Thực hành là cơ hội để người học ứng dụng những kiến thức từ sách vở, giảng đường vào thực tế để tự trang bị kỹ năng, kinh nghiệm cho mình. Với chuyên ngành Công tác xã hội thì việc thực hành – thực tập là vô cùng cần thiết. Để hoạt động này đạt hiệu quả, vai trò của các giảng viên, các kiểm huấn viên cơ sở, sự hỗ trợ từ các cơ sở xã hội đều được nhấn mạnh. Báo cáo dưới đây đề cập đến hoạt động thực hành – thực tập của sinh viên chuyên ngành công tác xã hội có ý nghĩa then chốt ảnh hưởng tới chất lượng đào tạo nhưng lại gặp không ít trở ngại trong thực tế.
Trang 1KINH NGHIỆM THIẾT KẾ CHƯƠNG TRÌNH THỰC HÀNH, THỰC TẬP CHO SINH VIÊN TẠI CÁC CƠ SỞ, TỔ CHỨC XÃ HỘI
Họ và tên: Phạm Thị Tâm, Tạ Thị Thanh Thủy, Cao Văn Quang
Học vị: Nghiên cứu sinh
THE EXPERIENCE OF DESIGNING PROGRAMS OF PRACTICE AND EDUCATION FOR STUDENTS AT BACKGROUNDS AND
SOCIAL ORGANIZATIONS
Tóm tắt
Việc thực hành là quan trọng với bất kỳ môn học nào Thực hành là cơ hội
để người học ứng dụng những kiến thức từ sách vở, giảng đường vào thực tế để tự trang bị kỹ năng, kinh nghiệm cho mình Với chuyên ngành Công tác xã hội thì việc thực hành – thực tập là vô cùng cần thiết Để hoạt động này đạt hiệu quả, vai trò của các giảng viên, các kiểm huấn viên cơ sở, sự hỗ trợ từ các cơ sở xã hội đều được nhấn mạnh Báo cáo dưới đây đề cập đến hoạt động thực hành – thực tập của sinh viên chuyên ngành công tác xã hội có ý nghĩa then chốt ảnh hưởng tới chất lượng đào tạo nhưng lại gặp không ít trở ngại trong thực tế
Từ khóa: Công tác xã hội, cơ sở xã hội, sinh viên, thiết kế chương trình thực tập.
Abstract
The practice is important with any other discipline Practice is an opportunity for trainees to apply the knowledge from books, lecture halls into practice to equip themselves with the skills, experience for themselves With specialized social work , the practice - practice is extremely necessary To operate effectively, the role of teachers, trainers and testing facility, the support from the social base are stressed The report below refers to operating practice - practice of
Trang 2students majoring in social work with key significance affecting the quality of education but faced many obstacles in practice
Key words: social work, social foundation, student, internship program design.
1 Đặt vấn đề
Hiện tại, nhóm tác giả đang là giảng viên ngành Công tác xã hội thuộc trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh Chúng tôi
đã trực tiếp hướng dẫn sinh viên thực hành Công tác xã hội được 08 năm Theo thời gian, từng khóa sinh viên lần lượt ra trường, đồng thời, những kinh nghiệm
mà chúng tôi tích lũy từ việc hướng dẫn các em thực hành nghề Công tác xã hội ngày một nhiều hơn Nhưng thực sự, chúng tôi vẫn chưa thật tự tin để khẳng định rằng những sinh viên do mình hướng dẫn sau khi tốt nghiệp sẽ vững tin với kiến thức và kỹ năng được đào tạo ở trường Đại học Thực tế này xuất phát từ nhiều nguyên nhân Có những nguyên nhân chủ quan từ ý thức và nỗ lực học của các
em Và tất nhiên, có cả những nguyên nhân khách quan từ chương trình giáo dục đại học, từ thái độ và cách đón nhận của xã hội khi sinh viên đi thực hành hay khi xin việc làm Trong giới hạn của tham luận này, nhóm tác giả xin bàn luận vế vấn
đề thực hành, thực tập của sinh viên ngành Công tác xã hội ở trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh.Và chúng tôi tập trung chỉ ra một số trở ngại trực tiếp ảnh hưởng đến kết quả thực hành, thực tập nghề của sinh viên
2 Nội dung
2.1 Chương trình thực hành, thực tập của sinh viên chuyên ngành Công tác xã hội thời gian qua
Đối với sinh viên ngành Công tác xã hội thuộc trường Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh, ngay từ học kỳ 2 của năm học thứ nhất thì sinh viên đã được làm quen với môn Thực hành tại cơ sở Môn học này chiếm 02 tín chỉ, tương đương 30 tiết học Mục đích của môn học là giúp sinh viên ban đầu có điều kiện được tham quan và trực tiếp tiếp xúc với những đối tượng mà
Trang 3sau này một nhân viên Công tác xã hội sẽ can thiệp để trợ giúp Sinh viên sẽ được giáo viên hướng dẫn tới các cơ sở xã hội/ mái ấm/ trung tâm/ nhà mở, v.v… để trò chuyện, tâm sự, để được mắt thấy, tai nghe, tay chân làm và dần dần thấu cảm được những khó khăn, trăn trở và nguyện vọng của những đối tượng đang bị tổn thương này Nhiều sinh viên sau khi học xong môn này rất hứng thú và chia sẻ trong nhật ký thực hành rằng ngành Công tác xã hội này thật đặc biệt vì ngay từ năm nhất sinh viên đã được đi thực hành và chỉ đến khi tận mắt chứng kiến thực tế thì chúng em mới cảm thấy yêu nghề Công tác xã hội hơn Tuy nhiên, nhiều sinh viên cũng than phiền do gặp một số trở ngại ảnh hưởng đến tinh thần thực hành của các em Đó là thời gian dành cho việc học các môn đại cương ở trên lớp khá nhiều Một số môn không có nhiều liên quan đến ngành học hoặc tầm quan trọng chưa cao nhưng sinh viên vẫn phải học như Toán cao cấp, Xác suất thống kê, Thực hành văn bản tiếng việt, v.v…Lượng kiến thức yêu cầu sinh viên phải tiếp thu ở trên lớp đã khá nhiều, sinh viên còn phải tự học ở nhà với mức độ yêu cầu cao hơn gấp 03 lần lượng kiến thức và thời gian ở trên lớp Với đặc thù môn Thực hành tại cơ sở, sinh viên phải tự đi xe buýt hoặc xe ôm tới các cơ sở xã hội để thực hành Ngoài việc mất thời gian di chuyển, đa số sinh viên than phiền vì phải tốn chi phí đi lại Nhiều sinh viên xuất thân từ nông thôn miền Bắc, miền Trung có hoàn cảnh gia đình khó khăn, ngoài việc học còn phải đi làm thêm ngay từ năm nhất nên việc dành thời gian và chi phí cho môn học này cũng khiến các em bận tâm suy nghĩ
Sang năm thứ hai, sinh viên được tiếp cận với 02 môn học: Thực hành hỗ trợ nâng cao năng lực cộng đồng 1 và Thực hành hỗ trợ nâng cao năng lực cộng đồng 2 Ở môn Thực hành hỗ trợ nâng cao năng lực cộng đồng 1, sinh viên được trang bị những kiến thức cơ bản mang tính lý thuyết: những kỹ năng cơ bản khi làm việc với thân chủ; những vấn đề về tâm lý qua các lứa tuổi nói chung và tâm
lý những nhóm có hoàn cảnh đặc biệt; sinh viên được sắm vai mô tả và xử lý những tình huống sẽ xảy ra ở thực tế các cơ sở xã hội Đây được coi là môn học mang tính bắc cầu giữa môn Thực hành tại cơ sở ở năm thứ nhất và môn Thực
Trang 4hành hỗ trợ nâng cao năng lực cộng đồng 2 ở năm thứ 2 Vì sau khi sinh viên được tận mắt nhìn, nghe, tự cảm nhận, suy nghĩ mang tính cá nhân thì sẽ được giáo viên định hướng trang bị kiến thức mang tính khoa học hơn Đến môn Thực hành hỗ trợ nâng cao năng lực cộng đồng 2, mỗi giáo viên sẽ hướng dẫn từ 10-15 sinh viên lựa chọn các cơ sở phù hợp với sở thích, khả năng của sinh viên để thực hành trong khoảng thời gian 03 tháng với 03 buổi sáng hoặc chiều/01 tuần tùy theo sự sắp xếp thời gian của từng cơ sở Nếu như môn Thực hành tại cơ sở ở năm nhất chỉ có 02 tín chỉ thì môn học này chiếm 03 tín chỉ nên thời gian sinh viên thực hành tại cơ sở
sẽ nhiều hơn Mỗi sinh viên sẽ không chỉ nhìn, nghe, trò chuyện với thân chủ nữa
mà sẽ phải tự lên một kế hoạch can thiệp trợ giúp để cải thiện vấn đề của thân chủ Sinh viên có thể làm việc theo nhóm hoặc cá nhân Nhiều sinh viên nhận thấy đây
là môn học bổ ích vì những kiến thức mà giáo viên trang bị đã được sinh viên áp dụng trực tiếp vào thực tế Thân chủ của các em có hợp tác và cải thiện vấn đề của mình hay không là phụ thuộc lớn vào khả năng và nỗ lực của từng sinh viên Khi tôi hướng dẫn sinh viên thực hành môn học này, tôi thấy thời gian đầu các em rất hứng thú, nhưng chỉ khoảng 1,2 tuần sau là có những vấn đề phát sinh cần giải quyết Các sinh viên than phiền vì đối tượng can thiệp chủ yếu là các em nhỏ (dưới 18 tuổi) như là: trẻ có HIV/AIDS, trẻ khuyết tật, trẻ mồ côi, trẻ lang thnag đường phố, v.v… Sinh viên ít có cơ hội được tiếp cận với những nhóm người trưởng thành Khi ký kết với Ban quản lý các cơ sở/trung tâm/mái ấm, v.v… thì nhiệm vụ chính của sinh viên là trò chuyện, cho các em ăn uống/vệ sinh, và dạy kèm văn hóa Nhiều sinh viên không phân biệt được đâu là nhiệm vụ/vai trò của nhân viên Công tác xã hội và đâu là nhiệm vụ/vai trò của một người dạy kèm nên hầu như trong nhật ký thực hành các em ghi chép lại chỉ là những dòng chữ đều
đều ngày nào cũng giống nào “Hôm nay mình rèn chữ cho bé, dạy bé học đánh vần, học toán, đọc chính tả, v.v….” Chính các giáo viên như chúng tôi khi hướng
dẫn sinh viên luôn nhắc nhở các em rằng sinh viên ngành Công tác xã hội tới cơ sở không phải để dạy kèm văn hóa mà là để trợ giúp các em nhỏ cải thiện kết quả học tập từ việc tạo ra sự thay đổi trong hành vi, từ mức độ chưa ý thức được sự quan
Trang 5trọng của việc học tới việc tự ý thức và có hành vi tích cực hơn trong việc học của mình Đó mới là nhiệm vụ của một nhân viên Công tác xã hội chứ không phải mỗi ngày sinh viên tới là để dạy kèm và mong đợi tới hết học kỳ xem kết quả thi của các em có cao hay không Vấn đề đặt ra là không phải sinh viên nào cũng biết cách vận dụng những kỹ năng, những lý thuyết, những công cụ can thiệp đẻ trợ giúp thân chủ của mình Có những nhóm sinh viên rất năng động, biết cách vận dụng những kiến thức chuyên ngành Công tác xã hội để áp dụng vào thực tế nhưng lại không được nhân viên cơ sở chấp nhận các hoạt động mà sinh viên đề xuất Ví dụ, một em sinh viên đang thực hành tại trường tình thương A nào đó Sinh viên này
đã chọn được một em học sinh để tìm hiểu vấn đề và lên kế hoạch trợ giúp em học sinh đó Vấn đề của em học sinh này là ngày nào cũng bị cô giáo bắt phạt đứng ngoài hành lang cả tiếng đồng hồ vì về nhà không chịu làm bài tập Sinh viên đề xuất với cô giáo chủ nhiệm là sẽ tới nhà học sinh để vãng gia, tìm hiểu hoàn cảnh gia đình em và hy vọng sẽ nhận được sự tác động từ phía gia đình trong việc quản
lý, theo dõi việc học của học sinh tại nhà Giáo viên chủ nhiệm đã từ chối đề xuất
đó của sinh viên vì cho rằng em học sinh đó là cá biệt từ 3 năm nay đều như vậy rồi nên có tới nhà tác động cũng không có kết quả gì Sinh viên thất vọng chia sẻ trong nhật ký rằng việc đến nhà thân chủ vãng gia để lấy thông tin nhằm trợ giúp cho thân chủ là điều đương nhiên trong sách chuyên ngành Công tác xã hội đã chỉ
ra, nhưng trong hoàn cảnh như vậy thì sinh viên lại không được phép Sinh viên cảm thấy bối rối vì giữa kiến thức trên giảng đường/trong sách vở và hoàn cảnh thực tế có một khoảng cách lớn Sinh viên cảm thấy bất lực vì ngay cả những nhân viên xã hội tại các cơ sở/trung tâm/mái ấm,v.v….một phần trong số họ chưa sẵn sàng đón nhận những kiến thức được coi là chuyên nghiệp, mang tính khoa học của nghề Công tác xã hội Phải chăng ở họ vẫn còn mang nặng tư tưởng kinh nghiệm làm việc của bản thân là quan trọng hơn cả Có những dòng nhật ký của các em thấm đẫm nước mắt với tâm trạng bất lực sau một ngày thực hành Sinh viên chia sẻ rằng cả nhóm đã lên một kế hoạch rất chi tiết, cụ thể và hấp dẫn cho buổi tập huấn theo chủ đề cho các em nhỏ tại Trung tâm trẻ có HIV/AIDS Khi
Trang 6sinh viên tới cơ sở thì các em nhỏ vẫn còn ngủ trưa mặc dù sinh viên đợi chờ tới hơn 14 giờ chiều Sinh viên cứ phải ngồi đợi vì chính các anh chị nhân viên tại Trung tâm nói rằng các em nhỏ ở đây do có hoàn cảnh khó khăn, mang trong mình căn bệnh thế kỷ là sự thiệt thòi lớn nên chủ yếu là các em chỉ ăn, ngủ, chơi vì thế
cứ để cho các em ngủ thoải mái Khi 1,2 em thức dậy thì sinh viên phải năn nỉ các
em tham gia vào buổi vui chơi, tập huấn Nhiều em nhỏ còn chống đối không thích tham gia, phá bĩnh bằng cách lôi kéo các em khác ra chỗ khác chơi thay vì hợp tác với các anh chị sinh viên Sinh viên nhờ các anh chị nhân viên quản thúc các em thì các anh chị nói trẻ ở trung tâm là nhóm trẻ đang bị tổn thương nên cần ngọt ngào, không nên quát nạt Và cho dù sinh viên có ngọt ngào đến cỡ nào thì các em vẫn tự do chạy nhảy, làm theo ý thích, không có một kỷ luật nào Nhiều sinh viên cảm thấy mệt mỏi và ao ước giá như các anh chị nhân viên hợp tác với sinh viên
có nguyên tắc quản lý, giám sát trẻ nghiêm khắc hơn thì việc can thiệp, trợ giúp mang tính chất của ngành Công tác xã hội từ sinh viên tới các em nhỏ mới có hiệu quả Khi giáo viên chúng tôi đọc nhật ký và hiểu được khó khăn của sinh viên thì chúng tôi có gặp cơ sở và trao đổi lại với các anh chị nhân viên với tinh thần hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau để tạo điều kiện cho sinh viên thực hành Một số cơ sở họ hiểu, thông cảm và chấp nhận hợp tác Một số cơ sở họ không quan tâm và có khi
“tự ái” sang năm sau sẽ không nhận sinh viên ngành Công tác xã hội của trường tôi tới thực hành nữa Và như thế, thị trường cơ sở thực hành Công tác xã hội của sinh viên vốn đã hạn hẹp nay lại càng khó khăn hơn Mong muốn của bản thân tôi cũng như bất kỳ một giáo viên nào khi hướng dẫn sinh viên thực hành tại cơ sở là đều muốn sinh viên học hỏi được những kinh nghiệm thực tế qua việc áp dụng kiến thức từ giảng đường Nhưng rõ ràng, một môi trường để sinh viên thực tập, trau dồi kỹ năng nghề Công tác xã hội không phải dễ tìm Môi trường đó bên cạnh
sự có mặt của các thân chủ thì cũng rất cần sự nhận thức đúng của các nhân viên
cơ sở về vai trò của nhân viên Công tác xã hội trong việc trợ giúp cho thân chủ Làm sao để giữa sinh viên và nhân viên tại cơ sở đều đồng thuận rằng: để can thiệp trợ giúp cho ca này phải đi theo những bước này, theo một tiến trình thế này,
Trang 7vận dụng những công cụ như thế này, v.v…Đây thực sự vẫn đang là một khó khăn
và là trở ngại đối với sinh viên khi thực hành Công tác xã hội
Khi sinh viên học năm thứ 3, bên cạnh những môn học khác, sinh viên sẽ được học 2 môn chuyên ngành tiếp theo là Thực hành Công tác xã hội 1 (Phát triển cộng đồng) và Thực hành Công tác xã hội 2 (Công tác xã hội cá nhân/nhóm) với số tín chỉ của từng môn học là 03 tín chỉ Với 02 môn học này, sinh viên sẽ dành trọn thời gian suốt 03 tháng tại cộng đồng hoặc tiếp xúc, trợ giúp cho một thân chủ mà sinh viên tự chọn tại trung tâm/mái ấm/nhà mở nào đó Vì Công tác
xã hội là một nghề nên học nghề không phải dễ Sinh viên khi đã học nghề Công tác xã hội là phải chấp nhận dấn thân vào những nơi khó khăn, gian khổ và thậm chí có cả nguy hiểm Vì chỉ có ở những nơi ấy họ mới cần tới sự có mặt của nhân viên Công tác xã hội Với môn Thực hành Công tác xã hội 1, chúng tôi yêu cầu sinh viên thực hành với kết quả đạt được ở mức độ cao hơn so với các môn thực hành trước Sinh viên bắt buộc phải xuống các cộng đồng là khu phố/phường/ấp/thôn/xã, v.v….để khảo sát, tìm hiểu và phát hiện những vấn đề nổi cộm của cộng đồng và lên một kế hoạch can thiệp, giải quyết những vấn đề ấy dựa trên sự đồng thuận và góp sức của chính quyền địa phương và người dân Rõ ràng, với yêu càu này thì sinh viên phải thâm nhập thực tế, cùng ăn, cùng ngủ, cùng sinh hoạt với người dân một thời gian mới có thể khám phá ra được vấn đề Có sinh viên viết trong nhật ký thực hành rằng sinh viên tận mắt nhìn thấy rất nhiều ống xi lanh của người dùng ma túy bỏ rất nhiều tại các gốc cây, góc tường sau mỗi sáng
và sinh viên đã báo cáo lên chính quyền địa phương rằng vấn đề này rất nghiêm trọng, cần chính quyền can thiệp, giải quyết để người dân được yên tâm nhưng chính quyền hầu như không quan tâm Sinh viên đánh một dấu hỏi to vào sổ nhật
ký sau câu viết “Ở phường này có tình trạng tiêm chích ma túy đáng báo động như vậy mà sao cán bộ phường lại làm ngơ?” Sinh viên còn chụp hình, thậm chí
ghi âm phỏng vấn những người dân xung quanh để cán bộ phường được chứng thực nhưng cán bộ phường nói không có thời gian để xem hay nghe mấy chuyện
đó Có cán bộ nói cứ để đó rồi sẽ xem nhưng sinh viên cứ chờ đợi mà không thấy
Trang 8họ phản hồi Nhiều sinh viên bức xúc rằng sinh viên tới cộng đồng để áp dụng những kiến thức Công tác xã hội tìm hiểu vấn đề của cộng đồng và mong muốn trợ giúp cộng đồng cải thiện tình trạng xấu hiện tại để hướng tới một cộng đồng tốt đẹp hơn nhưng dường như điều đó thật khó thực hiện Mặc dù ai cũng biết ở cộng đồng đó có vấn đề đó rất nổi cộm nhưng vì thành tích, vì bộ mặt của cộng đồng
mà chính quyền địa phương không dám “chấp nhận thực tế” và không hợp tác với sinh viên để cải thiện tình hình là điều dễ hiểu Mong muốn đào tạo nghề Công tác
xã hội cho sinh viên của chúng tôi cũng như khao khát học được cái nghề này của sinh viên là rất lớn nhưng đôi khi những trở ngại trong thực tế lại có tác động không nhỏ tới chất lượng đào tạo nghề Nếu như cộng đồng nào cũng như vậy thì sinh viên sẽ rất khó có cơ hội học được kiến thức, kỹ năng để trở thành tác viên phát triển cộng đồng
Tôi xin chia sẻ thêm một thực tế về việc sinh viên học môn Thực hành Công tác xã hội 2 – Công tác xã hội cá nhân/nhóm Yêu cầu của môn học này là sinh viên sẽ dành trọn thời gian 03 tháng để tìm hiểu, tiếp cận với một hoặc một nhóm đối tượng và lên kế hoạch can thiệp, tìm kiếm hoặc kết nối các dịch vụ hỗ trợ thân chủ của mình Yêu cầu này là phù hợp vì sinh viên đã trải qua 04 môn thực hành trước đó và giờ là lúc sinh viên thực hành như một nhân viên Công tác
xã hội Phần lớn các em đều cố gắng để hoàn thành yêu cầu của môn học Tôi nhận thấy có một số khó khăn mà các em gặp phải khi đi thực hành Trước hết là
số lượng cơ sở/trung tâm/mái ấm để các em có thể chọn là nơi thực hành rất có hạn Hằng năm cứ hết khóa sinh viên này đến khóa sinh viên khác thực hành tại những cơ sở cố định ấy Đó là chưa kể đến những sinh viên ngành Công tác xã hội
ở những trường khác cũng đăng ký thực hành tại cơ sở này Điều này dễ dẫn đến
sự nhàm chán cho cả sinh viên lẫn những đối tượng tại cơ sở Có những em nhỏ đã sinh hoạt tại cơ sở từ 3-5 năm và năm nào cũng có những anh chị sinh viên hỏi đi hỏi lại những câu hỏi như vậy, muốn em làm những việc như vậy, cứ lặp đi lặp lại khiến các em thấy đơn điệu, tẻ nhạt và thậm chí các em còn học thuộc lòng khi sinh viên chưa hỏi tới những vấn đề đó mà các em đã trả lời trước rồi Thực tế này
Trang 9khiến sinh viên không thấy hứng thú và có khi mượn những báo cáo của các anh chị khóa trước để sao chép nguyên văn và thực hành cho có lệ Có những sinh viên năng động, chịu khó học hỏi và mong muốn áp dụng những cách thức mới nhằm tạo sự chuyển biến tích cực trong hành vi của thân chủ thì phải đề xuất và được sự đồng ý của cơ sở thì sinh viên mới được làm Những nhân viên tại cơ sở nhắc nhở với sinh viên rằng mình cần phải chấp nhận thân chủ một cách vô điều kiện – và
đó là một trong những nguyên tắc nghề nghiệp cơ bản của nhân viên Công tác xã hội Thực tế đằng sau những câu nhắc nhở ấy là cả một sự tính toán tài chính sao cho có lợi cho bản thân và cơ quan/ tổ chức của họ Họ không hoặc chưa muốn các đối tượng tại cơ sở của họ sống tốt hơn, ra khỏi cơ sở sớm hơn Họ muốn những đối tượng ấy cứ như vậy để họ còn nhận được sự tài trợ từ các tổ chức từ thiện/thiện nguyện, v.v…Ngoài ra, một số cơ sở/trung tâm/mái ấm nhận sinh viên vào thực hành chỉ để sinh viên làm những công việc không tên như quét dọn, lau chùi bàn ghế, pha trà, photo giấy tờ, v.v…Họ sợ hoặc không dám giao việc cho sinh viên vì nghĩ sinh viên sẽ không làm được, hoặc có thể làm hỏng việc, hoặc để sinh viên làm những việc vặt như thế sẽ hiệu quả hơn Thực tế này cũng khiến không ít sinh viên ngành Công tác xã hội khi đi thực hành phải rơi nước mắt vì sau
ba tháng thực hành mà chưa học được gì bổ ích cho nghề của mình
Tôi xin bàn luận thêm về vấn đề thực tập nghề của sinh viên Ở trường chúng tôi, sinh viên sẽ học môn Thực tập nghề vào học kỳ thứ 8 với số lượng tín chỉ là 08 tín chỉ Sinh viên sẽ thực hành tại cơ sở hay cộng đồng suốt thời gian là
06 tháng với việc dành trọn 08 tiếng/01 ngày, 06 ngày/01 tuần như một nhân viên Công tác xã hội thực sự Đây là đợt thực tạp cuối cùng nên sinh viên sẽ phải cố gắng hết sức để có thể tự tin xin việc sau khi tốt nghiệp Những khó khăn mà các
em gặp phải trong đợt thực hành nay cũng giống như những khó khăn mà tôi đã chia sẻ trong những đợt thực hành trước Một số sinh viên chủ động đổi cơ sở để
có thể tiếp cận với những đối tượng khác nhau, ở những môi trường khác nhau sẽ
có cơ hội học hỏi những kinh nghiệm nhiều hơn Nhưng như tôi đã đề cập, do số lượng cơ sở có hạn, trong khi số lượng sinh viên mỗi khóa lại cao (trung bình từ
Trang 1080 đến 100 sinh viên) nên cho dù có đổi cơ sở kiều gì thì các em cũng gặp phải
khó khăn là những đối tượng đã quá quen mặt sinh viên Công tác xã hội rồi Điều
này đang là một thách thức đối với chúng tôi trong việc tổ chức thực hành cho sinh
viên ở các khóa tiếp sau Một số sinh viên chọn về quê để thực tập cho gần nhà
hoặc để thay đổi môi trường thực tập nhưng điều này chúng tôi không bảo đảm
được chất lượng đánh giá quá trình thực tập của sinh viên từ các cơ sở tại các tỉnh
địa phương Để có thể giám sát, quản lý, đánh giá quá trình thực tập của sinh Công
tác xã hội thì nhân viên tại cơ sở đó cũng phải được trang bị những kiến thức
ngành Công tác xã hội, có bằng cử nhân thuộc ngành Công tác xã hội hoặc ngành
gần với Công tác xã hội, hoặc có chứng chỉ từ các lớp đào tạo chuyên môn về
Công tác xã hội Và thực tế thì điều này rất khó đạt được ở các cơ quan/tổ chức tại
địa phương
2.2 Chia sẻ kinh nghiệm thiết kế chương trình thực hành, thực tập cho sinh
viên chuyên ngành Công tác xã hội tại các cơ sở xã hội
Qua kinh nghiệm nhiều năm kiểm huấn sinh viên thực hành CTXH, tôi
nhận thấy cần có sự điều chỉnh, thiết kế lại một mô hình thực hành chuyên nghiệp,
hiệu quả hơn như sau:
Thứ nhất, về tiến trình thực hành CTXH qua các năm học của sinh viên:
THỰC HÀNH CTXH
HK 2- NĂM 1
THỰC TẬP THỰC
TẾ CƠ SỞ (02 TC)
- Để sinh viên
làm quen bước
đầu với nghề
CTXH
- Kiểm tra kiến
thức, khả năng,
tâm huyết với
ngành học
NĂM 2
HK 1- CTXH
CÁ NHÂN/
NHÓM
(04TC) -SV nắm được kiến thức cơ bản
về Công tác
xã hội cá nhân, các yếu tố cấu thành, tiến trình giải quyết vấn đề, thiết lập và quản lý hồ sơ
cá nhân, các
kỹ năng CTXH
HK 2- THỰC HÀNH CTXH
CÁ NHÂN/
NHÓM
(04TC)
- Giúp sinh viên vận dụng lý thuyết CTXH cá nhân/nhóm, các kỹ năng CTXH cá nhân/nhóm với các trường hợp thân chủ và nhóm yếu thế cụ thể
NĂM 3
HK 1- TỔ CHỨC VÀ PTCĐ (04TC)
-SV nhìn nhận và nắm vững các nguyên tắc, tiến trình, kỹ năng trong PTCD, các
mô hình PTCD thường gặp nhằm có thể ứng dụng trong thực tế
HK 2- THỰC HÀNH PTCĐ (04TC)
-SV vận dụng lý thuyết đã học để tìm hiểu tình hình thực
tế, các mặt mạnh mặt yếu, tiềm năng của
CĐ, các vấn
đề và nhu cầu CĐ
- xây dựng một đề án khả thi áp dụng PP PTCD
NĂM 4
THỰC TẬP NGHỀ CTXH (08TC)
4 nội dung chủ yếu: 1) CTXH với
cá nhân, 2) CTXH với nhóm, 3) Tổ chức và PTCD, 4) Những vấn
đề XH và
An sinh XH -SVvận dụng các lý thuyết và PP của CTXH
để giải quyết nhiệm vụ thực tập