Từ đógiúp trẻ thêm yêu thiên nhiên, yêu đất nước, con người và phát triển toàn diện nhâncách trẻ trong các lĩnh vực: * Về phát triển thể chất và lao động: Thông qua hoạt động làm quen vớ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
CHO TRẺ MẪU GIÁO 4 - 5 TUỔI LÀM QUEN VỚI VĂN HỌC THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG KỂ CHUYỆN Ở TRƯỜNG MẦM NON NGA TÂN - HUYỆN NGA SƠN - TỈNH THANH HÓA
Người thực hiện: Mai Thị Cúc Chức vụ: Giáo Viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Tân SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
Trang 2THANH HÓA, NĂM 2019
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2.3.3 Kể chuyện diễn cảm tác phẩm văn học 122.3.4.Thường xuyên tổ chức cho trẻ kể lại truyện 132.3.5 Sử dụng hệ thống câu hỏi đàm thoại phù hợp theo nội dung
Tài liệu tham khảo
Danh mục các đề tài SKKN đã được Hội đồng các cấp đánh giá
Phụ lục 1: Kết quả khảo sát đầu năm
Phụ lục 2: Kết quả khảo sát cuối năm
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:
Văn học là loại hình nghệ thuật là một kho tàng tri thức vô giá, luôn giữ vaitrò quan trọng đối với con người nói chung và đặc biệt là đối với trẻ mầm nonnói riêng Như nhà văn M.Gorki đã từng viết “Văn học giúp con người hiểu được bản thân mình, nâng cao niềm tin vào bản thân mình và làm nảy nở ở con người khát vọng hướng tới chân lý” [1] Văn học là món ăn tinh thần
không thể thiếu đối với mỗi chúng ta hướng con người đến vẻ đẹp hoàn thiện cả
về tri thức lẫn tâm hồn, hướng con người đến cái chân, thiện, mỹ Như thi hào
Charles Dubos nhận định “Văn học, đó là tư tưởng đi tìm cái đẹp trong ánh
sáng”[2] Văn học trong trường mầm non chính là ngôn ngữ nghệ thuật đầu tiên
mở rộng nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh, thoả mãn nhu cầu tinh thầncủa trẻ gợi cho trẻ những xúc cảm tình cảm đẹp góp phần giáo dục thẫm mỹ và
là phương tiện quan trọng giúp trẻ khám phá thế giới xung quanh mình Từ đógiúp trẻ thêm yêu thiên nhiên, yêu đất nước, con người và phát triển toàn diện nhâncách trẻ trong các lĩnh vực:
* Về phát triển thể chất và lao động: Thông qua hoạt động làm quen với
tác phẩm văn học giúp trẻ phát triển thể chất biết lao động tự phục vụ mình, yêulao động Biết cách lấy hơi, biết cường độ cao thấp trong khi đọc thơ, biết biểucảm giọng kể qua tính cách của từng nhân vật và trẻ được hoạt động tích cựctrong khi chơi đóng kịch Biết ăn uống đủ chất cho cơ thể khoẻ mạnh
* Về phát triển ngôn ngữ: Dạy trẻ làm quen với văn học là một trong
những hoạt động quan trọng và xác thực nhất giúp trẻ học ăn, học nói, đem đếncho trẻ những gì tốt đẹp về phẩm chất đạo đức, mở rộng từ, cung cấp từ mớiphát triển ngôn ngữ cho trẻ , đặc biệt là ngôn ngữ nghệ thuật Đồng thời, khuyếnkhích trẻ đưa ra những nhận xét đúng sai, những phán quyết xác thực từ hiểubiết của mình qua đó giúp trẻ cách dùng từ nói đúng câu rõ ràng mạch lạc, diễnđạt một cách biểu cảm làm giàu ngôn ngữ cho trẻ Chính vì vậy mà văn học làchiếc cầu nối giúp cho trẻ phát triển ngôn ngữ một cách tốt nhất
* Về phát triển nhận thức: Nhờ có hoạt động làm quen tác phẩm văn học
mà giúp trẻ khám phá nhận thức về thế giới xung quanh, từng bước tích luỹ kinhnghiệm sáng tạo và phát triển trí tuệ thoả mãn nhu cầu tinh thần của trẻ
* Về phát triển thẫm mỹ: Trẻ nhận biết được cái đẹp và khám phá cái đẹp
của thế giới xung quanh qua các tác phẩm văn học góp phần giáo dục thẩm mỹ,trẻ biết cái hay cái đẹp và hướng tới cái đẹp
* Về phát triển tình cảm, kỹ năng xã hội: Giúp trẻ hình thành cảm xúc ban
đầu trong tâm hồn trẻ thơ, hiểu một cách sâu sắc về mối quan hệ xã hội Từ đó
có thái độ tình cảm, các hành vi ứng xử đúng đắn Hình thành ở trẻ đức tính tốtđẹp như yêu thích văn thơ, đặc biệt là có hành vi tốt với mọi người trong giaotiếp và ở thế giới xung quanh trẻ
Với tất cả những lý do trên đã thôi thúc tôi chọn đề tài Một giải pháp
nâng cao chất lượng cho trẻ Mẫu giáo 4 - 5 làm quen với văn học thông qua hoạt động kể chuyện ở Trường Mầm non Nga Tân - Huyện Nga Sơn -
Trang 4Tỉnh Thanh Hóa Làm đề tài nghiên cứu với mong muốn cải tiến, nâng cao
chất lượng cho trẻ cảm thụ văn học thông qua thể loại truyện
1.2 Mục đích nghiên cứu:
- Phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động làm quen với văn họccho trẻ 4 - 5 tuổi 5 làm quen với văn học thông qua hoạt động kể chuyện ở
Trường Mầm non Nga Tân - Huyện Nga Sơn - Tỉnh Thanh Hóa Nhằm đề xuất
một số biện pháp cải tiến nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi cảm
thụ tốt tác phẩm văn học thông qua hoạt động kể chuyện
1 3 Đối tượng nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu: Trẻ mẫu giáo 4 - 5 làm quen với văn học thông
qua hoạt động kể chuyện ở Trường Mầm non Nga Tân - Huyện Nga Sơn - TỉnhThanh Hóa
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Thu thập và phân tích tư liệu, sách báo,tạp chí có liên quan đến vấn đề nghiên cứu để xây dựng cơ sở lí luận cho đềtài
- Phương pháp khảo sát bằng phiếu: Nhằm tìm hiểu thực trạng về việc dạyngôn ngữ cho trẻ Mẫu giáo nhỡ (4 - 5 tuổi) thông hoạt động kể chuyện có tranhminh họa, thực trạng hiệu quả của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông quacác biện pháp này
- Phương pháp quan sát: quan sát và ghi chép việc sử dụng các biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 - 5 tuổi qua kể chuyện có tranh minh họa
- Phương pháp thống kê toán học
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận:
Nhà thơ nước Nga RaxunGamzatôp đã viết “Thơ, chuyện như bài hát
ru ngây ngất đầu giường thơ bé”.[3] Văn học là món ăn tinh thần không thể
thiếu đối với trẻ Do đó, văn học đã đem lại cho trẻ hiểu biết đầu tiên về cuộcsống xung quanh, đồng thời là ngọn lửa khơi dạy trong tâm hồn trẻ những mơước khát vọng, dạy trẻ đúng hướng để trẻ có ý chí vươn lên, cũng như giúp trẻphát triển ngôn ngữ mạch lạc, có đủ vốn từ để nói lưu loát, diễn đạt câu trọn vẹn,biết dùng từ đúng lúc, đúng chỗ Đặc biệt, việc dạy trẻ làm quen với những từngữ nghệ thuật như: từ tượng hình, từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trí tưởngtượng, óc quan sát, khả năng tư duy độc lập trong suy nghĩ Sự phát triển ngônngữ của trẻ là một quá trình từ thấp đến cao với các giai đoạn mang những đặctrưng khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ
Đặc điểm vốn từ của trẻ mầm non nói chung và trẻ 4 - 5 tuổi nói riêng
“Trẻ rất nhạy cảm với ngôn từ, âm điệu, hình tượng của các bài thơ, đồng dao, ca dao, dân ca sớm đi vào tuổi thơ Những câu chuyện cổ tích thần thoại
Trang 5đặc biệt hấp dẫn trẻ chớnh vỡ hoạt động cho trẻ tiếp xỳc với văn học là con đường phỏt triển ngụn ngữ cho trẻ tốt nhất hiệu quả nhất ”[4]
Thụng qua việc dạy trẻ kể chuyện, đúng kịch giỳp trẻ phỏt triển khả năng tưduy, úc tưởng tượng sỏng tạo, biết yờu quớ cỏi đẹp, hướng tới cỏi đẹp Khi trẻ kểchuyện, ngụn ngữ của trẻ phỏt triển, trẻ phỏt õm rừ ràng, mạch lạc, vốn từ phongphỳ Trẻ biết bày tỏ ý kiến, suy nghĩ, kể về một sự vật hay, sự kiện nàođú Bằng chớnh ngụn ngữ của trẻ
Với truyện kể, ta hóy giỳp trẻ nhận ra, nhớ được sắc thỏi cơ bản tronggiọng kể, lời thuật, phõn biệt ngữ điệu lời núi cỏc loại nhõn vật, giỳp trẻ nhận rangụn ngữ đời thường (khẩu ngữ) và ngụn ngữ thơ giàu nhạc tớnh
Tác phẩm văn học lại là một văn bản nghệ thuật ngôn từ, một công trìnhnghệ thuật, giàu hỡnh ảnh mà trẻ thơ đợc tiếp xúc rất sớm.Hoạt động văn học đódẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giỏ trị nội dung, nghệ thuật phong phỳtrong tỏc phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thỳ đối với văn học, cú ấntượng về những hỡnh tượng nghệ thuật, cỏi hay cỏi đẹp của tỏc phẩm và thể hiện
sự cảm nhận đú qua cỏc hoạt động mang tớnh chất văn học nghệ thuật như: đọcthơ, kể chuyện, chơi trũ chơi đúng kịch gúp phần hỡnh thành và phỏt triển toàndiện nhõn cỏch trẻ Đồng thời qua cỏc tỏc phẩm văn học gúp phần mở rộng nhậnthức, phỏt triển trớ tuệ, giỏo dục đạo đức, giỏo dục thẩm mĩ, phỏt triển ngụn ngữ,phỏt triển ở trẻ hứng thỳ đọc và kể tỏc phẩm
Thụng qua hoạt động Kể chuyện“… tạo điều kiện cho việc phỏt triển khả
năng sỏng tạo, trớ tưởng tượng ở người nghe và từ đú, dẫn đến phỏt triển tư duy hỡnh ảnh với những yếu tố thần tiờn, huyền thoại khụng cú thực trong truyện cổ tớch Vỡ thế cú thể núi rằng, truyện cổ tớch tỏc động đến tất cả cỏc giỏc quan của người nghe như thị giỏc, khứu giỏc, thớnh giỏc, xỳc giỏc và cả khả năng định hướng trong khụng gian…” [5]
Với tầm quan trọng như vậy tụi đó nghiờn cứu và chọn đề tài này nhằmgiỳp trẻ cảm thụ tốt cỏc tỏc phẩm văn học thụng qua hoạt động kể chuyện
2.2 Thực trạng của vấn đề nghiờn cứu
2.2.1.Thuận lợi.
Năm học: 2018 - 2019 tụi được phõn cụng chủ nhiệm nhúm lớp 4 - 5 tuổitại Trường Mầm Non Nga Tõn - Huyện Nga Sơn - Tỉnh Thanh Húa Trẻ lớp tụirất ham học hỏi Cỏc con chăm ngoan, nhanh nhẹn thớch khỏm phỏ điều thỳ vịmới lạ Độ tuổi đồng đều cỏc chỏu ngoan ngoón, mạnh dạn, hồn nhiờn, đạt yờucầu về phỏt triển thể chất, nhận thức, ngụn ngữ và tỡnh cảm xó hội, cảm thụ cỏihay cỏi đẹp trong cuộc sống xung quanh trẻ Đú là một thuận lợi lớn để tụi rốnluyện việc phỏt triển ngụn ngữ mạch lạc thụng qua cỏc tỏc phẩm văn học cho trẻ.Tụi được ban giỏm hiệu nhà trường tạo mọi điều kiện giỳp đỡ tụi xõy dựngmụi trường văn học phong phỳ và cú nội dung đa dạng về hỡnh thức, hài hoà vềthẩm mỹ, phự hợp với khả năng nhận thức và đặc điểm tõm sinh lý của trẻ
Bản thõn luụn yờu nghề mến trẻ, ham học hỏi nõng cao chuyờn mụn nghiệp
vụ Tỡm tũi và tự làm một số đồ dựng, đồ chơi để phục vụ tiết dạy
Trang 6Đối với phụ huynh: Phụ huynh rất quan tâm tới các cháu, luôn thực hiện tốtcác phong trào đóng góp của nhà trường để phục phụ cho công tác giáo dụctrong trường.
2.2.2 Khó khăn
Tổng số trẻ trong lớp tương đối đông 33 cháu, trong đó trẻ gái 13 cháu, trẻtrai 20 cháu, nhìn chung mỗi cháu có một đặc điểm riêng mỗi cá tính khác nhaunhưng đều có một điểm chung đó là trẻ mầm non tiếp thu bài rất nhanh nhưnglại quên trong chốc lát Vì thế để thực hiện đề tài này tôi đã gặp không ít khókhăn cụ thể như sau:
- Sự quan tâm của gia đình dành cho các cháu là không đồng đều, đa số phụhuynh của các cháu là làm nông nghiệp nên không có nhiều thời gian để cho trẻlàm quen với các tác phẩm văn học qua hoạt động kể chuyện
- Đồ dùng phục vụ cho tiết dạy còn nghèo nàn, đồ chơi của trẻ cũng rất ít,thiếu những hình ảnh đẹp, sinh động để trẻ quan sát, chủ yếu đồ dùng của trẻ là
do chúng tôi tự làm
- Một số trẻ trong lớp phát âm còn ngọng, nói lắp, nói tiếng địa phươngchưa được sửa sai, hoặc chưa cho trẻ được phát triển ngôn ngữ thường xuyênthông qua hoạt động kể chuyện, đóng kịch trong các tác phẩm văn học để giúptrẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc
Trước khi thực hiện đề tài này tôi đã điều tra khả năng phát âm, khả năngdiễn đạt ngôn ngữ, khả năng sử dụng ngôn ngữ của trẻ trong cuộc sống, trongcác hoạt động đẫn đến khả năng phát triển ngôn ngữ và khả năng cảm thụ cáctác phẩm văn học chưa cao và kết quả được thể hiện dưới bảng thống kê số liệusau:
* Kết quả khảo sát thực trạng đầu năm ( Tháng 9/2018)
( Bảng khảo sát kết quả trẻ đầu năm kèm theo phụ lục 1 )
Với kết quả trên tôi băn khoăn trăn trở để tìm ra các giải pháp khắc phụcthực trạng trên và cải tiến chất lượng để trẻ cảm thụ tác phẩm văn học, cũng nhưphát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ đạt kết quả cao Tôi đã mạnh dạn áp dụng
và thực hiện đồng bộ các giải pháp
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Khi tổ chức hoạt động kể chuyện cho trẻ nghe, để hoạt động kể chuyện ở lớp mình đạt được kết quả cao, tôi đã tìm ra một số giải pháp, hình thức để giúp trẻ hứng thú nghe cô kể chuyện một cách tích cực như sau:
2.3.1 Xây dựng môi trường phong phú cho trẻ làm quen tác phẩm văn học thông qua hoạt động kể chuyện.
Môi trường giáo dục có vai trò hết sức to lớn đối với công tác chăm sócgiáo dục trẻ, đặc biệt môi trường văn học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng hơn bởitác phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật, cần giúp trẻ nhận ra các mối quan
hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái tình cảm, tình huống truyện và nhân vật,giữa lời kể, lời thuật, lời bạch trữ tình và ngôn ngữ nhân vật, giữa không khí, âmsắc, giọng điệu chung của tác phẩm văn học và hành động của nhân vật Chưayêu cầu trẻ phải nhớ hết mối quan hệ phức tạp và chưa đòi hỏi trẻ phân biệt
Trang 7được chính, phụ trong truyện mà chỉ nhằm giúp trẻ nhận ra tính liên tục của cốttruyện trong mối liên quan đến nhân vật trung tâm của tác phẩm.
Để giúp trẻ cảm thụ tốt tác phẩm văn học thì việc tạo cơ hội cho trẻ tiếpxúc với tác phẩm văn học phải thường xuyên vì vậy xây dựng môi trường vănhọc trong và ngoài lớp học là điều tôi luôn chú trọng
*Xây dựng môi trường trong lớp học.
Ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng một góc thư viện mang nội dung vănhọc bằng cách đưa các hình ảnh bài thơ, câu chuyện nổi bật vào góc văn học.Trang bị cho góc các loại truyện tranh trong chương trình, sưu tầm các loại sáchngoài chương trình phù hợp với trẻ như: Chuyện nhi đồng, tạp chí tập san,những bài thơ câu chuyện ngoài chương trình có nội dung phù hợp với lứa tuổi
và chủ đề thực hiện
Để cho góc thư viện được phong phú hơn tôi đã làm những cuốn truyệntranh và viết chữ to ở phía dưới dán lên những mảng tường trống hướng dẫn trẻtri giác những tranh truyện giúp trẻ có thể tự đọc
Ví dụ: Ở chủ đề: “Bản thân” Tôi vẽ các hình ảnh con vật trong câu chuyện “
Ai đáng khen nhiều hơn’, “ Tay phải tay trái”.
Ví dụ: Ở chủ đề: “Gia đình” tôi vẽ các hình ảnh các con vật trong câu chuyện: “Cây khế” “Ba cô gái”
Ví dụ: Ở chủ đề: “Giao thông” tôi vẽ các hình ảnh các con vật trong câu chuyện: “Xe lu và xe ca” “Qua đường”
Trong câu chuyện: “ Xe lu và xe ca” tôi làm mô hình câu chuyện trưng bày
trong góc để cho trẻ nhìn thấy mô hình mà hình dung nhớ lại nội dung của câuchuyện
Hoặc tôi có thể vẽ bộ tranh liên hoàn và treo vào góc để hướng dẫn trẻ kể chuyện sáng tạo và mời trẻ đặt tên cho câu chuyện mà mình vừa kể Tôi ghi lạitên mà trẻ vừa đặt đọc cho cả lớp nghe và nhận xét động viên khuyến khích trẻ
Ví dụ1: Với bộ tranh truyện “Bạn Nam và chú chim nhỏ” trong chủ đề
“Thế giới động vật” tôi vẽ các loại tranh:
Tranh 1: Bạn Nam đang đi trên đường
Tranh 2: Bạn Nam nhìn thấy một con chim nhỏ bị thương nằm trên đườngTranh 3: Bạn Nam cho chim về nhà cho vào lồng đẹp và chăm sóc
Tranh 4: Chim khỏe dần và bay được
Tranh 5: Bạn thả chim cho chim bay đi tìm đàn
Tôi cho một nhóm trẻ về góc kể nội dung từng tranh sau đó tập cho trẻ tự kể
Để cho góc thư viện thêm phong phú tôi xây dựng góc mở văn học với tiêu
đề “Ngôi nhà cổ tích” tôi chuẩn bị hình ảnh, nhân vật trong bài thơ, câu chuyện
trẻ đã học, khi cho trẻ hoạt động yêu cầu trẻ chọn hình ảnh trong bài thơ haynhân vật trong câu chuyện mà trẻ thích rồi đọc, kể lại bài thơ câu chuyện có hìnhảnh nhân vật mà trẻ đã chọn
Ví dụ 2: ở chủ đề; “Thế giới động vật” tôi yêu cầu trẻ về nhà sưu tầm các
loại tranh ảnh động vật, mà các con yêu thích, sau đó mang đến lớp làm thành
bộ siêu tập thế giới động vật, có thể cắt và phân loại theo từng nhóm, động vật
Trang 8sống trong gia đình, động vật sống dưới nước, để làm thành quyển cho trẻ làmquen với tác phẩm văn học
Ví dụ: chủ đề: “Quê hương, đất nước, con người” tôi đã sưu tầm những
bài thơ câu truyện kèm tranh minh hoạ nói về quê hương Nga sơn, viết về truyềnthuyết Mai An Tiêm trồng dưa, cấy lúa, chiếu cói Nga Sơn, Về Từ Thức, GiángHương, tôi treo tranh ở góc thư viện cho trẻ quan sát thông qua đó trẻ cảm nhậnđược vẻ đẹp của quê mình đang sinh sống có truyền thuyết đáng tự hào Từ đógiáo dục trẻ biết yêu quê hương, đất nước trong đó có quê hương Nga Sơn, vàyêu các nghề truyền thống của địa phương, quý trọng và biết bảo vệ các sảnphẩm truyền thống nơi trẻ sinh ra
(Hình ảnh minh họa chuyện: “Sự tích dưa hấu” )
Tôi chuẩn bị hình ảnh có trong câu chuyện “Sự tích dưa hấu”, “Từ Thức
Giáng Hương” Đây là những câu chuyện của quê hương Nga Sơn ca ngợi
những con người cần cù, sáng tạo trong lao động, yêu quê hương đất nước Tôicòn vẽ các hình ảnh về các nhân vật trong câu chuyện sau đó đóng thành từngcuốn sách truyện tranh treo ở góc thư viện để trẻ hứng thú xem sách truyện tranh
và có thể tự kể lại câu chuyện theo trí nhớ
Trang 9Góc thư viện tôi trang trí có tên gọi “Góc thư viện” cùng xem sách, kể
chuyện, đọc thơ Tạo cho trẻ thói quen thích xem sách tranh chuyện
( Hình ảnh minh họa góc thư viện)
Ngoài ra tôi còn đi sâu vào làm một số đồ dùng trực quan cho trẻ hoạtđộng như: Một số con rối dẹt có bánh xe, có cử động tay chân và tận dụngnhững sản phẩm vẽ của trẻ cắt dán bồi bìa cứng cho trẻ ghép thành câu chuyện
Điều đặc biệt nữa là tôi suy nghĩ làm các loại rối tay Qua nghiên cứu tìmtòi tôi đã vận dụng làm từ các quả bóng, chổi rơm, đĩa nhựa đồ chơi, để làm mặtrối sau đó dùng vải hoặc len móc làm váy, thân tay để khi sử dụng không bị thô
và cứng các khuôn mặt có thể thay đổi tuỳ vào nội dung câu chuyện cho trẻ làmquen để góc bé yêu thơ chuyện ngày có môi trường ngày càng phong phú
Ví dụ: Tôi may các con giống bằng vải, con rối bằng len, rạ làm nhà tranh
để làm mô hình cho các câu chuyện
(Hình ảnh minh họa các con rối tự làm )
Ở góc thư viện của lớp ngoài các tranh ảnh, sách thì lớp tôi còn được nhàtrường đầu tư về phương tiện nghe nhìn với các loại đĩa CD về các câu chuyện
cổ tích phù hợp với nội dung chương trình
* Môi trường ngoài lớp học.
Với môi trường ngoài lớp học trên những mảng tường trống ở bên ngoàilớp tôi đã vẽ những hình ảnh, các nhân vật có trong bài thơ câu chuyện để khihoạt động ngoài trời tôi gợi mở cho trẻ cùng nhau kể chuyện
Ví dụ: Tôi vẽ hình ảnh các con vật ngộ nghĩnh như: Con thỏ, con gà, hoặccác nhân vật trong các câu chuyện như cô tiên lên mảng tường
Trang 10(Hình ảnh minh họa Chuyện: Sự tích hoa Hồng - Nàng Tiên Cá)
Ngoài ra tôi đã tham mưu với nhà trường để xây dựng “Vườn cổ tích”
của bé với các câu chuyện có trong chương trình như: Truyện tấm cám, NàngBạch Tuyết và Bảy chú lùn, Sự tích Quả dưa hấu, Cáo thỏ và gà trống…Để mỗikhi trẻ được thăm quan vườn cổ tích, trẻ được thư giãn, ngắm nhìn, giải trí mỗikhi hoạt động mệt mỏi Bằng những hình ảnh trực quan sinh động, diễn ra trướcmắt trẻ, trẻ có thể nhìn vào đó mà nói được tên truyện và kể cho bạn nghe về nộidung câu truyện Từ đó chúng ta cũng phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách nhẹnhàng khắc sâu mà không hề gò bó chút nào
(Hình ảnh minh họa: Môi trường cho trẻ làm quen với văn học ngoài lớp)
Kết quả: Tôi đã làm được bộ tranh thơ, mô hình về rối dẹt phục vụ cho
truyện kể, tranh về câu chuyện sáng tạo
Như vậy việc tạo môi trường văn học cho trẻ làm quen là việc làm vô cùngquan trọng bởi đó là chỗ dựa là cơ sở gợi mở cho trẻ có cảm xúc về tác phẩmvăn học
2.3.2 Tạo hứng thú cho trẻ tích cực tham gia hoạt động làm quen với văn học qua các câu chuyện
2.3.2.1 Tạo hứng thú cho trẻ thông qua giọng đọc, kể diễn cảm
Trang 11Để kể một câu chuyện một cách diễn cảm cho trẻ nghe không như cách đọcchuyện bình thường thì việc tạo hứng thú để dẫn dắt vào các tác phẩm văn học
là một phần rất cần thiết Tôi luôn đưa ra tình huống bất ngờ để trẻ có tâm thếcảm thụ tốt hơn tôi đã tạo hứng thú cho trẻ trong các tác phẩm văn học như
trong truyện “Tiếng gà cục tác”.
Giọng cô đọc hùng hồn trong lời thơ: “Cục ta cục tác
Mai đẻ trứng khác Cục ta cục tác Nay đẻ trứng này.
Đó là lời nói trong tác phẩm nào?
Hay trong truyện “Bông hoa cúc trắng” Giọng yếu ớt, của bà mẹ khi bị ốm: “Con ơi! Con hãy mời thầy thuốc vào đây”.
Hay trong truyện “Tích Chu” Giọng yếu ớt, thều thào của bà khi bị ốm
và gọi Tích Chu: “Tích Chu ơi! cho bà ngậm nước, bà khát khô cả cổ rồi” Giọng cao thanh vang vọng của bà tiên nói với Tích Chu: “Nếu cháu muốn bà
cháu trở lại thành người thì cháu phải đi lấy nước suối tiên cho bà cháu uống, đường lên suối tiên xa lắm, cháu có đi được không?
2.3.2.2 Tạo hứng thú cho trẻ thông qua sử dụng đồ dùng trực quan sinh động
Như chúng ta đã biết để đưa một tác phẩm trọn vẹn đi vào lòng trẻ thơnhằm giáo dục trẻ còn rất nhiều yếu tố khác, mà sử dụng đồ dùng trực quan làyếu tố không thể thiếu trong hoạt động cho trẻ làm quen với văn học, nó xuấtphát từ đặc điểm nhận thức của trẻ, từ tư duy trực quan cụ thể đến tư duy trừutượng, từ cảm tính đến lý tính và khả ăng chú ý của trẻ thiếu bền vững dễ phântán, chóng chán, mệt mỏi Sử dụng đồ dùng trực quan sẽ khắc sâu tác phẩm mộtcách dễ dàng Với trẻ mầm non thì việc sử dụng đồ dùng trực quan là khâu quantrọng nó quyết định đến hoạt động đó có thành công hay không Với trẻ mẫugiáo 4 - 5 tuổi thì tư duy của trẻ là tư duy trực quan hành động và đang pháttriển sang loại tư duy trực quan hình tượng vì vậy đòi hỏi cô chuẩn bị đồ dùngphải đẹp, sáng tạo màu sắc tươi sáng có đường nét rõ ràng an toàn và thuận tiệnkhi sử dụng Khi sử dụng đồ dùng trực quan trong các hoạt động học có chủđịnh thì phải sử dụng triệt để, có tính khoa học, gọn nhẹ tránh rườm rà rắc rối đểlàm sao cho trẻ dễ quan sát, dễ hiểu và nắm được nội dung tác phẩm một cách
dễ dàng nhất đồng thời phải đưa ra hợp lý đúng lúc thì mới đạt được hiệu quảcao
Đồ dùng trực quan phong phú có thể là tranh ảnh, các con rối, mô hình sabàn minh họa, ứng dụng công nghệ thông tin, thiết kế các slied phù hợp mới gâyhứng thú cho trẻ và khơi dậy những rung cảm thẩm mỹ ở trẻ
* Sử dụng nghệ thuật múa rối và sa bàn
Việc sử dụng rối trong hoạt động làm quen với văn học sẽ gây được sự chú
ý, tò mò tạo điều kiện cho trẻ tiếp cận với nghệ thuật múa rối của nước nhà
Với câu truyện “Bác Gấu đen và hai chú thỏ” tôi sử dụng mô hình sân
khấu là một ngôi nhà có cây xanh, nhân vật trong truyện được cách điệu hóa, thỏ
Trang 12gấu mặc quần áo, đi băng 2 chân Khi tôi dạy, tôi điều khiển con rối bằng bangón tay: Ngón cái, trỏ, giữa sao cho những cử chỉ phù hợp với lời thoại trongtruyện.Nhờ vào việc sử dụng nghệ thuật rối trong hoạt động văn học số trẻ cókhả năng cảm thụ tác phẩm văn học đạt hiệu quả cao, đa số trẻ nhớ được nộidung câu truyện và qua đó trẻ biết nhận xét đánh giá tính cách của nhân vậttrong truyện như ai là người xấu? Ai là người tốt?
Hình ảnh minh họa nghệ thuật rối trong câu chuyện
“Bác gấu đen và hai chú thỏ”
Hay ở trong các câu chuyện tôi có thể sử dụng bộ rối dẹt khi kể chuyện chotrẻ nghe
Ví dụ 1: Khi kể cho trẻ nghe câu chuyện: “Chim sÎ, cµo cµo, Õch, l¸ hoa
sóng” trong chủ đề “Thế giới động vật” tôi làm bộ rối dẹt: Chim sÎ cµo cµo, Õch.
Tôi tạo hứng thú cho trẻ bằng cách: Cho trẻ xem các hình rối: Chim sẻ, càocào, ếch, và gọi tên các hình rối này, sau đó trò chuyện với trẻ về môi trườngsống và cách di chuyển của chúng Tôi kích thích tính tò mò của trẻ bằng cách
đề nghị trẻ nghĩ làm cách nào để cả ba con vật đều cùng nhau sang bên kia bờ aocùng một lúc Trẻ tự đưa ra các cách khác nhau Sau đó tôi đề nghị trẻ im lặng
để nghe cô kể tiếp và điều khiển con rối minh họa xem các con vật sang bờ aobên kia bằng cách nào Từ đó làm cho trẻ hứng thú và hiểu nội dung câu chuyệnmột cách dễ dàng hơn
Bên cạnh đó khi cho trẻ làm quen tác phẩm văn học tôi còn sử dụng sa bànchọn những nhân vật mà trẻ thích kết hợp di chuyển nhân vật đó trên sa bàn, nóiđến đâu đưa nhân vật ra đến đó, lời kể đi theo nhân vật sử dụng
Ví dụ: Khi kể cho trẻ nghe câu chuyện “Cô bé quàng khăn đỏ” tôi làm sa
bàn về câu chuyện có nhân vật mẹ, cô bé quàng khăn đỏ, bà ngoại, chó sói và
bác thợ săn Lời dẫn “Ngày xửa, ngày xưa, có một cô bé thường hay quàng
chiếc khăn màu đỏ, vì vậy mọi người gọi cô là cô bé quàng khăn đỏ” Một
hôm, mẹ cô bảo cô mang bánh sang biếu bà ngoại Đưa nhân vật Cô Bé và Mẹ