Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 1 tập vẽ hình sáp xếp hình vẽ trong các bài vẽ tranh

Là người giáo viên dạy mĩ thuật, tôi luôn mong ước với kiến thức của mình có thể giúp các em, nhất là trẻ em mới vào lớp 1 nhìn nhận và thể hiện cái đẹp thông qua các bài vẽ tranh đề tài

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:

Đã từ lâu, dạy học đã trở thành một nghề, như chúng ta thấy, nghề nào cũng đáng yêu, đáng quý, nhưng đối với nghề dạy học là đáng quý hơn cả Thật vậy sản phẩm của nghề dạy học là tạo ra con người có tri thức, hiểu biết Chính

vì thế, trong những năm qua Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm đến sự phát triển giáo dục, đặc biệt là chất lượng, cùng với nhu cầu phát triển ngày càng cao của con người về Đức dục, Trí dục và Thể dục thì Mĩ dục cũng không ngừng được phát triển và dần có vai trò quan trọng trong đời sống của con người và nhất là thế hệ trẻ, mà đặc biệt là học sinh Tiểu học

Dạy học đã khó, dạy Mĩ thuật càng khó hơn Bởi ngoài việc dạy học sinh những kiến thức cơ bản thì việc dạy học Mĩ thuật còn phải đem lại niềm vui cho mọi người nhìn ra cái đẹp, thấy cái đẹp ở trong mình và xung quanh mình trở nên gần gũi, đáng yêu hơn Đồng thời học Mĩ thuật giúp mọi người tự tạo ra cái đẹp theo ý mình, theo cách hiểu, cách lí giải của bản thân, làm cho cuộc sống thêm tươi vui hạnh phúc

Với sự phát triển ngày càng đi lên của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, việc đưa môn Mĩ thuật trở thành một trong 9 môn học bắt buộc trong nhà trường tiểu học là quan trọng và cần thiết Giáo dục thẩm mĩ cho học sinh, nhất là những năm đầu đi học, từng bước giúp trẻ hoà nhập thế giới xung quanh, trẻ biết suy xét và mong muốn làm theo cái đẹp chính là giúp trẻ tự hoàn thiện mình, trở thành người công dân có ích cho xã hội

Chương trình giáo dục Mĩ thuật ở bậc tiểu học mục đích không phải là đào tạo học sinh trở thành hoạ sỹ, mà với tiêu chí giúp trẻ làm quen với môn Mĩ thuật cụ thể là với ngôn ngữ Mĩ thuật ( đường nét, hình mảng, bố cục,màu sắc)

Do giáo viên dạy Mĩ thuật ở tiểu học, nhất là giáo viên dạy học sinh lớp 1 càng phải quan tâm đến việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ hơn, hướng cho trẻ vẽ đẹp song phải thật tự nhiên, tạo cho trẻ kỹ năng vẽ hình phù hợp với khổ giấy, nét vẽ khoáng đạt, thể hiện được nội dung đề tài định vẽ

Trong thực tế giảng dạy cho thấy ở độ tuổi học sinh lớp 1, tư duy trừu tượng còn tản mạn, chưa bền vững Đa số các em gặp hạn chế về khả năng tạo hình, các em vẽ theo lối vẽ tự do, thích gì vẽ đó không phân biệt hình ảnh chính phụ, có khi hình ảnh phụ lớn hơn hình ảnh chính, hoặc các hình ảnh vẽ chồng lên nhau Là người giáo viên dạy mĩ thuật, tôi luôn mong ước với kiến thức của mình có thể giúp các em, nhất là trẻ em mới vào lớp 1 nhìn nhận và thể hiện cái đẹp thông qua các bài vẽ tranh đề tài một cách tự tin Vì

vậy tôi mạnh dạn đưa ra “Phương pháp giúp học sinh lớp 1 vẽ hình tự tin, sắp xếp hình ảnh ( bố cục) thuận mắt trong bài vẽ tranh.”

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Nhằm phát huy cách vẽ hồn nhiên , ngây thơ của trẻ Giúp trẻ bộc

lộ sự phát triển trí tuệ , cảm nhận được vẽ đẹp của thế giới xung quanh một cách tự nhiên , để thể hiện cái đẹp thông qua các bài vẽ tranh đề tài

- Giúp trẻ lớp 1 ngày càng yêu thích môn Mĩ thuật - làm nền tảng cho việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh khi lên học ở các lớp trên trong bậc tiểu học

- Cụ thể hơn là giúp trẻ lớp 1 điều chỉnh nét vẽ thật tự nhiên, cách sắp xếp hình vẽ ( bố cục ) trong khuôn khổ giấy vẽ cho phù hợp

- Tôi đã chọn đề tài này với mong muốn giúp trẻ lớp 1của Trường tiểu học Hưng Lộc càng ngày vẽ càng tự tin hơn, đạt hiệu quả - phù hợp mục tiêu giáo dục của môn mĩ thuật Giúp trẻ có sân chơi lí thú, bổ ích, phần nào có cái nhìn tổng thể đối với sự vật, hình ảnh quen thuộc xung quanh Đây cũng là một yếu tố giúp trẻ học các môn khác tốt hơn

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Học sinh lớp 1 Trường tiểu học Hưng Lộc I – Hậu Lộc – Thanh Hóa

- Phần nội dung tập vẽ hình, xắp xếp hình vẽ trong các bài vẽ tranh

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp thực hành luyện tập

- Phương pháp so sánh, đối chiếu

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lý luận:

Môn Mĩ thuật ở trường tiểu học là những kiến thức ban đầu, cơ bản nhất của giáo dục thẩm mĩ cho học sinh, đào tạo cho các em hiểu biết ban đầu về Mĩ thuật, góp phần từng bước hình thành khả năng cảm thụ cái đẹp, biết vận dụng cái đẹp vào trong học tập hay sinh hoạt hàng ngày Để hoàn thành mục tiêu dạy học thì người giáo viên cần phải có phương pháp sư phạm phù hợp với từng lứa tuổi, từng đối tượng học sinh, giúp các em say mê học tập đạt kết quả cao

Theo các nhà tâm lí học, ở lứa tuổi tiểu học, sự tri giác của các em có các đặc điểm sau:

- Tri giác: tri giác của các em mang tính đại thể, ít đi sâu vào chi tiết, tri giác

là những gì gây ấn tượng mạnh đối với các em hoặc tri giác những gì mình thích

Tình cảm, có ảnh hưởng đến độ nhanh, độ bền, trong trí nhớ của các em Các

em có thể nhớ rất nhanh, làm những gì mình thích Mau nhàm chán, uể oải vẽ theo sở thích Do đó, khi dạy vẽ cho học sinh lớp 1, ta cần nắm bắt đặc điểm tâm

lí trên để hướng trẻ vẽ tranh đề tài với cách nhìn của mình Trong mỗi tiết học

vẽ, tạo ra sự hứng thú cho trẻ đối với những đề tài định vẽ; không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng đưa ra đồ dùng trực quan hợp lí, ấn tượng, bám sát chủ đề tranh định vẽ, các tranh vẽ là tranh của thiếu nhi, nhất là của chính học sinh lớp

1 - làm học sinh dễ hiểu Khi học sinh thoải mái, nhận thức tốt, thì các em sẽ yêu thích, say mê với môn học

Đứng trước tình hình thực tế của xã hội nói chung và xuất phát từ thực tế học sinh trường Tiểu học nói riêng tôi thấy môn Mĩ thuật thường coi là môn học phụ Học sinh thường học qua loa không chuyên sâu nên sự rèn luyện khả năng của học sinh ngày càng mai một Quan điểm chưa đúng đắn, thiếu quan tâm của

phụ huynh coi môn học là môn phụ học cũng được, không học cũng được nên việc chuẩn bị đồ dùng học cho con còn coi nhẹ Đó là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của học sinh Mà nguyên nhân chủ yếu lại nằm ngay trong ý nghĩ, quan niệm sai lệch chủ quan của c¸c bËc phô huynh Mặt khác điều kiện vật chất các thiết bị dạy học còn thiếu thốn… cộng với sự hạn chế về năng lực của giáo viên chỉ biết vận dụng các phương pháp dạy học một cách máy móc, dạy theo một mô tuýp đã hướng dẫn sẵn từ trước mà không cần có cải tiến sáng tạo dẫn đến giờ dạy Mĩ thuật không cao Đặc biệt là phân môn Vẽ tranh đề tài, các em vẽ tranh còn chưa đẹp, bài vẽ còn cứng nhắc, không phát huy óc sáng tạo của mình

Vì vậy đòi hỏi người giáo viên dạy bộ môn này không những phải nắm chắc kiến thức và phương pháp dạy học, tìm ra những phương pháp nhằm nâng cao

sự hứng thú, năng lực, khả năng tư duy, óc sáng tạo và phương pháp làm việc khoa học đồng thời hình thành ở các em phẩm chất lao động mới con người phát triển toàn diện với " Đức - Trí - Thể - Mĩ"

Dạy Mĩ thuật nói riêng hay dạy mĩ thuật ở tiểu học nói chung góp phần mở rộng môi trường mĩ thuật cho xã hội để mọi người đều hướng tới cái đẹp và thưởng thức cái đẹp từ đó giúp cuộc sống của con người phong phú hơn, đẹp hơn

Qua nghiên cứu kinh nghiệm “ Giúp học sinh lớp 1 vẽ hình, sắp xếp hình ảnh ( bố cục) thuận mắt trong bài vẽ tranh.” giúp bản thân tôi nói riêng và những giáo viên Mĩ thuật nói chung, xem mọi giải pháp góp phần nâng cao hứng thú học tập của học sinh phát huy được tư duy, khả năng sáng tạo để từ đó nâng cao được chất lượng tiết dạy của giáo viên và các bài thực hành của học sinh đẹp hơn, hoàn thiện hơn Chúng ta cần hướng cho học sinh hiểu sâu hơn về tranh đề tài:

- Đây là một phân môn của Mĩ thuật trong chương trình dạy học ở bậc Tiểu học

- Học sinh được vẽ những đề tài về cuộc sống xung quanh: Thiên nhiên, sinh hoạt của con người, thế giới động vật

- Qua cách học vẽ tranh đề tài, giúp trẻ khám phá thêm về thế giới xung quanh, thêm yêu cuộc sống, yêu gia đình, bạn bè, thầy cô

- Giúp học sinh phần nào biểu đạt được tình cảm, cảm xúc của mình với cuộc sống qua các bài vẽ của chính bản thân

- Rèn luyện óc quan sát, tưởng tưởng, kĩ năng cầm bút, giúp trẻ học tốt các môn học khác

- Khi học xong phần vẽ tranh học sinh lớp 1 cần phải biết: Xây dựng chủ đề, xắp xếp hình ảnh, xác định được hình ảnh chính (hình ảnh phụ), biết cách vẽ màu vào hình vẽ

2.2.Thực trạng về việc vẽ hình và sắp xếp hình vẽ của học sinh lớp 1

- Về phía học sinh: Do đặc điểm tâm lí lứa tuổi học sinh tiểu học còn nhỏ, sự

tập trung không cao, các em chưa tự giác cao nhận thức của các em mới là làm quen với những kiến thức ban đầu, kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực hành còn yếu chưa chú ý đến vai trò của các bước thực hành….các em còn có thói quen vẽ ngay từng hình một, vẽ bố cục hình xộc xệch, méo mó Lắp ghép hình với nhau tạo nên bố cục mà không chú ý đến các nhóm chính, nhóm phụ dẫn

đến bài vẽ dàn trải khụng tập trung Cỏc hỡnh tượng thường được nhỡn một cỏch chi tiết và cụ thể khụng cú sinh động về dỏng và động tỏc, chủ yếu thể hiện ở gúc độ chớnh diện Cỏc hỡnh vẽ thường sắp xếp bằng nhau, màu sắc rực rỡ… Khi trả lời cõu hỏi cỏc em cũn lệ thuộc vào sỏch giỏo khoa chưa liờn hệ với thực tiờ̃n, khụng sỏng tạo

Giờ học vẽ cũn trầm, học sinh vẽ bài chưa tập trung, chỏn nản, tiết học đạt hiệu quả khụng cao nhiều học sinh khụng hoàn thành bài (kờu là khú, khụng biết vẽ)

-Về phớa giỏo viờn: Phõn mụn vẽ tranh đề tài nhiều giỏo viờn cũn kờu là khú

(vỡ nú trừu tượng)

Qua thực tế giảng dạy tụi thấy được một số tiết vẽ tranh đề tài chưa thành cụng được do nhiều nguyờn nhõn:

Giỏo viờn phần lớn chưa quan tõm đến sự chuẩn bị kỹ càng cho bài dạy trước khi lờn lớp (nhất là khõu chuẩn bị đồ dựng dạy học dặn học sinh chuẩn bị

tư liệu ở nhà trước khi đến lớp), chưa quan tõm đến thực tiờ̃n để học sinh lấy hỡnh ảnh đưa vào bài vẽ Nờn khi dạy tiết vẽ tranh đề tài cũn gặp nhiều khú khăn

Phần tỡm, chọn nội dung đề tài, giỏo viờn chỉ giảng hỡnh ảnh vẽ trong tranh chưa mở rộng nội dung dẫn dắt học sinh lựa chọn nội dung đề tài phong phỳ hơn Khụng biết dạy như thế nào để phỏt huy tớnh tớch cực, sỏng tạo của mỗi học sinh sử dụng những hỡnh thức tỡm và chọn nội dung như thế nào để tiết học sinh động hào hứng khụng buồn tẻ, đơn điệu

Phần hướng dẫn cỏch vẽ thỡ đa số giỏo viờn chỉ đưa ra cỏc bước thực hiện bằng lý thuyết, sau đú tất cả học sinh thực hành trờn giấy mà chưa tỡm ra đợc những điểm khỏc để thu hỳt sự chỳ ý của học sinh Học sinh chưa thực sự học tập một cỏch tớch cực, tự chiếm lĩnh tri thức, tự tỡm ra cỏch vẽ riờng cho bản thõn Điều đú đó phần nào hạn chế tư duy, úc sỏng tạo của học sinh

Đa số giỏo viờn phụ thuộc vào sỏch giỏo khoa, sỏch hướng dẫn, coi sỏch là mẫu chuẩn mà chưa biết xử lý linh hoạt kiến thức cho phự hợp với trỡnh độ của học sinh Vỡ vậy chưa phỏt huy được tớnh tớch cực, sỏng tạo của học sinh, dẫn đến học sinh tiếp thu bài một cỏch tự động chưa khỏm phỏ, thõm nhập vào nội dung bài học

Giỏo viờn chưa biết cỏch thay đổi phương phỏp dạy học để làm sao cho phự hợp, gõy được sự thu hỳt đối với học sinh dẫn đến tiết học được lặp đi lặp lại theo một cấu trỳc định sẵn

Do quan điểm của quản lý, cỏc giỏo viờn khỏc, phụ huynh học sinh cũn coi

Mĩ thuật là mụn học phụ Dẫn đến tỡnh trạng giỏo viờn Mĩ thuật chuyờn tõm với việc dạy chưa cao…

Đú là một số nguyờn nhõn dẫn đến tiết dạy chưa thành cụng muốn khắc phục được điều đú, giỏo viờn cần phải nghiờn cứu kĩ chương trỡnh để cú kế hoạch hướng dẫn cho học sinh Khụng hướng dẫn chung chung với tất cả học sinh, cần cú ý định trong từng đối tượng học sinh Tổ chức tiết dạy sinh động, học sinh hứng thỳ làm bài đạt hiệu quả

-Kết quả thực trạng

Trong những năm học vừa qua, tôi được phân công giảng dạy môn Mĩ thuật

tại trường Tiểu học Hng Léc I , tôi thấy hầu hết các em đều thích học vẽ nhưng học sinh vẫn có thói quen học vẽ theo cảm hứng, chưa thực sự coi trọng việc lĩnh hội kiến thức lý thuyết của bài Ở các trường Tiểu học, hoạt động của bộ môn gần như không có gì nổi bật, thậm trí còn mờ nhạt và chiếu lệ, qua loa Bên cạnh đó còn một số học sinh nhút nhát, rụt rè chưa mạnh dạn nói lên những suy nghĩ của mình, một số em còn chán nản không thích học vẽ Tất cả những vấn đề trên rất đáng lo ngại, ảnh hưởng lớn đến việc học Mĩ thuật của học sinh cho nên tôi đã tiến hành khảo sát ở một lớp xem có bao nhiêu em thích học vẽ

và không thích học vẽ để từ đó tìm ra biện pháp khắc phục

Đầu năm học: vào thời điểm tháng 9 năm học 2018 - 2019

Nội dung khảo sát: Tập vẽ tranh: Đề tài Nhà và cây

Đối tượng khảo sát : học sinh lớp 1B trường tiểu học Hưng lộc

Lớp

1B

Biết cách xắp

xếp bố cục hợp

lý

Bài vẽ đẹp có sáng tạo

Bài vẽ đạt chưa có sáng tạo

Bài vẽ chưa đạt yêu cầu

( Cách sắp xếp bố cục chưa hợp lý)

2.3 Các biện pháp thực hiện:

Biện pháp 1: Tạo hứng thú cho học sinh khi học phân môn vẽ tranh.

Trong khi dạy học người giáo viên phải biết cách tạo hứng thú cho học sinh trong các môn học, có như thế thì giờ học mới có kết quả cao Mĩ thuật là một trong những môn học tạo ra các đẹp Muốn có cái đẹp phải có kiến thức, phải nghĩ, phải thích thú và không gò ép Không phải chỉ có nhớ mới làm được, không phải đúng chính xác mới gọi là đẹp Vì vậy dạy Mĩ thuật hay phương pháp dạy Mĩ thuật giáo viên cần làm cho học sinh phấn khởi, hứng thú mong muốn vẽ đẹp chứ không đơn thuần là truyền đạt kiến thức Như vậy cần phải có nghệ thuật truyền đạt hay nói cách khác là phương pháp dạy học Phải làm cho học sinh tự giác học tập, vui vẻ, học không biết chán vì tạo cho học sinh thích thú trong học tập Coi việc học là niềm vui, không gò bó là gánh nặng hay bắt buộc từ bên ngoài Học sinh thích học thì thầy cô cũng muốn dạy

Đối với các em nét vẽ ngoằn ngoèo và những màu sắc xanh, đỏ được các em đặt cạnh nhau làm cho các em thích thú, nhưng chúng ta cũng không thể coi đó

là vẽ mà đúng hơn là các em đang hoạt động để tự hoàn thiện và phát triển cơ bắp, hoạt động này chỉ được xem là bản năng Nó chỉ có thể coi là hoạt động vẽ bắt đầu ý thức được vẻ đẹp về màu sắc, hình khối, đường nét và hình vẽ ngày càng được hoàn thiện hơn, nhiều chi tiết hơn, vẽ còn là phương tiện tả thế giới

xung quanh đầy màu sắc theo suy nghĩ sự cảm nhận và lý giải của bản thân Chính vì vậy mà người giáo viên cần hiểu và hướng dẫn các em dần dần, khéo léo để các em nắm bắt và thấy được tác dụng của việc học vẽ đem lại cho bài vẽ của mình có một kết quả tốt và muốn có được kết quả tốt và học sinh có hứng thú để học tập không bị nhàm chán thì giáo viên cần phải có nhiều phương pháp đổi mới, nhiều hình thức dạy học phù hợp là phải luôn thay đổi không khí trong giờ học tạo cho các em có một tinh thần thoải mái mà các em có thể cảm nhận được rằng, học mà chơi, chơi mà học Không nên gây áp lực cho các em khiến các em cảm thấy mệt mỏi, phải kích thích được sự say mê tìm tòi, sáng tạo của các em để các em khám phá ra nhiều điều mới lạ trong môn học VD : Như cách đặt câu hỏi cho học sinh trả lời ở phần tìm chọn nội dung đề tài hay cách vẽ chẳng hạn Giáo viên có thể đặt ra câu hỏi theo nhóm hay tổ chức trò chơi để

em nào cũng được hoạt động và khắc sâu được kiến thức hơn

Gv cho Hs tham gia trò chơi Đoán con vật bị che khuất một phần

Biện pháp 2: Phát triển khả năng tư duy của học sinh khi vẽ tranh đề tài

Đối với việc giảng dạy môn Mĩ thuật cần vận dụng biện pháp phát triển khả năng tư duy của học sinh một cách hợp lý để phát huy tính tích cực, sáng tạo của các em, tạo điều kiện cho các em tự tìm kiếm tri thức và tìm cách giải quyết vấn

đề Điều đó giúp học sinh hình thành kỹ năng suy nghĩ, sáng tạo một cách độc lập

Trong phân môn vẽ tranh đề tài những đề tài mà các em ưa thích nhất thường

là tranh phong cảnh, bởi vì đó là những thứ gần gũi được các em quan sát thu nhận một cách thường xuyên thể hiện trí tưởng tượng ghi nhớ của các em hết sức phong phú đa dạng Nghệ thuật ngôn ngữ tạo hình cũng hình thành, bộc lộ với những đặc trưng riêng của từng lứa tuổi

Chính vì thế giáo viên phải hướng dẫn cho các em cách chọn được các đề tài, nội dung mà mình yêu thích để thể hiện và cách cảm nhận của các em về bức tranh của mình Nếu như các em vẽ được một bức tranh đẹp nhưng không cảm nhận được cái đẹp đó thì cũng là vô nghĩa Như ta thường nói cái đẹp nó rất là

vô tận, nó đẹp với người này nhưng lại không đẹp với người kia, đó là cách cảm

§©y lµ con g×?

nhận của mọi người Có ai đứng trước cái đẹp mà không rung động vậy muốn có cái đẹp để rung động thì phải biết tạo ra cái đẹp và khi đã tạo được ra cái đẹp thì phải biết cảm nhận được cái đẹp Chính vì vậy các em có cảm nhận được thì các

em mới có thể biết làm đẹp được cho mình và cho xã hội

Biện pháp 3: Hướng dẫn học sinh tập vẽ trong phân môn vẽ tranh.

Phân môn này được đông đảo học sinh ưa thích bởi tính tự do, ít gò bó, nói như vậy nhưng dù ít, dù nhiều thì vẽ tranh cũng phải tiến hành theo các bước:

-Tìm chọn nội dung đề tài

- Vẽ hình ảnh chính, hình ảnh phụ cho tranh sinh động

- Vẽ màu vào hình vẽ

Ngoài ra còn có những cách thức riêng mà tùy vào đặc điểm ngôn ngữ tạo hình của từng lứa tuổi từng giai đoạn mà có cách thể hiện khác nhau:

-Tập chung các e vẽ hình đơn giản song cô đọng , dạy cách xắp xếp hình ảnh hợp với khuôn khổ giấy vẽ

- Biết cách khai thác óc tưởng tượng phong phú của trẻ phục vụ cho việc thể hiện hình vẽ trong bài vẽ tranh đề tài

Tuy nhiên ở đây chúng ta tìm hiểu lứa tuổi học sinh lớp 1 trong phạm vi phân môn vẽ tranh với những nội dung cụ thể như sau

* Về bố cục:

Đối với học sinh khối 1 điểm nổi bật nhất của các em là khi hành bài vẽ là không tuân theo trình tự các bước vẽ, nhiều em vừa đọc đề tài, chưa có sự hướng dẫn của Giáo viên là các em đặt bút xuống tờ giấy vẽ ngay, nghĩ gì vẽ nấy mà không cần chú ý đến bố cục, hình ảnh chính, phụ dẫn đến bố cục bị to, bị lệch có em thì bố cục lỏng lẻo, có em thì thể hiện chật chội vv…dẫn đến kết quả bài vẽ không cao bố cục chưa được rõ ràng, các em chưa hiểu bố cục như thế nào là đẹp? Và như thế nào là cách sắp xếp bố cục cho hợp lý Cũng có nhiều

em hiểu về cách bố cục, màu sắc nhưng đến khi các em làm bài lại bỏ qua một bên không cần biết chính phụ là gì Điều đó cho thấy giữa thực hành và lý thuyết còn là cả một khoảng cách lớn đối với các em Vì vậy giáo viên phải là người giúp cho các em hiểu được cách vẽ, cách cảm nhận bài vẽ của mình để các em biết được đâu là bài vẽ đẹp về bố cục, đâu là bài vẽ chưa đẹp về bố cục

* Về đường nét:

Đa số các em cũng đã biết kết hợp giữa nét cong mềm mại để vẽ người và nét thẳng để vẽ nhà cửa và một số cảnh vật khác Tuy nhiên để bắt đầu bài vẽ các

em thường đi ngay vào những nét vẽ chính không có sự phác nét trước, nét vẽ thiếu sự dứt khoát linh hoạt, khô khan, nét vẽ còn cứng Đặc biệt khi vẽ khuôn mặt hay chân tay của người thì các em chỉ biết mô phỏng, tượng trưng là chủ yếu, nhưng đó cũng là cái riêng ở lứa tuổi các em làm cho bức tranh của các em

có vẻ gì đó ngộ nghĩnh, dí dỏm, hồn nhiên Vì vậy người giáo viên phải biết được đặc trưng đường nét ở lứa tuổi của các em để có cách nhận xét, đánh giá cho phù hợp, tuy nhiên cũng cần có phương pháp nắm bắt và uốn nắn tỉ mỉ cho các em vẽ bài linh hoạt hơn, nâng cao kỹ năng vẽ hình cho các em

* Về hình vẽ :

Đa số các em sau khi vẽ tranh đề tài đều không chú ý đến hình vẽ, vẽ chỉ là một mảng, thiếu chiều sâu cho không gian Thực tế các em vẽ người hay cảnh

vật chỉ chú ý diễn tả chiều rộng, chiều cao của nhân vật Chiều sâu do định luật

xa gần tạo nên thì các em chưa nắm bắt được … có chăng chỉ diễn tả được rất ít rằng người ở gần thì to, ở xa thì nhỏ, còn lại đều ngang nhau cùng nằm trên một mặt phẳng nó mang tính chất trang trí là chủ yếu kết hợp với những đường viền đậm Một điều đáng lưu ý nữa là khi các em vẽ tranh đề tài thì từ bước một, phác bố cục nhưng khi sang bước hai vẽ hình thì đa số các em, nếu thực hiện theo trình tự các bước thì hình vẽ thường vượt ra khỏi bố cục đã phác hoặc nhỏ hơn dẫn đến hình vẽ không cân đối.Vì vậy giáo viên cần phải hướng dẫn cho các

em vẽ như thế nào để hình khối được đẹp hơn

* Về màu sắc:

Màu sắc là yếu tố đặc biệt tạo được hứng thú nhất cho học sinh, phần lớn do màu sắc là yếu tố tác động mạnh đến canh thị giác của con người, nhất là lứa tuổi của học sinh tiểu học đại đa số các em thích vẽ màu, đặc biệt là ở phân môn tập vẽ tranh , phần vẽ hình, vẽ đường nét được các em vẽ nhanh và các em dành phần lớn thời gian để vẽ màu kĩ , những màu sặc sỡ , bắt mắt thường là những màu được các em sử dụng nhiều nhất, một số học sinh có cách nhìn màu rất tốt,

sự cảm thụ màu hết sức nhạy cảm các em đã bắt đầu có sự suy nghĩ tìm tòi, đầu

tư về màu trong bài vẽ của mình Một số em đã biết cách pha màu, chồng màu kéo màu từ mảng chính ra xung quanh một cách hợp lý, làm nổi bật trọng tâm bài vẽ nhưng vẫn tạo được sự hài hòa về màu sắc Tuy nhiên nhiều em còn chưa thể hiện được độ đậm nhạt ở trong bức tranh làm cho bức tranh đều đều màu sắc, dàn trải, không tạo được chiều sâu của bức tranh gần thì tỏ, xa thì mờ Nên phần tranh của các em mang đậm tính chất trang trí, màu sắc nổi bật ở đây là gam màu tươi vui sống động, màu sắc trẻ trung nhưng cũng có những bài có gam màu hài hòa nhẹ nhàng trong sáng…

Biện pháp 4: Chuẩn bị đồ dùng dạy học

Trước khi dạy một bài vẽ tranh đề tài thì khâu chuẩn bị là rất quan trọng nhất là

đồ dùng dạy học

Về phía giáp viên ngoài việc chuẩn bị giáo án ( Kế hoạch bài học ) , phương pháp dạy học thì một điều không thể thiếu đó là đồ dùng trực quan như ( tranh, ảnh minh họa) vì ở lứa tuổi trẻ em thì tranh ảnh nó có tác dụng rất mạnh mẽ đến thị giác và trí nhớ của các em, nếu như một bài vẽ tranh đề tài nào đó không có tranh ảnh minh họa hay không được đi thực tế thì các em khó mà tưởng tượng nổi đề tài định vẽ có những hình ảnh nào và vẽ gì là chính, nhất là các hoạt động của nhân vật Chính vì thế cần phải có đầy đủ đồ dùng trực quan phong phú để minh họa và phải biết cách sử dụng đúng lúc, đúng trọng tâm của từng phân môn để sát với thực tế đảm bảo tính thẩm mĩ Ngoài ra phải tìm hiểu, quan sát

và tham khảo những đề tài mà mình sẽ thể hiện trước khi làm bài

Dạy trên những gì học sinh nhìn thấy như hình vẽ, tranh, ảnh kết hợp với lời nói diễn cảm có hình ảnh có tính trực quan Sử dụng đồ dùng dạy học giúp học sinh lĩnh hội được tri thức nhanh cụ thể, ngoài ra còn có tác động đến xúc cảm của học sinh bằng việc sử dụng đồ dùng dạy học giáo viên cung cấp từ khái quát đến chi tiết, tạo cảm hứng để học sinh suy nghĩ tìm tòi ý tưởng mới của bài

Về phía học sinh cũng phải có sự chuẩn bị đầy đủ, sách vở, giấy vẽ, màu, chì, tẩy, những đồ dùng học tập cần thiết

Đối với giáo viên khi sọan giáo án ( Kế hoạch bài học ) cần soạn kỹ, biết chắt lọc những lời thoại, câu hỏi chính và câu hỏi gợi mở phải rõ ràng dễ hiểu nhằm tạo hứng thú và sôi nổi trong từng đối tượng học sinh Nên tránh những câu hỏi dài khó hiểu và những câu hỏi lửng

Đối với học sinh kém cần đưa ra các câu hỏi gợi mở, cụ thể hơn để các em nhận ra chỗ chưa đúng, chưa đẹp Ví dụ: Bố cục lỏng lẻo, hay màu sắc chưa phù hợp…

Đối với học sinh khá, trung bình thì có thể gợi mở để các em tự tìm ra, tự điều chỉnh hay sửa chữa

Đối với học sinh giỏi thì yêu cầu cao hơn Ví dụ: Thử tìm xem bài vẽ chỗ nào

chưa đẹp, chưa hợp lý ? Có thể vẽ như thế nào ?

Để phục vụ cho quá trình lên lớp tốt thì giáo viên cần phải có thời gian và quá trình nghiên cứu giáo án một cách kỹ càng, phải nắm vững tiến trình bài dạy để vừa đảm bảo tiến trình bài dạy vừa giúp học sinh tiếp thu bài một cách có hiệu quả nhất và điều cốt yếu nhất là phát huy tính tích cực, sáng tạo của từng em, đồng thời phải tạo được bầu không khí vui vẻ thoải mái trong khi các em làm bài Giáo viên phải phân tích kỹ các bước tiến hành một bài vẽ tranh đề tài phải thực hiện theo những bước nào? những bước đó là gì? và kết hợp đồ dùng minh họa để học sinh dễ nhớ, dễ nắm bắt, Giáo viên nên đưa ra các bài vẽ của các lớp trước để các em có thể thấy được mức độ thể hiện bài của mình Tùy vào từng nội dung bài mà giáo viên có thể tăng thời lượng lý thuyết hay thực hành để các

em có thể hoàn thành bài ngay tại lớp

Người giáo viên cần phải biết vận dụng triệt để lợi thế khoa học công nghệ thông tin sẽ đem lại hiệu quả cao trong công tác giảng dạy Cho nên người giáo viên nói chung, giáo viên mỹ thuật nói riêng cần phải nhanh chóng tiếp cận nắm bắt những lợi thế mà khoa học đem lại, tạo hứng thú và sự đổi mới trong cách giảng dạy

Biện pháp 5: Đổi mới phương pháp lên lớp

Giáo viên phải linh hoạt trong thời gian lên lớp, phải đảm bảo quy trình thời gian, phân chia hợp lý, giúp các em hiểu được bài ngay tại lớp và vẽ được một bài vẽ tranh theo ý thích, đúng quy trình thực hiện các bước vẽ

- Hướng dẫn học sinh khai thác nội dung.

Qua hình minh họa, giáo viên giúp các em hiểu sâu hơn về đề tài, tìm ra được cách thể hiện (cách vẽ) khác nhau, tìm ra những ý tưởng hay, ngộ nghĩnh cho tranh của mình Đặt ra những câu hỏi để các em khai thác nội dung tranh

? Trong tranh có những hình ảnh gì

? Đâu là hình ảnh chính, đâu là hình ảnh phụ trong tranh

? Nêu những màu sắc được sử dụng trong tranh

? Cảm nhận của em về bức tranh

(Hình minh họa để học sinh khai thác nội dung tranh)

- Hướng dẫn học sinh cách vẽ.

Tìm bố cục, các mảng chính, phụ sao cho hợp lý, cân đối với tờ giấy, rõ được trọng tâm và nội dung chủ đề

Vẽ hình, vẽ màu phải rõ đặc điểm của đối tượng không vẽ chung chung hay

vẽ quá chi tiết, màu có thể vẽ như thực hoặc theo cảm hứng song cần chú ý: Tương quan giữa các màu không vẽ độc lập màu, chú ý đến độ đậm, nhạt của các màu để bài vẽ có được chiều sâu

Nên giới thiệu qua đồ dùng minh họa và kết hợp trực tiếp vẽ lên bảng để học sinh nhận thức rõ ràng hơn trình tự các bước vẽ, hơn là chỉ vào tranh vì giáo viên có trực tiếp vẽ lên bảng từng bước một thì học sinh mới hiểu được các mảng, hình ảnh chính, phụ cái nào vẽ trước, cái nào vẽ sau

- Hướng dẫn học sinh thực hành.

Khi học sinh thực hành, giáo viên cần phải bao quát lớp, giúp các em tìm cách thể hiện ý tưởng của mình, bố cục, hình vẽ, màu sắc Giáo viên nên dùng phương pháp gợi mở trong khi học sinh vẽ tranh Ví dụ: vẽ tranh phong cảnh hình ảnh nào là chính, hình ảnh nào là phụ và màu sắc phải thể hiện như thế nào cho đẹp và nổi bật được bức tranh có như vậy thì bài vẽ tranh mới đạt hiệu quả cao hơn

Bên cạnh đó phương pháp giảng dạy phù hợp ở phần thực hành cũng rất quan trọng Cần xác định được nội dung kiến thức trọng tâm và yêu cầu hợp lý đối với từng đối tượng học sinh

Luôn tạo được bầu không khí thoải mái, nhẹ nhàng, vui vẻ trong từng tiết dạy theo đặc điểm riêng của từng phân môn Ngoài ra học sinh cần thấy được tầm quan trọng của việc nắm vững kiến thức lý thuyết để vận dụng vào bài vẽ một cách linh hoạt không máy móc để bài vẽ sinh động hơn có hồn hơn và tiến tới việc nắm bắt cách thức sáng tạo một bức tranh

- Quan niệm từ trước, cứ vẽ hình là cô giáo tiểu học cho dùng bút chì; nhiều em vẽ rất đẹp ở mẫu giáo, lên lớp 1 lại lúng túng không tìm được cách thể hiện bài vẽ thoải mái dẫn đến nhiều bài vẽ hình vẽ đẹp song lại quá bé không phù hợp tờ giấy hoặc tâm lí sợ vẽ không đúng với thực tế

Ví dụ : trẻ khi vẽ con gà, chúng muốn là phải thật giống, nếu vẽ sai sợ

cô giáo phê bình, hoặc khi vẽ người : Trẻ vẽ người có chân tay dài hơn thật, khi bị bạn chê vội tẩy xoá ngay