Lý do chọn đề tài: Kỹ năng sống là một tập hợp các kỹ năng mà con người có được thôngqua giảng dạy hoặc kinh nghiệm trực tiếp được sử dụng để xử lý những vấn đề,câu hỏi thường gặp trong
Trang 12.3 Các biện pháp
2.3.1 Biện pháp 1: Tự bồi dưỡng chuyên môn và tiếp thu về
2.3.2 Biện pháp 2: Tạo môi trường thuận lợi để giáo
2.3.3 Biện pháp 3: Giáo dục kỹ năng sống thông qua tiết học 05 - 07
2.3.4 Biện pháp 4: Tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệm có tính giáo
Trang 21 MỞ ĐẦU
1 1 Lý do chọn đề tài:
Kỹ năng sống là một tập hợp các kỹ năng mà con người có được thôngqua giảng dạy hoặc kinh nghiệm trực tiếp được sử dụng để xử lý những vấn đề,câu hỏi thường gặp trong cuộc sống hàng ngày của con người Đối với trẻ Mầmnon, hiểu đơn giản kỹ năng sống chính là những thao tác hành động, nhận thức –tình cảm các con sử dụng hàng ngày để đáp ứng nhu cầu bản thân và xử lý cáctình huống phát sinh trong cuộc sống Việc Dạy trẻ kỹ năng sống cho trẻ là giúptrẻ nâng cao năng lực tự lựa chọn giữa những giải pháp khác nhau trong nhữngtình huống cụ thể và vừa sức Nội dung giáo dục, phải xuất phát từ chính nhucầu và kinh nghiệm của trẻ Cần tạo ra cơ hội để trẻ được trải nghiệm từ thực tế
và rút ra kinh nghiệm cho bản thân từ những thực tế đó Nếu không có kiến thức
và kỹ năng sống sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi gặp tình huống bất ngờ Chính vìvậy đồng hành với việc dạy kiến thức cần phải dạy các kỹ năng sống cơ bản chotrẻ như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng bảo vệ, kỹ năng tự phục vụ bản thân
Là Tổ trưởng tổ chuyên môn mẫu giáo và là giáo viên trực tiếp đứng lớp 5tuổi tôi nhận thức đặc biệt rằng ở lứa tuổi lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi việc giáo dục
kỹ năng sống là giúp trẻ nâng cao năng lực để tự lựa chọn những giải pháp khácnhau mà quyết định phải xuất phát từ trẻ, vì thế học phải hết sức gần gũi vớicuộc sống, nội dung phải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ, trẻcần có điều kiện để trải nghiệm nêu lên các ý kiến khác nhau, trao đổi kinhnghiệm, thực hành và áp dụng Trẻ phải được thảo luận theo nhóm, theo cặp,phải được tư duy, tranh luận và phân tích tình huống, trẻ phải biết thích nghi, thểhiện cảm xúc, có khả năng hòa nhập, tự giải quyết vấn đề một cách tự lập Đóchính là tiền đề gieo mầm hạt giống nhằm hình thành kỹ năng sống cho trẻ.Song tôi thấy thực tế tại trường tôi thì việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ cònhạn chế chưa được chú trọng nên trẻ lớp tôi chưa có những kỹ năng cơ bản ấy
Là một tổ trưởng chuyên môn, là giáo viên trực tiếp đứng lớp 5 tuổi tôi luôn trăntrở suy nghĩ làm thế nào để có một phương pháp truyền đạt đến trẻ những kỹnăng sống tốt nhất và dạy dưới hình thức nào?
Qua một thời gian tìm tòi nghiên cứu, nhận thức được sâu sắc, ý nghĩa vaitrò quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng sống đối với sự phát triển của trẻ Vớitrái tim người mẹ thứ hai của trẻ trong năm học 2018 - 2019 tôi đã lựa chọn thực
hiện đề tài “ Một số biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi " 1.2 Mục đích nghiên cứu
Mục đích tôi nghiên cứu “ Một số biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” nhằm phát huy nâng cao tính tích cực, năng động , sáng
tạo, mạnh dạn, tự tin trong mọi hoạt động và mọi hoàn cảnh của trẻ nhằm pháttriển toàn diện về mọi mặt, hình thành cho trẻ những phẩm chất cơ bản, bướcđầu đặt nền móng cho sự phát triển giúp trẻ tự tin khi bước chân vào trườngTiểu học
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
“ Một số biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi "
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Trang 3- Phương pháp quan sát
- Phương pháp thực hành và trải nghiệm
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp giao tiếp
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận.
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non có một vai trò rất quan trọng vì,lứa tuổi mầm non là giai đoạn học, tiếp thu, lĩnh hội giá trị sống để phát triểnnhân cách kỹ năng sống là kỹ năng nền tảng để hình thành nhân cách cho trẻ
Kỹ năng sống chính là phương tiện không thể thiếu để giúp trẻ tăng nănglực hội nhập, tích cực, chủ động, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin vững vàng trước mọikhó khăn thử thách Kỹ năng sống chính là chiếc chìa khóa vàng cho sự pháttriển và sự thành công của mỗi con người
Ở lứa tuổi mẫu giáo, kỹ năng sống chiếm một vị trí hết sức quan trọng nógóp phần giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách con người, giúp trẻ học tập, lĩnh hội những kinh nghiệm xã hội để trẻ vận dụng trong cuộc sống sau này.Trong xã hội hiện nay, kiến thức của con người ngày càng phát triển và mởrộng, từng cá nhân, nếu không được bồi dưỡng, cập nhật thông tin thường xuyên
sẽ trở thành lạc hậu Bên cạnh đó, yêu cầu về chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻngày càng cao Để hình thành và có được các kỹ năng cho trẻ trong cuộc sốnghàng ngày trước tiên giáo viên phải có kiến thức, kỹ năng về chăm sóc giáo dụctrẻ Giáo viên phải có kiến thức để tổ chức các hoạt động cho trẻ được trảinghiệm, để trẻ được cuốn hút vào các hoạt động đa dạng khác nhau cùng với cácbạn trong nhóm lớp Tạo ra nhiều cơ hội để trẻ tương tác, giao tiếp với nhautrong lớp như: Thảo luận, trao đổi ý kiến, giải quyết xung đột, chia sẻ kinhnghiệm, trải nghiệm những vai trò khác nhau Tạo ra nhiều cơ hội để trẻ đượctham gia và cảm thấy mình là một thành viên trong nhóm chơi và trẻ có cơ hội
để phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin, góp phần thúc đẩy sựphát triển, tình cảm, kỹ năng xã hội cho trẻ
2 2 Thực trạng của vấn đề
Năm học 2018 - 2019 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáolớn 5 – 6 tuổi với tổng số cháu là 38 cháu Qua tìm hiểu, nghiên cứu thực trạngviệc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, từ đó tôi chọn lọc biện pháp giáo dục chophù hợp Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi gặp những thuận lợi và khókhăn sau:
- Giáo viên trong tổ chuyên môn đoàn kết cùng đưa ra các biện phápgiáo dục kỹ năng sống sao cho phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ
Trang 4- Giáo viên nắm vững phương pháp, có trình độ chuẩn, có sự nhiệt tìnhchia sẻ, phối hợp với nhau và luôn quan tâm tới trẻ, thường xuyên dành thờigian trao đổi với phụ huynh để cùng chăm sóc giáo dục trẻ.
- Là một giáo viên yêu nghề, mến trẻ, tận tình với công việc Tôi thườngxuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng có liên quanđến việc chăm sóc giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằngngày nhất là việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
2.2.2 Khó khăn:
- Chưa có nhiều tài liệu sách báo về việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
để giáo viên nghiên cứu, tham khảo
- Giáo viên có nhiều hạn chế về phương pháp tổ chức giáo dục kỹ năngsống cho trẻ
- Đồ dùng đồ chơi chưa phong phú nên còn khó khăn trong việc tổ chức cáchoạt động
KẾT QUẢ KHẢO SÁT ĐẦU NĂM:
Trước khi khảo sát đề tài tôi tiến hành khảo sát các kỹ năng sống trên trẻ, với
đã nghiên cứu và đưa ra một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống như sau:
2.3 Các biện pháp giải quyết:
2.3.1 Biện pháp 1: Tự bồi dưỡng chuyên môn và tiếp thu về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
Việc dạy kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non đang còn là mới
mẻ và rất nhiều giáo viên còn chưa hiểu rõ được tầm quan trọng của vấn đềhoặc thiếu kỹ năng giảng dạy để có thể truyền đạt cho trẻ hiểu và hình thànhcho trẻ những kỹ năng sống cần thiết cho trẻ
Ngoài học tập chuyên đề ra tôi còn tham khảo thêm trong sách báo nhưbáo “giáo dục mầm non” do nhà trường phát, phương tiện thông tin đại chúngthông qua các chương trình truyền hình trên các kênh “Kid TV; Giáo dục trẻ
em ECE; kênh cartoon,…”, tham khảo qua bạn bè để nâng cao trình độ chuyên môn
Sau khi tìm hiểu về tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống chotrẻ mầm non của giáo viên mầm non, có thể nói rằng kỹ năng sống là rất quan
Trang 5trọng đối với mỗi người chúng ta, vì vậy phải luôn luôn học kỹ năng sống trongsuốt cả cuộc đời Vậy đối với trẻ mầm non thì tâm sinh lý còn non nớt, nênngười lớn đặc biệt là giáo viên mầm non cần chú trọng đến việc dạy kỹ năngsống cho trẻ Vậy dạy trẻ như thế nào và dạy như thế nào cho phù hợp tôi đãxây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ và sắp xếp các nội dung khảosát kỹ năng sống theo trình tự của kế hoạch cụ thể:
- Chủ đề “Quê hương đấtnước Bác Hồ”
- Chủ đề “Trường tiểuhọc”
- Kỹ năng giữ an toàn cánhân
- Kỹ năng giao tiếp
- Kỹ năng tò mò, sáng tạo
- Kỹ năng tự tin
Tôi đã xây dựng kế hoạch và chia thành 3 giai đoạn tại vì:
- Ở giai đoạn 1: Vì trẻ mới tập trung đến lớp sau những ngày nghỉ hè và phù hợp với chủ đề dễ lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống vào các nội dunggiáo dục khác như chủ đề “trường mầm non” trẻ cần có kỹ năng hợp tác vớibạn bè, cô giáo để thực hiện tốt các hoạt động trong lớp
Chủ đề “Bản thân” Giúp trẻ tự tin trong giao tiếp, mạnh dạn trước đámđông hay tự tin về khả năng của mình…
Chủ đề “gia đình”cần giúp trẻ biết sử dụng đồ dùng an toàn như: Biết sửdụng đồ dùng, thiết bị điện, biết sử dụng đồ dùng sắc nhọn
- Ở giai đoạn 2: Trẻ đã tự tin mạnh dạn tôi sẽ rèn kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xử
lý tình huống lồng ghép với chủ đề “Nghề nghiệp, động vật, thực vật”
- Ở giai đoạn 3: Khi trẻ đã mạnh dạn tự tin tôi sẽ tiếp tục rèn kỹ năng, kỹ sảolồng ghép vào chủ đề “Hiện tượng tự nhiên, Quê hương đất nước bác Hồ,Trường tiểu học”
Ta có thể khẳng định rằng để trẻ có kỹ năng sống tốt thì ta phải luôn luôngiáo dục trẻ trong suốt quá trình dạy trẻ Vậy khi xây dựng kế hoạch là ta cầntập trung những chủ đề đã lựa chọn để hình thành thói quen (Kỹ năng) cònnhững chủ đề sau ta vẫn tiếp tục dạy để hình thành kỹ sảo
Thông qua biện pháp này tôi thấy bản thân hiểu hơn và nắm vững hơnphương pháp cũng như cách truyền đạt kỹ năng sống tới trẻ
2.3.2: Biện pháp 2: Tạo môi trường thuận lợi để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
Trang 6Môi trường giáo dục có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả giáo dục trẻ, vìthế cần phải có môi trường giáo dục trong lớp và ngoài lớp học Môi trườngtrong lớp như: Các góc chơi, đồ dùng đồ chơi, trang trí phòng nhóm lớp có tácdụng giúp trẻ lĩnh hội kiến thức và một số kỹ năng sống.
Ví dụ:
Cô dán những ký hiệu không nên (x) bằng màu đỏ đối với những vậndụng có thể gây nguy hiểm để trẻ đề phòng nguy hiểm như: Ổ điện, dây máytính,…
Trong lớp học tôi đã trang trí góc thư viện và văn học để nơi dễ hoạtđộng với nhiều tên gọi khác nhau theo chủ đề như "Thư viện trường mầm non";
"Tủ sách gia đình"; "Những con vật đáng yêu" Ngoài ra tôi còn tạo nhiều góc
mở khác cho trẻ hoạt động như: "Góc kỹ năng của bé" ở góc này trẻ được thựchành trải nghiệm một số kỹ năng như: Cài khuy, tết tóc, chải đầu và ở mỗi chủđiểm tôi đều cho trẻ thực hành các kỹ năng khác nhau theo chủ đề
Đối với môi trường ngoài lớp học: Tôi đã mạnh dạn tham mưu với bangiám hiệu trang trí sân trường bằng các khẩu hiệu như: "Đội mũ bảo hiểm khingồi mô tô, xe máy"; "Bỏ rác vào thùng đúng nơi quy định"
Sau khi tạo được môi trường giáo dục, tôi đã lên kế hoạch giáo dục, kếhoạch đánh giá trẻ nhằm ghi chép hàng ngày từng chi tiết về sự biến tiến bộcủa trẻ, các mối quan hệ với cô, với bạn, ghi chép những kỹ năng trẻ đạt đượctrong mỗi ngày để làm căn cứ, thước đo để đánh giá trẻ
2.3.3 Biện pháp 3: Giáo dục kỹ năng sống thông qua tiết học
Giáo dục kỹ năng sống là phải giáo dục trẻ mọi lúc, mọi nơi và cả trên tiếthọc.Lồng nội dung giáo dục kỹ năng sống vào các môn học nhằm hình thànhcho trẻ những thói quen, hành vi có văn hoá là rất cần thiết Trên tiết học trẻ vừađược cung cấp kiến thức vừa được giáo dục kỹ năng cần thiết
Ví dụ:
* Trong hoạt động phát triển thể chất:
Cô dạy trẻ biết các kỹ năng vận động, biết siêng năng rèn luyện để cơ thểkhoẻ mạnh, trẻ biết trong khi tập phải xếp hàng theo thứ tự không chen lấn xôđẩy nhau Trẻ biết tự lấy đồ dùng, dụng cụ thể dục của mình Biết hợp tác vớibạn để chơi trò chơi
Trang 7Hình ảnh trẻ thực hiện bài tập "Đi trên ghế thể dục"
* Hoạt động khám phá xã hội:
Trẻ được lĩnh hội những kiến thức về thế giới xung quanh, từ đó hình thànhcho trẻ những kỹ năng như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng bảo vệ an toàn cho bảnthân…
Tôi dạy trẻ kỹ năng giao tiếp qua đề tài: Gia đình bạn, gia đình tôi
Trẻ biết chia sẻ thông tin về gia đình, kể về các thành viên trong gia đình,những việc mà trẻ thường làm ở nhà
Kỹ năng sống trẻ học được là: Giao tiếp cởi mở với bạn, lắng nghe bạn nói
và chờ đến lượt bạn nói Biết nói rõ ràng để bạn hiểu và chơi cùng bạn
Với chủ đề “ Bản thân” tôi cho trẻ trải nghiệm với các giác quan của mình,những trải nghiệm trong cuộc sống hằng ngày của trẻ
* Hoạt động giáo dục âm nhạc:
Thông qua bài hát : “ Rửa mặt như mèo” giáo dục trẻ thói quen tự vệ sinhthân thể sạch sẽ
Ngoài ra lớp tôi còn tổ chức giờ học biểu diễn văn nghệ tại lớp để giúp trẻ
tự tin hơn khi đứng trước đám đông
Thông qua giáo dục trực quan trên thiết bị hiện đại, những bài học về tinhthần đồng đội, giao tiếp, thuyết trình, tư duy được khái quát bằng hình ảnh, từ cóvần điệu, những bài đồng dao, ca dao phù hợp với chủ đề được đưa vào để trẻ dễdàng tiếp thu trong quá trình học tập Bên cạnh đó giáo viên đóng vai trò làngười hỗ trợ giúp trẻ phát huy khả năng, thế mạnh của mình từ đó phát triểnnhững ứng xử tích cực và tự tin trong cuộc sống
Trang 8Hình ảnh giờ hoạt động âm nhạc
* Hoạt động tạo hình:
Đề tài “ Vẽ ngôi nhà của bé” Cô giáo dục trẻ biết yêu quý ngôi nhà củamình ở, biết quét dọn ngôi nhà của mình sạch sẽ, sắp xếp đồ dùng trong gia đìnhngăn nắp gọn gàng…
* Hoạt động quen văn học: Qua câu chuyện: “ Người bạn tốt”
Cô đàm thoại cùng trẻ:
- Linh và Trang là đôi bạn như thế nào?
- Khi Linh gặp nạn thì Trang sẽ làm gì?
- Con học tập được đức tính gì ở hai bạn?
Cô giáo dục trẻ tình đoàn kết, yêu thương giúp đỡ bạn bè, biết nói nhữnglời cảm ơn chân tình khi được người khác giúp đỡ mình
* Hoạt động quen chữ cái: Tôi dạy trẻ phát âm đúng, nói rõ ràng, biết sắp
- Bé sẽ làm gì khi bị ốm, đau, chảy máu
2.3.4 Biện pháp 4: Tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệm có tính giáo dục và tính tương tác cao.
Phương pháp giáo dục trẻ mầm non phải tạo điều kiện cho trẻ được trảinghiệm tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh dưới nhiều hình thức đa dạng,đáp ứng nhu cầu hứng thú của trẻ trong phương châm chơi mà học, học bằngchơi Chú trọng đổi mới môi trường giáo dục nhằm kích thích tạo cơ hội cho trẻkhám phá, thử nghiệm và sáng tạo ở các khu vực hoạt động một cách vui vẻ
Trang 9Ngoài ra, ở trường mầm non giáo viên cần dạy trẻ văn hóa trong ăn uống qua đódạy trẻ kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Biết tự rửa tay sạch sẽtrước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụngtrong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không rơi vãi, nhai nhỏnhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trước khi ăn,cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn, cất đúng chỗ bát, chén, thìa … hoặc biết giúpngười lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn, ăn hết suất không làm ảnh hưởng đến ngườixung quanh.
Hình ảnh trẻ xếp hàng rửa tay và giờ ăn của trẻ
Trong năm học tôi đã tổ chức cho trẻ đi tham quan một số khu vực ở gầntrường phù hợp với thời điểm và với chủ đề đang học
Ví dụ:
Chủ đề “Nghề nghiệp” tôi cho trẻ đi tham quan quán cắt tóc, gội đầu,trang điểm của cửa hàng cô Trang Hoan Trẻ vừa được quan sát trò chuyện, đàmthoại về công việc, về các đồ dùng dụng cụ của nghề làm đầu vừa được chianhóm thực hành một số thao tác như chải tóc, trang điểm, gội đầu, cắt tóc, làmtóc xoăn và sấy tóc cho bạn
Trang 10Hình ảnh trẻ đang thực hành một số thao tác như chải tóc, trang điểm, gội đầu cho bạn và cho khách
Qua buổi tham quan như vậy trẻ rất phấn khởi vì được giao lưu với bên ngoàiphạm vi trường mầm non Trên đường đi trẻ biết đi theo hàng lối và đi sát lềđường bên phải để bảo vệ an toàn cho bản thân, biết chào hỏi mọi người trẻ gặp.Được đi nhiều lần trẻ trở nên mạnh dạn, tự tin hơn Trẻ được luyện kỹ năng giaotiếp xã hội, chào hỏi lễ phép, được rèn khả năng quan sát nhận biết các sự vậthiện tượng ở trên đường đi và ở nơi mà trẻ đến tham quan Qua đó kiến thức màtrẻ thu được về chủ đề sẽ được mở rộng và khắc sâu hơn