Vì vậy, để môn học ngày càng hiệu quảhơn, trong những năm qua, Bộ giáo dục và đào tạo chú trọng đổi mới phươngpháp dạy học Mĩ thuật, áp dụng các phương pháp dạy học của các nước tiên tiế
Trang 1“Giáo dục là quốc sách hàng đầu Phát triển GD & ĐT nhằmnâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyểnmạnh quá trình giáo dục từ trang bị kiến thức sang phát triểntoàn diện năng lực và phẩm chất người học…; phấn đấu đếnnăm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trongkhu vực Từ định hướng đó, đòi hỏi các nhà trường phải quantâm, chỉ đạo giáo viên phải tích cực đổi mới phương pháp dạyhọc và dạy học hiệu quả tất cả các môn học
Song song với môn học Toán, Tiếng Việt, Khoa học, Lịch sử và Địa lý…
Mỹ thuật có một tầm quan trọng rất lớn trong việc giáo dục kiến thức, tư tưởng,tình cảm, đạo đức cho học sinh để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàndiện nhằm đảm bảo các yêu cầu mà Đảng đã đặt ra
Đối với môn Mĩ thuật trong nhà trường, nó là một môn học nghệ thuật đãthu hút sự yêu thích của đa số học sinh Vì vậy, để môn học ngày càng hiệu quảhơn, trong những năm qua, Bộ giáo dục và đào tạo chú trọng đổi mới phươngpháp dạy học Mĩ thuật, áp dụng các phương pháp dạy học của các nước tiên tiếnvào dạy Mĩ thuật ở các nhà trường Từ đó đã thực sự nâng cao chất lượng hiệuquả môn học này
Cùng với sự quan tâm của Bộ giáo dục thì Sở giáo dục và Đào tạo ThanhHoá, Phòng giáo dục đào tạo Thọ Xuân hàng năm đã tổ chức tập huấn, bồidưỡng phương pháp dạy học Mĩ thuật theo định hướng dạy học phát huy nănglực của người học Vì vậy, dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới đã ăn sâu vàtiềm thức cán bộ quản lí và giáo viên các nhà trường Nhiều nhà trường đã đầu
tư đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, nghiêm túc quản lí các giờ dạy học mĩ thuật, thường xuyên dự giờ, đánh giá chất lượng dạy - học của cả thầy vàtrò Thông qua dự giờ, Ban giám hiệu góp ý điều chỉnh phương pháp cho từnggiáo viên Và thông các giờ dạy, giáo viên đều nhận xét: “So với phương phápdạy học Mĩ thuật truyền thống, phương pháp dạy học Mĩ thuật Đan Mạch khôngchỉ phong phú, linh hoạt, nhẹ nhàng hơn rất nhiêu; giờ học đã dành nhiều thờigian cho học sinh thực hành, thực sự chú trọng phát triển năng lực cho học sinhnên chất lượng, hiệu quả giờ học cao hơn hẳn Ngoài ra, dạy học phương phápmới không chỉ tạo cơ hội cho học sinh được thực hành, ứng dụng kiến thức củamôn học vào cuộc sống mà môn học còn kết nối được kiến thức lí thuyết với
Trang 2-thực tiễn cuộc sống một cách thiết -thực hơn Trong mỗi giờ học, các em đã biếttận dụng, sử dụng các đồ vật tưởng chừng đã bỏ đi trong sinh hoạt hàng ngày đểlàm đồ dùng học tập với những sản phẩm phong phú, đa dạng Thông qua giờhọc, với các quy trình: Vẽ theo nhạc, Xây dựng cốt truyện, Thuyết trình sảnphẩm… các em đã tích hợp nhiều kiến thức của các môn học khác như Âmnhạc, Tiếng Việt, Tự nhiên và xã hội từ đó phát triển tư duy sáng tạo, khả năngkết nối các sự vật, hiện tượng, giáo dục kĩ năng sống, kĩ năng hợp tác, chia sẻ,tích cực trong học tập của học sinh nhằm hình thành và phát triển năng lực,phẩm chất một cách toàn diện cho các em.
Đối với phụ huynh, trong hai năm gần đây, nhiều gia đình đã quan tâm vàđầu tư cho con em học tập tốt môn Mĩ thuật, một số gia đình còn cho con emtham gia các câu lạc bộ, các lớp học năng khiếu Mĩ thuật nhằm đem lại niềmvui, sự đam mê, thoải mái cho học sinh sau những buổi học văn hóa căngthẳng
Chính vì những lí do trên, tôi đã chọn nội dung này để nghiên cứu, đưa ramột số kinh nghiệm của tôi nhằm nâng cao chất lượng dạy học Mĩ thuật theophương pháp Đan Mạch Đó là kinh nghiệm về: “Một số biện pháp nâng caochất lượng dạy học Mĩ thuật lớp 4 theo phương pháp Đan Mạch" Tuy nhiên, vớithời gian có hạn và trình độ còn hạn chế, nội dung viết sẽ không tránh khỏi thiếusót nhất định Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự góp ý của Hội đồng khoa họccác cấp, bạn bè đồng nghiệp để SKKN của tôi hoàn thiện hơn và có thể áp dụngrộng rãi hơn Tôi xin chân thành cảm ơn!
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Đưa ra một số kinh nghiệm dạy học cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dạy
và học môn học Mĩ thuật hiện nay theo phương pháp mới
III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Học sinh khối 4; nội dung chương trình SGK; các phương pháp dạy học
I CƠ SỞ LÍ LUẬN THỰC TIỄN.
Xuất phát từ nội dung, chương trình dạy học Mĩ thuật và hướng tới thựchiện chương trình giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủđộng, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học;bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thựctiễn cuộc sống; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập chohọc sinh Đồng thời còn giúp cho học sinh những cơ sở ban đầu nhưng rất quan
Trang 3trọng trong sự hình thành và phát triển nhân cách một con người, chuẩn bị tốtcho các em về các mặt: Đức - Trí - Thể - Mĩ” để học sinh tiếp tục học lên trunghọc hoặc đi vào cuộc sống Mà giáo dục thẩm mĩ trong trường Tiểu học là mộtnội dung có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với các mặt giáo dục khác, tạo nên sự hoànthiện trong việc phát triển nhân cách của học sinh” Chính vì vậy mà giáo dục vàbồi dưỡng cho học sinh có biết tiếp thu văn hoá thẩm mĩ là hết sức cần thiết đốivới các nhà trường, nhất là trong bậc Tiểu học bởi: "Cái tháp cao nào cũng phảixây từ mặt đất mà lên”
Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ươngkhóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầucông nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, trong những năm gần đay, chương trình dạyhọc Mĩ thuật theo Phương pháp Đan Mạch được Bộ giáo dục và đào tạo chỉ đạothực hiện trên toàn quốc, các cấp giáo dục ở địa phương quan tâm đặc biệt
Về tâm lí lứa tuổi học sinh thì học sinh cấp Tiểu học có độ tuổi từ 6 đến
11 tuổi Các em là một thực thể hồn nhiên, ngây thơ và trong sáng, đang hìnhthành và phát triển cả về mặt sinh lý, tâm lý, xã hội Do đó, học sinh tiểu họcchưa đủ ý thức, năng lực như một công dân trong xã hội, mà các em luôn cần sựbảo trợ, giúp đỡ của người lớn, của gia đình, nhà trường và xã hội Học sinh tiểuhọc dễ thích nghi và tiếp nhận cái mới và luôn hướng tới tương lai Nhưng các
em cũng thiếu sự tập trung cao độ, khả năng ghi nhớ và chú ý có chủ định chưađược phát triển mạnh, tính hiếu động, dễ xúc động còn bộc lộ rõ nét Trẻ nhớ rấtnhanh và quên cũng nhanh Vì vậy cải tiến, đổi mới phương pháp dạy học giúptrẻ tiếp thu bài một cách hiệu quả nhất là vấn đề quan trọng và cần thiết
Về sự phát triển của tri giác, sự chú ý có chủ định của học sinh tiểuhọc còn yếu, khả năng điều chỉnh chú ý có ý chí chưa mạnh Vì vậy, việc sửdụng đồ dùng dạy học vẫn là phương tiện quan trọng để thu hút sự chú ý chohọc sinh Và để có thể kích nhu cầu hứng thú của trẻ, giáo viên cần tìm cách làmcho giờ học hấp dẫn nhằm lôi cuốn sự chú ý của học sinh
Về trí nhớ, đối với học sinh tiểu học có trí nhớ trực quan - hình tượng pháttriển chiếm ưu thế hơn trí nhớ từ ngữ - logíc Tư duy của trẻ em mới đến trường là tưduy cụ thể, dựa vào những đặc điểm trực quan của đối tượng và hiện tượng cụ thể.Trong sự phát triển tư duy ở học sinh tiểu học, tính trực quan cụ thể vẫn còn thể hiện
ở các lớp đầu cấp và sau đó chuyển dần sang tính khái quát ở các lớp cuối cấp Nêntrong quá trình dạy học và giáo dục, giáo viên cần nắm chắc đặc điểm này Và tronggiờ dạy trên lớp, giáo viên cần đảm bảo tính trực quan thể hiện qua nêu gương ngườithực, việc thực…để phát triển tư duy cho học sinh Giáo viên hướng dẫn họcsinh phát triển khả năng phân tích, tổng hợp, trừu tượng hóa, khái quát hóa, khảnăng phán đoán và suy luận qua hoạt động với thầy, với bạn
Xuất phát từ nhu cầu phát triển của xã hội nên quan điểm hiện nay củaĐảng và Nhà nước ta đã thực sự quan tâm đến công tác giáo dục mà trọng tâm làgiáo dục con người phát triển toàn diện Nhận thức được điều này, Bộ giáo dục
và đào tạo chú trọng đổi mới nội dung chương trình và phương pháp dạy họcphù hợp với đặc điểm tâm lí lứa tuổi học sinh cho nhiều môn học, trong đó có
Trang 4môn học Mĩ thuật và chú ý nội dung Giáo dục năng sống cho các em Thật vậy,trong ba năm học vừa qua, môn Mĩ thuật được quan tâm đầu tư cả về phươngpháp dạy học’ cơ sở vật chất, bồi dưỡng giáo viên thông qua tổ chức tập huấnnhiều lần Phương pháp dạy học Đan Mạch được đưa vào nhà trường Tiểu học
và đến nay đã được các trường áp dụng hiệu quả Giờ học lôi cuốn tất cả họcsinh yêu thích và lôi cuốn được cả sự tham gia của các bậc phụ huynh vào quátrình học tập của con em mình Tuy nhiên áp dụng phương pháp mới, vẫn cònmột số đơn vị trường học chưa thực sự am hiểu, còn lúng túng, khó sắp xếp thờikhoá biểu, trang thiết bị dạy học chưa đồng bộ, đồ dùng học tập sơ sài…đặc biệt
là phương pháp dạy học áp dụng chưa linh hoạt vẫn chủ yếu mang nặng phươngpháp dạy học cổ truyền, máy móc, rập khuôn Vì vậy hiệu quả dạy học chưa cao,chưa đáp ứng được mục tiêu môn học
Từ những lí luận trên, tôi tâm huyết và mong muốn nâng cao chất lượngdạy học mĩ thuật cho các nhà trường Tiểu học nói chung và nâng cao chất lượngdạy học Mĩ thuật lớp 4 nói riêng, tôi đã chọn và nghiên cứu vấn đề này
II THỰC TRẠNG:
* Ưu điểm:
- Hiện nay, các trường Tiểu học trên địa bàn huyện Thọ Xuân đều có giáoviên chuyên trách Vì Phòng giáo dục đã quan tâm, chia cụm trường để giáoviên Mĩ thuật dạy liên trường Điều đó vừa tạo điều kiện cho các đồng chí thamgia giảng dạy đủ số tiết, vừa giúp cho học sinh được học tập với giáo viênchuyên trách Đay là một trong những ưu điểm tối đa nâng cao mặt bằng chung
về chất lượng dạy và học môn mĩ thuật trong toàn huyện
- Đồng chí chuyên viên phụ trách Mĩ thuật thực sự quan tâm chất lượngdạy học, tích cực nhiều tham mưu tốt với các cấp lãnh đạo để tổ chức cácchuyên đề Mĩ thuật trong mỗi năm học Chỉ đạo tốt công tác sinh hoạt chuyênmôn cụm để giáo viên các cụm được trao đổi kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau
để cùng nâng cao tay nghề
- Các nhà trường quan tâm tạo mọi điều kiện tốt nhất cho môn học, nhiềutrường Ban giám hiệu tự gọi điện với nhau, trao đổi nội dung phương pháp dạyhọc từng chủ đề của các khối lớp để chỉ đạo chuyên môn nhà trường tốt hơn
- Đội ngũ giáo viên Mĩ thuật ngày càng chuẩn về chuyên môn, vững vềtay nghề Các đồng chí thường xuyên học hỏi, trau dồi kiến thức và được khẳngđịnh bản thân trong các kì giao lưu giáo viên giỏi cấp huyện, cấp tỉnh, trong việcbồi dưỡng học sinh vẽ tranh do các cấp tổ chức Điển hình, trong kì giao lưugiáo viên giỏi cấp tỉnh năm học 2017 – 2018, Thọ Xuân có giáo viên đạt xuấtsắc trong phần kiến thức và thực hành môn Mĩ thuật
- Đối với trường Tiểu học Xuân Trường:
Nhà trường có bề dày thành tích dạy học và bồi dưỡng học sinh năngkhiếu Mĩ thuật cấp huyện, cấp tỉnh Ban giám hiệu quan tâm chỉ đạo dạy họchiệu quả môn học Mĩ thuật Nhất là trong những năm gần đây, nhà trường đặcbiệt quan tâm bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho giáo viên Mĩ thuật, chăm lo cơ
sở vật chất, dành phòng học chuyên biệt cho dạy học Mĩ thuật Trong phòng học
có đầy đủ giá vẽ, tủ đồ dùng lưu bài của học sinh và phương tiện để học sinh học
Trang 5học theo nhóm, trưng bày sản phẩm Vì vậy có thể khẳng định cơ sở vật chất,trang thiết bị hiện tại đã đáp ứng tối thiểu công tác dạy học Mĩ thuật theophương pháp Đan Mạch.
Nhà trường đã sắp xếp thời khoá biểu mỗi tháng một buổi (4 tiết liền) phùhợp với yêu cầu phương pháp mới của Đan Mạch Việc dạy học được Ban giámhiệu chỉ đạo sát sao và thường xuyên dự giờ trong các buổi sinh hoạt chuyênmôn để tạo điều kiện cho giáo viên văn hoá tham gia nhận xét đánh giá giờ dạy
và nâng cao tay nghề cho giáo viên Mĩ thuật
- Đối với giáo viên: có trình độ Đại học, có chuyên môn vững vàng,
chuyên sâu, có nhiều lần đạt thành tích trong giảng dạy cấp Tiểu học cũng nhưcông tác khá, tích cực nghiên cứu tài liệu, học hỏi bạn bè, đồng nghiệp
- Đối với học sinh: Năm học 2018 – 2019, trường có 302 học sinh với 11 lớphọc Phần đa các em là con công nhân các công ty, nhà máy hoặc bố mẹ buôn bán,
số ít là bố mẹ làm ruộng nên điều kiện dành cho học tập tương đối tốt Các em ngoanngoãn, chịu khó học tập 100% học sinh các khối lớp đều yêu thích môn học Mĩthuật Các em tiếp thu bài rất nhanh và tập trung thực hành rất tốt
- Đối với phụ huynh: Cha mẹ các em là những người trẻ tuổi, có sự đồngthuận đầu tư cơ sở vật chất cho nhà trường, có đủ đồ dùng và phương tiện tốt đểcon em học tập Việc phối hợp môi trường giáo dục giữa gia đình và nhà trườngtrong công tác dạy học và giáo dục học sinh thuận tiện góp phần tạo nên brrf bàythành tích và chất lượng chung cho nhà trường
- Về nội dung, chương trình Mĩ thuật lớp 4 hiện nay gồm có 12 chủ đề:
Chủ đề 1: Những mảng màu thú vị (2 tiết);
Chủ đề 2: Chúng em với thế giới động vật (4 tiết)
Chủ đề 3: Ngày hội hóa trang (2 tiết)
Chủ đề 4: Em sáng tạo cùng những con chữ (3 tiết)
Chủ đề 5: Sự chuyển động của dáng người (2 tiết)
Chủ đề 6: Ngày tết, lễ hội và mùa xuân (4 tiết)
Chủ đề 7: Vũ điệu của màu sắc (2 tiết)
Chủ đề 8: Sáng tạo với những nếp gấp giấy (2 tiết)
Chủ đề 9: Sáng tạo họa tiết, tạo dáng và trang trí đồ vật ( 4 tiết)
Chủ đề 10: Tĩnh vật ( 3 tiết)
Chủ đề11: Em tham gia giao thông ( 4 tiết)
Chủ đề 12: Tìm hiểu tranh dân gian Việt Nam (2 tiết)
Với việc sắp xếp các chủ đề như trên tạo điều kiện tốt cho việc bố trí thời khoá biểu của nhà trường và thuận lợi cho học sinh học tập, tạo ra các sản phẩm phong phú, sáng tạo, ý nghĩa
* Bên cạnh những ưu điểm trên vẫn còn một số hạn chế sau:
Thiết bị dạy học của một số trường chưa đáp ứng được công tác dạy học; nhiềutrường chưa có phòng học riêng, chưa có tủ đồ dùng hợp lí nên sản phẩm của học sinhchưa được bảo quản tốt Giá treo sản phẩm để các nhóm trưng bày chưa có, mô hìnhvật mẫu chưa đầy đủ để hướng dẫn cho học sinh khai thác, trải nghiệm
Trang 6Ban giám hiệu còn lúng túng khi sắp xếp thời khóa biểu cho môn học,quản lí giờ dạy chưa khoa học, chưa thường xuyên dự giờ, kiểm tra kết quả dạy -học của giáo viên và học sinh để có hướng điều chỉnh phù hợp.
Bản thân một vài giáo viên dạy Mĩ thuật cũng chưa thấm nhuần và hiểumục tiêu, quy trình dạy học theo phương pháp Đan Mạch Khi lên lớp, nhiềugiáo viên chuẩn bị đồ dùng sơ sài (thậm chí chưa quan tâm đến sự nội dung hợp
lí của các đoạn nhạc khi tổ chức quy trình vẽ theo nhạc), mặc dù dạy học theophương pháp Đan Mạch nhưng các bước lên lớp và thời gian bố trí các hoạtđộng lại giống như chương trình hiện hành (chưa đầu tư nghiên cứu kĩ các hoạtđộng dạy học và cấu trúc một bài dạy theo chủ đề) Giáo viên chưa quan tâm,chưa sát sao đến việc kiểm tra chuẩn bị đồ dùng của học sinh nên nhiều emchuẩn bị không đủ để học làm cho em thì học, em thì chơi cả buổi lãng phí thờigian Khi thực hành đa số giáo viên chỉ cho học sinh vẽ, xé dán mà ít quan tâmcho học sinh tạo hình 3D, chưa hướng dẫn cho học sinh các nhóm xây dựng cốttruyện, chưa tổ chức vẽ cùng nhau, chưa biết chia sẻ câu chuyện nên sản phẩmcòn nghèo nàn, giờ học trầm lắng chưa phát huy được hiệu quả của phươngpháp dạy học mới nên kết quả giờ học không cao
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học chưa được quan tâmđúng mức, hầu như giáo viên chỉ sử dụng khi có người dự hay đi thao giảng.Nhiều giáo viên sử dụng chưa thành thạo; khi dạy học, nhiều thầy cô chỉ chămchăm vào máy chiếu, đồ dùng công nghệ chiếm nhiều thời gian của học sinh màquên mất công việc chính là kết quả học tập của học sinh Vì vậy vô tình giáoviên lại làm giảm tác dụng của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học Đối với học sinh: học mĩ thuật theo từng chủ đề theo phương pháp ĐanMạch, các em học cả buổi nhưng vẫn có em không sưu tầm đầy đủ đồ dùng theoyêu cầu chủ đề học tập nên khi thực hành các em không có đồ dùng để tạo sảnphẩm Chính vì vậy, các em đó thực hành rất ít thời gian rồi ngồi chơi, nóichuyện ồn ào ảnh hưởng đén các bạn xung quanh, dẫn đến nhàm chán
Đối với hoạt động nhóm: khi các em được tham gia nhóm vẫn còn một số
em chưa ý thức hợp tác với các bạn; giáo viên thì quản lí giờ học chưa bao quát,chưa khoa học, điều đó lại tạo cơ hội để các em trò chuyện lãng phí thời gian.Giáo viên chưa đến từng nhóm theo dõi học sinh làm việc nên không tránh khỏitình trạng các em chỉ thảo luận một cách đối phó Lúc này nhìn bề ngoài họcsinh có vẻ tích cực chủ động nhưng thực ra các em làm chưa đạt hiệu quả nhưmong muốn Trong hoạt động nhóm đã có nhiều học sinh tích cực tham gia hoànthành sản phẩm nhưng vẫn còn một số học sinh có tâm lý ỷ lại, không tích cựctham gia nhiệm vụ chung mà còn làm việc riêng Vì vậy để học tập nhóm hiệuquả, giáo viên phải có phương pháp tổ chức nhóm hợp lí, đảm bảo các bước và
có kĩ năng quan sát thì mới phát huy được tác dụng Đây là hình thức học quantrọng và hầu như chủ yếu phải sử dụng trong tất cả các chủ đề
Từ thực trạng trên, tôi đã khảo sát học sinh đầu năm học 2918 - 2019 nhưsau:
Trang 7HS khối 4 Yêu thích Bình
thường
Khôngthích
thành
Chưahoànthành
Thông qua kết quả khảo sát cho thấy việc học sinh chưa thích học vẫncòn, kết quả thu được từ giờ học chưa thực sự cao Là người quản lí chuyênmôn, tôi thấy việc đầu tư trong công tác tập huấn, hướng dẫn, sinh hoạt cụm,nâng cao chất lượng ở các trường đã tốt nhưng phải hiệu quả cao hơn nữa Vìvậy, tôi đã đi sâu vào nghiên cứu đưa ra các biện pháp nâng cao chất lượng dạyhọc Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực người học cho học sinh lớp 4
III CÁC BIỆN PHÁP CẢI TIẾN THỰC TRẠNG:
Biện pháp 1 Nâng cao hiệu quả sinh hoạt chuyên môn, tổ chức tập huấn chuyên đề Mĩ thật cho giáo viên.
Đối với môn Mĩ thuật, giáo viên thường phải dạy liên trường và sinh hoạtchuyên môn theo cụm Các đồng chí cụm trưởng phải chỉ đạo sát sao công tácsinh hoạt chuyên môn, lên kế hoạch cụ thể để giáo viên nắm được nội dung sinhhoạt Khi các đồng chí giáo viên mĩ thuật sinh hoạt tại trường nào thì trường đónhất thiết phải có đại diện Ban giám hiệu tham gia sinh hoạt cùng để cùng nắmvữn chương trình, nội dung, quy trình dạy học và góp ý về phương pháp lên lớp
để các đồng chí có cơ hội nâng cao năng lực, tay nghề
Ngoài ra, ở mỗi trường, giáo viên Mĩ thuât phải tham gia thao giảng dựgiờ với giáo viên văn hóa, tham gia thi giáo viên giỏi cấp trường để được giaolưu, học hỏi thông qua hoạt động nhận xét, đánh giá rút kinh nghiệm giờ dạy
Trong các buổi sinh hoạt chuyên môn phải có nội dung đa dạng, phongphú, thiết thực như: Dự giờ, trao đổi với đồng nghiệp; Thảo luận về phươngpháp dạy học, thảo luận nội dung các bài dạy khó; tham gia làm đồ dùng dạyhọc,; sưu tầm vật liệu hỗ trợ nâng cao hiệu quả môn học
Ngoài ra các nhà trường phải chú trọng bồi dưỡng giáo viên giỏi cho giáoviên dạy Mĩ thuật và đồng thời phải tổ chức tập huấn cho 100% giáo viên cùngnắm bắt và hiểu các quy trình dạy học, các phương pháp dạy học mới của ĐanMạch để các đồng chí tham gia dự giờ và góp ý giờ dạy hiệu quả hơn Hàng kìnhà trường tổ chức kiểm tra kiến thức, năng lực của giáo viên Mí thuật theo quyđịnh chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học để đánh giá giáo viên chính xác hơn
Khi tham gia tập huấn các cấp, mỗi trường cần bố trí đảm bảo các thànhphần theo quy định để giáo viên và quản lí được tham gia đầy đủ hiệu quả.Trong quá trình tập huấn, giáo viên tham gia nghiên cứu tài liệu, xây dựngchương trình, xây dựng kế hoạch bài dạy để nắm kĩ nội dung, phương pháp,hình thức tổ chức… dạy học theo phương pháp mới
Đối với trường chúng tôi, ban giám hiệu đã thực sự quan tâm đến chấtlượng sinh hoạt chuyên môn, tổ chức tốt chuyên đề để tất cả giáo viên cùngtham gia nghiên cứu nội dung dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới Hàngnăm tổ chức thi giáo viên giỏi cấp trường môn đặc thù (trong dó có môn MĩThuật) để giáo viên ôn lại kiến thức lí thuyết về mục tiêu môn học, so sánh
Trang 8chương trình hiện hành với chương trình dạy học theo phương pháp mới, nắmchắc và vận dụng hợp lí 7 quy trình dạy học mới Bằng biện pháp cụ thể này,giáo viên mĩ thuật đã thực sự nắm vững điểm mới, nội dung dạy học mĩ thuậttheo phương pháp mới đó là dạy học phát huy các năng lực cho học sinh Cụthể:
+ Năng lực trải nghiệm: Cho các em được làm việc với những chủ đề liênquan đến kinh nghiệm đã có của bản thân
+ Năng lực kỹ năng và kỹ thuật thông qua các hoạt động: Vẽ cùng nhau,chân dung biểu đạt, vẽ theo nhạc, tạo hình từ vật tìm được, nặn hoặc uốn tạodáng, xây dựng cốt truyện (xây dựng bối cảnh câu chuyện)
+ Năng lực biểu đạt: Có nghĩa là học sinh ứng dụng ngôn ngữ mĩ thuật đểdiễn đạt sự trải nghiệm và thái độ của bản thân về chủ đề học thông qua sảnphẩm thực hành
+ Năng lực phân tích và trình bày: Thông qua các hoạt động trình bày vềtác phẩm của mình, tham gia giải thích, phân tích, nhận xét về nghệ thuật, kỹthuật thể hiện tác phẩm của bạn để hoàn thiện năng lực bản thân
+ Năng lực giao tiếp và đánh giá: Học sinh tham gia giao tiếp, thảo luận
và đánh giá tất cả các hoạt động trong tiết mĩ thuật, đánh giá những gì đã làmđược, có như mong muốn hay không? để các em học tập phát huy và rút kinhnghiệm cho các chủ đề học tiếp theo
Ngoài ra, giáo viên hiểu được những điểm nổi bật của phương pháp dạyhọc mới của môn Mĩ thuật là giáo viên có thể chủ động từng nội dung dạyhọc
để kết hợp nhiều kĩ thuật trong một chủ đề dạy như: Vẽ biểu cảm, Vẽ cùng nhau,
Vẽ theo nhạc, Xây dựng cốt truyện, Xây dựng câu chuyện … So với phươngpháp tuyền thống, khi dạy học phương pháp mới , giáo viên trường tôi đã pháthuy khả năng sáng tạo cao của học sinh, tiết học nhẹ nhàng, học sinh thoải mái,sinh động hơn Từ môn học này tạo cơ hội cho các em thực hành, ứng dụngtrong học tập vào cuộc sống hàng ngày
Tuy nhiên để dạy học hiệu quả như trên, giáo viên phải chuẩn bị bài đầy
đủ để biết được mỗi chủ đề phải thực hiện bằng nhiều quy trình mĩ thuật khácnhauvà chọn quy trình dạy cho hợp lí thì giờ dạy mới đem lại hiệu quả cao
Ví dụ: Khi dạy vẽ ký họa dáng (người/vật) áp dụng Quy trình Vẽ cùngnhau và sáng tạo các câu chuyện
Khi dạy vẽ theo mẫu (chân dung/ vật thể) áp dụng áp dụng Quy trình Vẽbiểu cảm
Khi dạy vẽ trang trí (Làm bìa sách, bưu thiếp, giấy mời…) áp dụng Quytrình Trang trí và vẽ theo nhạc
Khi dạy chủ đề các con vật quen thuộc và tạo một chủ đề có cốt truyện, ápdụng Quy trình Xây dựng cốt truyện…
Khi dạy các hình khối được tạo ra từ vật tìm được, dây thép, đất nặn, giấybồi… và được kết nối với nhau trong một không gian nhất định, áp dụng Quytrình tạo hình 3D…
Trang 9Khi dạy các nhân vật được tạo hình từ các vật dụng tìm được và câuchuyện được phát triển theo chủ đề, áp dụng Quy trình Điêu khắc - Nghệ thuậttạo hình không gian (Nghệ thuật sắp đặt/ hoạt cảnh/ biểu diễn và sắm vai).
Khi dạy tạo hình các con rối và tạo ra một buổi trình diễn ấn tượng ápdụng Quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn”…
Thực hiện hiệu quả các biện pháp trên, đến nay ở trường chúng tôi khôngchỉ giáo viên chuyên trách mĩ thuật mà tất cả các giáo viên văn hóa khác đềunắm vững mục tiêu, nội dung chủ đề, 7 quy trình dạy học và vận dụng linh hoạt,hợp lí các quy trình dạy học vào từng chủ đề bài học Giáo viên Mĩ thuật đã thực
sự nâng cao được trình độ tay nghề, nhiệt tình với công tác giảng dạy thươngyêu học sinh và đồng chí đã đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp huyện hai lần
Học sinh thuyết trình sản phẩm trong giờ thao giảng
Biện pháp 2 Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học.
Để giờ học Mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch hiệu quả thì nhà trườngphải có một phòng học dành riêng, ở đó luôn có sẵn bàn ghế được kê theo đặcthù môn học Phòng học Mĩ thuật phải có tủ để đồ dùng, mỗi tủ có các ngănriêng cho các lớp để sản phẩm học sinh lớp mình Ngoài ra, để giờ học sinhđộng, tất cả học sinh được tham gia học tập, các nhóm được bày tỏ cảm xúc quasản phảm giúp các bạn trao đổi, học tập, bổ sung kiến thức lẫn nhau cần có giá,bàn trưng bày sản phẩm Vì vậy, các nhà trường cần đầu tư tối thiểu trang thiết
bị đồ dùng như giá, bàn hoặc kệ hợp lí cho phòng học Mĩ thuật thì chất lượnggiờ học mới hiệu quả được Bên cạnh việc đầu tư đồ dùng thì nhà trường cần hỗtrợ kinh phí để giáo viên mua vật liệu để làm thêm đồ dùng tạo sản phẩm mẫucho học sinh quan sát Thực tế trong nhưng năm qua, hiệu trưởng đã quan tâmtớinhững đề xuất của giáo viên Mĩ thuật nên hiện nay, nhà trường đã dành mộtphòng riêng cho môn học Mĩ thuật Trong phòng Mĩ thuật được trang trí khoahọc theo đặc trưng bộ môn học Mặc dù số tiền hỗ trợ không lớn nhưng cũng thểhiện sự quan tâm của Ban giám hiệu đối với giáo viên Mĩ thuật… Nhờ làm tốtđiều này, thầy dạy mĩ thuật cũng phấn khởi hơn, trước khi lên lớp thầy luôn có
đủ đồ dùng làm mẫu đẹp, khoa học gây được hứng thú cho tất cả học sinh thamgia học tập, nâng cao hiệu quả trải nghiệm, hướng dẫn cách làm Vì vậy chấtlượng giờ học được nâng cao rõ rệt
Bên cạnh đó, cùng với giáo viên mĩ thuật, nhà trường đã làm tốt công táctuyên truyền đến 100% phụ huynh học sinh về nhiệm vụ, vai trò, tác dụng của
Trang 10môn học Học sinh tham gia học tập mĩ thuật, các em vừa học, vừa chơi, giảmcăng thẳng sau những tiết học văn hóa căng thẳng Tuy nhiên, ban đầu vẫn gặpkhó khăn vì nhiều phụ huynh chưa thực sự quan tâm, không hợp tác ủng hộ họcsinh tìm sưu tầm vật liệu, đồ dùng học tập, cho là giáo viên đòi hỏi cầu kì nhưng qua một số tiết học, giáo viên khuyến khích học sinh sử dụng sản phẩmhọc ở lớp như mô hình 3D về các con vật, về các đồ dùng quen thuộc, các bứctranh đem về tặng người thân trong nhà và kể nội dung câu những chuyện đãxây dựng cùng sản phẩm tự làm ra Từ đó phụ huynh rất đồng tình ủng hộ, trântrọng sản phẩm của con em mình và đã có phản ánh tích cực về môn học với nhàtrường Họ tin tưởng ở lớp các em thi đua làm bài, về nhà có “quà” tặng bố mẹngười thân nên phụ huynh sẵn sàng tự nguyện hỗ trợ con trong việc chuẩn bị,sưu tầm vật liệu để học sinh mang đến lớp tạo sản phẩm.
Từ những kinh nghiệm trên, giáo viên Mĩ thuật, học sinh và phụ huynh luônhài lòng về cơ sở vật chất và kết quả dạy học Điều này góp phần quan trọng trongviệc nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học Mĩ thuật theo phương pháp Đan Mạch
Biện pháp 3: Tổ học tập theo nhóm cho học sinh một cách hiệu quả.
Để chất lượng dạy học nhóm hiệu quả thì quan trọng nhất là giáo viênphải nắm được các bước trong tổ chức hoạt động nhóm mà tôi đã chỉ đạo giáoviên Mĩ thuật thực hiện như sau:
Bước 1: Giáo viên chia các nhóm trong lớp (các nhóm tự cử thư kí, nhóm trưởng) Bước 2: Giáo viên nêu yêu cầu cần thảo luận hay nội dung thực hiện sao cho tất
cả các thành viên trong mỗi nhóm cùng hiểu rõ nội dung ( Khi thực hiện chianhóm cần lưu ý: Nội dung vác đơn vị kiến thức đưa ra cho các nhóm phải cân xứngvới nhau, tránh nhóm này dễ, nhóm khác lại khó hơn)
Bước 3: Tổ chức cho các nhóm thực hành - luyện tập: Khi các em làm việc theo
nhóm thì giáo viên phải quan sát, theo dõi để giúp đỡ học sinh các nhóm hoànthành tốt nhiệm vụ được giao ( chú ý rèn kĩ năng hợp tác cho học sinh)
Bước 4: Tổ chức trình bày kết quả hoặc trưng bày, thuyết trình sản phẩm rút ra kết
luận, bài học, ghi nhớ để khắc sâu kiến thức, hoặc hướng dẫn các nhóm đặt câu hỏicho nhau:
+ Theo nhóm em, bức tranh này có cần vẽ thêm, bỏ bớt hay chỉnh sửa gì không?+ Hình vẽ trong tranh đã được sắp xếp hài hòa chưa?
Phải rèn cho học sinh có thói quen lắng nghe và khuyến khích các em đưa
ra nhận xét cụ thể hoặc ý kiến bổ sung cho nội dung nhóm bạn vừa trình bày.Cao hơn nữa là tập cho học sinh đặt vấn đề, nêu câu hỏi tạo tình huống phảnbiện để phát triển tư duy lô gic cho học sinh Ở hoạt động này nếu giáo viên điềuhành tốt một lần thì sẽ giúp học sinh có kinh nghiệm, kiến thức và kỹ năng làmviệc nhóm tốt hơn ở các lần sau ( Lưu ý: Ở các khối lớp Một, Hai, hoạt độngnày hầu như chưa đạt được hiệu quả cao vì khả năng giao tiếp, sử dụng ngônngữ của các em còn hạn chế Do đó giáo viên cần có biện pháp hướng dẫn, gợi
mở, khuyến khích để các em tích cực tham gia)
Bước 5: Tổng kết
Giáo viên kết luận chung lưu ý khích lệ tinh thần học tập của học sinh,tuyên dương những nhóm thực hiện tốt, động viên các nhóm còn lại cố gắng hơn
Trang 11* Những lưu ý cơ bản khi tổ chức nhóm cho giáo viên: Tùy thuộc vào mụcđích và yêu cầu của tiết học mà giáo viên có nhiều cách chia nhóm, hay tạo môhình nhóm khác nhau Có khi là nhóm hai, nhóm bốn (ở hoạt động tìm hiểu chủ đề,
Vẽ cùng nhau); nhóm sáu, nhóm bảy hoặc nhóm tám (ở hoạt động Vẽ theo nhạc,Xây dựng cốt truyện…) Mỗi bàn có hai học sinh ngồi nên giáo viên không chiathành nhóm ba vì về mặt thẩm mĩ lớp học nhìn sẽ rất lộn xộn, giữa các nhómkhông có “ranh giới” dẫn đến tình trạng nhóm này làm ảnh hưởng nhóm kia khicùng làm việc Khi thành lập nhóm cần lưu ý khả năng làm việc, năng lực cá nhân
và mối quan hệ giữa các thành viên: Trong các nhóm phải có tất cả các đối tượnghọc sinh để các em hỗ trợ nhau, traanhs nhóm này toàn học sinh học tốt, nhómkhác lại toàn học sinh chậm, bởi vì: Nếu một nhóm có nhiều học sinh học tôt, các
em có khả năng suy đoán, tưởng tượng, diễn đạt và sáng tạo thì khi hoạt độngnhóm các em sẽ mau chóng hoàn thành tốt công việc được giao Ngược lại, nhóm
có nhiều học sinh chậm tiếp thu không chỉ khó hoàn thành nhiệm vụ mà còn bị tâm
lý chán nản, mặc cảm do không bằng nhóm bạn.Ngoài ra, không nên ép buộc các
em phải hoàn toàn theo chủ ý sắp đặt của giáo viên vì như thế các em sẽ mất đi sựthoải mái, nhịp nhàng trong các hoạt động của nhóm
Trong thực tế, tùy theo từng hoạt động và quy mô lớp học giáo viên có thểthay đổi linh hoạt sắp nhóm cho phù hợp Ở đầu năm học, sự phân nhóm có thểmang tính ngẫu nhiên do giáo viên chưa nắm được năng lực của học sinh Tuynhiên, sau đó giáo viên cần điều chỉnh sao cho có sự cân bằng năng lực học tậpgiữa học sinh các nhóm với nhau, nhằm thúc đẩy mối quan hệ hợp tác, giúp đỡtrong học tập giữa các thành viên trong nhóm Ngoài ra giáo viên cũng cần sắpxếp vị trí các nhóm sao cho phù hợp với từng hoạt động để các em thuận lợitrong quá trình làm việc Ví dụ: Đối với hoạt động Vẽ cùng nhau thì chỉ cần sắpxếp bàn theo thứ tự như ở lớp là được vì các em chỉ cần quay lại với nhau thànhmột nhóm 4 Ở hoạt động Vẽ theo nhạc, giáo viên cần sắp xếp khoảng cách giữacác nhóm sao cho các em có thể di chuyển dễ dàng xung quanh bàn học củanhóm mình, tạo khoảng trống giữa lớp để các em có thể cắt, dán tranh thuận lợi
Để hoạt động nhóm có hiệu quả, trước tiên giáo viên cần rèn luyện cho họcsinh kỹ năng hợp tác nhóm bao gồm: kỹ năng hiểu được nhu cầu của người khác,
kỹ năng biểu đạt một quan điểm, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng thảo luận, kỹ năngbảo vệ quan điểm, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn … Cần nói rõ cho học sinh rằngđánh giá kết quả theo nhóm nhưng cũng dựa vào sự phối kết hợp của từng cá nhân.Học sinh cần nhận thấy mọi thành viên cần phải có trách nhiệm đóng góp, mọithành viên đều phải hoàn thành công việc, mọi thành viên đều phải được lĩnh hộikiến thức Thành công của nhóm chính là thành công của mỗi cá nhân
Khi thực hiện việc phân công nhiệm vụ, mỗi cá nhân sẽ tự nhận phầnviệc của mình cho phù hợp năng lực cá nhân Đồng thời các thành viên trongnhóm sẽ bàn bạc và quyết định ai làm việc gì? Nhóm trưởng có nhiệm vụ nhắcnhở các bạn trong nhóm hoạt động hiệu quả
Trong quá trình học sinh làm việc nhóm, giáo viên phải giữ nề nếp trật tựquán xuyến học sinh học tập nghiêm túc nhưng không cần can thiệp sâu vàocông việc của các em Giáo viên có thể bổ sung những gợi ý và các câu hỏi để