Tích hợp kiến thức liên môn vào dạy văn bản nhật dụng môn ngữ văn lớp 8 cho học sinh trường THCS thị trấn thường xuân

Dạy học tích hợp liên môn trong Ngữ văn là hìnhthức liên kết những kiến thức giao thoa với môn Ngữ văn như Lịch sử, Địa lí, Giáodục công dân, Hóa học, Sinh học, Rèn luyện kĩ năng sống, g

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 4

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

nghiệm

5

2.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Học văn là học cách làm người, học cách giao tiếp, cách sử dụng ngôn ngữtrong cả nói và viết nhằm đem lại hiệu quả giao tiếp tốt nhất vì văn học có vai tròquan trọng trong đời sống và trong sự phát triển tư duy, tình cảm của con người

Mỗi tác phẩm văn học ngoài thể hiện những quan điểm, tư tưởng tình cảmcủa con người về cuộc sống xã hội qua lăng kính chủ quan của nhà văn thì nó còn

có tính cập nhật những thông tin mang tính thời sự, gần gũi bức thiết trong đờisống xã hội Tuy nhiên để học sinh thấu hiểu được giá trị từ những tác phẩm vănhọc cũng như tạo hứng thú học tập đối với học sinh là yếu tố, tâm huyết của mỗingười giáo viên Học tốt môn Ngữ văn sẽ tác động tích cực tới các môn học khác

và ngược lại các môn học khác cũng góp phần học tốt môn Ngữ văn Điều đó đặt

ra yêu cầu cần thay đổi và vận dụng phương pháp dạy học phù hợp với chươngtrình đổi mới đồng bộ về giáo dục THCS, trong đó phương pháp “Tích hợp liênmôn trong giảng dạy” nhằm phối hợp các tri thức, kĩ năng của một số môn học vàotrong bài dạy thật nhuần nhuyễn nhằm đạt tới mục tiêu chung của môn Ngữ Văn

Dạy học theo chủ đề tích hợp là một trong những nguyên tắc quan trọng trongdạy học nói chung và dạy học Ngữ văn nói riêng Đây được coi là một quan niệm dạyhọc hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượnggiáo dục (tăng cường tính thực hành giảm lý thuyết, gắn học với hành, gắn kiếnthức với thực tiễn hết sức phong phú, sinh động của cuộc sống) Dạy học tích hợplàm cho người học nhận thức được sự phát triển xã hội một cách liên tục, thống nhất,thấy được mối liên hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống xã hội, khắc phục đượctính tản mạn rời rạc trong kiến thức Dạy học tích hợp liên môn trong Ngữ văn là hìnhthức liên kết những kiến thức giao thoa với môn Ngữ văn như Lịch sử, Địa lí, Giáodục công dân, Hóa học, Sinh học, Rèn luyện kĩ năng sống, giáo dục bảo vệ môitrường…

Đặt biệt nhóm văn bản Nhật dụng trong chương trình ngữ văn THCS mangnội dung “gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của con người và cộngđồng trong xã hội hiện đại”, hướng người học tới những vấn đề thời sự hằng ngày

mà mỗi cá nhân, cộng đồng đều quan tâm như môi trường, dân số, sức khoẻ cộngđồng quyền trẻ em Do đó những văn bản này giúp cho người dạy dễ dàng đạtđược mục tiêu: tăng tính thực hành, giảm lý thuyết, gắn bài học với thực tiễn… Làmột giáo viên giảng dạy môn Ngữ văn, tôi thấy tính ưu việt của phương pháp nàyhơn hẳn những phương pháp trước đây được vận dụng Tính ưu việt của phươngpháp thể hiện rõ qua thái độ, niềm say mê, kết quả tiếp nhận của học sinh trongtừng bài học Người học không chỉ được chiếm lĩnh kiến thức, có kĩ năng đọc-hiểucác kiểu văn bản nhật dụng mà còn có khả năng tạo lập văn bản, hiểu thêm nhiềukiến thức về cuộc sống qua các môn học

Với vấn đề đặt ra như trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN VÀO DẠY VĂN BẢN NHẬT DỤNG MÔN NGỮ VĂN LỚP 8 CHO HỌC SINH TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN THƯỜNG XUÂN”, hy

vọng sẽ góp phần cùng đồng nghiệp từng bước nâng dần chất lượng giờ học NgữVăn ở trường Trung học Cơ sở

1.2 Mục đích nghiên cứu

Phương pháp tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn nói chung,phần văn bản nhật dụng nói riêng sẽ mang lại một cách tiếp cận mới đa chiều, đakênh để các em bước vào tìm hiểu văn bản một cách hiệu quả nhất Bởi vì khi nóiđến văn bản Nhật dụng trước hết là nói đến tính chất nội dung của văn bản Đó lànhững bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của conngười và cộng đồng xã hội hiện đại như: thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân

số, quyền trẻ em, ma tuý Bởi thế trong một văn bản Nhật dụng được tìm hiểu tathấy sẽ có cả âm nhạc, hội họa, khoa học, sinh hoc, hóa học,…

Dạy học văn theo hướng tích hợp kiến thức liên môn còn giúp giáo viên chủđộng hơn trong chuẩn bị thiết kế bài giảng; giúp học sinh có thói quen tìm hiểu,biết vận dụng tổng hợp kiến thức để giải quyết một vấn đề Từ đó bồi dưỡng chocác em học sinh tinh thần tự học, sáng tạo, bồi dưỡng tư duy, bồi dưỡng tâm hồn…

- Cách hướng dẫn này giúp cho đồng nghiệp:

 Hiểu rõ hơn về cách học sinh học; tác động của phương pháp dạy họcđến việc học của học sinh

 Nâng cao hiệu quả học tập của học sinh, chất lượng giảng dạy củagiáo viên

 Cải tiến việc dạy học của giáo viên thông qua sự hợp tác có hệ thốngvới các giáo viên khác trong trường

 Phát triển năng lực chuyên môn của giáo viên, kĩ năng sư phạm vàphát huy khả năng sáng tạo áp dụng các phương pháp dạy học tích cựccủa giáo viên

 Quan tâm và giúp đỡ những học sinh như trong ảnh

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Trong khuôn khổ đề tài này, tôi nghiên cứu, tổng kết những biện pháp, cách thức

khi vận dụng quan điểm dạy học theo hướng tích hợp văn bản Nhật dụng trong

chương trình Ngữ văn lớp 8 trường thcs Thị trấn Thường Xuân, Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin

- Phương pháp thống kê sử lý số liệu

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Tích hợp là hợp lại để thống nhất các mặt riêng lẻ thành một tổng thể, phốihợp tối ưu các hoạt động dạy học khác nhau, các kĩ năng phương pháp của mônhọc khác nhau, nhằm đáp ứng mục tiêu, mục đích cụ thể, hướng đến một nội dungbao hàm cao hơn, sâu hơn.

Tích hợp liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa cácmôn học với nhau, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các môn học, tức là conđường tích hợp những nội dung từ một số môn học có liên hệ với nhau Từ nhữngnăm 60 của thế kỉ XX, người ta đã đưa vào giáo dục ý tưởng tích hợp trong việcxây dựng chương trình dạy học

Văn bản Nhật dụng không phải là một khái niệm chỉ thể loại hay kiểu vănbản Nói đến văn bản Nhật dụng trước hết là nói đến tính chất nội dung của vănbản Đó là những bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trướcmắt của con người và cộng đồng xã hội hiện đại như: thiên nhiên, môi trường,năng lượng, dân số, quyền trẻ em, ma tuý Văn bản Nhật dụng có thể dùng ở tất

cả các thể loại cũng như các kiểu văn bản

Vai trò, tác dụng và ý nghĩa của tích hợp liên môn trong dạy và học:

Dạy học vận dụng kiến thức liên môn giúp cho giờ học sẽ trở nên sinh độnghơn, vì không chỉ có giáo viên là người trình bày mà học sinh cũng tham gia vàoquá trình tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tích cực của học sinh

Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ở họcsinh, tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận tức là khi xem xét mộtvấn đề phải đặt chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mới có thể nhận thức vấn đềmột cách thấu đáo

Trong những năm gần đây, công tác dạy và học ở trường THCS thị trấn đãđược trang bị nhiều trang bị phục vụ công tác giảng dạy cũng như các kĩ thuậtgiảng dạy tiến bộ như: phương pháp bàn tay nặn bột, kỹ thuật khăn trải bàn… đóchính là điều kiện thuận lợi để áp dụng phương pháp tích hợp liên môn nhằm nângcao hiệu quả giáo dục

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Thực trạng của việc dạy và học Ngữ văn nói chung và Văn bản Nhật dụngnói riêng trong trường Trung học cơ sở hiện còn những tồn tại là nội dung củanhiều bài giảng Ngữ văn chưa thực sự tạo được hứng thú học đối với học sinh,nhiều bài học còn mang nặng kiến thức lý thuyết Bên cạnh đó, học sinh còn hiểumột cách rời rạc, hời hợt về kiến thức Ngữ văn, không nắm được mối liên hệ hữu

cơ giữa các tri thức thuộc lĩnh vực đời sống xã hội, về kiến thức liên môn…

Về phía người dạy, vì đây là kiểu tích hợp, chuyên đề dù đã triển khai

nhưng để thực thi trên các tiết dạy thì chưa nhiều nên không phải giáo viên nàocũng dễ dàng tiếp cận, thấu hiểu khi áp dụng vào thực tiễn giảng dạy Hơn nữa,kiểu dạy tích hợp liên môn này cần tỉ mỉ ngay từ khâu chuẩn bị bài nhưng khôngphải ai cũng làm được điều này một cách chu đáo

Soạn một bài theo cách tích hợp liên môn đòi hỏi người giáo viên cần có đủđiều kiện, năng lực, chuẩn bị kĩ càng, mất rất nhiều thời gian từ sự hiểu biết,chuẩn bị thiết bị dạy học, đồ dùng trực quan, thao tác máy chiếu cho quen Rồiđến quá trình giảng dạy, thực hành ngoại khoá nhiều giáo viên phân vân, lúng

túng: Liệu có đủ thời gian để "tích hợp" hay không? Cách lấy tư liệu phục vụ bàigiảng không phải dễ

Hơn nữa, đây lại là chuyên đề từ nghiên cứu đến thực hành là quá trình lâudài không phải ngày một, ngày hai Và điều quan trọng hơn nữa là hiệu quả củaviệc áp dụng kiến thức liên môn chưa thu được kết quả khả thi do những khó khănnói trên Vì vậy, giúp học sinh áp dụng chuyên đề, phương pháp dạy vào giải quyếttình huống thực tiễn thì không phải dễ dàng gì Kiến thức tích hợp đa môn học lạirất khó, yêu cầu người dạy phải trau dồi, tìm hiểu, nghiên cứu bài học kĩ, thậm chíphải cố gắng " học" lại đồng nghiệp của mình các môn không thuộc chuyên mônnhư Toán, Tiếng Anh, Hoá, Lý Bên cạnh đó, người dạy có thành thạo sử dụng cácphương tiện hỗ trợ giảng dạy hay không lại là vấn đề vì dạy học kiểu tích hợp nàyđòi hỏi phương tiện kĩ thuật dạy học cao, tối thiểu là máy chiếu đa năng, khônggian lớp học, và các phương tiện nghe, nhìn khác và hiện nay là công cụ giảng dạybằng bảng tương tác Activboard với phần mềm thiết kế bài giảng ActivInspire, vìcác phương tiện dạy học trên giúp cho người dạy thao tác nhanh, thông tin kết hợp,bài dạy vừa phong phú, vừa đảm bảo tiến độ thời gian 45 phút

Về phía Học sinh, các em vừa thực sự chưa hiểu rõ được tầm quan trọng

của bộ môn vừa rất ngại học Ngữ văn, do đó chưa vận dụng hoặc cũng chưa hiểu

rõ tầm quan trọng của việc vận dụng kiến thức liên môn vào môn học này Trênthực tế, việc tạo lập văn bản còn thiếu vốn kiến thức cơ bản rất nhiều, chưa nói đến

là kiến thức đa môn

Thực tế, quá trình vận dụng kiến thức liên môn trong việc học môn Ngữ vănđối với các em còn gặp rất nhiều khó khăn Điều đó xuất phát từ nhiều lí do.Nguyên nhân là các em ngại đọc, vốn sống cũng như kiến thức văn hoá còn hạnhẹp nếu không nói là không có gì, tình trạng học lệch môn của học sinh cũng dẫnđến khó hiểu kiến thức môn học khác để áp dụng vào bộ môn Vì vậy, giờ học bộmôn này thiếu sự sôi nổi, nhiệt tình say mê, mang lại hiệu quả chưa cao Nếu các

em cố áp dụng các kiến thức của nhiều môn mà không đúng cách lại vô tình biến

giờ học Văn thành sự chắp vá vụn vặt, làm mờ đi chất văn vốn có chỉ vì lo trả lời

kiến thức các môn khác mà quên đi mình đang học giờ Ngữ văn

Việc tích hợp liên môn là một phương pháp học rất tốt Tuy ra đời hơn lâunăm nhưng phổ biến rộng rãi thì chưa cao, việc áp dụng còn hạn chế nên còn nhiềukhó khăn Trường chúng tôi tuy rất tích cực dạy thử nghiệm một số tiết ở các tổchuyên môn và tổ chức cho học sinh ngoại khoá, làm bài nhưng về phía giáo viêncũng như học sinh, cách dạy này đang là thử thách lớn

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Hướng dẫn học sinh nắm vững bản chất, yêu cầu của cách học tích hợp kiến thức liên môn trong nhóm bài: Văn bản Nhật dụng (Lớp 8).

Để thực hiện tốt quá trình tiếp thu bài học có tích hợp kiến thức liên môn,giáo viên phải hướng dẫn các em nắm vững bản chất của cách học này:

- Giúp các em hiểu vận dụng kiến thức liên môn trong bộ môn Ngữ văn nóichung và nhóm bài trên nói riêng là sự kết hợp nhiều môn trong một bài học Ngữ

văn, có nghĩa là trong tiết học Văn có cả kiến thức của Lịch sử, Địa lí, Giáo dụccông dân, Công nghệ, thậm chí cả Toán, Lí, Hoá

- Học sinh sẽ được phát huy khả năng hiểu biết tuỳ năng lực, sở trường đểlàm sáng tỏ nội dung, kiến thức của môn Văn, và các kiểu bài nói trên

- Tuy vậy, cách thức vận dụng là quan trọng hơn vì nếu không khéo thì bàihọc sẽ bị chẻ nhỏ, hàn gắn vụn vặt, thiếu chất văn vốn có của môn học

Để giúp học sinh nắm được bản chất và yêu cầu của cách học tích hợp liên môntrong bộ môn Ngữ văn, ngoài các bài từ khối 6, 7 gắn với kiến thức lịch sử, họcsinh có thể viết biểu cảm, hay miêu tả để ca ngợi, thể hiện tình yêu quê huơng đấtnước mình Chương trình SGK lớp 8 có rất nhiều bài học có thể sử dụng phương

pháp dạy tích hợp liên môn nhưng nhóm Văn bản nhật dụng có thể sử dụng cách dạy học này một cách thiết thực hơn Tiết 39 lớp 8 - Văn bản Nhật dụng: Thông tin

về ngày trái đất năm 2000, các tiết khác trong cùng chùm bài Nhật dụng cũng có thể sử dụng như Bài toán dân số, Ôn dịch thuốc lá, khi tổ chức dạy học những tiết

này, giáo viên cần giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản, hiểu căn bản cáchtích hợp nhiều môn trong một bài học đặc biệt là nhóm bài, kiểu bài Nhật dụng

2.3.2 Hướng dẫn học sinh thực hiện cách tích hợp kiến thức liên môn trong tiết học Ngữ văn, trong nhóm bài Văn bản Nhật dụng (Lớp 8).

- Hướng dẫn học sinh cách chuẩn bị bài:

Chuẩn bị bài học tiết Ngữ văn có tích hợp các môn học đối với phân mônVăn, đặc biệt là nhóm văn bản Nhật dụng, ngoài cách thông thường như soạn theocâu hỏi Đọc- hiểu, các em còn cần tìm hiểu kĩ xem nội dung bài học cần đến nhữngkiến thức của các môn học nào nữa, nếu chưa hiểu, cần trao đổi với giáo viên dạycác bộ môn trước khi soạn bài Ở kiểu bài tích hợp liên môn này, các em còn phảichuẩn bị tư liệu khác như tranh ảnh, bài viết trước phục vụ cho tiết học Như vậy,trong thời gian ngắn, các em phải làm nhiều việc hơn so với cách chuẩn bị bàitrước đó, và yêu cầu trí nhớ về kiến thức của nhiều môn học Hơn thế nữa, các em

có thể chuẩn bị kiến thức bài học để vận dụng giải quyết tình huống thực tiễn ở

phần Luyện tập.

Ví dụ: Tiết 40- Lớp 8 - Tập I, VB Nhật dụng "Thông tin về ngày trái đấtnăm 2000", tiết 46 "Ôn dịch thuốc lá", hay tiết 50 - "Bài toán dân số", các em cầnchuẩn bị kiến thức của các môn học đặc biệt là môn Hoá, Sinh, Địa lí khi phân tíchnguyên nhân, tác hại của bao bì ni- lông, của ôn dịch thuốc lá Và đặc biệt trongkhi chuẩn bị bài Ngữ văn, môn Toán cũng rất cần thiết khi phân tích sự tăngtrưởng của dân số ( tiết 50), hay các môn khác như GDCD trong khi kêu gọi mọingười tránh xa những ôn dịch như Thuốc lá ( tiết 46), Hoá học khi phân tích nêutác hại của thuốc lá và cũng cần chuẩn bị nhóm tranh ảnh minh hoạ cho vấn đềđang đề cập đến trong bài học, chuẩn bị kiến thức kiểu bài thuyết minh, nghị luận

để giải quyết tình huống thực tiễn bằng bài luận mục đích là nêu tác hại của bao bì

ni lông, của sự gia tăng dân số hay những tệ nạn, ôn dịch từ đó, có hướng giảiquyết, khắc phục, áp dụng giải quyết thực tiễn

- Hướng dẫn học sinh cách tiếp thu bài:

Thay đổi cách kiểm tra bài cũ, vào bài mới: Muốn thực hiện tốt việc này,

mỗi giáo viên cần nghiên cứu thật kĩ SGK, chuẩn bị kiến thức kĩ năng và các tài

liệu hay những đồ dùng trực quan có liên quan Vì vậy, khi giới thiệu bài học, thao

tác không nên lặp lại như Kiểm tra bài cũ của tiết trước mà cần đưa thông tin có

kèm theo tranh ảnh liên quan để các em có thể cảm nhận, suy nghĩ để vận dụngvào bài mới một cách thoải mái, hấp dẫn, tránh căng thẳng cho học sinh Ví dụnhư để giới thiệu bài “Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000”, tôi cho học sinhxem đoạn clip nghệ thuật về tiết mục nghệ thuật múa bóng đạt giải trong cuộc thiAsia Got Talen 2015 về chủ đề bảo vệ Trái Đất; bài “Ôn dịch thuốc lá” tôi cho họcsinh xem đoạn clip Phóng sự đặc biệt về tác hại của thuốc lá, kênh truyền hìnhNhân dân; bài “Bài toán dân số”, tôi cho học sinh xem một đoạn clip sự ra tăng dânsố.Từ đoạn phim xem, giáo viên khơi gợi để học sinh cảm nhận nội dung, từ đóvào bài mới Cách làm này vừa tăng tính hấp dẫn của bài, đồng thời học sinh cũngnhận thấy sự gần gũi giữa văn bản Nhật dụng và cuộc sống

Đưa câu hỏi tích hợp kiến thức liên môn vào phần Đọc- hiểu chú thích: Lần

lựơt giúp các em nắm vững kiển thức ngay ở phần đọc, tìm hiểu chú thích, ngoàicác câu hỏi SGK, người dạy cũng cần đưa ngay những câu hỏi tích hợp để học sinhlàm quen với cách dạy - học mới này:

Ví dụ: Trong phần chú thích trang 106, tiết 39 - bài “Thông tin về ngày trái đất năm 2000”, và trang 121, tiết 45 - bài “Ôn dịch thuốc lá”, giáo viên nên sử

dụng câu hỏi để giúp học sinh giải thích đúng các từ khó liên quan đến môn Hoáhọc như chất Ca-đi mi, hay Đi- ô- xin, Pla-xtic chất Hắc ín, Ni- cô -tin hay kiếnthức môn Sinh học cho chú thích 2: Niêm mạc, 3: Nang phổi, 5: Vi khuẩn (Ở tiết46) phần Đọc - hiểu văn bản tương đối đầy đủ về kiến thức cơ bản nhưng nếumuốn tích hợp liên môn, người dạy cần đưa thêm một số câu hỏi và chuẩn bị khánhiều hình ảnh minh hoạ, đồ dùng trực quan sinh động giúp cho bài học đỡ khôcứng

Nhóm câu hỏi chung cho phần này có dạng đơn giản như: "Các chú thích 2,

3, 5 trang 121(SGK), muốn hiểu được cần vận dụng môn học nào?" hay " Ca - đi –mi” là chất gì? Nó có hại hay lợi cho sức khoẻ? Em hiểu được nhờ kiến thức mônhọc nào?

2.3.3 Hướng dẫn học sinh đọc - hiểu văn bản, luyện tập môn Ngữ văn (Nhóm Văn bản Nhật dụng) có vận dụng kiến thức liên môn:

Thao tác của giáo viên phải hoàn toàn chủ động, sáng tạo, đúng cách từ khâukết hợp giảng giải, vận dụng liên môn học, nhận xét, bình luận và kết hợp với đồdùng trực quan như tranh ảnh, tư liệu Làm thế nào để giúp các em tiếp thu mộtcách chủ động kiến thức chính của bài học bằng nhiều kiến thức từ những môn họckhác, phối hợp các bộ môn với nhau trong một bài học Ngữ văn với mục đích làm

rõ hơn kiến thức môn chính và còn hiểu biết nhiều môn học khác là việc làm thiếtthực

Chúng ta cần sử dụng hệ thống câu hỏi trong phần Đọc - hiểu văn bản với

những nội dung cần thiết tích hợp liên môn nhưng phải chia nhỏ, gợi ý cho họcsinh, và nhất định phải có sự hỗ trợ của nhiều môn học khác làm sinh động, rõ ràngbài học

Ví dụ: Khi dạy bài “ THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT NĂM 2000”,

tôi sử dụng hệ thống câu hỏi như sau:

Lựa chọn kiến thức tích hợp trong tiết học Môn học Làm rõ nội dung Văn bản

* Tiết 40: văn bản Thông tin về ngày trái đất

năm 2000

- Hỏi: Chất Platic là gì? Chất này khi lẫn vào

môi trường đất nó sẽ như thế nào và tạo ra tác

hại gì?

- Hỏi: Ni lông khi lẫn vào môi trường nước,

còn nguy hại như thế nào? Vì sao?

- Hỏi: Khi đốt túi ni lông sẽ tạo ra chất Đi – ô

- xin, chất này làm ảnh hưởng đến sức khoẻ

con người như thế nào? Em biết tới chất này

ở giai đoạn lịch sử nào ở nước ta? Em hiểu

kiến thức này nhờ các bộ môn nào?

- Hỏi: Vì sao, chất thải ni lông lại làm cho đất

không thể tơi xốp? Tình trạng đó sẽ ảnh

hưởng đến môi trường cây cối như thế nào?

Kiến thức bộ môn nào em đang vận dụng để

hiểu điều đó?

- Hỏi: Nhìn các bức tranh trên màn hình, em

có suy nghĩ gì về môi trường hiện nay?

- Hỏi: Hãy viết bài luận thuyết phục mọi

người hành động vì Môi Trường - ngôi nhà

xanh của chúng ta

- Hoá, Sinh,Địa

học, Lịch sử

- Địa lý,sinh học

- Mỹ thuật,

Âm nhạc

- Địa lí, Sinhhọc, Hoá học,GDCD

Nguyên nhân, táchại ni lông với môitrường đất, nước,sinh hoạt và đờisống, sức khoẻ conngười

- Luyện tập

Ví dụ: Khi dạy bài “ Ôn dịch thuốc lá”, tôi s d ng h th ng câu h i nh sau: ử dụng hệ thống câu hỏi như sau: ụng hệ thống câu hỏi như sau: ệ thống câu hỏi như sau: ống câu hỏi như sau: ỏi như sau: ư sau:

Lựa chọn kiến thức tích hợp trong tiết học Môn học Làm rõ nội dung Văn bản

* Tiết 46: văn bản Ôn dịch thuốc lá

- Hỏi: Em hiểu chất Ca-đi mi, hay Đi- ô- xin,

Pla-xtic chất Hắc ín, Ni- cô -tin ; Niêm

mạc, Nang phổi, Vi khuẩn là gì?

- Hỏi: Tác giả so sánh thuốc lá với đại dịch

nào ? So sánh như thế có tác dụng gì ? Em

hiểu gì về dịch hạch và căn bệnh AIDS?

- Hỏi: Vậy , khói thuốc lá đã đem lại những

nguy hiểm gì cho cơ thể người hút?

- Sinh, GDCD

- Sinh học,Hóa học

- GDCD

- Toán học,Địa lí

- GDCD

Nguyên nhân, táchại của thuốc lá đếnsức khỏe, kinh tế vàđạo đức con người

- Hỏi: ? Nếu trong gia đình em có một người

là bố (anh, ông…) nghiện thuốc , em sẽ làm

gì?

- Hỏi: Vẽ tranh tuyên truyền về tác hại của

thuốc thuốc lá

- Mỹ thuật - Luyện tập

Ví dụ: Khi dạy bài “ Bài toán dân số”, tôi s d ng h th ng câu h i nh sau: ử dụng hệ thống câu hỏi như sau: ụng hệ thống câu hỏi như sau: ệ thống câu hỏi như sau: ống câu hỏi như sau: ỏi như sau: ư sau:

Lựa chọn kiến thức tích hợp trong tiết học Môn học Làm rõ nội dung Văn bản

* Tiết 46: văn bản Bài toán dân số

- Hỏi: Em hiểu dân số và kế hoạch hóa gia

đình là gì?

- Hỏi: Dân số tăng theo cấp số nhân có nghĩa

là gì?

- Hỏi: Em có nhận xét gì về tỉ lệ sinh của phụ

nữ ở Châu Á và Châu Phi ?

- Hỏi: Em hiểu gì về thực trạng kinh tế của

các nước đó? Từ đó rút ra kết luận quan hệ

giữa sự phát triển dân số và sự phát triển kinh

tế?

- Hỏi: Nhận xét biểu đồ gia tăng dân số Việt

Nam? Hậu quả của việc gia tăng dân số quá

nhanh là gì?

- Hỏi: Chúng ta đã thực hiện những biện

pháp hạn chế sự gia tăng dân số ntn?

- Hỏi: Ở gia đình em có mấy con? Những gia

đình xung quanh khu vực em sống có còn

sinh con thứ ba nữa không?

- Hỏi: Vẽ tranh tuyên truyền về kế hoạch hóa

gia đình

- GDCD, địa lí

- Toán

- Địa lí, sinhhọc

- Địa lí

- Toán học,Địa lí

- GDCD

- Mỹ thuật

Sự ra tăng dân số vàhậu quả của nó đếnsức kinh tế, vănhóa, giáo dục và sựphát triển đất nước

- Luyện tập

Từ hệ thống câu hỏi (có sử dụng kiến thức liên môn) minh hoạ một số nộidung văn bản Nhật dụng, học sinh nhận thức được một số vấn đề cập nhật quantrọng trong đời sống xã hội, từ đó các em có ý thức khắc phục, giải quyết tìnhhuống thực tiễn như ngay trong gia đình, trường học hay trong địa bàn sinh sốngcủa mình

Trong một tiết học minh họa cho dự án “Dạy học tích hợp liên môn”vào tiết

40 - chương trình Ngữ văn lớp 8, tập I - bài “Thông tin về ngày trái đất năm

2000”, có thể nói, về phía học sinh đã lĩnh hội được nhiều kết quả từ việc tiếp thu

kiến thức bài học nhờ có sự kết hợp nhiều môn học khác Giáo viên khéo léo, gợi

mở những thông tin cơ bản của bài học, biến giờ Ngữ văn thành giờ học thực tế

đúng yêu cầu của một văn bản Nhật dụng trước một vấn đề đang bức xúc trong

toàn xã hội - Môi trường ô nhiễm bởi bao bì ni lông, khi hướng dẫn học sinh tiếp

thu bài, giáo viên lần lượt giúp học sinh từ việc tìm hiểu chung văn bản đến tìmhiểu chi tiết, nội dung chính của mỗi văn bản sẽ được vận dụng linh hoạt kiến thứccủa nhiều môn học Phần luyện tập học sinh có cơ hội vận dụng kiến thức đã học

để giải quyết vấn đề thực tiễn

2.3.4 Tổ chức thực hiện

Là tiến trình thực thi bản kế hoạch phối hợp hữu cơ hoạt động của giáo viên và

học sinh theo một cơ cấu sư phạm hợp lí, khoa học, trong đó giáo viên giữ vai trò, chứcnăng tổ chức, hướng dẫn, định hướng chứ không phải truyền thụ áp đặt một chiều Họcsinh được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình tiếp nhận, đóng vai trò chủ thể cảm thụ,nhận thức thẩm mĩ, trực tiếp tiến hành hoạt động tiếp cận, khám phá, chiếm lĩnh bàivăn, chuyển tác phẩm của nhà văn vào trong tư duy, cảm xúc của mình, biến tác phẩmthành thế giới tinh thần, tình cảm của riêng mình để tự nhận thức, tự giáo dục và pháttriển theo mục đích, định hướng giáo dục của giáo viên

Tổ chức hoạt động đọc hiểu văn bản trên lớp, giáo viên phải chú trọng mốiquan hệ giữa học sinh và văn bản (nội dung dạy học), phải coi đây là mối quan hệ

cơ bản, quan trọng nhất trong cơ chế giờ học Muốn vậy, giáo viên phải từ bỏ vaitrò, chức năng truyền thống là truyền đạt kiến thức có sẵn cho học sinh, còn họcsinh không thể duy trì thói quen nghe giảng, ghi chép, học thuộc, rồi “làm văn”theo lối tái hiện, sao chép, làm thui chột dần năng lực tư duy trên văn bản, khảnăng tự đọc, tự tìm tòi, xử lí thông tin, tổ chức các kiến thức một cách sáng tạo Như vậy, trong quá trình tổ chức cho học sinh khai thác nội dung của bài học,giáo viên đã vận dụng và hướng dẫn học sinh áp dụng phương pháp tích hợp mộtcách linh hoạt, đa dạng ở nhiều góc độ, nhiều khía cạnh và nhiều phạm vi: phạm

vi hẹp - “ Nội bộ môn học”, phạm vi rộng - “ Tích hợp liên môn”

Giáo án minh họa cho bài dạy tích hợp:

Tiết 40: THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT NĂM 2000

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

Từ nội dung bài học, các em nắm được:

- Ý nghĩa to lớn của việc bảo vệ môi trường Từ đó có những suy nghĩ và hành đông tích cực về vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt

- Thấy được tính thuyết phục trong cách thuyết minh về tác hại của việc sử dụng bao bì nilông tự mình và vận động mọi người hạn chế sử dụng bao bì ni lông cũng như tính hợp lí của những kiến nghị mà tác giả đề xuất trong văn bản

2 Kỹ năng:

- Kỹ năng thu thập thông tin SGK, quan sát và trình bày một vấn đề

- Kỹ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế

- Kỹ năng lắng nghe và hoạt động nhóm

- Kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin

- Kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề về môi trường Đặc biệt là rác thải bao bì ni lông