnBạch Mai chia làm 2 nhóm:

+ Nhóm cho con bú sớm

+ Nhóm không cho con bú

Tiêu chuẩn lựa chọn nhóm nghiên cứu:

- Những sản phụ đẻ thường tại khoa sản bênh viện Bạch Mai

- Đẻ thai đủ tháng

- Đẻ đường âm đạo

- Không mắc các bệnh nội khoa hoặc các bệnh nhiễm khuẩn cấp tínhtrước, trong và sau đẻ

- Các trường hợp sản phụ chấp nhận tham gia nghiên cứu

Tiêu chuẩn loại trừ:

- Các sản phụ có bệnh bẩm sinh và có bệnh về nội tiết

- Các trường hợp sản phụ được chuyển từ nơi khác đến

- Các trường hợp sản phụ mắc các bệnh lý khác

- Các trường hợp sản phụ không chấp nhận nghiên cứu

2.3 Địa điểm nghiên cứu

Khoa Phụ Sản tầng 3 bệnh viện Bạch Mai

2.4 Thời gian nghiên cứu

Từ tháng 12/2015- 4/2016

2.5 Phương pháp nghiên cứu

2.5.1 Thiết kế nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang

2.5.2 Cỡ mẫu nghiên cứu

Dựa vào đó chúng tôi có P=75% ε= 0.1 => n= 128

2.5.3 Kỹ thuật thu thập số liệu

Mục tiêu Biến số/ chỉ số

nghiên cứu

Phương pháp thuthập số liệu

Công cụ thuthập

Mô tả sự co hồi

tử cung

Kích thước chiềucao đáy tử cung

- Thời gian chuyển dạ

- Trọng lượng thai nhi

Bệnh ánBệnh ánBệnh ánBệnh ánBệnh ánBệnh án

Cách đo chiều cao đáy tử cung sau đẻ

Mục đích: Đánh giá tử cung co hồi tốt hay không tốt, mức độ mềm haychắc, ấn đau hay không đau

Yêu cầu trước khi đánh giá:

- Nhắc nhở sản phụ đi tiểu trước khi tiến hành đo để bàng quang rỗng,mục đích không làm sai số đo chiều cao tử cung

- Tiến hành đo 3 lần vào các thời điểm: ngay sau đẻ, sau đẻ 2h, sau đẻ24h với cùng một người đo, cùng một thước đo

- Đánh giá được dựa trên phép đo chiều cao đáy tử cung

Tiến hành đo chiều cao tử cung

Chuẩn bị:

Thước dây

Giải thích thăm hỏi sản phụ

Chuẩn bị tư thế cho sản phụ: Sản phụ nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng,bộc lộ vùng hạ vị

Cách đo:

Mốc đo: Điểm chính giữa bờ trên khớp vệ và đáy tử cung

Cách tìm mốc đáy tử cung: Đáy tử cung là đỉnh của vòng tử cung mà quathăm khám bụng ta có thể nhận biết được Cần lưu ý các sản phụ có thànhbụng dày và tư thế tử cung đổ ra trước nhiều thì phải khám kỹ mới xác địnhđược đáy tử cung

Cách tìm mốc bờ trên khớp vệ: Là nơi đường giữa hay đường nâu ởbụng gặp khớp vệ Đường này đi từ mũi ức qua rốn đến khớp vệ