THỰC NGHIỆM sư PHẠM dạy học TRUYỆN, kí lớp 6 THEO CHỦ đề “vẻ đẹp đất nước, CON NGƯỜI VIỆT NAM”

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM DẠY HỌC TRUYỆN, KÍ LỚP 6 THEO CHỦ ĐỀ “VẺ ĐẸP ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI VIỆT NAM” THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM DẠY HỌC TRUYỆN, KÍ LỚP 6 THEO CHỦ ĐỀ “VẺ ĐẸP ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI VIỆT NAM” THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM DẠY HỌC TRUYỆN, KÍ LỚP 6 THEO CHỦ ĐỀ “VẺ ĐẸP ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI VIỆT NAM”

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM DẠY HỌC

TRUYỆN, KÍ LỚP 6 THEO CHỦ ĐỀ “VẺ ĐẸP ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI VIỆT NAM”

- Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm

Chúng tôi tổ chức thực nghiệm nhằm chứng minh tínhkhả thi của việc dạy học văn bản truyện, kí lớp 6 theo chủ đề

“Vẻ đẹp đất nước, con người Việt Nam” có khả năng nângcao năng lực giải quyết vấn đề của học sinh

Thứ nhất, thực nghiệm là cơ sở khẳng định tính đúngđắn hay không của cơ sở lí luận về việc vận dụng dạy họctheo chủ đề nói chung, và việc xây dựng và triển khai chủ đề

“Vẻ đẹp đất nước, con người Việt Nam” trong dạy học đọchiểu và các văn bản truyện, kí hiện đại Việt Nam trongchương trình Ngữ văn 6 được nêu ra trong nghiên cứu này

Thứ hai, thực tiễn dạy thực nghiệm, kết quả kiểm tra và

ý kiến phản hồi của GV, HS nhằm làm sáng tỏ việc áp dụngchiến lược dạy học theo chủ đề “Vẻ đẹp đất nước, con ngườiViệt Nam” vào dạy học các văn bản truyện, kí hiện đại ViệtNam, là căn cứ phân tích, xác định hiệu quả, tính khả thi củaviệc dạy học theo chủ đề Đặc biệt là khi vận dụng vào nhữngtác phẩm viết về vẻ đẹp đất nước, con người Việt Nam ngoàichương trình SGK Ngữ văn THCS còn khá xa lạ với học sinhlớp 6, hướng tới mục tiêu không chỉ giúp học sinh lĩnh hội

kiến thức với tinh thần tham gia hứng thú mà còn phát huytính tích cực chủ động của học sinh trong học tập chủ đề,hướng đến giải quyết vấn đề thực tiễn liên quan.

Thứ ba, kết quả thực nghiệm còn là cơ sở đánh giá vàkết luận khái quát vấn đề dạy học Ngữ văn theo chủ đề ởtrường THCS nói chung Từ đó, góp phần bổ sung, làm phongphú hơn nhận thức của cả GV và HS về vấn đề này, góp phầnthay đổi cách dạy, cách học nhằm nâng cao chất lượng dạy vàhọc môn Ngữ văn trong nhà trường

Thực nghiệm sư phạm có nhiệm vụ đánh giá sơ bộ chấtlượng và hiệu quả của phương pháp dạy học chủ đề trong dạyhọc đọc hiểu văn bản truyện, kí hiện đại Việt Nam, đánh giákhả năng thích ứng của HS với kiểu dạy học này đồng thờinhận xét tính khả thi của đề tài khi áp dụng vào thực tiễn đại trà

- Địa bàn và đối tượng triển khai thực nghiệm

Chúng tôi tiến hành thực nghiệm và đối chứng ở hai địabàn:

- Địa bàn và đối tượng thực nghiệm - đối chứng

-Những khó khăn, thuận lợi về học sinh, nhà trường

- Thuận lợi: Ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn

tạo điều kiện cho việc thực nghiệm Đội ngũ GV nhiệt tình,

HS các lớp thực nghiệm và đói chứng tương đối đồng đều vềtrình độ nhận thức và cả ý thức

- Khó khăn: HS trường THCS Yên Sở - lớp chứng, thờigian học theo phân phối chương trình Ngữ văn 6, các tiết họcvăn bản truyện, kí hiện đại Việt Nam cách xa nhau về thờigian (phân ra rải rác: tiết 77, 85, 103, 104) khó khăn cho việctiến hành đối chứng

- Thời gian thực nghiệm

Chúng tôi tiến hành thực nghiệm đúng với thời giantrong phân phối chương trình Ngữ văn 6 ( Tiết 77, 78, 79, 80)điều này đảm bảo tiến trình dạy học chủ đề diễn ra bìnhthường Nhưng lớp đối chứng lại bị xáo trộn các tiết do cách

xa về thời gian (tiết 77, 85, 103, 104) nên phải có sự điềuchỉnh để mang tính khách quan của giờ đối chứng

- Nội dung và cách thức tiến hành thực nghiệm

- Nội dung thực nghiệm

Tiến hành dạy học 3 văn bản “Sông nước Cà Mau”,

“Vượt thác” và “Cô Tô” trong chương trình Ngữ văn 6 theohướng dạy học theo chủ đề ở nhóm thực nghiệm

Tiến hành dạy học 3 văn bản Sông nước Cà Mau”,

“Vượt thác” và “Cô Tô” trong chương trình Ngữ văn 6 theophương pháp truyền thống ở nhóm đối chứng

Sau khi kết thúc chủ đề, tiến hành kiểm tra cho cả 2nhóm thực nghiệm và 2 nhóm đối chứng Dựa trên kết quả bàikiểm tra cuối chủ đề và quá trình học tập trên lớp để tiến hànhđối chứng và so sánh kết quả giữa các nhóm

- Các bước tiến hành thực nghiệm

Quá trình thực nghiệm sư phạm được tiến hành theotrình tự như sau:

- Chuẩn bị

- Xây dựng nội dung và kế hoạch giảng dạy cụ thể vàxin phép Ban Giám hiệu Nhà trường để tiến hành thựcnghiệm sư phạm

- Nhờ các giáo viên trong Tổ bộ môn Ngữ văn củaTrường góp ý về nội dung, kiến thức, hình thức tổ chức dạy

học, những khó khăn và thuận lợi… khi dạy học các văn bảntruyện, kí hiện đại Việt Nam trong chương trình Ngữ văn 6

- Chọn lớp, chia nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhómtrưởng theo dõi quá trình học tập của nhóm và báo cáo kịpthời cho GV

- Giới thiệu sơ lược về hình thức học tập cũng như cáchthức kiểm tra đánh giá cho học sinh Phát cho HS hệ thốngcâu hỏi dạy học theo chủ đề Hướng dẫn HS cách thu thậpthông tin từ nhiều nguồn khác nhau

- Tiến hành hoạt động dạy học trên lớp

Sau khi đã hoàn tất các bước chuẩn bị, GV nhóm thựcnghiệm tiến hành hoạt động dạy học trên lớp theo đúng tiếntrình dạy học chủ đề “Vẻ đẹp đất nước, con người Việt Nam”,thời lượng là 4 tiết Song song đó, GV nhóm đối chứng tiếnhành việc dạy học các văn truyện, kí hiện đại Việt Nam theophương pháp truyền thống, theo đơn vị bài theo chương trìnhsách giáo khoa với cùng tổng thời lượng là 4 tiết tương ứngnhư bên lớp thực nghiệm

Sau khi kết thúc dạy học đọc hiểu các văn bản truyện, kí

hiện đại Việt Nam, chúng tôi tiến hành cho cả 2 lớp thựcnghiệm và 2 lớp đối chứng cùng thực hiện bài kiểm tra cuốichủ đề nhằm đánh giá chất lượng tiếp thu kiến thức, khả năngphân tích, tổng hợp cũng như vận dụng kiến thức của HS vàothực tiễn.

- Thiết kế giáo án

Giaó viên thiết kế: Vũ Diệu Hương

Đơn vị công tác: Trường THCS Thanh Trì

Bộ môn phụ trách: Ngữ văn

Chủ đề: Vẻ đẹp đất nước, con người Việt nam

Thời lượng: 4 tiết

A Mục tiêu của chủ đề “Vẻ đẹp đất nước, con ngườiViệt Nam”

1 Kiến thức

- Nhận biết được những nét đẹp riêng của thiên nhiên,con người ở mỗi miền đất của Tổ quốc qua việc tìm hiểu cácvăn bản truyện, kí hiện đại Việt Nam trong chương trình Ngữ

văn 6 (Sông nước Cà Mau - Đoàn Giỏi; Vượt thác - Võ

Quảng; Cô Tô – Nguyễn Tuân).

- Có cái nhìn bao quát và cảm nhận độc đáo riêng mình

về cảnh quan thiên nhiên và con người ở mỗi vùng miền trênđất nước Việt Nam theo hành trình khám phá từ Nam ra Bắc

2 Kĩ năng

- Nắm bắt nội dung văn bản truyện, kí hiện đại Việt Nam

có sử dụng phương thức miêu tả kết hợp với thuyết minh, tựsự

- Phát triển các kĩ năng: thuyết trình, làm việc nhóm,giao tiếp, phát triển năng khiếu và sự sáng tạo của bản thânthông qua giải quyết các nhiệm vụ học tập

- Bước đầu biết đọc - hiểu các truyện, kí hiện đại ViệtNam theo chủ đề, nhận biết được tầm quan trọng và hiệu quảcủa chủ đề “Vẻ đẹp đất nước, con người Việt Nam” trong họctập và trong cuộc sống

3 Thái độ

- Tạo hứng thú cho HS với chủ đề, tích cực tham gia cácnhiệm vụ học tập trong chủ đề

- Hình thành và bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước,yêu con người và cuộc sống cho HS.

- Khơi dậy cho HS niềm tự hào về vẻ đẹp thiên nhiên, conngười ở mỗi vùng miền trên đất nước và ý thức giữ gìn, bảo vệ,mong muốn được khám phá, giới thiệu với bạn bè năm châu vềcảnh quan thiên nhiên, con người Việt Nam

4 Định hướng phát triển năng lực:

Năng lực chung: - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Năng lực tự chủ và tự học

- Năng lực giao tiếp và hợp tác

Năng lực chuyên môn: Năng lực ngôn ngữ và cảm thụthẩm mĩ…

*Các NL cần được hình thành trong nhóm bài.

1 Tự nhận thức: Nhận biết được những nét đẹp riêngcủa thiên nhiên, con người ở mỗi miền đất của Tổ quốc quaviệc tìm hiểu các văn bản truyện, kí hiện đại Việt Nam trong

chương trình Ngữ văn 6 (Sông nước Cà Mau - Đoàn Giỏi;

Vượt thác - Võ Quảng; Cô Tô – Nguyễn Tuân).

2 Làm chủ bản thân: Từ việc nhận biết được những nétđẹp riêng của thiên nhiên, con người ở mỗi miền đất của Tổquốc Từ đó có cái nhìn bao quát và cảm nhận độc đáoriêng mình về cảnh quan thiên nhiên và con người ở mỗivùng miền trên đất nước Việt Nam theo hành trình khámphá từ Nam ra Bắc.

3 Giao tiếp: Trình bày, trao đổi, giới thiệu về vẻ đẹp củathiên nhiên, đất nước, con người với bạn bè

* Các phương pháp(PP), kĩ thuật dạy học(KTDH)

- PP: Đàm thoại ; Vấn đáp; Thảo luận; Giải quyết vấn đề;

Dự án; Trò chơi…

- KTDH: Kĩ thuật chia nhóm, giao nhiệm vụ, đạt câu hỏi,vận dụng công nghệ thông tin, thực hành có hướng dẫn, viếtsáng tạo; Trình bày 1 phút…

* Tích hợp: Địa lý; Lịch sử; GDCD; Bảo vệ môitrường…

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên

- Xây dựng chủ đề và kế hoạch triển khai chủ đề “Vẻđẹp đất nước, con người Việt Nam”.

- Thiết kế giáo án dạy học theo chủ đề “Vẻ đẹp đất nước,con người Việt Nam”

- Xây dựng bộ câu hỏi định hướng chủ đề; Phiếu họctập; Bài kiểm tra chủ đề

2 Học sinh

- Tìm hiểu khái quát ba văn bản truyện, kí hiện đại ViệtNam trong chương trình Ngữ văn 6 (Sông nước Cà Mau-Đoàn Giỏi; Vượt thác - Võ Quảng; Cô Tô – Nguyễn Tuân):Tác giả, tác phẩm, đề tài

- Tìm hiểu nội dung chính của ba văn bản: Sông nước CàMau (Đoàn Giỏi); Vượt thác (Võ Quảng); Cô Tô (NguyễnTuân)

- Phương pháp dạy học nêu vấn đề, dạy học giải quyếtvấn đề.

- Phương pháp dạy học hợp tác, dạy học dự án

D Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:

trong chủđề

* GV cho học sinh xem

clip về vẻ đẹp thiên nhiên,

đất nước, con người Việt

Nam từ Nam ra Bắc trên

người Việt Nam”

* GV đưa ra câu hỏi phát

vấn HS:

Từ tên gọi của chủ đề “Vẻ

đẹp đất nước, con người

Việt Nam”, em có suy

đoán mục đích học tập chủ

đề là gì?

- HS dựđoán mụcđích học tậpchủ đề

- HS gọiđược têncác văn bảntrong chủđề

A Giới thiệu về chủ đề 1 Tên chủ

đề: “Vẻ đẹp đất

nước, con người Việt Nam”

2 Mục tiêu của chủđề:

- Hình thành kĩnăng đọc hiểu vănbản theo chủ đề

- Bồi dưỡng tìnhyêu quê hương, đấtnước

- Học tập cách viếtvăn miêu tả

3 Các bài học liênquan:

- Sông nước CàMau

phẩm nào, của ai?

* GV giới thiệu thời lượng

học tập chủ đề

- Vượt thác

- Cô Tô

4 Thời lượng chủđề: 4 tiết

*GV chyển giao nhiệm vụ

tìm hiểu chủ đề cho học

sinh:

- GV phát cho học sinh Hệ

thống câu hỏi đọc hiểu văn

bản “Vượt thác” và câu hỏi

đọc hiểu văn bản “Cô Tô”

- GV yêu cầu lớp chia

thành 10 nhóm theo sở

thích, tự chọn nội dung

đọc hiểu văn bản theo chủ

đề

+ Nội dung 1- Đọc hiểu

văn bản “Vượt thác” trên

hai phương diện: “Tôi là

độc giả” và “Tôi là hướng

“Vượt thác”

và “Cô Tô”,phân côngnhiệm vụcác thànhviên trongnhóm, lên

kế hoạchthực hiệnnhiệm vụ vàhoàn thànhsản phẩm

trong văn bản.

./ So sánh những nét đặc

sắc của cảnh quan thiên

nhiên và nghệ thuật miêu

tả của mỗi tác giả trong hai

+ Nội dung 2- Đọc hiểu

văn bản “Cô Tô” trên hai

phương diện: “Tôi là độc

giả” và “Tôi là hướng dẫn

viên” để:

/ Nói lên hiểu biết về nhà

- Lên ýtưởng, thờigian hoànthành sảnphẩm báocáo

- HS cóvướng mắc,trao đổi với

GV để đượcgiúp đỡ

văn Nguyễn Tuân.

./ Tìm hiểu vẻ đẹp củacảnh sắc thiên nhiên vàcon người được tái hiệntrong văn bản

./Chỉ ra sự rất tinh tế và linhhoạt của nhà văn NguyễnTuân khi miêu tả cảnh thiênnhiên và cảnh sinh hoạt củacon người trên đảo?

./ Nếu là một hướng dẫnviên du lịch, em sẽ giớithiệu như thế nào về vẻđẹp thiên nhiên và conngười Cô Tô?

- Thời gian thực hiệnnhiệm vụ và hoàn thànhsản phẩm báo cáo trướclớp của các nhóm: 1 tuần

-Yêu cầu: Các nhóm báo

cáo tiến độ thực hiện cho

GV trước 3 ngày thực hiện

báo cáo sản phẩm trước

(trích truyện “Đất rừng phương Nam”) của Đoàn Giỏi

* GV đọc hai câu thơ của

Tố Hữu:

Có nơi đâu đẹp tuyệt vời

Như sông, như núi, như

Nghe, cảmnhận, có tâm

B Đọc hiểu văn bản mẫu “Sông nước Cà Mau”

(trích truyện “Đất rừng phương

Nam”) của Đoàn

người Việt Nam

-> dẫn dắt vào bài học

thế sẵn sàngtiếp nhận bàihọc

I Đọc, tìm hiểu chung văn bản

1 Tác giả

- Đoàn Giỏi 1989), quê ở TiềnGiang

(1925 Thường viết vềthiên nhiên, conngười Nam Bộ

2 Tác phẩm

- Xuất xứ: Trích

hiểu những thông tin

chung về văn bản qua các

câu hỏi gợi mở trong

- Ngôi kể: thứ nhất(chú bé An)

- Vị trí quan sát:trên con thuyền dichuyển từ nơi khácđến Cà Mau

- Phương thức biểuđạt : tự sự kết hợpmiêu tả, thuyếtminh

- Bố cục: 3 phần + Đoạn 1: Ấn tượngchung ban đầu vềthiên nhiên vùng Cà

1 Cảnh thiên nhiên vùng sông nước Cà Mau

* Ấn tượng banđầu:

Chăm chỉ; Trách nhiệm.

* GV hướng dẫn và gọi

HS đọc đoạn 1, sau đó

chiếu hình ảnh minh họa

toàn cảnh sông nước Cà

ra được biệnpháp nghệthuật sửdụng trongđoạn văn

HS lí giảiđược vì sao

- Sông ngòi, kênh

rạch: bủa giăng chi

chít.

- Không gian: toànmột màu xanh

- Nghệ thuật miêutả: so sánh, tính từchỉ màu sắc, nhiềugiác quan

-> thiên nhiênnguyên sơ, đầy hấpdẫn

đầu của người kể về

vùng sông nước Cà Mau

được thể hiện qua những

chi tiết nào? Người kể đã

Tại sao trước thiên nhiên

lớn lao, hùng vĩ như vậy

mà cậu bé An lại cảm

thấy mòn mỏi, đơn điệu ?

An cảm thấymòn mỏi,đơn điệutrước thiênnhiên CàMau

* GV tổ chức cho HS làm

đoạn văn miêu tả cảnh

song ngòi, kênh rạch ở Cà

Mau

- Đoạn văn miêu tả cảnh

sông ngòi, kênh rạch ở Cà

Mau có phải hoàn toàn

thuộc loại văn miêu tả

không hay còn xen kẽ

phương thức biểu đạt nào

ra câu trả lờicho câu hỏi

* Tên đất, tên sông:

gọi theo đặc điểm riêng biệt.

- Nghệ thuật: miêu

tả kết hợp thuyếtminh; sử dụng từđịa phương

- > thiên nhiênphong phú, đadạng; con người

nơi đây ? mộc mạc, gần gũi

với thiên nhiên

ra câu trả lờicho câu hỏi

* Cảnh dòng sông

và rừng đước NămCăn:

- Nghệ thuật miêutả:

+ dùng từ tượnghình, tượng thanh.+ phép so sánh.+ tính từ chỉ màusắc xanh của rừngđước

hay, nói giỏi:

Dựa vào đoạn văn cuối

bài và video vừa xem,

hãy liệt kê những chi tiết

2 Cuộc sống sinh hoạt và lao động của con người

- ồn ào, đông vui,tấp nập

- chợ họp ngay trênsông nước, thuyền

bè xuôi ngược

- nhiều màu sắc,dân tộc, tiếng nói

Năm Căn ?

? Em có nhận xét gì về

cách giới thiệu và giọng

kể của An trong đoạn

này ?

rất tự nhiên, cậu bé

An liệt kê hàng loạt

chi tiết của chợ Năm

Căn, giọng kể vui

tươi, hồ hởi, háo hức

chợ Năm Căntrù phú và độcđáo

* NL: giao tiếp (Nói, nghe,

viết); NL tự chủ;NL tư duy

sáng tạo

* KN: Giao tiếp; Tự nhận

thức; Làm chủ bản thân

Viết đượcđọạn văn

* PC: Chăm chỉ; Trách

nhiệm

Vậy nếu được giới thiệu về

quê hương mình với bạn,

em sẽ giới thiệu điều gì ? - Cảnh đẹp

và học sinh

Yêu cầu cần đạt

Tổ chức các hoạt động nhằm hình thành cho HS các NL sau:

* NL: giao tiếp (Nói, nghe); NL tự chủ;NL tư duy sáng tạo.

* KN: Giao tiếp; Tự nhận thức; Làm chủ bản thân

* PC: Trung thực; Trách nhiệm

Trò chơi: Nói hay, đoán giỏi

Luật chơi: Mời 2 cặp HS lên bảng, mỗi cặp đoán 2 tranh Mỗicặp chọn một người nói hay, đoán giỏi Người nói hay sẽ xemmột hình ảnh và dùng câu văn miêu tả để giúp người còn lạiđoán đúng hình ảnh đó Nếu dùng 1 câu miêu tả mà đoánđúng được 10 điểm, mỗi câu miêu tả đưa thêm bị trừ 1 điểm.Thời gian cho mỗi đội là 1 phút Đội nào điểm cao nhất sẽnhận được phần thưởng

- Nội dung các hình ảnh như sau:

+ Cảnh 1: Cảnh sắc thiên nhiên sông nước Cà Mau: Trờixanh, nước xanh, sắc xanh cây lá