NGHIÊN CỨU LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ NẤM CANDIDA

Bộ giáo dục và đào tạo Bộ y tếNghiên cứu lâm sàng, cận lâm sàng và hiệu quả điều trị nấm candida ở ng ời nhiễm hiv/aids NGUYễN VĂN Hà... Đối tượng nghiên cứu • BN nghiên cứu là những B

Bộ giáo dục và đào tạo Bộ y tế

Nghiên cứu lâm sàng, cận lâm sàng

và hiệu quả điều trị nấm candida

ở ng ời nhiễm hiv/aids

NGUYễN VĂN Hà

đặt vấn đề

• Bệnh nấm là một bệnh phổ biến trên thế giới

• Nấm Cadida là nấm non th ờng gặp ở môi tr ờng n ớc, thực phẩm…

• Tần suất nhiễm nấm Cadida cao, D ơng Thị C ơng (1999) tỷ lệ nhiễm nấm âm đạo 22- 26%, Nguyễn

Đức Chung trung tâm điều trị 09 (2011): 51,58%

• Khi miễn dịch suy giảm nấm Cadida toàn thể, đặc biệt HIV/AIDS

• Hiện nay thế giới 33 triệu ng ời HIV (+) Việt Nam 180.312, Hải Phòng 9.339

• Thuốc điều trị: Nystatin, Amphotericin B, azol

• ở Việt Nam nghiên cứu kháng thuốc của nấm Candida mới là b ớc đầu

• ở ng ời nhiễm HIV ch a có tác giả nào quan tâm nghiên cứu

1.Xác định đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng nấm candida ở ng ời nhiễm HIV/AIDS tại Hải Phòng.

2 Đánh giá hiệu quả điều trị của thuốc Fluconazole với nấm candida ở ng ời nhiễm HIV/AIDS tại Hải Phòng.

3 Khảo sát tỷ lệ kháng thuốc của nấm candida

ở ng ời nhiễm HIV/AIDS.

Mục tiêu

đặt vấn đề

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng và vật liệu nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

• BN nghiên cứu là những BN được chuẩn đoán HIVcó nhiễm nấm candida đến khám tại trung tâm phòng chống HIV và nằm điều trị nội trú tại khoa truyền nhiễm BV Việt Tiệp thành phố Hải Phòng

• Tiêu chuẩn chẩn đoán

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Dựa vào lâm sàng Chỉ soi cấy nấm khi lâm sàng ko điển hình hoặc điều trị không kết quả.

Nấm thực quản: nuốt đau Chủ yếu dựa trên lâm sàng Soi thực

quản: nếu người bệnh đã được điều trị như nấm thực quản mà không đỡ.

Nấm sinh dục: Người bệnh có biểu hiện ngứa, rát; khí hư đóng thành mảng trắng như váng sữa

Âm hộ-âm đạo đỏ, phù nề và

Chủ yếu dựa trên lâm sàng Soi tươi tìm nấm hoặc nuôi cấy phân loại: nếu lâm sàng không điển hình hoặc điều trị không hiệu quả.

Tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm trùng cơ hội do nấm Candida/HIV/AIDS (Bộ Y tế)

• Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân:

- Tuổi ≥ 14, không phân biệt giới tính

- BN được chẩn đoán nhiễm nấm candida và HIV

- BN đồng ý hợp tác nghiên cứu, TCD4 > 200, đảm bảo dùng thuốc đúng hướng dẫn và đủ thời gian

• Tiêu chuẩn loại trừ:

- BN < 14 tuổi

- BN không tuân thủ các điều kiện nghiên cứu

- Phụ nữ nhiễm HIV/AIDS có thai

- BN có dấu hiệu lâm sàng nhưng xét nghiệm soi trực tiếp, nhuộm Gram không thấy nấm Candida

- BN không hợp tác nghiên cứu

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1.2 Vật liệu nghiên cứu

* Thuốc fluconazole [28]

Thuốc Diflucan (Fluconazole) hàm lượng 200mg Thuốc do hãng

Pfizer (Mỹ) sản xuất và hiện được cấp phép lưu hành tại thị trường Việt Nam Thuốc đã được FDA (Cục Quản lý dược phẩm

và thực phẩm Hoa Kỳ) cấp phép lưu hành tại Mỹ Hiện thuốc đã được Bộ Y tế đưa vào chương trình điều trị nấm Candida trên BN HIV/AIDS

* Kit: Auxacolor, Fugitest của hãng Biorad được sản xuất tại Pháp

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.2 Phương pháp nghiên cứu

 Thiết kế nghiên cứu

• Tiến cứu mô tả, can thiệp thử nghiệm có đối chứng và so sánh

 Cỡ mẫu

• Chọn cỡ mẫu thuật tiện

- Từ tháng 1- 2012 đến hết tháng 12- 2013 dự kiến:

+ Nhóm nghiên cứu: có nhiễm nấm candida/HIV (+) dự kiến 100

BN được chuẩn đoán sơ bộ nhiễm nấm candida bằng lâm sàng

và xét nghiệm soi trực tiếp, nhuộm Gram

+ Nhóm chứng: dự kiến 100 BN có nhiễm nấm candida/HIV (–)

được chuẩn đoán sơ bộ bằng lâm sàng và xét nghiệm soi trực tiếp, nhuộm Gram

 Địa điểm nghiên cứu

• Trung tâm phòng chống HIV/AIDS thành phố Hải Phòng

• Khoa truyền nhiễm bệnh viện Việt Tiệp

• Khoa Da LIễu bệnh viện Việt Tiệp

• Labo khoa vi sinh bệnh viện Việt Tiệp

• Labo trung tâm phòng chống HIV/AIDS (Labo chuẩn quốc gia, chuẩn đoán nhiễm HIV )

• Labo khoa vi sinh bệnh viện Da Liễu Trung Ương

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.3 Nội dung nghiên cứu

2.3.1 Nghiên cứu về lâm sàng và cận lâm sàng.

• Học viên trực tiếp thăm khám hỏi khai thác tuổi giới,

nghề nghiệp tiền sử làm bệnh án theo mẫu thống nhất được chuẩn bị từ trước.

• Xét nghiệm HIV, TCD4, TCD8

• Xét nghiệm nấm Candida: soi trực tiếp, nhộm Gram

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.3.2 Nghiên cứu về hiệu quả điều trị của thuốc Fluconazole với nấm candida

* Phác đồ chẩn đoán và điều trị các bệnh nhiễm trùng cơ hội do nấm Candida/HIV/AIDS (Bộ Y tế)

Lâm sàng Chẩn đoán Điều trị

1 Các bệnh do nấm Nấm Candida miệng: nhiều đốm hoặc

đám giả mạc màu trắng, xốp, mùn, dễ

bong ở lưỡi, lợi, mặt trong má, vòm

họng, mặt trước amidan, thành sau

họng.

Dựa vào lâm sàng Chỉ soi cấy nấm khi lâm sàng ko điển hình hoặc điều trị không kết quả.

Fluconazole 150mg/ngày x 7 ngày; hoặc Ketoconazole 200mg 2 lần/ngày trong 7 ngày.

100-Nấm thực quản: nuốt đau Chủ yếu dựa trên lâm

sàng Soi thực quản:

nếu người bệnh đã được điều trị như nấm thực quản mà không đỡ.

Fluconazole 300mg/ngày x 14 ngày, hoặc Itraconazole 400mg/ngày x 14 ngày; hoặc Ketoconazole 200mg 2 lần/ngày x 14 ngày

Fluconazole 200mg uống liều duy nhất, nếu người bệnh suy giảm miễn dịch nặng thì dùng liều cao

150-và kéo dài hơn,

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

* Phác đồ chẩn đoán và điều trị các bệnh nhiễm trùng cơ hội do nấm Candida/HIV/AIDS (Bộ Y tế)

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIấN CỨU

 Đỏnh giỏ

• Sau 15 ngày đánh giá kết quả:

- Tốt: là hết lâm sàng, xét nghiệm soi trực

tiếp, nhuộm Gram không thấy nấm

- Xấu: còn triệu chứng lâm sàng, hoặc có

thuyên giảm ít, xét nghiệm soi trực tiếp, nhuộm Gram còn thấy nấm Candida

• Dự kiến kết quả thu được trờn 80% nấm Candida ở người

nhiễm HIV tỏc dụng tốt với thuốc Fluconazole

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.3.3 Nghiên cứu về tỷ lệ kháng thuốc của nấm Candida

* Nuôi cấy nấm thực hiện tại Labo khoa vi sinh BV Da liễu

Trung Ương

* Xác định các chủng nấm Candida gây bệnh trên BN HIV

(+) và BN HIV (-) bằng test Auxacolor (thực hiện Labo khoa vi sinh Bệnh viện Da liễu Trung ương

* Dự kiến kết quả thu được các chủng nấm C.Albicans,

C.Glabrata, C.Tropicalis, C.Parasilosis, C.Guilermondii…

2.3.3 Nghiên cứu về tỷ lệ kháng thuốc của nấm Candida

Đánh giá sự nhạy cảm của các chủng nấm với một số kháng sinh chống nấm bằng Fugitest (Labo vi sinh BVDL Trung ương)

• Theo dự kiến thu được 5 chủng Candida C.Albicans, C.Glabrata, C.Tropicalis, C.Parasilosis, C.Guilermondii…

• Các thuốc chống nấm được dùng trong thử nghiệm: Amphotesicin B (AB), Ketoconazole (Ket), Itraconazole (ITR), Miconazole (Mcz), 5 Fluorocytossine (5 FC), Fluconazole (Flu)

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.3.3 Nghiên cứu về tỷ lệ kháng thuốc của nấm Candida

Dự kiến kết quả thu được

• Các chủng nấm nhạy cảm với một loại thuốc

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.3.3 Nghiên cứu về tỷ lệ kháng thuốc của nấm Candida

Sự nhạy cảm của từng chủng nấm với 6 kháng sinh chất nâm

• C Alliican: 5 FC > 80%,

Mzc > 80%,

AB > 95%,

Flu > 80%, Ket > 75%

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Nhãm

Tuæi

Candida/HIV/AIDS TCD4 > 500

* Giíi

Nhãm

Tuæi

Candida/HIV/AIDS TCD 4 > 500

NghÒ nghiÖp

Candida/HIV/AIDS TCD 4 > 500

TCD 4 499

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

TCD 4 499

TCD 4 499

TCD 4 499

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

B¶ng 3.9: Sù nh¹y c¶m cña c¸c chñng nÊm víi

-C.trobicali

s

…

Tæng

dù kiÕn bµn luËn

4.1 §Æc ®iÓm l©m sµng cña BN nghiªn cøu

4.1.1 Tuæi, Giíi, NghÒ nghiÖp

4.1.2 Thêi gian khëi ph¸t bÖnh khi kh¸m

(+) vµ nhãm BN HIV(-) b»ng test Auxacolor

4.3 §¸nh gi¸ sù nh¹y c¶m cña c¸c chñng nÊm víi

mét sè kh¸ng sinh chèng nÊm b»ng Fungitest

4.3.1 §¸nh gi¸ sù nh¹y c¶m cña tõng chñng

nÊm t×m ® îc víi 6 kh¸ng sinh chèng nÊm/HIV (+) vµ nhãm BN HIV (-)

4.3.2 §¸nh gi¸ sù nh¹y c¶m cña c¸c chñng nÊm víi

tõng lo¹i kh¸ng sinh chèng nÊm /HIV (+) vµ nhãm

BN HIV (-)

4.4 KÕt qu¶ ®iÒu trÞ nÊm candida b»ng

Dự KIến kết luận

1 Đặc điểm lâm sàng

2 Cận lâm sàng

3.Các chủng nấm đã phân lập đ ợc bằng test Auxacolor

4 Sự nhạy cảm các chủng nấm với một số kháng sinh chống nấm bằng Fungitest

5 Kết quả điều trị nấm candida bằng fluconazol

Xin Ch©n Thµnh C¶m ¬n!

 Ph ¬ng ph¸p nghiªn cøu : M« t¶, tiÕn cøu

 Kü thuËt chän mÉu : Kh«ng x¸c xuÊt víi mÉu thuËn tiÖn.

 C«ng thøc tÝnh cì mÉu:

2 2 1

2

) (

) 1

( )

(

2

p p

p

p Z