SƯU TẦM VÀ CHỌN LỜI MỚI MỘT SỐ BÀI ĐỒNG DAO DÀNH CHO TRẺ MẦM NON 2019

A. ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lý do chọn đề tài Trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ và kỹ thuật điện tử xâm nhập đến từng mái trường, từng gia đình, đến từng trẻ em, làm sao chúng ta có thể yên tâm với con em mình khi từng ngày, từng giờ tiếp cận những mặt trái của thời đại công nghệ đang ảnh hưởng không mấy tích cực đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. “Chi chi chành chành Cái đanh thổi lửa Con ngựa chết trương Ba vương ngũ đế...” Khi nghe những câu đồng dao trên, hầu hết trong chúng ta ai cũng hồi tưởng về một thời ấu thơ rất hồn nhiên và ngây thơ. Tuy nhiên ngày nay, cùng với sự phát triển hối hả của cuộc sống, liệu thế hệ trẻ thơ có được hát và chơi những trò chơi Đồng dao hay không? Chúng có được sống với chính sự hồn nhiên vốn có của mình? Bởi vậy, ngày nay các nhà giáo dục, các bậc cha mẹ luôn băn khoăn đi tìm một phương pháp giáo dục trẻ em. Nhưng có lẽ hầu như chúng ta đã lãng quên một phương pháp giáo dục đầy hiệu quả mà chúng ta sẵn có đó là kho tàng đồng dao và trò chơi trẻ em. Riêng về lĩnh vực giáo dục, kho tàng này cung cấp nội dung và phương pháp giáo dục tương đối rõ ràng và đầy đủ hơn cả. Những trò chơi dân gian đã đến với trẻ thơ một cách nhẹ nhàng theo kiểu “vừa học, vừa chơi”, qua những bài đồng dao theo cách nói vần, đồng dao đã làm tốt chức năng biểu đạt ý, giáo dục nhận thức, bồi dưỡng tình cảm cho trẻ. Nhận thức được vấn đề này, trong công tác chăm sóc – giáo dục trẻ mầm non, bên cạnh việc ứng dụng công nghệ dạy học hiện đại tôi luôn tìm tòi, học hỏi và sáng tạo các hình thức, phương pháp giáo dục trẻ dựa trên những tư liệu giáo dục sẵn có trong kho tàng văn hoá dân tộc. Vì vậy, để tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ trồng người của mình, năm học 2018 – 2019 tôi đã nghiên cứu và áp dụng sáng kiến: “ Kinh nghiệm sưu tầm và chọn lời mới một số bài đồng dao dành cho trẻ mầm non”. 2. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Sưu tầm, viết lời mới cho một số bài đồng dao. Cho trẻ làm quen với các bài đồng dao và chơi các trò chơi tương ứng với các bài đồng dao đó. Giúp trẻ phát triển một cách toàn diện về: ngôn ngữ, thể chất, nhận thức, thẩm mỹ và tình cảm quan hệ xã hội, hướng trẻ đến với truyền thống văn hoá dân tộc. Giúp các đồng nghiệp và các bậc phụ huynh có thêm tài liệu và kinh nghiệm để giáo dục trẻ đạt hiệu quả. 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.1. Đối tượng nghiên cứu: Việc sưu tầm và chọn lời mới cho một số bài đồng dao dành cho trẻ mầm non. 3.2. Phạm vi nghiên cứu: Với các bài đồng dao sưu tầm và sáng tác được, tôi áp dụng trong công tác giáo dục trẻ tại một số lớp tại nhà trường như sau: Tôi tổ chức cho trẻ làm quen với các bài đồng dao ở mọi lúc mọi nơi: trong giờ làm quen với văn học, giờ hoạt động ngoài trời, giờ hoạt động góc, các hoạt động chuyển tiếp, giờ sinh hoạt chiều và tích hợp trong các môn học khác... Tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi tương ứng với các bài đồng dao. Tuỳ theo độ tuổi của trẻ, hay tuỳ theo từng chủ điểm, tuỳ theo nội dung giáo dục mà giáo viên có thể lựa chọn những bài đồng dao khác nhau cho phù hợp. 4. Phương pháp nghiên cứu 4.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận Nghiên cứu tài liệu liên quan đến đề tài, hệ thống hóa các vấn đề khái quát trong tài liệu để xây dựng cơ sơ lý luận cho đề tài. 4.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn Phương pháp quan sát. Phỏng vấn, trao đổi với giáo viên, khảo sát trên trẻ. Phân tích tổng hợp. B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1.1. Cơ sở lý luận Các bài đồng dao được sưu tầm, chọn lời mới cùng với các trò chơi đi kèm theo nó đều được lựa chọn dựa trên cở sở đặc điểm nhận thức và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi mầm non. Trong đó: Đồng dao là thơ ca truyền miệng trẻ em. Đồng dao được chia làm hai loại gắn với công việc của trẻ em và gắn với trò chơi của trẻ em. Đồng dao được truyền từ đời này tiếp đời nọ, vùng này qua vùng kia, có khi thay đổi, có khi sai lạc, có khi thất truyền và bị lãng quên. Việc sáng tác đồng dao được thực hiện trong một quá trình lâu dài bao gồm: sáng tạo lưu truyền – sử dụng điều chỉnh. Ở đây chủ thể sáng tạo, sử dụng, lưu truyền và tái tạo các bài đồng dao này chủ yếu là trẻ em; Vui chơi là nhu cầu cần thiết đối với sự phát triển của trẻ em. Các trò chơi dân gian của trẻ phần lớn đều gắn với các bài đồng dao, có tác dụng bổ sung, làm rõ chức năng thẩm mỹ của đồng dao. Ngược lại đồng dao có vai trò rất lớn trong trò chơi trẻ em, bởi thiếu nó thì trò chơi sẽ tẻ nhạt, vô vị. Lời đồng dao đóng góp quan trọng đến thực hiện chức năng giáo dục và chức năng vui chơi của trẻ, với những nhiệm vụ rất đa dạng: giáo dục nhận thức, đức, trí, thể, mỹ; luyện phát âm, cung cấp vốn từ ngữ; bồi dưỡng tình cảm; giữ nhịp cho thao tác chơi... Vì vậy, việc sáng tạo các trò chơi mới cho trẻ cần quan tâm đến đồng dao. Đây chính là cơ sở để tôi tìm đến với các bài đồng dao, nghiên cứu, sưu tầm và sáng tạo trò chơi mới để vừa đưa đồng dao đến với trẻ, vừa thực hiện được mục tiêu giáo dục. 1.2. Các tiêu chí lựa chọn các bài đồng dao Tiêu chí thứ nhất: Lựa chọn nội dung dễ hát, dễ chơi Trong các thể loại Đồng dao thì các bài Đồng dao luôn chứa đựng những hình tượng sinh động, phong phú, những bài Đồng dao theo kết cấu chuỗi, có nội dung của từng sự vật, sự việc riêng lẻ. Đây là những nội dung giúp trẻ nhận biết và khám phá thế giới xung quanh theo các chủ đề giáo dục ở trường mầm non, phù hợp với lứa tuổi mầm non. Các bài Đồng dao dễ hát, dễ nhớ, có nội dung ca từ có giá trị thẩm mĩ cao, biểu hiện cái đẹp trong thiên nhiên và cuộc sống. Các bài hát, các trò chơi Đồng dao có bố cục ngắn gọn, rõ ràng, không quá dài để phù hợp với thời gian lên lớp, phù hợp với từng độ tuổi, có ý nghĩa giáo dục cao. Tiêu chí thứ hai: Lựa chọn đảm bảo tính hấp dẫn, hào hứng Nói đến tuổi thơ là nói đến sự vui chơi, ca hát, các cháu hát trong lúc chơi, chơi trong lúc hát, các bài hát Đồng dao là các bài hát vui nhộn, những câu hát có vần điệu, tiết tấu nhịp nhàng, dễ nhớ dễ thuộc, hấp dẫn, có nội dung phù hợp, giúp trẻ vừa vui chơi giải trí vừa học hỏi và phát triển mở mang trí tuệ. Trò chơi Đồng dao phải hấp dẫn trẻ, lôi cuốn trẻ để trẻ hào hứng, hứng thú trong giờ học âm nhạc, sự hấp dẫn là một trong những tiêu chí quan trọng cuốn hút trẻ tới với trò chơi, tới với âm nhạc. Từ sự hấp dẫn và hào hứng trong quá trình “học mà chơi, chơi mà học” trẻ sẽ tiếp thu được những kiến thức mới, những cách giải quyết vấn đề nảy sinh cũng như việc phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm. Tiêu chí thứ ba: Lựa chọn nội dung theo chủ đề giáo dục tại trường mầm non Giáo dục lứa tuổi mần non là một việc làm rất quan trọng. Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, chúng ta phải xây dựng kế hoạch, chủ đề cụ thể để lựa chọn các hình thức giáo dục khoa học mang lại hiệu quả cao nhất. Trong kho tàng những bài Đồng dao và trò chơi trẻ em, có rất nhiều các bài hát, trò chơi Đồng dao phù hợp với các nội dung theo chủ đề: Bản thân; Gia đình; Thế giới động vật; Thế giới thực vật; Các hiện tượng tự nhiên, xã hội. Khi khai thác và ứng dụng thể loại, trò chơi Đồng dao sẽ giúp cho việc cung cấp nội dung và phương pháp giáo dục một cách tích cực và hiệu quả hơn. Tiêu chí thứ tư: Lựa chọn những bài Đồng dao, trò chơi Đồng dao phát huy tính sáng tạo, chủ động của trẻ Đồng dao được các cháu hát trong lúc tổ chức chơi các trò chơi, không những cung cấp cho trẻ những kiến thức về thế giới xung quanh ta, về tự nhiên, về con người và xã hội mà qua các bài Đồng dao, trò chơi Đồng dao “Trẻ em hát, trẻ em chơi”, các em được rèn luyện về trí tuệ, thân thể, các giác quan, hưng phấn về tinh thần, và là chất xúc tác cho các em nhận biết về sáng tạo trong cuộc sống; rèn luyện cho các em tính chủ động trong xử lý tình huống, hợp tác, tương tác với bạn bè, đoàn kết giúp đỡ nhau, có lòng khiêm tốn, trung thực và khoan dung. Đặc biệt giúp trẻ các kỹ năng nhận biết, kỹ năng quan sát; phát triển khả năng hiểu biết và mở mang trí tuệ “Học chơi mà học thật, học làm người”. 2. Thực trạng của vấn đề 2.1. Thuận lợi Giáo viên nắm được định hướng giáo dục đổi mới giáo dục mầm non. Hiện nay, nội dung hình thức, phương pháp giáo dục mầm non lấy trẻ làm trung tâm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động tích cực. Là một giáo viên nhiệt tình trong công việc, hết lòng thương yêu trẻ, tôi đã giúp trẻ đến với đồng giao giúp trẻ phát triển toàn vẹn về mọi mặt. Đồng dao đóng vai trò quan trọng trong đời sống trẻ thơ. Đó là những câu tục ngữ, ca dao có nội dung gần gũi với trẻ, trẻ thường đọc khi vui chơi. Trẻ nhỏ có tâm hồn trong sáng, bay bổng, giàu tưởng tượng, giàu cảm xúc, ham hoạt động, thích vui chơi, thích bầu bạn. Do đó, các cháu dễ hòa nhập và tâm trạng các nhân vật một cách hồn nhiên vô tư. Tác phẩm đồng dao đã thỏa mãn nhu cầu này của trẻ mầm non. Được sự quan tâm, giúp đỡ của Ban giám hiệu và đồng nghiệp trong trường; với tài liệu phong phú tường xuyên được bổ xung và đổi mới, đầy đủ đồ dùng dạy học hiện đại, thuận lợi cho việc nâng cao chất lượng học sinh Khi trẻ đọc và chơi kết hợp với đồng dao, tôi thấy phụ huynh rất vui vì đa số các bài đồng dao đều mang tính giáo dục cao, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tình cảm, thẩm mỹ một cách tự nhiên, đáng yêu. 2.2. Khó khăn Diện tích phòng học còn chật hẹp nên việc tổ chức chơi và làm quen với các bài đồng dao còn gặp nhiều khó khăn. Giáo viên trường mầm non của tôi đã sử dụng nhiều bài đồng dao trong khi tổ chức các hoạt động học tập và vui chơi cho trẻ. Nhưng vì số lượng bài ít nên sử dụng lặp đi lặp lại gây nhàm chán cho trẻ. Hiện nay, các trường mầm non đang thực hiện chương trình giáo dục mầm non theo hướng đổi mới. Vì vậy, chương trình giáo dục trẻ được thực hiện theo các chủ đề, chủ điểm. Có những bài đồng dao có nhịp điệu, trò chơi hấp dẫn trẻ thì nội dung lại không phù hợp với chủ điểm giáo dục mà giáo viên đang thực hiện. Nên giáo viên gặp nhiều khó khăn trong việc lựa chọn và tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với các bài đồng dao. 2.3. Khảo sát trên trẻ Sau khi nhận thấy tầm quan trọng của đồng dao đối với sự phát triển của trẻ. Tôi đã làm một số khảo sát trên trẻ nhằm đưa ra những biện pháp phù hợp khi đưa đồng dao đến với trẻ của lớp tôi. Qua quan sát, điều tra tôi nhận thấy được thực trạng cụ thể của trẻ lớp mình như sau: BẢNG KHẢO SÁT HỨNG THÚ CỦA TRẺ Số học sinh CHỈ TIÊU Thực trạng SL % Số lượng: 58 Trẻ chú ý vào nội dung cô hướng dẫn 30 51 Trẻ hứng thú và tích cực tham gia 35 60 Trẻ nắm được nội dung và thuộc đồng dao 40 68 Trẻ nắm được kỹ năng chơi trò chơi dân gian 30 51 Để khắc phục những tồn tại trên, ngoài việc sưu tầm thêm các bài đồng dao cổ, qua sáng kiến này tôi muốn chọn lời, sưu tầm và sáng tạo trò chơi phù hợp cho một số bài đồng dao, với mong muốn sẽ cung cấp thêm cho các đồng nghiệp một tài liệu tham khảo về vấn đề này. 3. Sưu tầm, chọn lời mới cho một số bài đồng dao và cách chơi các trò chơi tương ứng với các bài đồng dao đó. Bài 1: DUNG DĂNG DUNG DẺ Dung dăng dung dẻ Dắt trẻ đi chơi Đến cổng nhà trời Lạy cậu lạy mợ Cho cháu về quê Cho dê đi học Cho cóc ở nhà Cho gà bới bếp Xì xà xì xụp Ngồi thụp xuống đây ( Lời cũ) Lời 1: Dung dăng dung dẻ Dung dăng dung dẻ Dắt trẻ đi chơi Đến cổng nhà trời Tìm nơi gió mát Cùng hát véo von Mời ông trăng tròn Xuống chơi với bé Xì xà xì xụp Ngồi thụp xuống đây. (Sưu tầm) Lời 2: Dung dăng dung dẻ Dung dăng dung dẻ Dắt trẻ đi chơi Đến hỏi ông trời Xin vài cái bánh Gặp xe thì tránh Đội mũ trên đầu Đi chậm đi mau Ta đi cùng nhau Lâu lâu lại ngồi. (Lời mới) Lời 3: Dung dăng dung dẻ Dung dăng dung dẻ Dắt trẻ đi chơi Đến chỗ mát trời Chớ nên bỏ phí Thở làn không khí Vừa sạch vừa trong Em thấy mát lòng Thân càng mạnh mẽ Dung dăng dung dẻ Dắt trẻ đi chơi Đến chỗ đông người Nếu không nhìn kỹ Người ta vô ý Chân dẫm phải chân Đau đớn vô cùng Còn chi vui vẻ Dung dăng dung dẻ Dắt trẻ đi chơi Những buổi đẹp trời Tìm nơi râm mát Cùng nhau ca hát Cất tiếng cười vang Nhảy múa nhịp nhàng Cho lòng tươi trẻ. (Lời mới)  Mục đích giáo dục: Phát triển ngôn ngữ, mở rộng vốn từ và củng cố vận động đi cho trẻ. Dạy trẻ biết tự bảo vệ bản thân khi đi ra đường. Giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên. Thoả mãn nhu cầu vui chơi của trẻ.  Đối tượng chơi: Có thể áp dụng cho mọi lứa tuổi trẻ nhà trẻ (dưới 3 tuổi), trẻ mẫu gíáo bé (34 tuổi), trẻ mẫu gíáo nhỡ (45 tuổi), trẻ mẫu giáo lớn (56 tuổi).  Cách chơi: Các cháu cùng nắm tay nhau, vừa đi vừa đung đưa theo nhịp bài đồng dao. Đến câu “ngồi thụp xuống đây” hay “lâu lâu lại ngồi” thì tất cả cùng ngồi xổm một lát, rồi lại đứng dậy vừa đi vừa đọc tiếp bài đồng dao. Hình 1,2: Cô giáo tổ chức cho trẻ chơi “dung dăng dung dẻ” vào hoạt động chiều

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN NAM TỪ LIÊM PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

3.1 Đối tượng nghiên cứu: 4

3.2 Phạm vi nghiên cứu: 4

4 Phương pháp nghiên cứu 4

4.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận 4

4.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 5

1 Cơ sở lý luận của đề tài 5

1.1 Cơ sở lý luận: 5

1.2 Các tiêu chí lựa chọn các bài đồng dao 5

2 Thực trạng của vấn đề 6

3 Sưu tầm, chọn lời mới cho một số bài đồng dao và cách chơi các trò chơi tương ứng với các bài đồng dao đó 8

Bài 1: DUNG DĂNG DUNG DẺ 8

Bài 2: CHI CHI CHÀNH CHÀNH 6

Bài 3: ĐI CẦU ĐI QUÁN 6

Bài 4: BỊT MẮT BẮT DÊ 7

Bài 5: TRỒNG NỤ, TRỒNG HOA 9

Bài 6: NU NA NU NỐNG 9

Bài 7: CÂU ẾCH 13

Bài 8: TẬP TẦM VÔNG 14

Bài 9: THẢ ĐỈA BA BA 17

Bài 10: KÉO CƯA LỪA XẺ 20

Bài 11: RỒNG RẮN LÊN MÂY 20

4 Hiệu quả cuả việc tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ thông qua các bài đồng dao 23

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 24

1 Kết luận 24

2 Kiến nghị, đề xuất 24

TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

A ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ và kỹ thuật điện tử xâm nhậpđến từng mái trường, từng gia đình, đến từng trẻ em, làm sao chúng ta có thểyên tâm với con em mình khi từng ngày, từng giờ tiếp cận những mặt trái củathời đại công nghệ đang ảnh hưởng không mấy tích cực đến sự hình thành vàphát triển nhân cách của trẻ

“Chi chi chành chànhCái đanh thổi lửaCon ngựa chết trương

Ba vương ngũ đế ”

Khi nghe những câu đồng dao trên, hầu hết trong chúng ta ai cũng hồitưởng về một thời ấu thơ rất hồn nhiên và ngây thơ Tuy nhiên ngày nay, cùngvới sự phát triển hối hả của cuộc sống, liệu thế hệ trẻ thơ có được hát và chơinhững trò chơi Đồng dao hay không? Chúng có được sống với chính sự hồnnhiên vốn có của mình? Bởi vậy, ngày nay các nhà giáo dục, các bậc cha mẹluôn băn khoăn đi tìm một phương pháp giáo dục trẻ em

Nhưng có lẽ hầu như chúng ta đã lãng quên một phương pháp giáo dụcđầy hiệu quả mà chúng ta sẵn có đó là kho tàng đồng dao và trò chơi trẻ em.Riêng về lĩnh vực giáo dục, kho tàng này cung cấp nội dung và phương phápgiáo dục tương đối rõ ràng và đầy đủ hơn cả Những trò chơi dân gian đã đếnvới trẻ thơ một cách nhẹ nhàng theo kiểu “vừa học, vừa chơi”, qua những bàiđồng dao theo cách nói vần, đồng dao đã làm tốt chức năng biểu đạt ý, giáo dụcnhận thức, bồi dưỡng tình cảm cho trẻ

Nhận thức được vấn đề này, trong công tác chăm sóc – giáo dục trẻ mầmnon, bên cạnh việc ứng dụng công nghệ dạy học hiện đại tôi luôn tìm tòi, họchỏi và sáng tạo các hình thức, phương pháp giáo dục trẻ dựa trên những tư liệugiáo dục sẵn có trong kho tàng văn hoá dân tộc

Vì vậy, để tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ trồng người của mình, năm học

2018 – 2019 tôi đã nghiên cứu và áp dụng sáng kiến: “ Kinh nghiệm sưu tầm vàchọn lời mới một số bài đồng dao dành cho trẻ mầm non”

2 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm

Sưu tầm, viết lời mới cho một số bài đồng dao

Cho trẻ làm quen với các bài đồng dao và chơi các trò chơi tương ứng vớicác bài đồng dao đó

Giúp trẻ phát triển một cách toàn diện về: ngôn ngữ, thể chất, nhận thức,thẩm mỹ và tình cảm quan hệ xã hội, hướng trẻ đến với truyền thống văn hoádân tộc.

Giúp các đồng nghiệp và các bậc phụ huynh có thêm tài liệu và kinhnghiệm để giáo dục trẻ đạt hiệu quả

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Việc sưu tầm và chọn lời mới cho một số bài đồng dao dành cho trẻ mầmnon

- Tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi tương ứng với các bài đồng dao

- Tuỳ theo độ tuổi của trẻ, hay tuỳ theo từng chủ điểm, tuỳ theo nội dunggiáo dục mà giáo viên có thể lựa chọn những bài đồng dao khác nhau cho phùhợp

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu tài liệu liên quan đến đề tài, hệ thống hóa các vấn đề kháiquát trong tài liệu để xây dựng cơ sơ lý luận cho đề tài

4.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát

- Phỏng vấn, trao đổi với giáo viên, khảo sát trên trẻ

- Phân tích tổng hợp

- Đồng dao là thơ ca truyền miệng trẻ em Đồng dao được chia làm hailoại gắn với công việc của trẻ em và gắn với trò chơi của trẻ em Đồng dao đượctruyền từ đời này tiếp đời nọ, vùng này qua vùng kia, có khi thay đổi, có khi sailạc, có khi thất truyền và bị lãng quên Việc sáng tác đồng dao được thực hiệntrong một quá trình lâu dài bao gồm: sáng tạo - lưu truyền – sử dụng - điềuchỉnh Ở đây chủ thể sáng tạo, sử dụng, lưu truyền và tái tạo các bài đồng daonày chủ yếu là trẻ em;

- Vui chơi là nhu cầu cần thiết đối với sự phát triển của trẻ em Các tròchơi dân gian của trẻ phần lớn đều gắn với các bài đồng dao, có tác dụng bổsung, làm rõ chức năng thẩm mỹ của đồng dao Ngược lại đồng dao có vai tròrất lớn trong trò chơi trẻ em, bởi thiếu nó thì trò chơi sẽ tẻ nhạt, vô vị Lời đồngdao đóng góp quan trọng đến thực hiện chức năng giáo dục và chức năng vuichơi của trẻ, với những nhiệm vụ rất đa dạng: giáo dục nhận thức, đức, trí, thể,mỹ; luyện phát âm, cung cấp vốn từ ngữ; bồi dưỡng tình cảm; giữ nhịp cho thaotác chơi

- Vì vậy, việc sáng tạo các trò chơi mới cho trẻ cần quan tâm đến đồngdao Đây chính là cơ sở để tôi tìm đến với các bài đồng dao, nghiên cứu, sưutầm và sáng tạo trò chơi mới để vừa đưa đồng dao đến với trẻ, vừa thực hiệnđược mục tiêu giáo dục

1.2 Các tiêu chí lựa chọn các bài đồng dao

Tiêu chí thứ nhất: Lựa chọn nội dung dễ hát, dễ chơi

Trong các thể loại Đồng dao thì các bài Đồng dao luôn chứa đựng nhữnghình tượng sinh động, phong phú, những bài Đồng dao theo kết cấu chuỗi, cónội dung của từng sự vật, sự việc riêng lẻ Đây là những nội dung giúp trẻ nhậnbiết và khám phá thế giới xung quanh theo các chủ đề giáo dục ở trường mầmnon, phù hợp với lứa tuổi mầm non Các bài Đồng dao dễ hát, dễ nhớ, có nộidung ca từ có giá trị thẩm mĩ cao, biểu hiện cái đẹp trong thiên nhiên và cuộcsống Các bài hát, các trò chơi Đồng dao có bố cục ngắn gọn, rõ ràng, không quádài để phù hợp với thời gian lên lớp, phù hợp với từng độ tuổi, có ý nghĩa giáodục cao

Tiêu chí thứ hai: Lựa chọn đảm bảo tính hấp dẫn, hào hứng

Nói đến tuổi thơ là nói đến sự vui chơi, ca hát, các cháu hát trong lúcchơi, chơi trong lúc hát, các bài hát Đồng dao là các bài hát vui nhộn, những câuhát có vần điệu, tiết tấu nhịp nhàng, dễ nhớ dễ thuộc, hấp dẫn, có nội dung phùhợp, giúp trẻ vừa vui chơi giải trí vừa học hỏi và phát triển mở mang trí tuệ Tròchơi Đồng dao phải hấp dẫn trẻ, lôi cuốn trẻ để trẻ hào hứng, hứng thú trong giờhọc âm nhạc, sự hấp dẫn là một trong những tiêu chí quan trọng cuốn hút trẻ tới

với trò chơi, tới với âm nhạc Từ sự hấp dẫn và hào hứng trong quá trình “học

mà chơi, chơi mà học” trẻ sẽ tiếp thu được những kiến thức mới, những cách

giải quyết vấn đề nảy sinh cũng như việc phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm

Tiêu chí thứ ba: Lựa chọn nội dung theo chủ đề giáo dục tại trường mầm non

Giáo dục lứa tuổi mần non là một việc làm rất quan trọng Vì vậy, trongquá trình giảng dạy, chúng ta phải xây dựng kế hoạch, chủ đề cụ thể để lựa chọncác hình thức giáo dục khoa học mang lại hiệu quả cao nhất Trong kho tàngnhững bài Đồng dao và trò chơi trẻ em, có rất nhiều các bài hát, trò chơi Đồng

dao phù hợp với các nội dung theo chủ đề: Bản thân; Gia đình; Thế giới động

vật; Thế giới thực vật; Các hiện tượng tự nhiên, xã hội Khi khai thác và ứng

dụng thể loại, trò chơi Đồng dao sẽ giúp cho việc cung cấp nội dung và phươngpháp giáo dục một cách tích cực và hiệu quả hơn

Tiêu chí thứ tư: Lựa chọn những bài Đồng dao, trò chơi Đồng dao phát huy tính sáng tạo, chủ động của trẻ

Đồng dao được các cháu hát trong lúc tổ chức chơi các trò chơi, khôngnhững cung cấp cho trẻ những kiến thức về thế giới xung quanh ta, về tự nhiên,

về con người và xã hội mà qua các bài Đồng dao, trò chơi Đồng dao “Trẻ emhát, trẻ em chơi”, các em được rèn luyện về trí tuệ, thân thể, các giác quan, hưngphấn về tinh thần, và là chất xúc tác cho các em nhận biết về sáng tạo trong cuộcsống; rèn luyện cho các em tính chủ động trong xử lý tình huống, hợp tác, tươngtác với bạn bè, đoàn kết giúp đỡ nhau, có lòng khiêm tốn, trung thực và khoandung Đặc biệt giúp trẻ các kỹ năng nhận biết, kỹ năng quan sát; phát triển khả

năng hiểu biết và mở mang trí tuệ “Học chơi mà học thật, học làm người”.

2 Thực trạng của vấn đề

2.1 Thuận lợi

Giáo viên nắm được định hướng giáo dục đổi mới giáo dục mầm non.Hiện nay, nội dung hình thức, phương pháp giáo dục mầm non lấy trẻ làm trungtâm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động tích cực Là một giáo viên nhiệt tình trongcông việc, hết lòng thương yêu trẻ, tôi đã giúp trẻ đến với đồng giao giúp trẻphát triển toàn vẹn về mọi mặt

Đồng dao đóng vai trò quan trọng trong đời sống trẻ thơ Đó là những câutục ngữ, ca dao có nội dung gần gũi với trẻ, trẻ thường đọc khi vui chơi Trẻ nhỏ

có tâm hồn trong sáng, bay bổng, giàu tưởng tượng, giàu cảm xúc, ham hoạtđộng, thích vui chơi, thích bầu bạn Do đó, các cháu dễ hòa nhập và tâm trạngcác nhân vật một cách hồn nhiên vô tư Tác phẩm đồng dao đã thỏa mãn nhu cầunày của trẻ mầm non

Được sự quan tâm, giúp đỡ của Ban giám hiệu và đồng nghiệp trongtrường; với tài liệu phong phú tường xuyên được bổ xung và đổi mới, đầy đủ đồdùng dạy học hiện đại, thuận lợi cho việc nâng cao chất lượng học sinh

Khi trẻ đọc và chơi kết hợp với đồng dao, tôi thấy phụ huynh rất vui vì đa

số các bài đồng dao đều mang tính giáo dục cao, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ,tình cảm, thẩm mỹ một cách tự nhiên, đáng yêu

Hiện nay, các trường mầm non đang thực hiện chương trình giáo dụcmầm non theo hướng đổi mới Vì vậy, chương trình giáo dục trẻ được thực hiệntheo các chủ đề, chủ điểm Có những bài đồng dao có nhịp điệu, trò chơi hấpdẫn trẻ thì nội dung lại không phù hợp với chủ điểm giáo dục mà giáo viên đangthực hiện Nên giáo viên gặp nhiều khó khăn trong việc lựa chọn và tổ chức cáchoạt động cho trẻ làm quen với các bài đồng dao

2.3 Khảo sát trên trẻ

Sau khi nhận thấy tầm quan trọng của đồng dao đối với sự phát triển củatrẻ Tôi đã làm một số khảo sát trên trẻ nhằm đưa ra những biện pháp phù hợpkhi đưa đồng dao đến với trẻ của lớp tôi Qua quan sát, điều tra tôi nhận thấyđược thực trạng cụ thể của trẻ lớp mình như sau:

Để khắc phục những tồn tại trên, ngoài việc sưu tầm thêm các bài đồngdao cổ, qua sáng kiến này tôi muốn chọn lời, sưu tầm và sáng tạo trò chơi phùhợp cho một số bài đồng dao, với mong muốn sẽ cung cấp thêm cho các đồngnghiệp một tài liệu tham khảo về vấn đề này

3 Sưu tầm, chọn lời mới cho một số bài đồng dao và cách chơi các trò chơi tương ứng với các bài đồng dao đó.

Bài 1: DUNG DĂNG DUNG DẺ

Dung dăng dung dẻ

Dắt trẻ đi chơi

Đến cổng nhà trời

Lạy cậu lạy mợ

Cho cháu về quê

Cho dê đi học

Cho cóc ở nhà Cho gà bới bếp

Xì xà xì xụpNgồi thụp xuống đây ( Lời cũ)

Lời 1: Dung dăng dung dẻ

Dung dăng dung dẻ

Dắt trẻ đi chơi

Đến cổng nhà trời

Tìm nơi gió mát

Cùng hát véo vonMời ông trăng trònXuống chơi với bé

Xì xà xì xụpNgồi thụp xuống đây

(Sưu tầm)

Lời 2: Dung dăng dung dẻ

Dung dăng dung dẻ

Dắt trẻ đi chơi

Đến hỏi ông trời

Xin vài cái bánh

Gặp xe thì tránh

Đội mũ trên đầu

Đi chậm đi mau

Ta đi cùng nhauLâu lâu lại ngồi (Lời mới)

Lời 3: Dung dăng

dung dẻ

Dung dăng dung dẻDắt trẻ đi chơi

Đến chỗ mát trờiChớ nên bỏ phí

Dung dăng dung dẻDắt trẻ đi chơi

Những buổi đẹp trờiTìm nơi râm mátCùng nhau ca hátCất tiếng cười vangNhảy múa nhịp nhàngCho lòng tươi trẻ

(Lời mới)

 Mục đích giáo dục:

- Phát triển ngôn ngữ, mở rộng vốn từ và củng cố vận động đi cho trẻ

- Dạy trẻ biết tự bảo vệ bản thân khi đi ra đường

- Giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên

- Thoả mãn nhu cầu vui chơi của trẻ

Đối tượng chơi: Có thể áp dụng cho mọi lứa tuổi trẻ nhà trẻ (dưới 3 tuổi),

trẻ mẫu gíáo bé (3-4 tuổi), trẻ mẫu gíáo nhỡ (4-5 tuổi), trẻ mẫu giáo lớn (5-6tuổi)

 Cách chơi:

- Các cháu cùng nắm tay nhau, vừa đi vừa đung đưa theo nhịp bài đồngdao Đến câu “ngồi thụp xuống đây” hay “lâu lâu lại ngồi” thì tất cả cùngngồi xổm một lát, rồi lại đứng dậy vừa đi vừa đọc tiếp bài đồng dao

Hình 1,2: Cô giáo tổ chức cho trẻ chơi “dung dăng dung dẻ”

vào hoạt động chiều

Bài 2: CHI CHI CHÀNH CHÀNH Lời 1: Chi chi chành chành

(Sưu tầm)

 Mục đích giáo dục:

- Luyện tập cho trẻ có tính phản xạ, cử động nhanh nhẹn

- Cung cấp thêm kiến thức về thế giới động vật cho trẻ

- Phát triển ngôn ngữ và thoả mãn nhu cầu vui chơi của trẻ

 Đối tượng chơi: Trẻ nhà trẻ (dưới 3 tuổi), trẻ mẫu gíáo bé (3-4 tuổi)

 Cách chơi:

- Khoảng 3-4 trẻ một nhóm Một trẻ làm “cái” xoè bàn tay ra Các trẻ khácđặt ngón tay trỏ vào lòng bàn tay trẻ làm “cái” Trẻ làm “cái” vừa gõ ngóntay vừa đọc theo nhịp bài đồng dao (hình 3,4)

- Đến câu cuối cùng, trẻ làm “cái” nắm tay vào để bắt các ngón tay của cácbạn Các bạn phải rút nhanh ngón tảya khỏi bàn tay của trẻ làm “cái” Ai

bị “cái” bắt ngón tay thì xoè bàn tay ra, đọc theo nhịp bài đồng dao trêncho các bạn chơi tiếp.

Hình 3,4: Các bé chơi “Chi chi chành chành”

Bài 3: ĐI CẦU ĐI QUÁN

Đi cầu đi quán

Đi bán lợn con

Đi mua cái xoong

Đem về đun nấu

Mua quả dưa hấu

Về biếu ông bà

Mua một đàn gà

Về cho ăn thócMua lược chải tócMua cặp cài đầu

Đi mau, về mauKẻo trời sắp tối!

(Sưu tầm)

 Mục đích giáo dục:

- Củng cố các vận động đi bằng gót chân, đi bằng mũi bàn chân cho trẻ

- Rèn luyện khả năng phản ứng nhanh theo hiệu lệnh cho trẻ

- Cung cấp thêm kiến thức trong chủ điểm gia đình cho trẻ

- Phát triển ngôn ngữ và thoả mãn nhu cầu vui chơi của trẻ.

 Đối tượng chơi: trẻ mẫu gíáo bé (3-4 tuổi), trẻ mẫu gíáo nhỡ (4-5 tuổi), trẻ

mẫu gíáo lớn (5-6 tuổi)

Hình 5: Bé chơi “đi cầu đi quán” ở hoạt động ngoài trời

 Cách chơi:

- Trẻ xếp thành hàng dọc, bạn sau để tay lên vai bạn trước (hoặc đi tự dotheo hàng) làm tàu hoả (cứ thế nối tiếp nhau) Bạn dẫn đầu (hoặc cô giáo)vừa đi vừa hô lệnh:

- “Tàu lên dốc”: khi nghe hiệu lệnh“tàu lên dốc”, tất cả đi bàn chân nhónlên, đi bằng mũi bàn chân

- “Tàu xuống dốc”: khi nghe hiệu lệnh“tàu lên dốc”, tất cả đi bằng gótchân

- Vừa đi trẻ, những trẻ làm toa tàu phía sau vừa hát bài đồng dao (Hình 5)

- Với cách chơi tượng tự, chúng ta có thể thay đổi lời bài đồng dao thànhlời bài hát như sau:

Nào mời anh lên tàu lửa chúng mình đi!

Đi đi khắp nơi, mà không thích sao?

Nào mời anh lên tàu lửa chúng mình đi!

Đi đi khắp nơi, mà không tốn tiềnAnh có đi không?

Tôi đi!

Nào mời anh lên tàu lửa chúng mình đi!

(Sưu tầm)

Bài 4: BỊT MẮT BẮT DÊ

Một bầy trẻ nhỏBịt mắt bắt dê

Dê vấp bờ hèNgã kềnh bốn vóMọi người chười rộ

- Phát triển các giác quan và khả năng phán đoán cho trẻ

- Cung cấp thêm kiến thức về thế giới động vật cho trẻ

- Phát triển ngôn ngữ và thoả mãn nhu cầu vui chơi của trẻ

 Đối tượng chơi: trẻ mẫu gíáo nhỡ (4-5 tuổi), trẻ mẫu gíáo lớn (5-6 tuổi)

 Cách chơi:

- Cách 1: Cô kẻ một vòng tròn trên sân (hoặc trong nhà)

+ Mời hai trẻ lên chơi “oẳn tù tì”, người thua cuộc sẽ phải bịt mắt đi tìm

dê, người thắng làm dê Các bạn đứng ngoài cổ vũ

+ Người bị bịt mắt sẽ đi (hoặc bò) theo tiếng hát đồng dao của người làm

dê để bắt bạn Cả hai không được chạy (hoặc bò) ra khỏi vòng tròn Nếu bắtđược “dê” là thắng cuộc, không bắt được là thua cuộc