Giáo án tin học 11 PTNL 5 hoạt động (cả năm) bản không chia cột

Sản phẩm: Học sinh liên hệ được kiến thức đã học ở lớp 10; phân biệt được các ngôn ngữ lập trình; Tại sao cần phải xây dựng ngôn ngữ lập trình; Để chuyển từ chương trình nguồn sang chươ

Trang 1

Ngày soạn: Tuần dạy:01

- Biết vai trò của chương trình dịch

- Biết khái niệm biên dịch và thông dịch

- Biết một trong những nhiệm vụ quan trọng của chương trình dịch là phát hiện lỗi cú pháp của chương trình nguồn

b Về kĩ năng

- Nắm được khái niệm lập trình và ngôn ngữ lập trình

- Nắm được vai trò của chương trình dịch, phân biệt được biên dịch và thông dịch

- Có tác phong của nhà khoa học

2 Năng lực định hướng hình thành và phát triển cho học sinh

- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua trao đổi, thảo luận

- Bài giảng, máy chiếu, máy chiếu vật thể

- Yêu cầu học sinh tập hợp kiến thức đã học ở lớp 10 Cụ thể là bài 4, bài 5 và bài 6 của SGK lớp 10

- Chuẩn bị các bài toán đơn giản, ngôn ngữ lập trình cụ thể VD như ngôn ngữ lập trình Pascal

2 Học sinh

- Sách giáo khoa, vở ghi

- Kiến thức đã học ở lớp 10

Trang 2

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Khởi động

a Mục tiêu hoạt động:

- Để giải bài toán trên máy tính cần phải có ngôn ngữ lập trình

- Phân biệt được các loại ngôn ngữ lập trình

- Hiểu ý nghĩa và nhiệm vụ của chương trình dịch

b Phương pháp, phương tiện dạy học: Cá nhân, thảo luận nhóm

c Phương tiện: Máy chiếu, máy tính

d Sản phẩm: Học sinh liên hệ được kiến thức đã học ở lớp 10; phân biệt được

các ngôn ngữ lập trình; Tại sao cần phải xây dựng ngôn ngữ lập trình; Để chuyển từ chương trình nguồn sang chương trình đích cần phải có chương trình dịch

Nội dung hoạt động

Hoat động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Chiếu bài toán: Kết luận nghiệm của

+ Các bước giải bài toán trên máy tính?

+ Làm sao để máy tính có thể hiểu và

thực hiện các thuật toán đã lựa chọn để

- Xác định bài toán:

+Input: a, b +Output: x=-b/a, VN, VSN

Các bước để giải bài toán:

Trang 3

giải bài toán?

- Như vậy hoạt động để diễn đạt một

thuật toán trên máy tính thông qua một

ngôn ngữ lập trình được gọi là lập

trình Và để máy tính hiểu và thực hiện

được câu lệnh đó thì NNLTBC cần phải

được chuyển đổi về NN của máy để

máy tính hiểu và thực hiện được

2.1 Khái niệm lập trình – các ngôn ngữ lập trình

a Mục tiêu: Giúp HS hiểu được khái niệm lập trình, phân biệt được các ngôn ngữ lập

trình

b Phương pháp/Kĩ thuật: Đàm thoại, phát hiện Khai thác mối quan hệ giữa giải bài toán trên giấy và giải bài toán trên máy tính

c Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm

d Phương tiện dạy học: SGK, máy tính, máy chiếu

e Kết quả: học sinh hiểu được khái niệm lập trình, phân biệt được các loại NNLT Nội dung hoạt động

1 Khái niệm lập trình

+ Nghiên cứu SGK và nêu khái niệm

lập trình

Giải thích:

Chiếu một chương trình đơn giản để

giải thích kĩ hơn về khái niệm (Câu

lệnh diễn tả các thao tác trong các bước

của thuật toán; câu lệnh đơn thực hiện

bước có một thao tác; câu lệnh cấu trúc

thực hiện bước gồm dãy các thao tác)

Quan sát chương trình và ghi

Trang 4

+ Kết quả của hoạt động lập trình là gi?

Lưu ý: - Thuật toán và cấu trúc dữ liệu

luôn đi liền với nhau

- Lập trình là giai đoạn tìm tòi,

phát minh thuật toán hoặc tìm cách tổ

chức cấu trúc dữ liệu mới

- Là ngôn ngữ duy nhất máy tính có thể

trực tiếp hiểu và thực hiện

- Mỗi loại máy tính có một ngôn ngữ

riêng của mình

b Hợp ngữ:

- Phát triển từ ngôn ngữ máy

- Ít phụ thuộc vào máy và dễ viết

chương trình hơn ngôn ngữ máy Rất

gần với ngôn ngữ máy

c Ngôn ngữ bậc cao:

- Khá gần với ngôn ngữ tự nhiên

- Không phụ thuộc vào loại máy Có

thể thực hiện trên nhiều loại máy tính

khác nhau

? Phân biệt ngôn ngữ lập trình bậc cao

với các ngôn ngữ khác ở những nội

dung nào?

+ Có nhiều loại ngôn ngữ lập trình, được chia làm ba loại chính: NN máy, hợp ngữ và NNLT bậc cao

Trang 5

? Tại sao người ta phải xây dựng ngôn

+ Dự kiến tình huống: Có thể HS

không nhớ kiến thức của lớp về

NNLT

+ Trong quá trình HS trải nghiệm, GV

theo dõi quá trình và hỗ trợ kịp thời

+ Dự kiến thời gian hoàn thành sản

phẩm: 10-15 phút

2.2 Chương trình dịch

a Mục tiêu: Biết vai trò của chương trình dịch, hiểu được các giai đoạn của chương

trình dịch; Phâm biệt được chương trình thông dịch và chương trình biên dịch

b Phương pháp/Kĩ thuật: Đàm thoại, phát hiện

c Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân hoặc thảo luận nhóm

d Phương tiện dạy học: SGK, máy tính, máy chiếu

e Kết quả: HS hiểu được vai trò của chương trình dịch, phân biệt được các loại chương trình dịch

? Theo các em chương trình được viết

bằng ngôn ngữ bậc cao và chương trình

được viết bằng ngôn ngữ máy khác nhau

như thế nào ?

? Khi chương trình được đưa vào máy

tính thì máy tính đã hiểu và thực hiện

được chưa?

? Làm thế nào để chuyển một chương

trình viết bằng ngôn ngữ bậc cao sang

ngôn ngữ máy ?

+ Chương trình viết bằng ngôn ngữ máy

có thể nạp trực tiếp vào bộ nhớ và thực hiện ngay

+ Chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao phải được chuyển đổi thành chương trình trên ngôn ngữ lập máy thì mới thực hiện được

+ Chưa

-Phải sử dụng một chương trình dịch để chuyển đổi

Chương trình dịch

CTD là chương trình đặc biệt có chức

Trang 6

? Nghiên cứu SGK cho biết khái niệm về

chương trình dịch

Nhận xét chuẩn hóa kiến thức

Chiếu sơ đồ của CTD SGK-trang 4

? Vì sao không lập trình trên ngôn ngữ

máy để khỏi mất công chuyển đổi khi lập

trình với ngôn ngữ bậc cao

? Theo các em đối với chương trình dịch:

chương trình nào là chương trình nguồn

và chương trình đích

Chiếu hai ví dụ SGK – trang 4

? Cho nhận xét về tiến trình của hai ví dụ

trên

? Vậy với mỗi cách dịch như vậy người

ta gọi là gi?

? Hai cách dịch này có gì khác nhau

Kết luận: Như vậy chương trình dịch có

hai loại: Thông dịch và biên dịch

? Nghiên cứu SGK và nêu tiến trình của

thông dịch và biên dịch

Nhận xét chuẩn hóa kiến thức

năng chuyển đổi chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao thành chương trình có thể thực hiện được trên máy tính

+ Ngôn ngữ bậc cao dễ viết, dễ hiểu Ngôn ngữ máy khó viết

Có thể xem sách hoặc nhìn lên máy chiếu

- Quan sát kết hợp SGK để trả lời câu hỏi + Chương trình nguồn là chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao + Chương trình đích là chương trình thực hiện chuyển đổi sang ngôn ngữ máy Tiến trình của hai ví dụ:

+ VD1: Bạn nói bằng tiếng việt -> người phiên dịch nghe sau đó dịch từ mỗi câu hoặc một vài câu giới thiệu trọn một ý, người phiên dịch dịch sang tiếng ánh, việc giới thiệu và phiên dịch là luân phiên cho đến khi kết thúc nội dung

+ VD2: Bạn soạn nội dung ra giấy -> người phiên dich dịch toàn bộ nội dung

đó sang tiếng anh Việc dịch được thực hiện khi nội dung giới thiệu đã hoàn tất Hai công việc được hoàn thiện trong hai khoảng thời gian độc lập

Hai cách dịch:

+ VD1: Thông dịch + VD2: Biên dịch Khác nhau:

+ VD1: Không có văn bản nào lưu lại + VD2: Có văn bản để lưu lại

Tiến trình của thông dịch và biên dịch: +Thông dịch:

B1: Kiểm tra tính đúng đắn của câu lệnh tiếp theo trong chương trình nguồn; B2: Chuyển lệnh đó thành ngôn ngữ máy

B3: Thực hiện các câu lệnh vừa được

Trang 7

chuyển đổi

+Biên dịch:

B1: Duyệt, phát hiện lỗi, kiểm tra tính đúng đắn của các câu lệnh trong chương trình nguồn

B2: Dịch toàn bộ chương trình nguồn thành một chương trình đích có thể thực hiện trên máy và có thể lưu trữ để sử dụng lại khi cần thiết

+ Dự kiến tình huống: Có thể HS trình

bày rõ được tiến trình của hai loại

chương trình dịch (thông qua ví dụ và

SGK) tuy nhiên có thể chưa hiểu kĩ vấn

đề

+ Trong quá trình HS tìm hiểu, GV theo

dõi quá trình và hỗ trợ kịp thời

+ Dự kiến thời gian hoàn thành sản

phẩm: 10-15 phút

3 Vận dụng

a Mục tiêu:Vận dụng các kiến thức về NNLT, lập trình và chương trình dịch để

luyện tập củng cố kiến thức

b Phương pháp/kĩ thuật: Rèn luyện tư duy phân tích tổng hợp

c Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân hoặc thảo luận nhóm

d Phương tiện dạy học: máy tính, máy chiếu, SGK

e Sản phẩm: HS trả lời được phiếu câu hỏi về vận dụng NNLT, lập trình và

chương trình dịch để giải quyết vấn đề (vận dụng thấp và cao)

PHIẾU CÂU HỎI

A Phần cơ bản

1.1 Lập trình là:

A Sử dụng giải thuật để giải các bài toán

B Dùng máy tính để giải các bài toán

C Sử dụng cấu trúc dữ liệu và các câu lệnh của ngôn ngữ lập trình cụ thể để giải các bài toán trên máy tính

Trang 8

A Máy tính có thể hiểu được trực tiếp chương trình này

B Kiểu dữ liệu và cách tổ chức dữ liệu đa dạng, thuận tiện cho việc nhập mô tả thuật toán

C Diễn đạt gần với ngôn ngữ tự nhiên

D Tốc độ thực hiện nhanh hơn so với chương trình được viết bằng NNBC

4 Tìm tòi mở rộng

a Mục tiêu: HS tìm tòi được mối liên hệ giữa lập thuật toán và cấu trúc dữ liệu

Các khía cạnh khác của lập trình Tìm hiểu được các giai đoạn của chương trình dịch

b Phương pháp/kĩ thuật: Rèn luyện tư duy phân tích tổng hợp

c Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân hoặc thảo luận nhóm

d Phương tiện dạy học: máy tính, máy chiếu, SGK

e Sản phẩm: HS trả lời được phiếu câu hỏi về vận dụng NNLT, lập trình và

chương trình dịch để giải quyết vấn đề (vận dụng thấp và cao)

1.1 Mối liên hệ giữa thuật toán và cấu trúc dữ liệu? Ví dụ minh họa (có thể sử dụng

ví dụ có sẵn)

1.2 Việc tìm tòi, phát minh thuật toán thuộc giai đoạn nào?

1.3 Hãy cho biết đặc điểm của ngôn ngữ lập trình bậc cao

5 Hướng dẫn học ở nhà

- Ôn lại bài học hôm nay;

- Chuẩn bị trước cho tiết sau: Bài 2 “các thành phần của ngôn ngữ lập trình”

NGƯỜI DUYỆT

NGƯỜI SOẠN

Trang 9

- Phân biệt được ba thành phần:bảng chữ cái ,cú pháp và ngữ nghĩa

- Phân biệt được tên, hằng và biến biết đặt tên đúng

c Tư duy và thái độ :

- Tư duy logic

- Thái độ cẩn thận, chính xác

2 Năng lực định hướng hình thành và phát triển cho học sinh

- Yêu cầu học sinh tập hợp kiến thức đã học ở lớp 10 Cụ thể là bài 4, bài 5 và bài 6 của SGK lớp 10

- Chuẩn bị các bài toán đơn giản, ngôn ngữ lập trình cụ thể VD như ngôn ngữ lập trình Pascal

Trang 10

* Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức của bài học trước về lập trình và NNLT

* Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho học sinh:

(?) Hãy nêu khái niệm lập trình? Có mấy loại NN lập trình?

(?) Chương trình dịch là gì? Có mấy loại chương trình dịch?

- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu

- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến hoạt động của HS

-Giáo viên nhận xét cho điểm

Hoạt động 2:

* Mục tiêu: HS hiểu được NNLT có những thành phần nào

* Phương thức:

(?) Để diễn tả một ngôn ngữ tự nhiên ta cần phải biết những gì? lấy ví dụ

(?) Quan sát chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao so sánh với ngôn ngữ tự nhiên

- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý để nhận xét phần thực hiện của HS

B HOẠT ĐỘNG KIẾN THỨC HÌNH THÀNH

1 Hoạt động 1: Tìm hiểu các thành phần cơ bản của NNLT

* Mục tiêu: Hiểu được các thành phần của NNLT: bảng chữ cái, cú pháp và ngữ nghĩa

* Phương thức:

Trang 11

- GV giao nhiệm vụ cho học sinh: Quan sát hai chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao: pascal, C++ và kết hợp nội dung SGK trang 9 phần 1, cho nhận xét về hai chương trình:

(?) So sánh quy cách viết của hai ngôn ngữ này

(?) Ngôn ngữ lập trình gồm mấy thành phần

(?) Quan sát chương trình viết bằng NNLT pascal cho biết thành phần của bảng chữ cái?

(?) Khái niệm về bảng chữ cái

(?) Khái niệm về cú pháp, tác dụng của cú pháp

(?) cho hai số a và b có hai trường hợp sau: Nếu a và b là hai số nguyên thì biểu thức a+b có nghĩa là gì? Nếu a và b là hai số thực thi a+b có nghĩa là gì?

(?) Khái niệm ngữ nghĩa

- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động nhóm để tìm hiểu

- Học sinh suy nghĩ, nghiên cứu, trao đổi thực hiện theo yêu cầu

- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn

* Gợi ý sản phẩm:

- Ngôn ngữ LT thường có ba thành phần: bảng chữ cái, cú pháp và ngữ nghĩa

- Bảng chữ cái: là tập các kí tự dùng để viết chương trình:

+ Chữ cái thường và các chữ cái in hoa của bảng chữ cái tiếng anh + 10 chữ số thập phân Ả Rập

+ Các kí tự đặc biệt

- Cú pháp: Là bộ quy tắc để viết chương trình

- Tác dụng: Mô tả chính xác thuật toán

- Ngữ nghĩa: xác định ý nghĩa thao tác cần phải thực hiện, ứng với tổ hợp kí tự dựa vào ngữ cảnh của nó

VD:- Nếu cho a và b là 2 số nguyên thì dấu + trong biểu thức a+b là phép cộng hai số nguyên

- Nếu cho a và b là 2 số thực thì dấu + trong biểu thức a+b là phép cộng hai số thực

Vậy trong ngữ cảnh khác nhau thì ý nghĩa của các tổ hợp kí tự cũng khác nhau

2 Hoạt động 2: Tìm hiểu một số khái niệm

* Mục tiêu: học sinh hiểu một số khái niệm về tên, hằng và biến khi viết một chương trình nhận biết được tổ hợp kí tự dùng để viết chú thích

Trang 12

(?) Khi đặt tên cho các đối tượngcủa chương trình có cần theo quy tắc nào không (?) Em thấy cách đặt tên chương trình của hai ngôn ngữ này thế nào

(?) Đọc SGK – T10 cho biết quy tắc đặt tên trong ngôn ngữ lập trình pascal

(?) Hãy chỉ ra các tên sai trong cách đặt tên sau đây: A, R23, _65, A GH, P34_c, 8Jh, F#j, GJ, F@j ?

(?) NNLT pascal phân biệt thành mấy loại tên để dùng trong trương trình và kể tên các loại tên đó

(?) Nêu khái niệm về ba loại tên này

(?) Trong toán học em hiểu thê nào là hằng, lấy VD

(?) NNLT thường có loại hằng nào

(?) Em hiểu thế nào là biến, cho VD

(?) Quan sát đoạn chương trình này em thấy phần nôi dung đặt trong cặp dấu {và} hoặc (*và*) có ý nghĩa gì?

- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu

a Tên:

Khái niệm: Trong ngôn ngữ turbo pascal tên là một dãy liên tiếp không quá 127 kí tự

bao gồm: chữ số, chữ cái hoặc dấu gạch dưới và bắt đầu bằng chữ cái hoặc gạch dưới

Trong pascal : program, uses, var, const,

Trong c++: main, include, if,

* Tên chuẩn: là nhữnh tên được ngôn ngữ lập trình dùng với ý nghĩa nhất định nào

đó Trong các thư viện của ngôn ngữ lập trình

Trang 13

Ví dụ :

Trong pascal: real, integer, char,

Trong c++: cin, count,

* Tên do người lập trình đặt: Được dùng với ý nghĩa riêng, xác định bằng cách khai báo trước khi sử dụng

+ Hằng xâu: Là chuỗi kí tự trong bộ mã ASCII, được đặt trong cặp dấu nháy

Ví dụ: ‘ Day la hang xau ‘, ‘tour’

* Biến: Là đại lượng được đặt tên, dùng để lưu trữ gí trị và giá trị có thể được thay đổi trong quá trình thực hiện chương trình

Biến phải khai báo trước khi sử dụng

Ví dụ: Tong, Tam, x, y,

c Chú thích

- Chú thích giúp cho người đọc và người lập trình nhận biết ý nghĩa của chương trình

đó dễ hơn

Trong Pascal, chú thích được đặt giữa cặp dấu {} hay (* *)

Ví dụ: Var x,y: integer ; (* khai báo biến x, y thuộc kiểu số nguyên *)

Const Min = 10; { Khai báo hằng }

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

* Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được

lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức: Các thành phần cơ bản và các khái niệm của NNLT

* Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho HS: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo

1 Hãy cho biết điểm khác nhau giữa tên dành riêng và tên chuẩn?

2 Hãy viết ba tên đúng theo quy tắc pascal?

3 Hãy cho ví dụ về các hằng và biến sử dụng trong viết chương trình?

* Dự kiến sản phẩm

Trang 14

1 Tên danh riêng không được dùng khác với ý nghĩa đã xác định, tên chuẩn có thể dùng với ý nghĩa khác

2 A_1; Baitap1; _bai1

3 Hằng: 123; -12; 6.23; ‘abc’; biến: a, b, x

D VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG

* Mục tiêu: Nhằm vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn về cách sử dụng các thành phần của NNLT, cách đặt tên, xác định ý nghĩa của các loại tên, hằng và biến

* Phương thức: - GV giao nhiệm vụ cho HS (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):

1 Cú pháp và ngữ nghĩa khác nhau như thế nào?

2 Hãy cho biết những biểu diễn nào dưới đây không phải là biểu diễn hằng trong pascal và chỉ rõ lỗi trong từng trường hợp (bài 6-T13)

3 Cho VD sau: viết chương trình giải PTBH: với a, b, c là ba số nguyên Cho biết:

- Chương trình này sẽ sử dụng những tên nào?

- e- là tên chưa rõ giá trị

- h – sai quy định về hằng xâu: thiếu dấu nháy đơn ở cuối

3 Để viết một chương trình giải phương trình bậc hai ta cần khai báo những tên sau: a,b,c là ba tên dùng để lưu ba hệ số của phương trình

- x1,x2 là hai tên dùng để lưu nghiệm ( nếu có)

- Delta là tên dùng để lưu giá trị của delta

NGƯỜI SOẠN NGƯỜI DUYỆT

Trang 15

- Biết có 3 lớp ngôn ngữ lập trình và các mức của ngôn ngữ lập trình: ngôn ngữ

máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao

- Biết vai trò của chương trình dịch

- Biết khái niệm biên dịch và thông dịch

- Biết các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình: bảng chữ cái, cú pháp và ngữ

- Nhận thức được quá trình phát triển của ngôn ngữ lập trình gắn liền với quá trình

phát triển của tin học nhằm giải các bài toán thực tiễn ngày càng phức tạp

- Ham muốn học một ngôn ngữ lập trình cụ thể để có khả năng giải các bài toán

bằng máy tính điện tử

4 Định hướng phát triển năng lực:

Năng lực tự giải quyết vấn đề, cộng tác, phối hợp

II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

+ Dạy học theo quan điểm hoạt động

+ Sử dụng máy chiếu, máy tính, SGK, sách bài tập và hệ thống các câu hỏi trắc nghiệm

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC CHỦ YẾU

A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP

1 Mục tiêu: Kiểm tra lại một phần kiến thức trong bài học trước

2 Phương thức: thuyết trình vấn đáp

- Chuyển giao nhiệm vụ:

GV: Câu hỏi: Em hãy phân biệt 3 loại tên trong pascal?

- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS trả lời

Trang 16

1 Hoạt động 1: kiến thức cơ bản về khái niệm Lập trình và NNLT

* Mục tiêu: củng cố lại kiến thức

*Phương thức: cá nhân và hoạt động nhóm

Câu hỏi số 1: Tại sao người ta phải xây dựng các ngôn ngữ lập trình bậc cao? Câu hỏi 2: Chương trình dịch là gì? Tại sao cần phải có chương trình dịch?

Câu hỏi 3: Biên dịch và thông dịch khác nhau như thế nào?

→ Đáp án:

Câu 1:

- Ngôn ngữ bậc cao gần với ngôn ngữ tự nhiên hơn, thuận tiện cho đông đảo người

lập trình

- Chương trình viết bằng ngôn ngữ bậc cao nói chung không phụ thuộc vào phần

cứng máy tính và một chương trình có thể thực hiện trên nhiều máy tính khác nhau

- Chương trình viết bằng ngôn ngữ bậc cao dễ hiểu, dễ hiệu chỉnh và dễ nâng cấp

- Ngôn ngữ bậc cao cho phép làm việc với nhiều kiêu dữ liệu và cách tổ chức dữ

liệu đa dạng, thuận tiện cho mô tả thuộc toán

Câu 2:

- Chương trình dịch là chương trình đặc biệt, có chức năng chuyển đổi chương trình

được viết trên ngôn ngữ lập trình bậc cao thành chương trình thực hiện được trên máy tính cụ thể

Chương trình nguồn -> Chương trình dịch -> Chương trình đích

Câu 3:

- Trình biên dịch: duyệt, kiểm tra, phát hiện lỗi, xác định chương trình nguồn có

dịch được không? dịch toàn bộ chương trình nguồn thành một chương trình đích

có thể thực hiện trên máy và có thể lưu trữ lại để sử dụng về sau khi cần thiết

- Trình thông dịch lần lượt dịch từng câu lệnh ra ngôn ngữ máy rồi thực hiện ngay

câu lệnh vừa dịch được hoặc báo lỗi nếu không dịch được

2 Hoạt động 2: Ôn tập lại kiến thức về các thành phần của của NNLT

* Mục tiêu: củng cố lại kiến thức

*Phương thức: cá nhân và hoạt động nhóm

* Gợi ý sản phẩm: Câu trả lời của học sinh

Câu hỏi 5 (SGK): Hãy tự viết ra ba tên đúng theo quy tắc của Pascal

Trang 17

Những biểu diễn sau đây không phải là hằng trong Pascal:

6,23 dấu phẩy phải thay bằng dấu chấm;

A20 là tên chưa rõ giá trị;

4+6 là biểu thức hằng trong Pascal chuẩn cũng được coi là hằng trong Turbo Pascal;

‘TRUE’ là hằng xâu nhưng không là hằng lôgic

* Mục tiêu: tự vận dụng kiến thức đã học và ôn tập

*Phương thức: cá nhân

* Gợi ý sản phẩm: bài kiểm tra 15’

ĐỀ KIỂM TRA 15’

Câu 1: Em hãy chỉ ra đâu là tên đặt đúng, đâu là tên sai

a) Begin b) crt c) x1 d)2x e)x-1 d) cosnt f)x\1; g)Use s

Câu 2: Hãy cho biết những biểu diễn nào dưới đây là hằng và những biểu diễn nào không phải là hằng trong Pascal Phân loại hằng đúng và chỉ rõ lỗi đối với hằng sai?

a)1,00E b)’5+7 c) false d) 2.5

e)2017 f) x1 g) ‘dung’ h) ‘false’

NGƯỜI SOẠN

NGƯỜI DUYỆT

Trang 18

+ Mong muốn nhanh chóng tạo ra được một chương trình chạy trên máy tính

4 Định hướng phát triển năng lực

+ Năng lực tự giải quyết vấn đề, cộng tác, phối hợp

II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

+ Dạy học theo quan điểm hoạt động

+ Sử dụng máy chiếu, Slide bài giảng, bài tập mẫu, máy tính

1 Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức cũ và hình thành kiến thức mới

2 Phương thức: Rèn tư duy phân tích và so sánh tương tự, làm việc nhóm

- Chuyển giao nhiệm vụ: Quan sát 2 chương trình đơn giản(loại 1: cộng

2 số a, b; loại 2: hiển thị một thông báo) trên máy chiếu và thảo luận trả lời các câu hỏi sau:

readln END

Trang 19

Câu 1: Các chương trình trên sử dụng những từ khóa nào? Nêu ý nghĩa?

Câu 2: Em hãy tìm hiểu và đưa ra những điểm chung giữa 2 chương trình?

Câu 3: Đoán nhận ý nghĩa mỗi chương trình làm gì?

- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: 4 nhóm cùng thảo luận

- Báo cáo kết quả: Các nhóm đưa ra câu trả lời trên bảng phụ

- Đánh giá, nhận xét

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1 Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu trúc chung của một chương trình

(1) Mục tiêu: Học sinh hiểu được một chương trình thường có 2 phần và phần thân chương trình bắt buộc phải có

(2)Phương Pháp: Thuyết trình GV và Rèn luyện khả năng quan sát

(3)Hình thức tổ chức: cá nhân và thảo luận nhóm (4)Phương tiện dạy học: SGK, máy tính, máy chiếu (5)Sản phẩm: Học sinh hiểu được cấu trúc chương trình chung Nội dung hoạt động

- Từ 2 chương trình GV rút ra nêu tên gọi các phần giống nhau về cấu trúc mà học sinh rút ra

Readln(a,b);

Tong:=a+b;

Write(‘a+b = ’,tong);

readln END

Uses crt;

BEGIN Write(‘chao mung cac ban den với NNLT Pascal ’);

readln END

 lần 2: Cũng với a= 5; b=7 nhưng bỏ đi dòng program

 lần 3: bỏ đi đoạn phần thân chương trình

- Yêu cầu học sinh quan sát và trả lời câu hỏi:

1) lần 1, lần 2 kết quả có thay đổi hay không?

Trang 20

GV: Nhận xét câu trả lời và kết luận phần khai báo không bắt buộc phải có kí hiệu, phần thân chương trình bắt buộc phải có

Đưa kí hiệu tương ứng vào phần cấu trúc trên

2 Hoạt động 2: Tìm hiểu cách các thành phần và cách viết trong phần khai báo

(1) Mục tiêu: học sinh biết cách khai báo và sử dụng các thành phần của phần khai báo

(2)Phương Pháp: rèn tư duy phân tích và tổng hợp

(3)Hình thức tổ chức: cá nhân và thảo luận nhóm

(4)Phương tiện dạy học:SGK, máy tính, máy chiếu

(5)Sản phẩm: Học sinh viết được các ví dụ khai báo

GV: cho học sinh nghiên cứu SGK thảo luận nhóm phân tích trên chương trình 1: Câu hỏi 1: đâu là khai báo tên chương trình và đưa ra cấu trúc?

Câu hỏi 2: đâu là khai báo thư viện đưa ra cấu trúc

* Khai báo tên chương trình

Uses graph; {Thư viện graph chứa các hàm đồ hoạ}

- Để xoá những gì trên màn hình sau khi khai báo crt thì dùng lệnh clrscr

GV: Giới thiệu thêm các thành phần khai báo khác: hằng, biến và chương trình con

* Khai báo hằng:

- Trong Pascal:

Const MaxN = 1000; PI = 3.1416;

Chú ý: Nói sơ qua về khai báo biến và chương trình con

3 Hoạt động 3: Tìm hiểu về phần thân chương trình

(1) Mục tiêu: học sinh biết cách viết thân chương trình và ý nghĩa của nó (2)Phương Pháp: thuyết trình, vấn đáp

(3)Hình thức tổ chức: thảo luận nhóm

(4)Phương tiện dạy học: SGK, máy tính, máy chiếu

(5)Sản phẩm: Học sinh hiểu cấu trúc và phân biệt được trên ví dụ phần thân chương trình

Trang 21

GV: yêu cầu HS quan sát kĩ điểm chung giữa 2 phần thân chương trình trên ví dụ

và rút ra cấu trúc chung

HS: Quan sát và đưa ra cấu trúc

Thân chương trình: BEGIN

1) Em hãy cho biết các lỗi trong chương trình trên

2) Sau khi sửa lỗi hãy cho biết chương trình trên khai báo những gì?

3) Đoán nhận kết quả của chương trình

3 Gợi ý sản phẩm:

Câu 1: lỗi: vi du //thừa dấu cách

Pi:=3.14 //bỏ dấu : Uses // chưa có tên thư viện Thiếu END Kết thúc chương trình

4 Dự kiến sản phẩm: Là các đáp án trả lời các câu hỏi nêu trên

Ninh Bình, ngày tháng 08 năm 2018

NGƯỜI SOẠN NGƯỜI DUYỆT

Trang 22

- Biết được một số kiểu dữ liệu chuẩn

- Cách khai báo biến

2 Kỹ năng

- Xác định được kiểu khai báo của dữ liệu

- Khai báo biến đúng cấu trúc

3 Thái độ

- Học sinh hứng thú học tập, có tác phong làm việc khoa học

- Năng lực tự hoc

- Năng lực hợp tác

- Năng lực giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ

II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

3 Phương pháp: Gợi mở thông qua hoạt động tư duy

- Dạy học theo quan điểm hoạt động

- Sử dụng máy chiếu, máy tính, cài đặt môi trường NNLT pascal, SGK để minh họa, bảng phụ

a Mục tiêu: học sinh nắm được một số kiểu dữ liệu trong thực tiễn

E

FALS

E

TRU

E

TRU

E

FALS

E

FALS

E

FALS

E

FALS

E

1 Bảng số liệu chứa những kiểu thông tin gì?

Trang 23

2 Lấy ví dụ (tình huống) sử dụng kiểu thông tin trên?

- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn

c Gợi ý sản phẩm: HS Phân biệt được các kiểu dữ liệu

+ Bảng số liệu trên: Dòng 1: là kiểu số nguyên: Sĩ số HS trong một lớp

Dòng 2: là kiểu số thực: nghiệm của một PTB2 Dòng 3: là kiểu kí tự: Đánh dấu chỉ mục

Dòng 4: là kiểu logic: kết quả của các phép so sánh

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1 Hoạt động 1: Một số kiểu dữ liệu chuẩn

a Mục tiêu: Biết được một số kiểu chuẩn

b phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho HS: Yêu cầu học sinh nghiên cứu sách giao khoa Trả lời các câu hỏi sau:

- Có bao nhiêu dữ liệu chuẩn trong ngôn ngữ Pascal ?

- Trong ngôn ngữ Pascal, có những kiểu nguyên nào, phạm vi biểu diễn của mỗi loại?

- Trong ngôn ngữ Pascal, có những kiểu thực nào, phạm vi biểu diễn của mỗi loại?

- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp

HS khi các em gặp khó khăn

c Gợi ý sản phẩm: Biết 4 kiểu dữ liệu chuẩn trong NNLT Pascal

- Trong pascal có 4 kiểu dữ liệu chuẩn : kiểu nguyên, thực, kí tự, lôgic

Phạm vi giá trị

Trang 24

trữ một giá trị

Real 6 Byte

0 hoặc giá trị tuyệt đối nằm trong phạm vi

10-38 Đến 1038

Exte

nded

10 Byte

0 hoặc giá trị tuyệt đối nằm trong phạm vi

10-4932 đến 104932

3 Kiểu kí tự

Kiểu

Bộ nhớ lưu trữ một giá trị

- Kiểu dữ liệu nào cũng có miền giới hạn của nó, máy tính không thể lưu trữ tất cả các số trên trục số nhưng nó có thể lưu trữ với độ chính xác cực cao

2 Hoạt động 2: Khai báo biến

a Mục tiêu: Biết cách khai báo biến

b Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho HS: Hãy quan sát ví dụ, nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi:

Trang 25

Khai báo biến là chương trình báo cho máy biết phải dùng những tên nào trong chương trình

Ví dụ :

- Để giải phương trình bậc hai

ax2 + bx + c = 0

cần khai báo các biến như sau:

Var a, b, c, x1, x2, delta : real;

- Để tính chu vi và diện tích tam giác cần khai báo các biến sau:

Var a, b, c: integer;

p, s, cv: Real;

- Cấu trúc khai báo biến trong ngôn ngữ Lập trình Pascal?

- Khi khai báo biến cần chú ý những điều gì ?

c Gợi ý sản phẩm: Biết cách khai báo biến

- Trong ngôn ngữ Pascal, biến đơn được khai báo như sau :

Var <danh sách biến> : <kiểu số liệu>

Trong đó:

+ Var : là từ khóa dùng để khai báo biến

+ Danh sách biến : tên các biến cách nhau bởi dấu phẩy

+ Kiểu dữ liệu : là một kiểu dữ liệu nào đó của ngôn ngữ Pascal

- Chú ý:

+ Cần đặt tên biến sao cho gợi nhớ đến ý nghĩa của nó

+ Không nên đặt tên quá ngắn hay quá dài, dễ dẫn tới mắc lỗi hoặc hiểu nhầm + Khai báo biến cần quan tâm đến kiểu biến và phạm vi giá trị của nó

1 Hoạt động 1: Luyện Tập kiểu dữ liệu và khai báo biến

a Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức về kiểu dữ liệu và

khai báo biến

b Phương thức

- GV giao nhiệm vụ cho HS: Đọc câu hỏi trả lời

Câu 1 Cho ví dụ để khai báo một biến nguyên và một biến kiểu kí tự?

Câu 2 Yêu cầu học sinh chọn khai báo đúng trong ngôn ngữ lập trình Pascal? Var

Trang 26

z: Longint;

h: integer;

i: byte;

c Gợi ý sản phẩm: Là các đáp án trả lời các câu hỏi nêu trên

Câu1: Để khai báo một biến nguyên và một biến kiểu kí tự:

a Mục tiêu: Nhằm vận dụng Kiểu dữ liệu và khai báo biến mà HS đã được lĩnh

hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn về (bám vào nd của bài)

- GV giao nhiệm vụ cho HS: (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):

Câu 1 Chương trình dịch Pascal sẽ cấp phát bao nhiêu byte bộ nhớ cho các biến trong khai báo sau?

VAR M, N, P : Integer;

A, B: Real;

C: Longint;

A 20 byte B 24 byte C 22 byte D 18 byte

Câu 2 Biến x nhận giá trị nguyên trong đoạn [-300 ; 300], kiểu dữ liệu nào sau đây là phù hợp nhất để khai báo biến x ?

Câu 3 Kiểu nào sau đây có miền giá trị lớn nhất?

A.Byte B Word C Longint D.Integer

Câu 4 Trong 1 chương trình, biến M có thể nhận các giá trị: 10, 15, 20, 30, 40, và biến N có thể nhận các giá trị: 1.0 , 1.5, 2.0, 2.5 , 3.0, khai báo nào trong các khai báo sau là đúng?

A Var M,N :Byte; B Var M: Real; N: Word;

C Var M, N: Longint; D Var M: Word; N: Real;

Trang 27

Câu 5 Khai báo 3 biến A,B,C nào sau đây đúng cú pháp trong Pascal?

A VAR A; B; C: Byte; B VAR A; B; C Byte

C VAR A, B, C: Byte; D VAR A B C : Byte;

, ngày… tháng… năm

c Gợi ý sản phẩm: Phần hướng dẫn hs trả lời các câu hỏi (Đáp án và các tình

huống trả lời câu hỏi phần vận dụng của hs)

Câu 1: C 22 byte

Câu 2: B Integer

Câu 3: C Longint

Câu 4: D Var M: Word; N: Real;

Câu 5: C VAR A, B, C: Byte;

Trang 28

Chủ đề: THỦ TỤC CHUẨN VÀO/ RA ĐƠN GIẢN - SOẠN THẢO, DỊCH,

THỰC HIỆN VÀ HIỆU CHỈNH CHƯƠNG TRÌNH

- Viết được một số lệnh vào/ ra đơn giản

- Soạn thảo chạy được 1 số chương trình đơn giản

c Tư duy và thái độ :

- Ham muốn tìm hiểu các biên soạn và thực hiện chương trình

- Thái độ cẩn thận, chính xác

d Năng lực định hướng hình thành và phát triển cho học sinh

- Yêu cầu học sinh tập hợp kiến thức đã học Cụ thể là bài 4, bài 5 và bài 6 của SGK lớp 11

- Chuẩn bị các bài toán đơn giản

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

* Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức của bài học trước phép toán biểu thức câu lệnh gán

* Phương thức:

(?) Viết biểu thức từ toán học sang biểu thức trong Pascal

a Ax4 + – lnx b ex

(?) Viết câu lệnh gán giá trị cho biến a, b để giải quyết bài toán giải phương trình bậc nhất

- Giáo viên nhận xét cho điểm

Trang 29

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

* Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức của bài học trước phép toán biểu thức câu lệnh gán

* Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho học sinh: Quan sát chương trình, trả lời câu hỏi:

(?) Khi gán giá trị cụ thể bằng phép gán mỗi lần muốn thay đổi giá trị của biến làm thế nào?

- GV nhận xét câu trả lời của học sinh

- GV đưa ra câu hỏi có thể nhập vào thay đổi giá trị của biến a, b một cách nhanh chóng hơn không ? Để trả lời cho câu hỏi này chúng ta vào bài học hôm

nay

1 Hoạt động 1: Các thủ tục chuẩn vào

* Mục tiêu: Hiểu được thủ tục vào (nhập dữ liệu vào từ bàn phím)

* Phương thức:

(?) Khi giải một bài toán, những đại lượng đã biết phải nhập thông tin vào, như vậy khi lập trình ta nhập bằng cách nào?

(?) Làm thế nào nhập giá trị cho bàn phím?

(?) Thủ tục READ sau khi dọc xong giá trị con trỏ không xuống dòng còn READLN

là xuống dòng

(?) Thủ tục READLN không có tham số có chức năng lamg gì? dừng chương trình Thủ tục READLN không có tham số dừng chương trình

- Trong pascal ta dùng thủ tục chuẩn sau:

Read(danh sách biến vào);hoặc Readln(danh sách biến vào);

- Ví dụ: Read(N); Readln(a,b,c);

- Chú ý:

+ Khi nhập dữ liệu từ bàn phím READ, READLN, có ý nghĩa như nhau,

thường hay dùng READLN hơn

+ Khi nhập giá trị cho các biến thủ tục, những giá trị này được gõ cách nhau một dấu cách hoặc phím Enter

GV: Giao nhiệm vụ cho học sinh nhập dữ liệu cho 1 số bài toán đơn giản

HS: Viết nhập dữ liệu theo yêu cầu của giáo viên

2 Hoạt động 2: Các thủ tục chuẩn ra

* Mục tiêu: Hiểu được thủ tục ra (đưa dữ liệu ra màn hình)

* phương thức:

Trang 30

- GV giao nhiệm vụ cho học sinh: khi tính được nghiệm của phương trình thì in ra màn hình kết quả như thế nào?

(?) Dữ liệu kết quả nghiệm cần in ra thì làm thế nào?

(?) Trường hợp thủ tục WRITELN; không có tham số thì thì thủ tục có tác dụng để làm gì?

(?) Trường hợp thủ tục WRITELN; không có tham số thì thì thủ tục có tác dụng đưa con trỏ xuống dòng tiếp theo

(?) Lệnh WRITE và WRITELN khác nhau ntn?

(?) Độ rộng, số chữ số thập phân là các hằng nguyên dương

- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động cá nhân sau đó trao đổi đàm thoại ở các cặp đôi hoặc nhóm để tìm hiểu

- write(<Danh sách kết quả ra>); hoặc writeln(<Danh sách kết quả ra>);

trong đó <Danh sách kết quả ra>có thể tên biến đơn, biểu thức, hằng

Ví dụ: write(‘Nap so N:’); Readln(N);

* Chú ý:

- writeln sau khi đưa kết quả ra con trỏ xuống dòng mới

- Ngoài ra trong TPcó quy cách đưa thông tin ra nàm hình sau:

Hoạt động 3 : Tìm hiểu cách soạn thảo, dịch, thực hiện, hiệu chỉnh chương trình

* Mục tiêu: Hiểu được một số thao tác thường dùng trong Pascal

* phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho học sinh khi tính được nghiệm của phương trình thì in ra màn hình kết quả như thế nào? học sinh suy nghĩ và trả lời câu hỏi:

(?) Khi soạn thảo muốn xuống dòng làm thế nào? (nhấn Enter)

(?) Ghi file vào đĩa như thế nào? ( F2)

(?) Mở file đã có như thế nào? ( F2)

(?) Biên dịch chương trình? ( Alt +F9)

(?) Chạy chương trình? (Ctrl + F9)

(?) Đóng cửa sổ chương trình? ( Alt + F3)

(?) Chạy chương trình ntn? (F9)

(?) Thoát khỏi phần mền: Alt + X

(?)GV: giao 1 số chương trình đơn giản cho học sinh soạn thảo thành 1 chương trình rồi thực hiện các thao tác cơ bản dịch, sửa lỗi, lưu…

Trang 31

- Để thực hành trong Free Pascal ta khởi động bằng cách: Nháy dúp vào biểu tượng Free Pascal trên màn hình

* Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được

lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức

* Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho HS:

1 Hãy cho biết điểm khác nhau giữa thủ tục vào và ra?

2 Nhắc lại hoạt động của read/readln; write/writeln?

3 Hãy cho ví dụ thủ tục vào, ra?

4 Cách soạn thảo,chạy chương trình, ghi vào đĩa, thoát khỏi Free Pascal

5 Viết 1 số chương trình đơn giản soạn thảo, dịch, hiệu chỉnh và thực hiện

chương trình Chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo thực hiện các lệnh, các thao tác

* Dự kiến sản phẩm:

Viết, hiệu chỉnh chạy được một số chương trình hoàn chỉnh giải quyết các bài toán đơn giản như: Giải Phương trình bậc nhất, bậc hai, các bài toán tính diện tích các hình tam giác, hcn, …

- GV giao nhiệm vụ cho HS: (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):

- Cho VD sau: viết chương trình giải PTBH: với a, b, c là ba số nguyên

1 Viết một chương trình giải phương trình bậc hai ta cần khai báo những tên sau:

a,b,c là ba tên dùng để lưu ba hệ số của phương trình đã biết nhập vào từ bàn phím

- x1, x2 là hai tên dùng để lưu nghiệm ( nếu có)

- Delta là tên dùng để lưu giá trị của delta

2 Viết chương trình bài toán tính diện tích hình tròn biết bán kính R được nhập

từ bàn phím

3 Về nhà làm bài tập trong sách trang 35,36

Trang 32

4 Định hướng phát triển năng lực

II PHƯƠNG PHÁP, THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

1 Giáo viên: Phòng máy tính đã cài sẵn chương trình Turbo Pascal hoặc Free

Pascal, các chương trình làm ví dụ

2 Học sinh:

- Sách giáo khoa, sách bài tập và bài viết sẵn ở nhà

- Xem trước nội dung bài bài tập trang 35-36 SGK

Trang 33

3 Phương pháp: Gợi mở thông qua hoạt động tư duy

A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP

1 Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

a Mục tiêu:

- Nắm chắc các khái niệm cở bản

- Hiểu được tại sao cần khai báo biến cho chương trình

- Biết các kiểu dữ liệu chuẩn

- GV Chuyển giao nhiệm vụ cho HS

(1) Hãy cho biết sự khác nhau giữa hằng có đặt tên và biến

(2) Tại sao phải khai báo biến

(3) trong Pascal, nếu một biến chỉ nhân giá trị nguyên trong phạm vi từ 10 đến

25532 thì biến đó có thể được khai báo bằng các kiểu dữ liệu nào

(4) để tính diện tích S của hình vuông có cạnh A với giá trị nguyên nằm trong phạm vi từ 100 đến 200, cách khai báo S nào dưới đây là đúng và tốn ít bộ nhỏ nhất

a Var S:integer; b Var S:real; c Var S:word;

d Var S:longint; e Var S: boolean;

- Giáo viên nhận xét cho điểm

c Gợi ý sản phẩm:

(1) Sự khác nhau giữa hằng có đặt tên và biến là: Xét về mặt lưu giá trị của hằng và biến trong RAM thì gí trị trong ô nhớ của hằng có đặt tên là không thay đổi, còn giá trị trong ô nhớ của biến thig có thể thay đổi được tại từng thời điểm thực hiện chương trình

(2) Khai báo biến nhằm các mục đích sau:

+ Xác định kiểu của biến Trình dịch sẽ biết cách tổ chức ô nhớ chứa giá trị của biến

+ Đưa tên biến vào danh sách các đối tượng được chương trình quản lí

+ Trình dịch biết cạc truy cập giá trị của biến và áp dung thao tác thích hợp cho biến

(3) Khai báo đúng là:

+ Var P, X: real;

+ Var X: real;

P: byte;

Trang 34

(4) - Vì cạnh A chỉ nhận giá trị nguyên trong phạm vi từ 100 đến 200 nên các khai báo b, c, d đều đúng

- Cách khai báo c là tốt nhất vì tiết kiệm ô nhớ cần lưu chữ

ĐVĐ: Các em vừa trả lời về cách đặt tên biến, chọn kiểu dữ liệu cho biến Vậy

để biết trong một biểu thức, bài toán cụ thể thì các giá trị nhập của biến được nhập như nào, và kết quả được hiện thị trên màn hình như nào Ta đi giải quyết các bài tập tiếp để hiểu hơn về cách đặt tên biến, viết biểu thức và viết chương trình đơn giản

1 Hoạt động 1: Luyện tập viết biểu thức

a Mục tiêu: Nhận biết cách viết biểu thức, phân biệt được cách viết các công thức

trong toán học với trong pascal

- GV Chuyển giao nhiệm vụ cho HS:

(1) Quan sát biểu thức, hãy viết biểu thức toán dưới đây trong pascal:

- Cho biết đặc điểm của tọa độ (x, y)?

- Viết biểu thức logic cho kết quả true khi tọa độ (x, y) là điểm nằm trong vùng gạch chéo kể cả biên của các hình 2.a và 2.b

H.a (y>=abs(x)) and (y<=1)

H.b (abs(x)<=1) and (abs(y)<=1)

2 Hoạt động 2: Luyện tập viết chương trình

a Mục tiêu: Nhận biết cách viết chương trình đơn giản, sử dụng kiểu dữ liệu cho

biến

- GV Chuyển giao nhiệm vụ cho HS:

(1) Đọc bài tập 9 – SGK – Trang36, trả lời câu hỏi sau:

- Hãy xác định bài toán?

- Nhận xét đặc điểm diện tích vùng gạch chéo?

Trang 35

- Viết chương trình?

- Nếu cho a =2, kết quả sẽ là bao nhiêu?

- sửa chương trình bằng việc khai báo thêm biến S, cho nhận xét? (2) Đọc bài 10 SGK-Trang 36, trả lời câu hỏi sau:

begin clrscr;

write('Nhap do cao h(m)= ') readln(h(m));

v = sqrt(2*g*h) writeln(van toc khi g cham dat la v= ',v (m/s));

readln end

- Giáo viên nhận xét

c Gợi ý sản phẩm:

(1) - XĐBT

Input: a (a>0);

Output: diện tích S phần gạch chéo

- Nhận xét: Diện tích phần gạch chéo bằng ½ diện tích hình tròn tâm O(0,0) bán kính R =a

write('Nhap gia tri a= ');

readln(a);

writeln('dien tich phan gach la: ',a*a*pi/2:10:4);

readln end

- Nếu cho a = 2 thì kết quả sẽ là: 6.82

Trang 36

write('Nhap do cao h(m)= ') readln(h);

v := sqrt(2*g*h);

writeln(van toc khi g cham dat la v= ',v ‘m/s’);

readln end

a Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mà HS đã được lĩnh

hội

b Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho HS: Hãy quan sát các câu hỏi và trả lời:

(1) Nếu khai báo m, n, k là các biến kiểu byte , biết rằng m=100, n=200, hãy cho biết giá trị của k trong các trường hợp sau:

- k= m div 2 +n; (div là phép chia nguyên)

Trang 37

- Cách khai báo biến

- Viết biểu thức, câu lệnh gán

- Sử dụng các thủ tục chuẩn

- Tìm hiểu thêm các bài toán liên quan đến bài học ở sách BT, nguồn Internet

2 Phương thức:

- GV giao nhiệm vụ cho HS (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):

(1) Cho biết kết quả và kiểu dữ liệu của các biểu thức sau:

a 3 + 5.0

b 6/3 + 2 div 3

c (10*((45 mod 3 + 12)/6

d (5 <= 3) and (not true and (12 div 3 <=1))

(2) Một người có số tiền là A đồng , lãi suất tiết kiệm là s% một tháng, hỏi sau t tháng người đó có cả vốn và lãi là bao nhiêu? Lập chương trình với số tiền A là

20 triệu, s = 0.7%, t = 30 tháng, các giá trị này nhập từ bàn phím

- HS có thể viết thuật toán hoặc chương trình

- HS chia sẻ với bạn bằng việc thông qua trao đổi sản phẩm cho bạn, gửi thư điện tử…

- GV đánh giá sản phẩm của HS: nhận xét, tuyên dương, khen gợi…

(1) Hướng dẫn:

- Tính giá trị của biểu thức

- Dựa vào kết quả để xác định kiểu dữ liệu

Trang 38

1 Kiến thức

- Biết được một chương trình Pascal hoàn chỉnh

- Làm quen với các dịch vụ chủ yếu của Turbo Pascal trong việc soạn thảo, dịch, thực hiện, và hiệu chỉnh chương trình

II PHƯƠNG PHÁP, THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

1 Giáo viên: Phòng máy tính đã cài sẵn chương trình Turbo Pascal hoặc Free

Pascal, các chương trình làm ví dụ

2 Học sinh:

- Sách giáo khoa, sách bài tập và bài viết sẵn ở nhà

- Đọc trước phần phụ lục B1 trang 122 - Môi trường Turbo Pascal

- Xem trước nội dung bài thực hành số 1

3 Phương pháp: Gởi mở thông qua hoạt động tư duy

Trang 39

A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP

Hoạt động 1: Khởi động Free pascal

1 Mục tiêu: Nhớ lại kiến thức khởi động một phần mềm, môi trường làm việc

của phần nó

2 Phương thức:

GV giao nhiệm vụ cho HS:

(1)- Hãy nêu cách để khởi động một phần mềm ứng dụng bất kì?

(2)- Khởi động phần mềm công cụ free pascal?

(3)- Khởi động phần mềm free pascal có khác gì so với phần mềm ứng dụng khác không?

(4) Em hãy giới thiệu về màn hình làm việc của free pascal?

(5) Chương trình viết bằng NNLT pascal có phân biệt chữ hoa chữ thương không?

(5) Mở tệp tin mới, mở tệp tin đã có trên đĩa

(6)- Hãy cho biết pascal có những phiên bản nào?

(7)- Phần mềm Free pascal này có tính năng gì?

- Giáo viên nhận xét:

3 Gợi ý sản phẩm: Mỗi HS có thể trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, GV lựa chọn một câu trả lời nào đó của HS để làm tình huống kết nối vào bài thực hành

1 Hoạt động 1: Nhập chương trình

* Mục tiêu: Biết nhập một chương trình pascal hoàn chỉnh

* Phương thức:

- Hãy đọc chương trình pascal Giai_PTB2 trang 34 SGK và gõ vào máy

- Nhấn phím F2 để lưu chương trình với tên PTB2.PAS lên đĩa

- Thực hiện lưu bằng menu

- Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu

* Sản phẩm:

-Chương trình Giai_PTB2 đã được gõ

- Thực hiện lưu trữ chương trình bằng hai cách (bàn phím F2 hoặc menu file

save)

2 Hoạt động 2: Dịch, sửa lỗi cú pháp chương trình

* Mục tiêu: Biết dịch, sửa lỗi cú pháp một chương trình pascal hoàn chỉnh

Trang 40

* Phương thức:

- Để biên dịch chương trình dùng tổ hợp phím nào?

- Ngoài cách dùng bàn phím để biên dịch chương trình ta còn cách nào? Hãy nêu thao tác?

- Ngoài cách biên dịch em hãy thử dịch chương trình bằng phím F7-F8, rồi nhận xét

- Yêu cầu học sinh thao tác:

- Nhấn phím Alt + F9 (F9) để dịch và sửa lỗi cú pháp(nếu có)

- Quan sát dòng báo lỗi màu đỏ (nếu có), tiến hành sửa lỗi (nếu có) Lưu lại chương trình Tiếp tục tiến hành biên dịch lại cho tới khi không còn lỗi

* Sản phẩm: Dịch và sửa lỗi được chương trình

- Tác dụng của phím Alt + F9 (F9);

- Sửa lỗi cú pháp của chương trình

3 Hoạt động 3: Chạy chương trình

- Thực hiện chạy chương trình bằng menu Run nhập các giá trị 1; 0; -2

- Nhận xét về hai lần thực hiện nhập giá trị cho a, b, c?

* Sản phẩm:

- Thực hiện chạy chương trình (Ctrl + F9 hoặc menu Run) với hai bộ thử

nghiệm (a, b, c)

- Nhận xét được hai bộ thử nghiệm (a, b, c)

4 Hoạt động 4: Sửa chương trình

* Phương thức:

- Chỉnh sửa chương trình trên để có chương trình không dùng biến trung gian D

- Thực hiện chương trình đã sửa với các bộ dữ liệu ở HĐ 3

Định dạng
Số trang	165
Dung lượng	3,65 MB