Hướng dẫn học sinh khai thác kênh hình nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo phương pháp tích hợp kiến thức liên môn thông qua bài 20 và bài 26 môn địa lí 6 ở trường PTDTBT THCS bát mọt

Dạy họcmôn Địa lí ở các trường phổ thông muốn đạt được chất lượng cao thì đi đôi với lýthuyết, việc sử dụng đồ dùng trực quan, đặc biệt là kênh hình là một yếu tố bắtbuộc và có tác dụng

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Địa lí là một khoa học tổng hợp bao gồm cả kiến thức khoa học tự nhiên vàkhoa học xã hội Môn học này có phạm trù rộng lớn và có tính thực nghiệm Ngoàiviệc mô tả các sự việc và hiện tượng địa lí xảy ra trên bề mặt Trái Đất, môn họcnày còn yêu cầu tìm cách giải thích, phân tích, so sánh, tổng hợp các yếu tố địa lí,cũng như thấy được mối quan hệ giữa chúng với nhau Mặt khác, để phù hợp vớitình hình thực tế hiện nay, khoa học địa lí còn có nhiệm vụ đề xuất các giải phápphát hiện, khai thác, sử dụng, bảo vệ và cải tạo tài nguyên thiên nhiên, môi trường

một cách hợp lý nhằm góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng và phát triển đất

nước

Hiện nay, việc lựa chọn các phương pháp dạy học tích cực, phù hợp với đặctrưng bộ môn, đồng thời thực hiện tốt quá trình đổi mới phương pháp dạy học theohướng phát triển năng lực học sinh là một trong những yêu cầu cấp thiết Dạy họcmôn Địa lí ở các trường phổ thông muốn đạt được chất lượng cao thì đi đôi với lýthuyết, việc sử dụng đồ dùng trực quan, đặc biệt là kênh hình là một yếu tố bắtbuộc và có tác dụng lớn phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong quá

trình học tập, tăng cường kỹ năng địa lí (nhận xét, phân tích, giải thích, đánh giá,

so sánh, tổng hợp các bản đồ, biểu đồ, sơ đồ, tranh ảnh, bảng biểu số liệu thống

kê ) Qua đó, học sinh sẽ tự mình phát hiện kiến thức và khắc sâu hơn nội dung

bài học

Trong một vài năm trở lại đây việc dạy theo phương pháp tích hợp kiến thứcliên môn là một trong những yêu cầu mới của việc dạy học và đánh giá theo hướngphát triển năng lực học sinh thì việc khai thác kênh hình phục vụ cho việc dạy họcđịa lí càng trở nên quan trọng hơn Đây là một trong những yếu tố gây hứng thú, lôicuốn học sinh, giúp các em hiểu bài dễ dàng, ghi nhớ lôgic, không máy móc, làmcho tư duy trong các em sau này như: tự phân tích, giải thích các sự vật, hiện tượngđịa lí khi không có giáo viên bên cạnh và biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn mộtcách linh hoạt và hiệu quả

Qua thực tế nhiều năm giảng dạy bộ môn Địa lí lớp 6 ở trường THCS BátMọt, nay là trường PTDTBT-THCS Bát Mọt, tôi nhận thấy nhiều em HS có quanniệm rằng Địa lí là một môn học thuộc lòng Thực tế thì không phải như vậy Trongnhững năm qua khi tiến hành cải cách giáo dục chúng ta đã có những cố gắng trongviệc đổi mới phương pháp dạy học nhằm tăng cường tính tích cực, chủ động, sángtạo của học sinh, bằng cách phải chú ý rèn luyện cho học sinh kỹ năng sử dụngkênh hình như: Bản đồ, biểu đồ, sơ đồ, tranh ảnh, bảng biểu số liệu thống kê Bởi vìtất cả các kiến thức Địa lí lớp 6 không được trình bày, phân tích mô tả một cáchđầy đủ qua kênh chữ, mà còn tiềm ẩn trong các kênh hình có trong bài học, trongkhi tư duy của trẻ ở lứa tuổi này còn thiên về tính cụ thể Vì thế trong quá trình dạyĐịa lí lớp 6, giáo viên cần rèn luyện cho học sinh kỹ năng sử dụng kênh hình đểgiảm tính trừu tượng cho học sinh

Từ thực tiễn của việc thực hiện giảng dạy chương trình - sách giáo khoa Địa

lí lớp 6 ở trường THCS trong các năm vừa qua Bản thân tôi đã tích cực chủ độngnghiên cứu nhằm đưa ra một số kinh nghiệm của bản thân về việc dạy học tích hợpkiến thức liên môn trong thực tế giảng dạy tại địa phương

Với những lí do trên tôi lựa chọn đề tài: “Hướng dẫn học sinh khai thác

kênh hình nhằm nâng cao hiệu quả dạy học theo phương pháp tích hợp kiến thức liên môn thông qua bài 20 và bài 26 môn Địa lí 6 ở Trường PTDTBT- THCS Bát Mọt” làm đề tài nghiên cứu của mình Đây là kinh nghiệm của bản thân

được rút ra trong quá trình giảng dạy bộ môn Địa lí Do thời gian có hạn tôi chỉnghiên cứu trong phạm vi hai bài học trong chương trình Địa lí 6, xin được chia sẻcùng các bạn đồng nghiệp Rất mong nhận được ý kiến đóng góp quý báu của quíthầy cô để đề tài của tôi ngày càng hoàn thiện

3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các biện pháp hướng dẫn HS khai tháckênh hình và tích hợp kiến thức liên môn trong chương trình Địa lí Cụ thể với đềtài này tôi chỉ nghiên cứu 2 bài học trong chương trình sách giáo khoa Địa lí lớp 6-THCS và giới hạn trong việc hướng dẫn HS Trường PTDTBT-THCS Bát Mọt khaithác kênh hình trong bài học, cũng như vận dụng kiến thức liên môn để giải quyếtcác tình huống cụ thể đặt ra trong bài học; đồng thời giúp các em biết liên hệ nhữngđiều đã học với thực tế, từ đó khắc sâu kiến thức bài học

4 Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài tôi đã sử dụng đồng bộ và linhhoạt các nhóm phương pháp cơ bản sau:

* Phương pháp nghiên cứu lí thuyết : Đọc và nghiên cứu các văn bản, các tài

liệu liên quan đến phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Phương pháp nghiên cứu thực tiễn :

B NỘI DUNG.

I CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.

1 Các khái niệm liên quan:

Kênh hình là "phương tiện dẫn lối" tri thức và thường được ví như một “hình

chiếu” có đầy đủ về nội dung kiến thức trong sách giáo khoa (SGK) Kênh hình baogồm bản đồ, lược đồ, biểu đồ, sơ đồ, bảng biểu số liệu thống kê, tranh ảnh…, lànhững phương tiện dạy học rất đặc trưng của bộ môn Địa Lí Theo xu hướng hiệnnay là giảm bớt thuyết trình của giáo viên, tạo điều kiện để học sinh học tập tíchcực nên chúng được sử dụng như là một nguồn cung cấp kiến thức giúp học sinh tựtìm tòi, phát hiện những kiến thức và rèn luyện kĩ năng bộ môn chứ không chỉ đểminh họa cho lời giảng của giáo viên Như vậy kênh hình là đối tượng để học sinhchủ động, tự lực khai thác kiến thức dưới sự hướng dẫn của giáo viên Do đó việcrèn luyện cho học sinh kĩ năng khai thác tốt kênh hình trong học tập bộ môn Địa Lí

là một yêu cầu cấp thiết và mang tính quyết định đến sự thành công trong dạy - họccủa thầy và trò Vì thế, nếu người dạy và người học biết khai thác triệt để lợi thếnày thì hệ thống tranh ảnh, biểu đồ, bản đồ… có ý nghĩa rất quan trọng trong quátrình truyền thụ tri thức

Tích hợp trong tiếng Anh là integrated, nghĩa là "tập hợp, tích cóp, nhóm gọn một hoặc nhiều các phần tử riêng lẻ vào cùng một diện tích" Theo từ điển tiếng Việt, Tích hợp là sự tập hợp hay thu gọn thành phần một cách nhỏ gọn nhất có thể.

Dạy học tích hợp là định hướng dạy học trong đó giáo viên tổ chức, hướng

dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vựckhác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập, đời sống; thông qua đó hìnhthành những kiến thức, kĩ năng mới; phát triển được những năng lực cần thiết, nhất

là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập và trong thực tiễn cuộc sống

2 Vai trò của kênh hình trong dạy học Địa lí:

Trong các môn khoa học xã hội có thể nói địa lí là môn học rất cần sự trợgiúp của kênh hình Trong bộ môn nghiên cứu “trăm sông nghìn núi” này kênhhình có hai chức năng lớn: vừa là phương tiện trực quan sinh động vừa là nguồn trithức cốt lõi đối với người học Những hình ảnh đa màu sắc từ sách giáo khoa đếnmàn hình Power Point không chỉ giúp học sinh nhận thức được sự vật hiện tượngđịa lý một cách thuận lợi mà còn là nguồn tri thức để các em khai thác, phát hiện ranhững kiến thức địa lý mới mẻ còn ẩn giấu trong kênh hình Theo đó, kênh hìnhđập trực tiếp vào thị giác nên có sức lưu giữ hình ảnh cao Bằng chứng từ một kếtquả nghiên cứu cho thấy học sinh nhớ được 30% nếu chỉ nghe bằng tai, còn nếu cảnghe lẫn nhìn sẽ nhớ được 50% kiến thức

3 Vai trò và ý nghĩa của phương pháp dạy học tích hợp trong dạy học

Địa lí:

Trong dạy học Địa lí việc kết hợp kiến thức giữa các môn học “tích hợp” vào

để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết

Tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát huy sự suy nghĩ, tư duy, sự sáng tạotrong học tập và ứng dụng vào thực tiễn

Trong thực tế tôi thấy rằng khi bài soạn có kết hợp với kiến thức của cácmôn học khác sẽ giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đềđặt ra trong sách giáo khoa Từ đó bài dạy sẽ trở nên linh hoạt, sinh động hơn Họcsinh có hứng thú học bài, được tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩsáng tạo nhiều hơn Từ đó vận dụng kiến thức vào thực tế tốt hơn

và Đào tạo nước nhà

Hiện nay, giáo dục và đào tạo đang có nhiều thay đổi lớn lao đòi hỏi ngườidạy cũng như người học luôn phải đổi mới một cách sáng tạo, tìm ra cách dạy vàhọc mới phù hợp với xu thế của thời đại Tuy nhiên, không phải người dạy vàngười học nào cũng làm được điều đó Đặc biệt là những vùng sâu vùng xa, vùngbiên giới đặc biệt khó khăn như Bát Mọt thì việc áp dụng các phương pháp dạy họcmới phù hợp với đặc trưng bộ môn, đối tượng HS và đặc điểm vùng miền là điềukhông dễ làm

2 Đối với giáo viên:

Trong chương trình dạy học hiện nay việc vận dụng và áp dụng các phươngpháp và kĩ thuật dạy học tích cực vào giảng dạy bộ môn Địa lí thường xuyên được

đề cập đối với giáo viên nói chung và giáo viên bộ môn Địa lí nói riêng Tuy nhiên,

ở các trường trung học cơ sở trong huyện Thường Xuân nói riêng chưa có tài liệuchính thống nào qui định thống nhất về tiêu chuẩn, quy tắc đối với việc giảng dạytheo phương pháp dạy học tích hợp kiến thức liên môn Đây là nội dung mới nênthường gây lúng túng cho các giáo viêc trực tiếp giảng dạy môn Địa lí nói riêng vàcác môn học khác nói chung Đó cũng là vấn đề cấp thiết mà các giáo viên bộ mônĐịa lí phải thường xuyên nghiên cứu và tìm ra các giải pháp mới để giúp cho HSnắm vững được kiến thức và vận dụng tốt vào thực tế cuộc sống ở địa phương

3 Đối với học sinh:

Trên thực tế, thói quen học tập tích cực của học sinh còn hạn chế, đặc biệt làhọc sinh ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới đặc biệt khó khăn như địa bàn xã BátMọt – huyện Thường Xuân nơi tôi công tác Đa số các em xác định động cơ họctập chưa đúng, coi việc học là việc bình thường: thích học thì học không thì ở nhà

đi chơi hoặc đi chăn trâu, lấy củi Mặt khác, đối với HS lớp 6 các em vừa làm quenvới chương trình địa lí ở trường trung học cơ sở nên nhìn chung các em thườngthấy môn học này khó hiểu, coi nó là môn học phụ

Bằng kinh nghiệm và sự điều tra thực tế của bản thân, qua trò chuyện, traođổi với các đồng nghiệp trong cùng cơ quan, cũng như một số đồng nghiệp ở cáctrường trong huyện, tôi nhận biết và rút ra được một số nguyên nhân dẫn đến kếtquả học tập bộ môn Địa lí nói chung và môn Địa lí 6 nói riêng còn thấp:

- Nguyên nhân thứ nhất, đó là do học sinh không tập trung theo dõi bài dạy

của giáo viên trên lớp, đặc biệt phần lớn những học sinh này là các học sinh yếu,kém, trong giờ học môn Địa lí các em hầu hết không chú ý đến việc giảng bài cũngnhư hướng dẫn của giáo viên

- Nguyên nhân thứ hai là, thói quen tâm lí của học sinh rất xem thường bộ

môn Địa lí, các em và gia đình thường xem nhẹ bộ môn này và coi nó là các bộmôn phụ chỉ học qua loa đại khái để đối phó với các kì thi, chứ chưa coi trọng nó làmột bộ môn quan trong trong việc hình thành tri thức cho bản thân các em

- Nguyên nhân thứ ba là, do học sinh thiếu thời gian học tập: Đa số các em là

con em của đồng bào dân tộc thiểu số, sống trong vùng kinh tế đặc biệt khó khăn

(vùng 135), gia đình nông dân nghèo, sau thời gian học tập ở trường các em còn

phải phụ giúp gia đình làm công việc nhà…

- Nguyên nhân thứ tư là, một số ít phụ huynh chưa thật sự quan tâm, chưa

đầu tư đúng mức đến việc học của con em, đang còn giao khoán cho nhà trườngnên một bộ phận học sinh đã không chú ý đến việc học tập nói chung và môn Địa línói riêng

III CÁC GIẢI PHÁP CỤ THỂ.

1 Một số nguyên tắc bắt buộc khi hướng dẫn HS khai thác kênh hình:

Để khai thác triệt để “công lực” của kênh hình, giáo viên phải nắm đượcmột số nguyên tắc có tính bắt buộc sau:

- Nguyên tắc sử dụng đúng lúc: Sự xuất hiện đúng lúc làm tăng thêm thế

mạnh của kênh hình, nhất là trong sự háo hức chờ đợi của học sinh Yếu tố bất ngờkhi kênh hình xuất hiện càng kích thích tính hấp dẫn và hứng thú từ người xem.Nếu cho các em xem trước thì dễ nhàm chán và phân tán sự chú ý của cả lớp

- Nguyên tắc sử dụng đúng chỗ: Tìm vị trí để giới thiệu phương tiện trực

quan một cách hợp lý nhất Có như vậy học sinh mới huy động được nhiều giácquan nhất, dù ngồi ở mọi vị trí trong lớp ai cũng có thể tiếp xúc phương tiện mộtcách rõ ràng và đồng đều

- Nguyên tắc sử dụng đủ cường độ: Chúng ta cần nhớ, hiệu quả của kênh

hình sẽ giảm sút nếu kéo dài việc sử dụng một loại phương tiện hoặc hình ảnh cứlặp đi lặp lại một cách đơn điệu

2 Phương pháp tổ chức cho học sinh khai thác kênh hình:

- Khai thác kiến thức trên bản đồ: do tri thức bản đồ sẽ giúp học sinh giải mã

các ký hiệu và biết xác lập các mối quan hệ giữa chúng nên các em phải có kiếnthức và kỹ năng về bản đồ Giáo viên phải hướng dẫn các em đọc bản đồ theo cácbước của kỹ năng bản đồ Sau đó các em phải đối chiếu với Atlat và bản đồ giáo

khoa treo tường để quan sát phân tích và rút ra nhận xét về các đối tượng, sự vật vàhiện tượng địa lí sâu sắc hơn

- Khai thác kiến thức từ tranh ảnh địa lí: tranh ảnh có nhiệm vụ manh nha

những biểu hiện cụ thể về kiến thức địa lý cho học sinh Trong đó tranh ảnh treotường và các tranh ảnh trong sách giáo khoa có ý nghĩa quan trọng hơn cả

- Khai thác kiến thức từ các biểu đồ: sử dụng biểu đồ trong giảng dạy môn

địa lí bậc THCS diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau như quan sát, phân tích, sosánh để từ đó rút ra nhận xét rồi chuyển sang bảng số liệu thống kê… Dù dưới hìnhthức nào cũng phải giúp các em thành thục kỹ năng sử dụng biểu đồ từ đó rút khaithác được kiến thức chứa đựng trong đó

3 Những kiến thức nhiều môn học khác nhau cần vận dụng trong dạy học tích hợp phù hợp với nội dung của đề tài:

a) Về Toán học: Tính lượng mưa rơi ở một địa phương:

+ Trong ngày: Tổng lượng mưa các trận mưa trong ngày

+ Trong tháng: Cộng lượng mưa tất cả các ngày trong tháng

+ Trong năm: Cộng lượng mưa trong cả 12 tháng

+ Trung bình năm: Lượng mưa nhiều năm cộng lại rồi chia cho số năm

b) Về Vật lý và Hóa học:

- Giải thích hiện tượng ngưng tụ là nguyên nhân sinh ra các hiện tượngsương, mây, mưa, quá trình phong hóa, đất đá, tích tụ vật chất đối với việc hìnhthành đất

- Giải thích hiện tượng thoái hóa, bạc mầu đất trong sản xuất nông nghiệpkhi sử dụng phân hóa học và các hóa chất không hợp lí

c) Về Sinh học:

- Tác hại của sương muối, sương giá, đối với cây trồng, vật nuôi

- Hiểu được độ phì của đất, đất tốt, đất xấu, sự sinh trưởng và phát triển củathực vật trên các loại đất có độ phì khác nhau

d) Môn công nghệ:

- Các phương pháp làm tăng độ phì của đất

- Các biện pháp canh tác hợp lí giúp cải tạo đất, giảm thiểu qúa trình thoáihóa đất

e) Môn giáo dục công dân:

- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường khí hậu và môi trường đất

f) Môn Địa Lí:

- Học sinh biết giải thích các bài học có liên quan ở các khối tiếp theo Đặcbiệt, qua nội dung của hai bài học nêu trong đề tài học sinh biết giải thích các hiệntượng tự nhiên có liên quan với bài học ở thực tế địa phương, từ đó có những hànhđộng cụ thể để hạn chế tác hại của nó và tìm các biện pháp khắc phục phù hợp như:giúp gia đình hạn chế tác hại của sương muối, sương giá, giúp gia đình cung cấp độphì cho đất, giảm tối thiểu tác hại của bón các loại phân hóa học, phun hóa chất làmthoái hóa bạc màu đất trong sản xuất nông nghiệp

4 Một số ví dụ cụ thể.

4.1 Hướng dẫn học sinh khai thác kênh hình nhằm nâng cao hiệu quả

dạy học theo phương pháp tích hợp kiến thức liên môn thông qua bài 20: Hơi

nước trong không khí Mưa.

- Dựa vào kiến thức Toán học HS tính được lượng mưa của một địa phương

- Trên trái đất lượng mưa phân bố không đều từ xích đạo về cực Mưa nhiềunhất ở vùng xích đạo, mưa ít nhất là hai vùng cực Bắc và cực Nam

- Giúp các HS giải thích được hiện tượng sương, mây, mưa tại địa phương

- Học sinh quan sát, nhận xét về nội dung các hình ảnh

Hình 1: Sương móc Hình 2: Sương sớm trên cỏ Hình 3: Sương trên cành khô.

Bước 2:

- Giáo viên: yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi gợi ý sau:

+ Các hình ảnh trên có nội dung là gì? (các loại sương thường gặp)

+ Hơi nước trong không khí khi nào thì ngưng tụ?

Bước 3:

- Sau khi học sinh trả lời - Giáo viên sử dụng kiến thức vật lí để giải thích

khắc sâu kiến thức cho HS: (Khi không khí đã bão hòa, mà vẫn được cung cấp

thêm hơi nước hoặc bị lạnh đi thì hơi nước trong không khí sẽ đọng lại thành hạt

nước Hiện tượng đó gọi là sự ngưng tụ).

- Giáo viên hỏi học sinh: Hơi nước trong không khí ngưng tụ sẽ sinh ra hiện

tượng gì? (Mây, mưa, sương…)

- Vậy: hơi nước trong không khí muốn ngưng tụ thành mây, mưa phải có điều kiện gì? (Nhiệt độ không khí giảm.)

Bước 4: Giáo viên tiếp tục cho

học sinh quan sát hình ảnh về hậu quả

của sương muối Và yêu cầu học sinh sử

dụng kiến thức sinh học, thực tế để trả

lời câu hỏi: Sương muối gây ra những

hậu quả nghiêm trọng nào cho sản xuất

nông nghiệp?

Hình 4:Thiệt hại do sương muối

Bước 5: Giáo viên: Biện pháp phòng chống sương giá, sương muối :

- Đối với cây trồng: Dùng nylon trong suốt che phủ tạo hiệu ứng nhiệt, giữ

ấm cho các vườn cây giống, đặc biệt diện tích mạ mới gieo; hằng ngày tưới đủ ẩm;

tủ gốc bằng mùn, rơm, rạ để giữ ấm và giữ ẩm cho cây

- Đối với vật nuôi: Huy động mọi nguồn thức ăn có thể của địa phương, đảm

bảo cung cấp thức ăn tại chuồng, không để trâu, bò bị đói; nhốt trâu bò tại chuồng,không chăn thả trâu, bò khi nhiệt độ xuống dưới 120C và cho gia súc nghỉ làmviệc…nếu phát hiện có dấu hiệu của bệnh thì báo cáo ngay với ban thú y địaphương kịp thời cứu chữa

sẽ ngưng tụ

thành hạt

nước nhỏ

gặp ĐK thuận lợi, tiếp tục ngưng tụ

to dần,

mưa

Vòng tuần hoàn của nước

rơi xuống

Hình 5: Vòng tuần hoàn của nước.

- Học sinh trả lời – giáo viên chuẩn kiến thức: Khi không khí bốc lên cao, bị lạnh dần hơi nước sẽ ngưng tụ thành các hạt nước nhỏ, tạo thành mây Gặp điều kiện thuận lợi, hơi nước tiếp tục ngưng tụ làm các hạt nước to dần rồi rơi xuống đất, hiện tượng đó gọi là tạo thành mưa.

Bước 2: Giáo viên tiếp tục cho học sinh quan sát một số dạng mưa đặc biệt:

Hình 6: Mưa đá Hình 7 Mưa tuyết ở SaPa Hình 8: Mưa axit

Bước 3: Giáo viên cho học sinh quan sát sơ đồ và yêu cầu học sinh cho biết

nguyên nhân hình thành mưa axit ? Hậu quả của mưa xít (làm chết cây cối…)

bị hủy hoại bởi mưa axit

Hình 9: Sơ đồ quá trình hình thành mưa axit

Bước 4: Giáo viên chuyển nội dung sang mục a

a Tính lượng mưa trung bình của một địa phương:

- Giáo viên: Yêu cầu HS quan sát

H52 trong sách giáo khoa và giới thiệu

về dụng cụ đo mưa: Thùng đo mưa (Vũ

kế), Đơn vị tính lượng mưa mm

Hình 10: Dụng cụ đo mưa

- Giáo viên đặt câu hỏi: Muốn biết lượng mưa trong ngày, trong tháng, trong

năm và lượng mưa trung bình năm của 1 địa phương ta tính như thế nào? (HS sử

dụng kiến thức toán học để tính)

- Lượng mưa trong ngày = tổng các lần đo trong ngày

- Lượng mưa trong tháng = tổng lượng mưa của tất cả các ngày trong tháng

- Lượng mưa trong năm = tổng lượng mưa trong 12 tháng

- Tính lượng mưa trung bình năm: Tổng lượng mưa nhiều năm chia cho sốnăm

Bước 5: Giáo viên: Treo biểu đồ lượng mưa của thành phố Hồ Chí Minh

(Phóng to trên màn hình máy chiếu đa năng)

- Giáo viên: hướng dẫn học sinh

khai thác biểu đồ lượng mưa:

+ Tháng nào có mưa nhiều nhất?

Lượng mưa khoảng bao nhiêu mm?

+ Tháng nào có mưa ít nhất?

Lượng mưa khoảng bao nhiêu mm?

(Tháng 9:330 mm; Tháng 2:10mm)

+ Những tháng nào có lượng mưa

cao? những tháng nào có lượng mưa

thấp?

- Giáo viên kết luận: Ở TP Hồ Chí

Minh một năm có 2 mùa: mùa mưa và

mùa khô tương phản sâu sắc

Hình 11: Biểu đồ lượng mưa TP Hồ Chí Minh.

b Sự phân bố lượng mưa trên thế giới

Bước 6: Giáo viên: Treo hoặc phóng to (máy chiếu) bản đồ phân bố lượng

mưa trên thế giới: