Đứng trước thực trạng đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo và triển khaitiến hành lồng ghép giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống vào các môn học và hoạt động ngoài giờ lên lớp cho họ
Trang 17 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 4
8 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN 5
9 2.3 Các biện pháp tổ chức trò chơi trong dạy học môn
10 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt
động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 17
Trang 2Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghịquyết số 29-NQ/TW) với nội dung Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đàotạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã đưa ra mục tiêu
“Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thànhphẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướngnghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệtgiáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống”
Trong thời gian qua, các nhà trường đã tích cực đổi mới phương pháp dạyhọc, nhằm đạt mục tiêu dạy học đó là hình thành năng lực cho học sinh Trong
đó giáo viên là người tổ chức hướng dẫn thông qua các hình thức dạy học trênlớp, dạy học trong thực tế và học sinh chiếm lĩnh kiến thức thông qua các hìnhthức học cá nhân, đôi bạn, học theo nhóm Đặc biệt đổi mới các hoạt động giáodục đạo đức, lối sống văn hóa, giáo dục kỹ năng sống, đáp ứng yêu cầu pháttriển toàn diện cho học sinh với nhiều hình thức phong phú, đa dạng Nội dung
và hình thức tổ chức trong nhà trường thực hiện qua giảng dạy chính khóa mônĐạo đức, qua lồng ghép, tích hợp vào các môn học khác; qua các Hoạt độngngoài giờ lên lớp, các hoạt động ngoại khóa, có sự phối hợp với cha mẹ họcsinh và các đoàn thể, tổ chức xã hội Tuy nhiên, hoạt động giáo dục đạo đức,lối sống văn hóa, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh vẫn chưa thật sự hiệu quả
và có chiều sâu biểu hiện qua tình trạng vẫn còn một số học sinh vi phạm chuẩnmực đạo đức, vi phạm pháp luật như bạo lực học đường, vi phạm thuần phong
mỹ tục trong lời ăn, tiếng nói; cách ăn mặc, dẫn đến thực trạng đạo đức ở họcsinh có những biểu hiện ngày càng xuống cấp Vì sao lại như vậy, ngoài tất cảnhững nguyên nhân khác thì một nguyên nhân rất quan trọng đó là các em cònthiếu kỹ năng sống, chưa được quan tâm giáo dục đạo đức ở tất cả các môitrường Đặc biệt là môi trường gia đình và cộng đồng nơi các em sinh sống Nơi
mà các em được trải nhiệm, thực hành những bài học ở lớp, ở trường
Đứng trước thực trạng đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo và triển khaitiến hành lồng ghép giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống vào các môn học
và hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh ở các nhà trường trong phạm vitoàn quốc bắt đầu từ năm 2010 -2011 nhằm trang bị cho các em những năng lựccần thiết để nâng cao giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ Đến năm học 2017-
2018, Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh hóa xây dựng Kế hoạch số SGDĐT ngày 17 tháng 1 năm 2017 của Sở Giáo dục và Đào tạo về việc sử dụng
121/KH-bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh” từlớp 2 đến lớp 9 trong giảng dạy ở các nhà trường phổ thông Hoạt động giáo dụcđạo đức cho học sinh trường tiểu học được đưa vào thông qua hai hoạt động đó
là hoạt động ngoài giờ lên lớp và lồng ghép vào các môn học
Đặc biệt là việc sử dụng phương pháp và hình thức tổ chức dạy học của giáoviên Bởi học sinh tiểu học là lứa tuổi có đời sống tâm lí rất phức tạp và đadạng Các em ở lứa tuổi này rất ham hiểu biết, tò mò khoa học, thích cái mới,nhảy cảm, hồn nhiên Nhưng tri thức kĩ năng còn hạn chế Do đó để phát triểnnhân cách toàn diện cho các em, giáo viên tiểu học đóng vai trò rất quan trọng,chính chúng ta là người trang bị cho các em những kiến thức, kỹ năng, hành vi,
cử chỉ điệu bộ, nét chữ, nết người, Nội dung dạy học sinh tiểu học có rất nhiều
Trang 3môn học mỗi môn đều góp phần phát triển nhân cách cho trẻ, trong đó môn Đạođức là một môn học cơ bản, cung cấp cho trẻ hệ thống mẫu hành vi, hệ thốngchuẩn mực xã hội Bác Hồ đã dạy chúng ta “Người có tài mà không có đức làngười vô dụng” Do vậy việc giáo dục đạo đức là mặt trận hàng đầu của trườngTiểu học Việc nâng cao chất lượng hiệu quả của giờ dạy môn Đạo đức trongtrường tiểu học là trách nhiệm và là việc làm vô cùng cần thiết của mỗi ngườigiáo viên Với đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học thì giáo dục đạo đức chotrẻ không thể nào là thuyết giảng hay nhồi nhét các bài học đạo đức mà cầnphải sử dụng nhiều phương pháp Một trong những phương pháp đạt hiệu quảcao trong tiết học đạo đức là phương pháp tổ chức trò chơi cho học sinh Nhằmgây hứng thú cho các em và giúp các em thực hiện chuẩn mực hành vi đạo mộtcách nhẹ nhàng mà hiệu quả theo cách “ học mà chơi chơi mà học” Là một giáoviên tiểu học tôi rất tâm đắc với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay màđặc biệt là dạy học dưới hình thức tổ chức các trò chơi Tôi luôn trăn trở suynghĩ làm thế nào để dạy học theo phương pháp này nhưng những trò chơi phải
dễ chuẩn bị, dễ thực hiện mà mang lại hiệu quả cao đó là điều tôi hằng mongmuốn
Để tháo gỡ những khó khăn, bất cập nêu trên, rất cần có những biện pháp
tổ chức tốt nhất, có hiệu quả nhất nhằm nâng cao chất lượng dạy học Đạo đức
trong nhà trường, tôi đã thực hiện thành công sáng kiến “Một số biện pháp tổ chức trò chơi trong dạy học môn Đạo đức cho học sinh lớp 4B Trường Tiểu học Luận Thành” góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà
trường
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng dạy học Đạo đức ở TrườngTiểu học Luận Thành, Sáng kiến kinh nghiệm đề xuất một số biện pháp tổ chứctrò chơi trong dạy học môn Đạo đức cho học sinh lớp 4 nhằm đổi mới phươngpháp dạy học môn Đạo đức góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diệncho học sinh tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức lớp 4
- Thực trạng dạy- học Đạo đức ở Trường Tiểu học Luận Thành
- Biện pháp tổ chức trò chơi trong dạy học môn Đạo đức ở Trường Tiểuhọc Luận Thành nói chung và cho học sinh lớp 4 nói riêng
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra - khảo sát thực tế
- Phương pháp quan sát - thu thập thông tin
- Phương pháp tổ chức trò chơi
- Phương pháp luyện tập - Thực hành
- Phương pháp phân tích - tổng hợp
- Phương pháp kiểm tra đánh giá
- Phương pháp đối chiếu
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Trang 4Trong công tác giáo dục, bậc Tiểu học là bậc học giữ vai trò quan trọngtrong việc hình thành nhân cách cho học sinh nhằm xây dựng và phát triển conngười làm chủ tương lai cho đất nước Trong đó giáo dục đạo đức là một trongnhững hoạt động giáo dục cơ bản nhất trong các bậc học của học sinh nhằm làmcho nhân cách được phát triển đúng đắn, giúp học sinh có những nhận thức, ýthức tình cảm đạo đức, có những thói quen, hành vi ứng xử đúng mực trong cácmối quan hệ của cá nhân với xã hội, của cá nhân đối với mọi người xung quanh.
Điều này thể hiện qua thái độ cư xử đối với ông bà, cha mẹ, anh chị emruột trong gia đình, với thầy cô giáo, bạn bè qua thái độ với học tập, rèn luyệnhàng ngày Vì vậy, giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học nói chung và họcsinh lớp 4 nói riêng giữ vị trí đặc biệt quan trọng Vì bậc Tiểu học là bậc họcnền tảng Sự phát triển nhân cách bắt nguồn từ môi trường này Các nề nếp, thóiquen, các cử chỉ hành vi đều được xây dựng từ đây Đó là các ý thức như: giữgìn vệ sinh chung nơi công cộng, chấp hành luật lệ giao thông, giúp đỡ ngườigià neo đơn, giúp người có hoàn cảnh khó khăn, gặp hoạn nạn, nói lời hay lịch
sự,
Để có một tiết học Đạo đức đạt hiệu quả cao thì giáo viên phải nghiêncứu kĩ kế hoạch bài để tổ chức tiết học một cách hợp lý Cách sử dụng đồ dùngdạy học đưa ra phải đúng lúc, đạt hiệu quả tốt Tiết lý thuyết khi giảng dạy giáoviên phải lưu ý đến hệ thống câu hỏi đàm thoại phải phù hợp, phải logic để đúcrút ra được những bài học quý báu trong giờ đạo đức cho học sinh cần học tập.Tiết thực hành giáo viên phải hướng dẫn học sinh thực hiện những hành vi đạođức tốt vừa học được qua tiết lý thuyết bằng những việc làm cụ thể vừa sức, vừakhả năng của học sinh: bằng nhiều việc làm khác nhau, cũng như nhiều hìnhthức khác nhau Trong đó tổ chức trò chơi để gây hứng thú học tập cho học sinh
là một hình thức được cáo em yêu thích
Trò chơi là hoạt động rất quen thuộc gần gũi với con người Bất cứ aitrong cuộc đời cũng từng tham gia các trò chơi Cũng như lao động, học tập, tròchơi là một loại hình hoạt động sống của con người Trò chơi có chứa đựng chủ
đề, nội dung nhất định, có những quy chế nhất định mà người chơi phải tuânthủ Trò chơi vừa mang tính chất vui chơi, giải trí song đồng thời lại có ý nghĩagiáo dưỡng và giáo dục lớn lao đối với con người Trò chơi có ý nghĩa đặc biệtđối với lứa tuổi trẻ em Trò chơi tạo tất cả những điều kiện để trẻ em thể hiệnnhu cầu tự nhiên về hoạt động, tạo ra ở trẻ em những rung động thực tế và quantrọng cho cuộc sống Trong khi chơi, trẻ em phản ánh hiện thực xung quanh,đồng thời thể hiện thái độ nhất định đối với môi trường Đối với trẻ em, chơi
có nghĩa là hoạt động, là khơi dậy trong mình những cảm giác và ước mơ, là cốgắng để thực hiện những ước mơ đó là cảm giác, tri giác và phản ánh một cáchsáng tạo thế giới vào trong tưởng tượng của mình Đúng như AM- go- rơ - ki đãnhận xét "Trò chơi là con đường để trẻ em nhận thức thế giới, là nơi chúng đangsống và là cái chúng nhận thấy cần phải thay đổi "
Cùng với học, chơi là nhu cầu không thể thiếu được của học sinh Tiểu học, dùkhông còn là hoạt động chủ đạo song vui chơi vẫn giữ một vai trò rất quan trọngtrong hoạt động sống của trẻ, vẫn có một ý nghĩa lớn lao với trẻ Lý luận vàthực tiễn đã chứng tỏ rằng: Nếu biết tổ chức cho trẻ vui chơi một cách hợp lý,đúng đắn thì đều mang lại hiệu quả giáo dục Qua trò chơi các em không những
Trang 5đươc phát triển về mặt trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ mà còn được hình thành nhiềuphẩm chất và hành vi đạo đức Chính vì vậy tổ chức trò chơi là một phươngpháp quan trọng để hình thành hành vi đạo đức cho học sinh Mặt khác, dạy học
là một nghề sáng tạo, nhất là trong môn học Đạo đức, môn học cung cấp chohọc sinh những chuẩn mực về đạo đức
Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi tiểu học, suy nghĩ của các em cònnon nớt, kinh nghiệm sống của các em còn chưa có, học sinh tiểu học tư duy cụthể còn chiếm vai trò quan trọng, có tính bắt chước nên cung cấp cho học sinhnhững chuẩn mực đạo đức là viên gạch đầu tiên cho sự hình thành nhân cách
người công dân, người chủ của xã hội tương lai Mặt khác nó giúp cho các em
hình thành cơ sở ban đầu, như một “Sức đề kháng” chống lại sự xâm nhập củanhững cái xấu từ bên ngoài và gột rửa những cái xấu đã bị tiêm nhiễm, nhữngcái đi ngược với chuẩn mực đạo đức mà xã hội đã quy định Để các chuẩn mựchành vi đạo đức trở thành thói quen trong cuộc sống hàng ngày của các em thìđòi hỏi người giáo viên phải cho các em luyện tập tốt trong giờ thực hành Vìqua tiết thực hành giúp các em hình thành được thao tác, hành động phù hợp vớimẫu hành vi rút ra từ tiết kể chuyện đạo đức
Từ cơ sở khoa học và thực tiễn trên tôi nhận thấy rằng, để biến chuẩn mựchành vi đạo đức, thành thói quen hàng ngày của các em, phải có thời gian kiêntrì, thường xuyên phải thực hiện đựơc của từng tiết dạy từng bài Trò chơi làhoạt động rất quen thuộc gần gũi với con người Bất cứ ai trong cuộc đời cũngtừng tham gia các trò chơi Cũng như lao động, học tập, trò chơi là một loạihình hoạt động sống của con người Trò chơi có chứa đựng chủ đề, nội dungnhất định, có những quy chế nhất định mà người chơi phải tuân thủ Trò chơivừa mang tính chất vui chơi, giải trí song đồng thời lại có ý nghĩa giáo dưỡng vàgiáo dục lớn lao đối với con người Trò chơi có ý nghĩa đặc biệt đối với lứa tuổitrẻ em Trò chơi tạo tất cả những điều kiện để trẻ em thể hiện nhu cầu tự nhiên
về hoạt động, tạo ra ở trẻ em những rung động thực tế và quan trọng cho cuộcsống Trong khi chơi, trẻ em phản ánh hiện thực xung quanh, đồng thời thể hiệnthái độ nhất định đối với môi trường Đối với trẻ em, chơi có nghĩa là hoạtđộng, là khơi dậy trong mình những cảm giác và ước mơ, là cố gắng để thựchiện những ước mơ đó là cảm giác, tri giác và phản ánh một cách sáng tạo thếgiới vào trong tưởng tượng của mình
Cùng với học, chơi là nhu cầu không thể thiếu được của học sinh Tiểuhọc, dù không còn là hoạt động chủ đạo song vui chơi vẫn giữ một vai trò rấtquan trọng trong hoạt động sống của trẻ, vẫn có một ý nghĩa lớn lao với trẻ Lýluận và thực tiễn đã chứng tỏ rằng: Nếu biết tổ chức cho trẻ vui chơi một cáchhợp lý, đúng đắn thì đều mang lại hiệu quả giáo dục Qua trò chơi các em khôngnhững đươc phát triển về mặt trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ mà còn được hình thànhnhiều phẩm chất và hành vi đạo đức Chính vì vậy tổ chức trò chơi được sử dụngnhư là một phương pháp quan trọng để giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Trang 6và nhỏ của huyện Thường Xuân Với tổng diện tích đất tự nhiên là: 3402,38ha,
1894 hộ và 7682 nhân khẩu Gồm 3 dân tộc chung sống: Thái, Mường, Kinh.Nền sản xuất chủ yếu của nhân dân là Nông, Lâm nghiệp và Dịch vụ Kinh
tế địa phương nhiều năm gần đây tương đối ổn định và tăng trưởng Văn hoá xãhội phát triển mạnh, an ninh quốc phòng được giữ vững
Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Luận Thành thực sự quan tâm đến
sự nghiệp giáo dục Trong những năm vừa qua giáo dục Luận Thành cũng cónhều mặt thuận lợi và đạt được một số thành tích đáng ghi nhận
Trường Tiểu học Luận Thành là đơn vị có bề dày thành tích, vì thế đãkhích lệ tập thể cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh phát huy truyền thống
để đẩy mạnh các phong trào thi đua Nhà trường có đội ngũ cán bộ giáo viênđoàn kết, nhiệt tình, được nhân dân tin tưởng ủng hộ và luôn được sự quan tâmchỉ đạo của Đảng uỷ – Hội đồng nhân dân–Ủy ban nhân dân xã Luận Thành
Cơ sở vật chất trường học của nhà trường đã được quan tâm từ các dự
án, sự đóng góp của Phụ huynh và quan tâm của nhà nước, vì thế cơ sở vật chất,trường lớp học, khuôn viên nhà trường đã được nâng cấp, tu bổ đảm bảo xanh-sạch- đẹp Phòng học ở tất cả các điểm trường đã đảm bảo kiên cố 100%; trangthiết bị phục vụ dạy và học tương đối đảm bảo
Năm học 2018-2019, nhà trường có 43 cán bộ giáo viên trong biên chế và
có 2 giáo viên hợp đồng Trong đó số giáo viên có độ tuổi trên 50 tuổi là 6 đồngchí, tất cả các cán bộ giáo viên trong trường đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn.Toàn trường có 27 lớp được chia làm ba khu, khu chính và hai khu lẻ Tổng sốhọc sinh toàn trường là 723 học sinh.Trong đó điểm chính 13 lớp 400 học sinh,điểm Cao Tiến 5 lớp 93 học sinh, điểm Sơn Minh 5 lớp 98 học sinh, điểmtrường Thành Thắng 132 học sinh
Nhờ vào sự nổ lực phấn đấu của cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh
mà trong nhiều năm liền, nhà trường luôn đạt danh hiệu Tập thể lao động Xuấtsắc Đơn vị được hội đồng thi đua ngành bình xét là đơn vị dẫn đầu cấp Tiểuhọc huyện nhà Với những thành tích đạt được, nhà trường đã được Bộ GD&ĐTtặng Cờ thi đua đơn vị dẫn đầu
2.2.2 Thực trạng dạy- học Đạo đức ở Trường Tiểu học Luận Thành
Trong những năm qua, công tác dạy – học luôn được ban giám hiệu nhàtrường đặc biệt quan tâm Cũng như các môn học khác, phương pháp dạy họcmôn Đạo đức cũng dạy theo hướng tiếp cận nội dung là quá trình tiếp thu và lĩnhhội nhằm đạt mục tiêu là cung cấp kiến thức từ đó hình thành kỹ năng cho họcsinh Vì vậy mà chúng tôi thường sử dụng phương pháp giảng giải, truyền thụkiến thức cho học sinh ở trên lớp Để đổi mới phương pháp dạy học chúng tôicũng đã chủ động nghiên cứu, học hỏi, cố gắng vận dụng phương pháp dạy họcmới để truyền tải từng nội dung cụ thể của bài học Trong mỗi tiết học, bản thânchúng tôi cũng đã đưa ra nhiều hoạt động như: Chơi trò chơi, sắm vai, kểchuyện, … nhằm phát huy tính tự chủ trong học tập của học sinh Đặc biệt làchú trọng đến khâu luyện tập, thực hành xử lý tình huống cho các em trong từngbài học, nhằm giúp các em sớm có kĩ năng ứng xử các tình huống trong cuộcsống hàng ngày theo đúng các chuẩn mực hành vi của xã hội Khi tổ chức tròchơi, tôi đã động viên, khuyến khích tạo điều kiện cho tất cả mọi đối tượng họcsinh đều được tham gia chơi Lựa chọn trò chơi, lựa chọn các yêu cầu phù hợp,
Trang 7vừa sức với từng đối tượng để tất cả học sinh trong lớp đều được học, đều nhậnđược ở đó những kiến thức, những nội dung mang ý nghĩa giáo dục.
Tuy nhiên trong qua trình tổ chức trò chơi cho học sinh, tôi nhận thấy các
em còn rất nhút nhát, thiếu tự tin Đây chính là hạn chế chủ yếu của các em họcsinh vùng nông thôn miềm núi vì còn ít tiếp xúc với thế giới bên ngoài, vốn từcủa các em không nhiều, các em ít có điều kiện tiếp xúc với tranh ảnh, sách báo
Để khắc phục hạn chế ấy, ngay từ khi nhận lớp (đầu năm học) tôi làm công tácđiều tra cơ bản, lấy thông tin từng hoàn cảnh gia đình, điều kiện sống của từnghọc sinh, tìm hiểu tính cách, cá tính, trình độ năng lực, khả năng hiểu biết củacác em, sau đó phân loại để có các cách khác nhau giúp đỡ học sinh
Trong quá trình giảng dạy, tôi cố gắng dạy tốt tất cả các môn học, thànhlập tủ sách măng non của lớp (do học sinh đóng góp) Nhờ vậy các em đã được
bổ sung rất nhiều kiến thức nâng dần trình độ hiểu biết về mọi mặt Tôi thườngxuyên gần gũi trò chuyện với các em và đặc biệt quan tâm đến hai đối tượnghọc sinh Một là học sinh có cá tính mạnh dạn, hai là những học sinh còn e dènhút nhát trong các hoạt động Với đối tượng một: Bên cạnh những việc nêu lênnhững điểm tốt của học sinh này là nhanh nhẹn, hoạt bát, hăng hái trong cáchoạt động, thì chúng tôi hình thành cho các em thói quen hoạt động có nề nếp,trật tự Ở những học sinh còn nhút nhát, tôi thường xuyên quan tâm, trò chuyệngợi mở, động viên khích lệ học sinh nói lên ý kiến của bản thân
Bên cạnh đó giáo viên cũng gặp không ít những vướng mắc như: giáoviên ngại tổ chức vì sự mất thời gian mà khi có tổ chức thì còn lúng túng Thựctrạng của việc tổ chức trò chơi vào trong những tiết dạy Đạo đức còn nhiều hạnchế Nhiều giáo viên không thấy hết được tác dụng của hoạt động tổ chức tròchơi còn xem nhẹ và rất ngại sử dụng hoạt động trò chơi vào tiết dạy Giáo viênhết sức lúng túng không biết tổ chức vào lúc nào, cách thức tổ chức ra sao Họcsinh ngượng ngùng, bỡ ngỡ khi thể hiện nên dẫn đến sau trò chơi không manglại hiệu quả giáo dục cao
Vì vậy, trong giờ học giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp thuyếttrình, giảng giải Hình thức tổ chức dạy học trong các hoạt động còn đơn điệu.Sau giờ học, học sinh chưa biết biết vận dụng kiến thức đã học vào thực tế.Chẳng hạn học sinh vừa được học bài giữ trật tự vệ sinh nơi công cộng song lạirất ồn ào mất trật tự, nhiều học sinh làm việc riêng trong giờ học hay là còn vứtrác bừa bãi trong sân trường Học sinh vừa được học bài biết ơn thầy cô giáonhưng ra khỏi lớp chỉ chào hỏi cô giáo dạy mình Hoặc là học sinh không biếtcảm ơn, xin lỗi khi được giúp đỡ hay làm điều gì không phải với bạn bè, thầy
cô, người khác v.v Rộng hơn nữa hiện nay ngoài xã hội một số bộ phận thanhthiếu niên đang có nhiều biểu hiện xuống cấp về đạo đức ngày một nhiều Đâu
đó vẫn còn hiện tượng học sinh chưa biết lễ phép với người lớn với mọi ngườixung quanh Đây cũng là điều mà những người làm công tác giáo dục phải suynghĩ
Nguyên nhân có thể là có nhiều, song bản thân tôi thiết nghĩ có thể là dotrình độ, năng lực, chuyên môn của đội ngũ giáo viên còn nhiều hạn chế chưađáp ứng với nhu cầu cải tiến nội dung cũng như phương pháp giảng dạy Độnhiệt tình, ý thức trách nhiệm cũng như nhận thức rõ ràng là cần phải thực sựđổi mới phương pháp giảng dạy chưa cao
Trang 8Nguyên nhân thứ hai là về phía học sinh, do điều kiện sống, môi trườnggia đình mà sự hiểu biết của các em về thế giới xung quanh còn nhiều hạn chế.Các em còn rụt rè, ngượng ngùng không tự tin trong giao tiếp Qua giảng dạythực tế, tôi nhận thấy học sinh lớp tôi hầu hết bố mẹ làm nghề tự do, ít có điềukiện quan tâm đến con cái của mình Nên trong cuộc sống hằng ngày đôi khi cáccòn nói tục, nói năng với người lớn chưa lễ phép, cư xử với người xung quanhchưa đúng mực Đây là điểm khác biệt lớn so với trẻ em thành phố Bên cạnhviệc khắc phục khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, tôiluôn quan tâm gần gũi bồi dưỡng tư tưởng tình cảm vốn sống cho học sinh, đồngthời tự học hỏi, trau dồi kiến thức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ sư phạm quabạn bè, đồng nghiệp, qua sách báo tìm tòi ra những hướng đi mới để giảng dạytốt các môn học nói chung và môn Đạo đức nói riêng
Kết quả khảo sát thực trạng hành vi đạo đức của học sinh lớp 4B Trường Tiểu học Luận Thành:
Biểu hiện hành vi
Rất thường xuyên Thường xuyên
Không thường xuyên
Biết tiết kiệm thời
gian, tiền của
lo ngại của một bộ phận học sinh tiểu học Chính vì vậy, nhà trường cầnquan tâm, phát hiện và uốn nắn kịp thời cả về nhận thức lẫn hành động của
Trang 9là học sinh lớp 4 rất thích được thử vai trong trò chơi.
2.3 Các biện pháp tổ chức trò chơi trong dạy học môn Đạo đức lớp 4
Mỗi bài Đạo đức được thực hiện trong hai tiết dạy: tiết 1 kể chuyện, tìnhhuống hay thông tin còn tiết 2 là tiết thực hành Nhờ tiết 1 học sinh nhận ra đượccác mẫu hành vi, và chuẩn mực đạo đức cần cung cấp Nhờ tiết thực hành màcác em nắm vững kiến, giải quyết một số tình huống của chuẩn mực đạo đức, vàcác em được luyện tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên Hai tiết này có quan hệmật thiết với nhau, hỗ trợ cho nhau, tiết 1 chuẩn bị cho tiết thực hành, và tiếtthực hành dựa vào tiết 1, để củng cố tiết kể chuyện Chính vì để giúp các emhình thành được những thao tác, những hành động phù hợp với mẫu hành vi,chuẩn mực rút ra từ tiết kể chuyện đạo đức, làm cơ sở hình thành thói quen đạođức hàng ngày bằng những hình thức sinh động, gây hứng thú cho các em trongtiết luyện tập (tiết 2) đóng vai trò quan trọng Khi chuẩn mực hành vi đạo đức
mà các em nhận được ở tiết 1, thông qua tiết luyện tập và trở thành thói quenhành vi đạo đức hàng ngày của các em thì bài dạy có hiệu quả nhất Vì vậy mà
để củng cố và khắc sâu kiến thức ở tiết 1thì việc tổ chức trò chơi trong các hoạtđộng thực hành ở tiết 2, các môn học khác, hoạt động ngoài giờ lên lớp và trảinghiệp trong thực tế cuộc sống gia đình, cộng đồng dân cư là biện pháp hữu hiệunhất để các em thay đổi hành vi thói quen
2.3.1 Trò chơi đóng vai
Ví dụ 1: Dạy tiết 2 bài “Vượt khó trong học tập” (Bài 2 trang 5)
Tên trò chơi: Quyết tâm học tốt
Các vai: Hoàng Anh, Công Bảo
Hoàng Anh: Ngồi (làm bài tập) ở góc học tập
Công Bảo: (Vẻ mặt hớn hở) xuất hiện Chào cậu! Hoàng Anh này tối nay,
ở sân vận động có đội văn nghệ của xã biểu diễn văn nghệ đấy, chúng mình đixem nhé
Hoàng Anh : Chà thích nhỉ! Nhưng tớ giải chưa xong mấy bài tập Bàitập cô giáo ra lần này khó quá
Công Bảo : Cứ đi xem, tý nữa về cậu lại làm tiếp Bỏ xem buổi văn nghệnày thì tiếc lắm, lâu lắm rồi mới có
Trang 10Hoàng Anh : Tớ sợ đi xem về muộn thì không làm bài kịp.
Công Bảo : Hay là thế này, bài này tớ làm xong lúc chiều, chốc nữa vềqua nhà tớ lấy bài về mà chép xong ngay ấy mà
Hoàng Anh : (Lưỡng lự rồi quyết định) Thôi cậu chịu khó đi xem mộtmình nhé cảm ơn đã rũ tớ tớ xin lỗi tớ không thể đi xem văn nghệ khi chưa làmxong bài cô ra
Công Bảo : (vẽ mặt tiu nghĩu) nói: Đành vậy thôi - chào cậu
+ Câu hỏi nhận xét
Qua trò chơi em thấy trong học tập bạn Hoàng Anh là người như thếnào? Vì sao em biết
Hành động đó của Hoàng Anh nói lên điều gì?
Qua câu chuyện trên em rút ra được bài học gì ? Vì sao?
Ví dụ 2: Dạy tiết 2 bài “Tiết kiệm tiền của” (Bài 4 trang 11)
Tên trò chơi : Phóng viên phỏng vấn
Các vai:Tuệ Trân: phóng viên
Cả lớp học sinh: khán giả (đều được phỏng vấn)
Tuệ Trân: (Bước từ cửa lớp vào tay giơ lên chào khán giả) Xin chào các
bạn tôi là phóng viên báo Nhi Đồng được biết lớp các bạn có nhiều thành tíchtrong việc tiết kiệm tiền của tôi đến đây xin được phỏng vấn các bạn
Tuệ Trân: (Cầm MIC) đến gần một học sinh chào bạn tên bạn là gì
Học sinh: (khán giả) trả lời
Tuệ Trân: Là một học sinh bạn đã làm gì để tiết kiệm tiền của?.
Học sinh: ( được phỏng vấn) Tôi giữ gìn sách vở cẩn thận không bị mấtsách hay để sách bị rách
Học sinh: (khán giả) trả lời
Tuệ Trân: Là một học sinh bạn đã làm gì để tiết kiệm tiền cuả?.
Học sinh: ( được phỏng vấn) Tôi giữ gìn sách vở cẩn thận không bị mấtsách hay để sách bị rách
Tuệ Trân: (Đến chổ một học sinh khác) thế còn cậu, cậu đã làm gì để tiết
kiệm tiền của
Học sinh: (Khán giả) tôi giữ bút thước cẩn thận không để mất hay gãy