Một số biện pháp dạy trẻ kỹ năng hoạt đông tạo hình thể loại vẽ cho trẻ 4 5tuổi ( hoa cúc) trường mầm non nga thạch

Do đó, việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trungtâm sẽ tạo ra bước đột phá để trẻ 3 - 4 tuổi bước qua thời kỳ khủng hoảnh tâm lýđược an toàn, lành mạnh, tự tin trong mọi hoạt đ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG

GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM, GIÚP TRẺ MẪU GIÁO 3 – 4 TUỔI (HỌA MI) HOẠT ĐỘNG TÍCH CỰC

TẠI TRƯỜNG MẦM NON NGA THẠCH HUYỆN NGA SƠN – TỈNH THANH HÓA

Người thực hiện: Mã Thị Nga Chức vụ : Giáo Viên

Đơn vị công tác : Trường Mầm non Nga Thạch SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA NĂM 2019

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinhnghiệm. 32.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 42.3.1

Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ nâng cao kiến thức cho

bản thân về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung

tâm

42.3.2

Lập kế hoạch xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm

trung tâm và xây dựng tiêu chí đánh giá để đúc rút kinh

nghiệm, điều chỉnh, bổ sung kịp thời

52.3.3

Khuyến khích trẻ sưu tầm nguyên vật liệu sẵn có ở địa

phương cùng cô để trang trí lớp, làm đồ dùng, đồ chơi xây

dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

72.3.4

Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm qua

cách bố trí, sắp xếp, trang trí phù hợp theo hướng mở, linh

hoạt giúp trẻ hoạt độngtích cực

92.3.5

Tạo cơ hội, khuyến khích trẻ thực hành, trải nghiệm hoạt

động tích cực trong môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung

tâm ở mọi lúc, mọi nơi

13

2.3.6 Phối hợp với cha mẹ trẻ để xây dựng môi trường giáo dụclấy trẻ làm trung tâm cho trẻ tích cực. 17

Tài liệu tham khảo

Danh mục các đề tài SKKN đã được Hội đồng các cấp đánh

giá

Phụ lục

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài.

Như chúng ta đã biết “Giáo dục mầm non là trường học đầu tiên của mỗi

con người, là nền tảng đầu tiên của ngành giáo dục và đào tạo”[1] Mục tiêu

của giáo dục mầm non chính là chăm sóc, giáo dục trẻ nhằm tạo điều kiện chotrẻ phát triển tư duy, óc sáng tạo, có những thói quen hành vi tốt, hình thànhnhững thói quen ban đầu nhân cách con người trẻ

Việc học của trẻ mầm non được thông qua hình thức “Chơi mà học, học

bằng chơi”[1] Trẻ nhỏ mong muốn tự nhiên là được cảm nhận và khám phá

một cách tích cực về thế giới Quá trình học hỏi, khám phá của trẻ được diễn rathông qua nhiều hoạt động Trong đó, hoạt động vui chơi có vai trò chủ đạotrong việc giáo dục trẻ, hoạt động vui chơi không chỉ là hoạt động giúp trẻ giảitrí, thư giản mà còn giúp trẻ cảm nhận và khám phá thế giới xung quanh mộtcách tự nhiên, thuận lợi, nhanh chóng Tất cả các trò chơi đều có khả năng hỗ

trợ cho việc học của trẻ như Tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền đã nói: “Chương trình

giáo dục mầm non tốt là một chương trình lấy trẻ làm trung tâm Có nghĩa là được xây dựng dựa trên hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm và khả năng nhận biết của trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện không chỉ chú trọng tới sự phát triển trí tuệ

mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khả năng giao tiếp xã hội của trẻ”[2]

Bởi vậy trong những năm học qua, ngành giáo dục Mầm non đề ra mụctiêu xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm Triển khai tập huấn

chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2016

-2020 để tất cả các cơ sở giáo dục mầm non áp dụng đưa vào thực tiễn Trong

đó, nội dung xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có vị trí quantrọng nhất và được đặt lên hàng đầu Vì, nó định hướng cho giáo viên mầm nontrong việc sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục, lập kế hoạch giáo dục và cách

tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non theo hướng “mở”một cách linh hoạt Môi trường đó còn tạo cho trẻ sự tự tin, thoải mái, trẻ tíchcực tham gia vào các hoạt động nhất là đối với trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi, các cháuđang bước vào giai đoạn bước ngoặt tâm lý, chịu sự khủng hoảng lớn về tâm lýlứa tuổi trẻ lên 3 Do đó, việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trungtâm sẽ tạo ra bước đột phá để trẻ 3 - 4 tuổi bước qua thời kỳ khủng hoảnh tâm lýđược an toàn, lành mạnh, tự tin trong mọi hoạt động, hạn chế được những tácđộng trái chiều, phản khoa học và giáo dục Góp phần quan trọng để hình thành

và phát triển toàn diện nhân cách trẻ

Tuy nhiên trên thực tiễn hiện nay, việc tạo môi trường giáo dục lấy trẻlàm trung tâm để trẻ hoạt động là việc làm đã được các giáo viên thực hiện từlâu, nhưng thực tế chỉ là hình thức trang trí theo chủ đề và đang thực hiện, hờihợt, chưa xuất phát từ trẻ, chưa kích thích tính tò mò, khám phá của trẻ, trẻ chưahứng thú, tích cực học tập Điều đó cho thấy việc sử dụng những biện pháp xâydựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là rất cần thiết

Nhận thấy được tầm quan trọng đó đối với trẻ em lứa tuổi mầm non, đặcbiệt là trẻ 3 – 4 tuổi Là một người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ,tôi luôn băn khoan trăn trở, làm thế nào để tìm ra các giải pháp tối ưu, nhằm cảitiến nâng cao, chất lượng xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

Tôi quyết định đi sâu vào tìm hiểu và nghiên cứu đề tài: “Một số giải pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, giúp trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi (Họa Mi) hoạt động tích cực tại trường mầm non Nga Thạch - Huyện Nga Sơn – Tỉnh Thanh Hóa” làm đề tài nghiên cứu trong năm học này.

1.2 Mục đích nghiên cứu

+ Tìm ra một số biện phápxây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trungtâm lớp 3 - 4 tuổi (Họa Mi), giúp trẻ hoạt động tích cực tại trường mầm non NgaThạch - huyện Nga Sơn - tỉnh Thanh Hóa

+ Bên cạnh đó nhằm thu hút được sự tham gia của cha, mẹ trẻ và sự quantâm của các cấp, các ngành đối với việc xây dựng môi trường giáo dục cho trẻhoạt động tích cực, góp phần thực hiện có hiệu quả chuyên đề xây dựng trườngmầm non lấy trẻ làm trung tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ởtrường mầm non Nga Thạch - huyện Nga Sơn - tỉnh Thanh Hóa

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm lớp 3- 4 tuổi (Họa Mi) giúp trẻ hoạt động tích cực tại trường mầm nonNga Thạch - huyện Nga Sơn - tỉnh Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp quan sát theo dõi

- Phương pháp trò chuyện, đàm thoại

- Phương pháp thực hành trải nghiệm

- Phương pháp trao đổi đồng nghiệp, phụ huynh

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận.

Chúng ta có thể khẳng định rằng yếu tố môi trường có tính chất quyếtđịnh đến sự phát triển cả về thể chất cũng như tinh thần của trẻ Trẻ được sống

và học tập, sinh hoạt trong môi trường giáo dục tích cực sẽ có một cơ thể khoẻmạnh, thông minh, nhanh nhẹn, hình thành nên nhân cách lành mạnh làm nềnmóng vững chắc cho các giai đoạn phát triển sau này của trẻ

“Môi trường giáo dục là nơi có nguồn thông tin phong phú, khuyến khích tính độc lập và tính tích cực của trẻ”[3].

Tài liệu hướng dẫn thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm

trung tâm có đoạn viết “Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau

về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý Do

đó, mỗi trẻ em có hứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều

có thể thành công Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện Mỗi nhà trường cũng cần phải xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ được trải nghiệm”[4]

Tài liệu hướng dẫn thực hiện Mô đun MN1-D (Dành cho giáo viên) cũng

khẳng định “Môi trường giáo dục trong trường mầm non là rất quan trọng trực

tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở Hiệu quả của việc tạo môi trường nhằm góp phần thực tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ” [5].

Trong những năm qua, việc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đã được cáccấp quản lý từ trung ương, địa phương rất quan tâm Thực hiện Kế hoạch số237/KH-SGDĐT- GDMN ngày 15/02/2017 của Sở Giáo dục và Đào tạo về việc

triển khai Chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giai

đoạn 2016 – 2020 Vì vậy, đòi hỏi người giáo viên phải đáp ứng được tất cả cácyêu cầu trong trường Mầm non đó là:

+ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

+ Xây dựng kế hoạch GD lấy trẻ làm trung tâm

+ Tổ chức hoạt động chơi, học

+ Phối hợp với cha mẹ trong chăm sóc, giáo dục trẻ

+ Chăm sóc trẻ khuyết tật học hoà nhập, trẻ có hoàn cảnh khó khăn [1]

Căn cứ vào Chương trình giáo dục Mầm non theo Thông tư BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giá dục và Đào tạo vàđược sửa đổi, bổ sung một số nội dung theo Thông tư số 28/2016/TT-BGDĐTngày 30/12/2016 ở lứa tuổi Mầm non

17/2009/TT-Căn cứ vào kế hoạch nhiệm vụ năm học 2018 -2019 của trường mầm nonNga Thạch, căn cứ vào điều kiện thực tế của nhà trường, vào khả năng, nhu cầuhọc tập, kinh nghiệm sống của trẻ, đáp ứng được yêu cầu của chương trìnhGDMN Từ đó tôi lên kế hoạch, và thực hiện xây dựng môi trường giáo dục lấytrẻ làm trung tâm của lớp tôi phụ trách giúp trẻ hoạt động tích cực

2.2 Thực trạng

2.2.1 Thuận lợi.

- Năm học 2015 - 2016 trường Mầm non Nga Thạch vinh dự được đónnhận trường chuẩn quốc gia mức độ 1 Năm học 2016 – 2017 trường kiểm địnhchất lượng giáo dục đạt cấp độ 3 Lớp tôi được đầu tư, trang bị cơ sở vật chấtkiên cố, trang thiết bị đầy đủ theo thông tư 02/BGD&ĐT đảm bảo việc học tập

và sinh hoạt của trẻ

- Bản thân là giáo viên có nhiều năm công tác và giảng dạy tại lớp mẫugiáo 3 - 4 tuổi, luôn yêu nghề mến trẻ, có niềm đam mê việc chăm sóc và giáodục các cháu Có khả năng tiếp thu và ứng dụng nhanh các chuyên đề mới củachương trình giáo dục mầm non

- Các cháu đều khỏe mạnh, chiếm 95% kênh bình thường Trẻ đến lớp đềuđặn ngoan ngoãn, biết vâng lời cô giáo

- Đa số các bậc phụ huynh nhiệt tình tích cực ủng hộ nhà trường, ủng hộgiáo viên trong việc chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ và xây dựng môi trườnggiáo dục tại lớp

2.2.2 Khó khăn.

- Tuy được đầu tư, trang bị đầy đủ đồ dùng trang thiết bị dạy học nhưngchủ yếu là các đồ dùng, đồ chơi mua sẵn, sản xuất hàng loạt, chất liệu chủ yếu

bằng nhựa chưa có nguyên liệu thiên nhiên, chưa đáp ứng được nhu cầu khámphá, sáng tạo của trẻ, mà trẻ luôn thích cái mới, lạ, đẹp, hấp dẫn…

- Bản thân chưa có những hình thức gây hứng thú mới lạ phong phú, hấpdẫn nên chưa gây được hứng thú ở trẻ Tổ chức hoạt động thường xuyên nhưngmáy móc, dập khuôn chưa tích cực, chưa sáng tạo, còn mang nặng tính hìnhthức

- Đa số trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn tham gia các hoạt động trong giờ học

- Đa số cha, mẹ trẻ lớp tôi làm nông nghiệp và một số cha, mẹ trẻ đi làmCông ty nên chưa nhận thức đầy đủ về kiến thức dạy trẻ theo khoa học Chínhnhững điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc chăm sóc và giáo dục trẻ

* Kết quả thực trạng ban đầu qua khảo sát.

Để biết được nhận thức của trẻ ngay từ đầu năm học tháng 9 năm 2018 tôi

đã tiến hành khảo sát và thu được kết quả thể hiện trên trẻ như sau:

(Kèm theo phụ lục 1 – Bảng 1) Bảng 1: Kết quả khảo sát thực tế trẻ tại thời điểm tháng 9/2018

- Qua khảo sát tình hình thực tế trên trẻ ở lớp tôi nhận thấy:

Tỷ lệ trẻ đạt chiếm tỷ lệ thấp 56%, tỷ lệ trẻ chưa đạt chiếm tỷ lệ cao 44%.Đứng trước tình hình đó, tôi rất băn khoăn, trăn trở phải làm gì? Làm nhưthế nào để có một môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 3 – 4 tuổilớp tôi hoạt động tích cực Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra một số giải pháp

cụ thể như sau

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

2.3.1 Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ nâng cao kiến thức cho bản thân về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

Chất lượng chuyên môn phụ thuộc rất lớn vào bản thân mỗi giáo viên do

đó yếu tố con người đóng vai trò quyết định, các văn kiện của Đảng và Nhànước đều nêu rõ trong chỉ thị 40/CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban bí thư TWĐảng về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lýgiáo dục Người thầy cần giỏi về chuyên môn, đồng thời lại phải tốt về nhân

cách mới thực hiện được nhiệm vụ của mình, thực sự là những “Kỹ sư tâm hồn”

[6] Do vậy việc bồi dưỡng về nhận thức và chuyên môn của bản thân mỗi giáoviên là một việc làm vô cùng cần thiết giúp giáo viên có nhận thức đúng đắntrang bị cho mình những hiểu biết, các kiến thức về chuyên môn giúp giáo viênchủ động, tự tin trong việc chăm sóc giáo dục trẻ

Để thực hiện có chất lượng, đạt hiệu quả chuyên đề “xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” này, phù hợp với điều kiện thực tế của

trường, lớp và khả năng của trẻ; đẩy mạnh tích hợp, chú trọng giáo dục đạo đức,hình thành và phát triển kỹ năng sống, hiểu biết xã hội phù hợp với độ tuổi củatrẻ Điều quan trọng là giáo viên phải nắm được nhu cầu, hứng thú, khả năngcủa từng trẻ để có cách xây dựng môi trường giáo dụclấy trẻ làm trung tâm Vàcũng chính sự khác nhau đó, đòi hỏi nhiệm vụ của người giáo viên mầm non làphải tạo cho trẻ có nhiều cơ hội để học Vì vậy, đòi hỏi tôi phải nắm vững kiếnthức thông qua các tài liệu mà Sở giáo dục và Phòng GD&ĐT gửi về trường

như: Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm, module MN 9 “Xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ 3 – 6 tuổi” [3] của Thạc sỹ Nguyễn Thị Bách Chiến chuyên viên vụ giáo dục mầm non, module MN 7 “Môi trường giáo dục cho trẻ mầm non” [7] của Thạc sỹ Nguyễn Thị Mai Chi chuyên viên vụ giáo

dục mầm non

Mặt khác tôi tích cực tham gia vào các buổi bồi dưỡng kiến thức qua cáclớp học chuyên đề do Phòng GD&ĐT huyện Nga Sơn tổ chức triển khai, thamgia học tập chuyên đề bồi dưỡng kiến thức do nhà trường tổ chức, đi thăm quancác trường trọng điểm của huyện do nhà trường tổ chức như trường: mầm nonNga Yên, mầm non Nga Giáp, mầm non Nga Thái là những trường đạt giải 3

của hội thi “Xây dựng môi trường giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm” cấp tỉnh năm học 2017 - 2018, để tìm tòi khám phá cách xây dựng môi

trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có tính sáng tạo cao áp dụng vào lớp củamình, ngoài ra tôi còn tham khảo cách xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm trên mạng Internet, trên truyền hình làm cẩm nang cho bản thân mình

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 2 - ảnh 1)

Hình ảnh: Nhà trường tổ chức buổi chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo

dục lấy trẻ làm trung tâm năm học 2018 - 2019”.

Qua việc học hỏi kinh nghiệm tôi tích lũy được nhiều kinh nghiệm quýbáu, áp dụng xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của mình và

bổ xung được nhiều đồ dùng, đồ chơi tự tạo từ đôi bàn tay khéo léo của cô và trẻlàm ra, bổ sung nhiều đồ dùng dạy học ở lớp và hướng dẫn cho trẻ tự tay mìnhlàm ra những đồ dùng, đồ chơi giúp trẻ hoạt động một cách tích cực hơn trongmôi trường giáo dục

Kết quả: - Tham gia hội thi “Đồ dùng, đồ chơi” do nhà trường tổ chức tôi

đạt giải nhất

- Tham gia hội thi“Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”

do nhà trường tổ chức lớp tôi đạt giải nhất và được nhân ra diện rộng cho cáclớp khác học tập

2.3.2 Lập kế hoạch xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

và xây dựng tiêu chí đánh giá để đúc rút kinh nghiệm, điều chỉnh, bổ sung kịp thời.

* Lập kế hoạch xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp đạt hiệu quả cao.

Nhận thức được tầm quan trọng của việc lập kế hoạch vào đầu năm học, tôi

đã lập kế hoạch xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm xuyên suốt

cả năm học cho lớp, sau đó đến kế hoạch tháng, kế hoạch tuần và kế hoạchngày Phù hợp với độ tuổi, khả năng và với thực tế của lớp tôi đang phụ trách

Ví dụ: Tôi xây dựng kế hoạch như sau.

+ Kế hoạch năm:

Học kỳ I: - Trang trí môi trường trong lớp, môi trường ngoài lớp học

- Sưu tầm nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi tham gia hội thi “Đồ dùng,

đồ chơi” cấp trường.

- Trang trí, bố trí, sắp xếp các khu vực chơi của lớp để tham gia hội thi

“Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” năm học 2018 - 2019

cấp trường

- Xây dựng vườn thiên nhiên, vườn rau của lớp

Học kỳ II: Áp dụng vào lớp mình những cái mới, sáng tạo của các lớp bạn

thông qua hội thi “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”.

+ Kế hoạch tháng:

Mỗi tháng trang trí, bố trí, sắp xếp lớp theo chủ đề

Làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho chủ đề mình đang thực hiện

Cải tạo vườn thiên nhiên của bé

Ví dụ: Lập kế hoạch xây dựng môi trường giáo dục vào tháng 9/2018:

“Chủ đề: Trường mầm non thân yêu” Bao gồm các nội dung cần xây dựng vềmôi trường vật chất và môi trường xã hội đó là:

* Xây dựng môi trường vật chất

- Xây dựng môi trường bên trong lớp học

Ví dụ: Kế hoạch tháng 9/2018: Chủ đề: Trường mầm non – Ngày hội đến trường của bé.

Tuần 1

- Trang trí chủ đề “Trường mầm non” với chủ đề nhánh trường

“Mầm non thân yêu của bé”.

- Trang trí nhánh 2 “Lớp học mến yêu của bé”

- Trang trí các mảng tường ở các góc chơi theo nhánh

- Chuẩn bị đồ chơi ở các góc theo chủ đề nhánh

- Trẻ cùng cô làm đồ chơi tự tạo trang trí các góc mở

- Xây dựng môi trường bên ngoài lớp học:

Ví dụ: Kế hoạch tháng 9/2018: Chủ đề: Trường mầm non – Ngày hội

- Trang trí khu phát triển vận động và khu vui chơi giao thông

- Làm đồ dùng đồ chơi tự tạo cho khu phát triển vận động vàkhu vui chơi giao thông

Tuần 2 + 3

- Trang trí khu thiên nhiên của lớp

- Cải tạo, trồng các loại rau theo mùa khu vườn rau của lớp.-Trẻ cùng cô sưu tầm các nguyên vật liệu để trẻ chơi ngoài trời

ở khu vực chơi câu cá, chơi gấp lá…

* Xây dựng môi trường xã hội ấm cúng, lành mạnh, thân thiện.

Môi trường xã hội là tổng hòa các mối quan hệ giao tiếp ấm cúng thânthiện, gần gũi giữa cô với cô, giữa cô với trẻ, trẻ với trẻ và những người xungquanh Ở đây trẻ được yêu thương, tôn trọng, an toàn, cởi mở, tin tưởng, khoandung và đáp ứng yêu cầu chính đáng Vì thế, ngay từ đầu năm học tôi luôngần gũi trò chuyện với trẻ, tạo cho trẻ có cảm giác an toàn, thích đến lớp cùng côgiáo và các bạn Ngoài ra bản thân tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh đểphụ huynh yên tâm khi gửi trẻ vào lớp Tạo ra môi trường thân thiện giữa côgiáo với trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa cô giáo với phụ huynh…tạo thành một môitrường xã hội thân thiện, trẻ hoạt động, giao tiếp trong môi trường thân thiện,vui tươi, hồn nhiên, văn minh lịch sự

* Xây dựng tiêu chí đánh giá để đúc rút kinh nghiệm, điều chỉnh, bổ sung kịp thời.

Tôi còn xây dựng phiếu tự đánh giá tiêu chí xây dựng môi trường giáodục lấy trẻ làm trung tâm, dựa vào những tiêu chí trong phiếu này tôi biết mìnhlàm được đến đâu và cần phải bổ sung những gì? Để điều chỉnh kịp thời

Phiếu tự đánh giá tiêu chí kèm theo phụ lục 3.

Với việc thực hiện giải pháp trên tôi xác định rõ ràng, những việc nào làmtrước, những việc nào làm sau, những công việc nào chưa thực hiện được bảnthân tôi rút kinh nghiệm cho tháng sau, chủ đề sau thực hiện tốt hơn

2.3.3 Khuyến khích trẻ sưu tầm nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương cùng cô để trang trí lớp, làm đồ dùng, đồ chơi xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

Sau khi lập được kế hoạch thì việc đầu tiên tôi làm đó là khuyến khích trẻcùng cô tìm kiếm, sưu tầm nguyên vật liệu sẵn có của địa phương, dự trữnguyên vật liệu để đến mỗi chủ đề cô cùng trẻ trang trí lớp, làm ra những đồdùng đồ chơi cho những chủ đề đó phong phú và đa dạng phục vụ cho hoạt độnghọc và hoạt động vui chơi của trẻ ở trường mầm non

Tôi khuyến khích trẻ thu gom các nguyên vật liệu cùng cô, thời gian thugom được các nguyên vật liệu của cô thì vào những buổi học về và những ngàynghĩ Thu lượm võ ngao, lọ nước nắm, chai dầu ăn, lọ nước C2, lon bia, võ hộpsữa chua, vỏ hộp thuốc rồi mang đến lớp Dặn dò trẻ khi ăn sữa chua hay ănkem, thạch râu câu, lọ nước rửa bát, chai dầu ăn ở gia đình dồn lai mang đến lớpvào sáng thứ 2

+ Sau mỗi giờ chơi, hoạt động ngoài trời, những buổi vệ sinh sân trườngtôi hướng dẫn trẻ thu lượm võ cây, lá, hoa

+ Thu lượm những nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương như: rơm, mocau, bẹ chuối, lá dừa

Những nguyên vật liệu mà tôi và trẻ đã tìm kiếm, sưu tầm được ở địaphương như: vỏ ngao, vỏ hến, hộp giấy, vỏ hộp sữa, viên sỏi các loại hột, hạt….Tôi tiến hành xử lý (rửa sạch, phơi khô loại bỏ những nguyên vật liệu khôngđảm bảo yêu cầu) Sau đó cô cùng trẻ phân loại theo nhóm, theo chất liệu và đưavào kho bảo quản (có dán ký hiệu để dễ lấy khi sử dụng)

Những đồ dùng, đồ chơi được làm từ nguồn nguyên vật liệu tìm kiếm, sưutầm được phải đạt những tiêu chuẩn sau: Đồ dùng có màu sắc đẹp, hấp dẫn đồivới trẻ, dễ phục hồi hoặc sửa chữa, dễ kiếm (hột, hạt….), dễ bảo quản hay cấtgiữ, an toàn (Không độc hại, không có cạnh sắc, không nhọn…), rẻ tiền (tậndụng nguyên vật liệu phế thải, đồ dùng mua và của địa phương).

Từ những nguyên vật liệu sưu tầm được như: vỏ ngao, vỏ hến, hạt gấc,hạt nhãn, hạt na, bẹ ngô khô, lõi ngô khô, rơm khô, lá cây khô, vỏ cây, chiếurách…, tôi sử dụng để trang trí lớp, các góc và làm ra rất nhiều đồ chơi phục vụcho trẻ hoạt động

Ví dụ: Tôi dùng vỏ cây khô làm thân cây, cành cây, xốp màu và bông làm

quả xoài và quả cam, lá nhựa trang trí góc Khám phá khoa học, dùng vỏ ngao vàphun màu để trang trí góc Tạo hình, góc Xây dựng…

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 4 - ảnh 1)

Hình ảnh: Sử dụng các nguyên vật liệu sưu tầm được trang trí góc Tạo hình,

chủ đề “ Thế giới động vật”.

Từ những nguyên vật liệu sưu tầm được như: Chai nước rửa bát, hộp sữachua, vỏ can nước rửa bát, vỏ hộp sữa đậu nành, các thanh tre, lon bia, xốp màu,que kem, vỏ ngao, vỏ trai, hạt vòng, tôi sử dụng để làm đồ dùng, đồ chơi phục

vụ cho chủ đề mà trẻ đang thực hiện để cho trẻ hoạt động

Ví dụ: Chủ đề gia đình: Làm “Cái bát” cần có chai nước rữa bát, giấy

màu, làm “cái cốc” cần có, vỏ hộp váng sữa, làm “Cái cuốc, cái xẻng, cái bừa”cần có bìa cát tông, xốp màu, keo, kéo

Cũng như từ những nguyên vật liệu đó khi hoạt động ngoài trời, trẻ dùng

vỏ chai c2 để đong cát, đong nước, dùng lá cây khô để làm con nghé, làm conmèo, làm đồng hồ, vòng tay

Kết quả: - Cô cùng trẻ thu gom được các nguyên vật liệu qua sử lý đảm

bảo vệ sinh an toàn khi sử dụng tổng các loại phế thải: thìa sữa chua hộp vángsữa 220 hộp, 300 chai nước rữa bát, C2, lọ sữa; 1300 hột hạt các loại; 120 hộpbánh kẹo, bìa cáttông; 30 cái mo cau, 1000 củ lạc, rơm, len…

- 100% trẻ sử dụng các nguyên vật liệu thu gom được tích cực làm nhiều

đồ chơi trưng bày ở các góc và mang sang góc bán hàng để trưng bày

2.3.4 Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm qua cách bố trí, sắp xếp, trang trí linh hoạt, phù hợp theo hướng mở, giúp trẻ hoạt động tích cực trong môi trường ấm cúng, thân thiện.

Môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm bao gồm: môi trường vật chất vàmôi trường xã hội Nên việc thiết kế môi trường giáo dục như thế nào để luônlấy trẻ làm trung tâm và trẻ hoạt động tích cực trong môi trường đó là điều rấtquan trọng

* Xây dựng môi trường vật chất

Môi trường vật chất trong trường mầm non bao gồm môi trường vật chấtbên trong lớp học và môi trường vật chất bên ngoài lớp học

- Xây dựng môi trường bên trong lớp học qua cách bố trí, sắp xếp, trang trí phù hợp theo hướng mở, linh hoạt.

Môi trường giáo dục trong lớp chính là nội thất và mọi hoạt động giáo dụcdiễn ra trong căn phòng đó Môi trường giáo dục trong lớp xây dựng theo quan

điểm “xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” cho trẻ hoạt động

cần được bố trí, sắp xếp, trang trí hợp lý, thẩm mỹ, thân thiện, phù hợp Hoạtđộng góc là một hình thức hoạt động đặc biệt trong đời sống của trẻ mầm non,

đó là nơi trẻ thỏa mãn sở thích, nhu cầu vui chơi, nhận thức và cảm nhận về thếgiới xung quanh Hoạt động góc giúp trẻ rèn luyện, củng cố kiến thức đã học, lànơi trải nghiệm, khám phá những cái mới và phát huy khả năng sáng tạo của trẻ

Vì vậy, việc bố trí, sắp xếp, trang trí các góc chơi phù hợp, thuận tiện, dễ tìm, dễnhìn, dễ lấy và mang tính thẩm mỹ, mang tính giáo dục và phù hợp với chủ đề làrất quan trọng

- Tôi đã bố trí mảng chính ở trung tâm lớp học, các góc trong lớp đượcphân bổ không gian hợp lý phù hợp như: Góc yên tĩnh xa góc ồn ào; Dànhnhững nơi nhiều ánh sáng cho các góc xem sách, tạo hình, …; Có chỗ dành choviệc ăn, ngủ, thư giản, chứa đồ dùng cá nhân của cô và trẻ

Ví dụ: Từ cửa lớp đi vào bên tay phải của tôi là các góc động (góc âm nhạc,

góc xây dựng, góc nấu ăn, góc bán hàng, góc bác sỹ), bên tay trái của tôi là các góctĩnh (góc tạo hình, góc văn học, góc khám phá khoa học…) Góc vận động tôi đã tậndụng khoảng hiên ngoài lớp cho trẻ hoạt động thoải mái tránh sự ồn ào cho các góckhác, tiện lợi cho trẻ khám phá, chơi các trò chơi vận động phát triển vận động thô

và vận động tinh cho trẻ; tôi bố trí hiên sau đạt tủ cất đồ dùng cá nhân của trẻ, bêncạnh là nhà kho là nơi cất sạp, chăn, đệm, chiếu, gối… của trẻ

Bên cạnh việc phân bổ không gian hợp lý môi trường giáo dục trong lớpthì việc bố trí linh hoạt, thuận lợi tạo ranh giới giữa các góc hoạt động cũng vôcùng quan trọng tôi tận dụng các giá đồ chơi, thùng cát tông hay hộp lớn, có thể

cố định hoặc di chuyển, mang tính mở, tạo điều kiện dễ dàng cho trẻ tự lựa chọn

và sử dụng đồ vật, đồ chơi, tham gia hoạt động và tiện cho giáo viên theo dõi.Các khu vực được chia rõ ràng và có ranh giới phân chia để trẻ dễ định hướngtrong không gian được sử dụng Khoảng rộng ở các góc cách nhau hợp lý đểđảm bảo an toàn và thuận tiện cho trẻ hoạt động theo khả năng, hứng thú, sởthích riêng Có chỗ cho hoạt động chung và hoạt động cá nhân, có góc cố định,

có góc di động hoặc thay đổi theo chủ đề

Ví dụ: Tôi luôn sử dụng trực tiếp các giá đựng đồ dùng, đồ chơi quay lại

để tạo thành ranh giới cho góc chơi Ranh giới ở các góc không che quá tầm nhìncủa trẻ và đặc biệt hơn cả là không cản việc quan sát của giáo viên, tôi có thể tậndụng mặt sau của giá đồ chơi trang trí để trưng bày sản phẩm, treo tranh, Ranh giới góc Xây dựng và góc Nấu ăn tôi sử dụng thùng cát tông trang tríthành cổng của quán ăn để phân chia ranh giới của 2 góc

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 5 - ảnh 1) Hình ảnh: Ranh giới các góc được phân chia bằng các giá đựng đồ dùng, đồ chơi.

Việc thay đổi vị trí các góc chơi cho trẻ sau mỗi chủ đề cũng không kémphần quan trọng đó là để tạo cảm giác mới lạ từ các góc, nhằm kích thích sựhứng thú của trẻ

Ví dụ: Ở chủ đề Phương tiện và luật lệ giao thông tôi đặt góc Văn học ở

bên tay trái của lớp thì đến chủ đề Nước và hiện tượng tự nhiên tôi lại đổi sangtay phải và thay vào đó là góc khác

Đặt tên các góc tôi phải đặt một cách đơn giản, thật sự dễ hiểu và phù hợpvới nội dung từng chủ đề mình đang thực hiện

Ví dụ: Khi thực hiện chủ đề “Thế giới động vật” góc nấu ăn tôi đặt tên góc

là “Quán sóc nâu” nhưng khi sang chủ đề “Thế giới thực vật” góc nấu ăn tôi thể tên là“Quán cây xanh”.

Để thu hút trẻ vào các góc chơi tôi còn trang trí các khu vực chơi đẹp vàngộ nghĩnh, màu sắc bắt mắt một cách sáng tạo, theo hướng mở, linh hoạt Khitrẻ hoạt động ở góc chơi mở, từ một góc chơi trẻ có thể thay đổi nội dung chơi,chủ đề chơi, hình ảnh, biểu tượng chơi một cách linh hoạt, sáng tạo

Ví dụ: Chủ đề Thế giới động vật ở khu vực Khám phá khoa học, tôi trang

trí các hình ảnh (Em bé trai, Em bé gái đang mời các bé vào góc chơi) khi nhìnvào các hình ảnh đó trẻ biết ngay đó là góc Khám phá khoa học ở khu vực nàytrẻ được chơi với chữ cái, chữ số, hình học, Tôi trang trí trên tường là các túinhỏ đánh số thứ tự từ 1 - 10, ở dưới đặt những chiếc rỗ đựng hình ảnh các convật được học trong chủ đề Tôi còn sử dụng bóng kính, nẹp nhựa và xốp màu đểlàm bảng găm để cho trẻ chơi so sánh, xếp theo quy tắc, xếp tương ứng, nhiềuhơn – ít hơn, to hơn – nhỏ hơn, dài hơn – ngắn hơn, cao hơn - thấp hơn Ở dướitôi đặt các rỗ đồ dùng, đồ chơi cho trẻ hoạt động Trẻ chơi với các hình (hìnhtròn, hình vuông, hình chữ nhật, ), trẻ tìm những hình mà mình đã học găm lênbảng và gọi tên Từ những mảng dính nhám đó trẻ còn có thể chơi phân loại,phân nhóm đối tượng theo dấu hiệu, theo yêu cầu, trẻ cũng có thể chơi tách gộpcác đối tượng trong phạm vi trẻ đang học, trẻ vừa chơi lại vừa có thể học mộtcách tự nhiên, thoải mái, sáng tạo không gò bó, không áp đặt Sang chủ đề mớithì tôi có thể giữ nguyên mảng chính mà chỉ cần thay đổi các hình ảnh (Ví dụ: từchủ đề Thế giới động vật chuyển sang chủ đề Giao thông tôi chỉ cần thay đổihình ảnh các con vật bằng hình ảnh các phương tiện Giao thông)

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 5 - ảnh 2)

Hình ảnh: Góc Khám phá khoa học (chủ đề Giao thông).

Ví dụ: Ở góc Tạo hình, tôi đặt tên góc là “Họa sĩ tí hon”, tôi trang trí mô

phỏng nhân vật em bé đang vẽ tranh dưới tán cây, trên cây là những chú khỉ conngộ nghễnh, đáng yêu đang xà xuống xem tranh Bên dưới tôi chuẩn bị nguyênvật liệu, đồ dùng (bút, giấy A4, đất nặn, ) để thu hút trẻ vào góc chơi và tạo ranhiều sản phẩm theo chủ đề mình đang học

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 5 - ảnh 3)

Hình ảnh: Góc Tạo hình.

- Xây dựng môi trường bên ngoài lớp học qua cách bố trí, sắp xếp, trang trí không gian hợp lý, phù hợp theo hướng mở, linh hoạt.

Ngoài những khu vực chơi trong lớp được bố trí, sắp xếp không gian hợp

lý Ở môi trường ngoài lớp học tôi tận dụng vườn thiên nhiên để xây dựng gócthiên nhiên

- Góc thiên nhiên của lớp được xây dựng ở vườn thiên nhiên của bé, mỗichậu hoa, cây cảnh, cây thuốc nam đều được tôi gắn chữ tên cây, tên hoa, têncây thuốc, … Tôi phân loại các loại cây ra các khu vực khác nhau như: khu vựccây thuốc nam, khu vực cây hoa, khu vực cây cảnh, khu vực cây ăn quả, khuvực các loại rau, củ, quả, … đường dẫn ra các khu vực đó được tôi sưu tầm cácmiếng ghép giả xương gỗ và đánh chữ số lên đó giúp trẻ vừa có thể chăm sóccây cối vừa tập đếm.

- Vườn rau của lớp tôi, được tôi quy hoạch mỗi ô trồng một loại rau khácnhau, ô trồng rau ăn lá, ô trồng rau làm gia vị, ô trồng rau ăn củ các loại rauđược trồng theo mùa Mỗi một loại rau đều được tôi gắn chữ tên rau đó cho trẻhình thành việc tập đọc mỗi khi ra vườn rau

Ngoài ra tôi còn tận dụng sân khấu ngoài trời để trẻ chơi các trò chơi gấp

lá, tô tượng, … khi trẻ hoạt động ngoài trời

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 5 - ảnh 4)

Hình ảnh: Trẻ chơi gấp lá ngoài trời.

Kết quả: Cô cùng trẻ tích cực xây dựng môi trường giáo dục trong lớp các

góc hoạt động và làm được 12 bức tranh cho các chủ đề để phục vụ học tập vàtrưng bày các góc Các chậu hoa, cây cảnh, cây thuốc, cây rau đều được gắn tên,xây dựng được đường đi ra góc thiên nhiên của lớp

Qua cách bố trí, sắp xếp, trang trí môi trường giáo dục hợp lý ở lớp mìnhtôi nhận thấy trẻ hoạt động tích cực hơn, có hiệu quả cao hơn Trẻ được trao đổigiao lưu với nhau thoải mái mà không ảnh hưởng đến các góc khác Trẻ cókhông gian riêng tư yên tĩnh để hoạt động, thỏa mãn nhu cầu hoạt động, sự sángtạo của trẻ, không còn nhàm chán, rập khuôn, máy móc như trước nữa

* Xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, ấm cúng, thân thiện

Trong xã hội hiện nay qua các phương tiện thông tin đại chúng có không ítgiáo viên chưa biết cách xử lý phù hợp và kiềm chế đối với trẻ cá biệt, vẫn còntình trạng dọa nạt trẻ chưa đúng lúc, vẫn có nhiều dư luận không tốt cho bậc họcmầm non Vì thế, bản thân tôi xây dựng kế hoạch biện pháp cụ thể trong việc

xây dựng môi trường sạch đẹp, an toàn và môi trường xã hội thân thiện để hoạt

động tích cực nhằm khơi dậy ở trẻ những hành vi đạo đức trong sáng

Môi trường thân thiện không chỉ môi trường về vật chất mà môi trường vềtâm lý, tình cảm làm thế nào để trẻ cảm thấy ấm áp tình thương, thân thiện của

Cô giáo và bạn bè, trẻ coi môi trường mầm non như ngôi nhà thứ hai của trẻ.Chúng ta biết rằng môi trường tâm lý xã hội của trẻ được hình thành bởi hệthống các mối quan hệ

Do đó, tôi cùng giáo viên phụ trách lớp luôn gương mẫu về mọi mặt trongtừng cử chỉ, nói năng, ứng xử giao tiếp với mọi người nhẹ nhàng lịch sự, lễ phéptác phong sư phạm, cách ăn mặc, đi dứng Luôn gần gũi yêu thương chăm sóctrẻ, tránh nói tiếng địa phương, nói trống không, tránh đối xử thô bạo thiếu côngbằng với trẻ và các hiện tượng làm tổn thương đến danh dự, lòng tự trọng củatrẻ Luôn tạo dựng tình cảm thân thiện giữa cô và trẻ, cô giáo với cô giáo, côgiáo với các bậc phụ huynh và những người xung quanh trẻ, giữa trẻ với trẻ

Đây chính là tổng hòa giữa các mối quan hệ trở thành một hệ thống chặt chẽkhông thể tách rời

Môi trường xã hội tôi xây dựng là môi trường mà mọi trẻ đều được đối xửcông bằng, được yêu thương, tôn trọng, tin tưởng, được đáp ứng các nhu cầuchính đáng của trẻ,

- Trò chuyện tích cực với trẻ, tạo cơ hội để trẻ trò chuyện với nhau và vớigiáo viên, tôn trọng khả năng, sở thích, nguyện vọng, mong muốn, ý kiến củamỗi trẻ

Ví dụ: Trong giờ hoạt động Tạo hình.

Đề tài: Tô màu Bé trai - Bé gái

Khi được hỏi về ý tưởng của trẻ thì:

Trẻ A: Thích tô tóc bạn trai, bạn gái màu đen

Trẻ B: Thích tô tóc bạn trai, bạn gái màu nâu

Tôi lắng nghe ý kiến của từng trẻ, khuyến khích trẻ nói lên ý tưởng củamình và tôn trọng những ý kiến đó

- Động viên trẻ tham gia hoạt động, bày tỏ tình cảm tích cực với trẻ, sửdụng các bước hướng dẫn hành vi tích cực, khuyến khích trẻ tương tác và hợptác, cung cấp nhiều trải nghiệm chơi khác nhau

Cứ như vậy từ những việc làm thiết thực hàng ngày Lớp tôi được chọn làlớp điểm về xây dựng môi trường trong và ngoài lớp học xanh sạch, đẹp Gópphần tạo nên cảnh quan sư phạm nhà trường xanh sạch đẹp, an toàn thân thiện

và ấm cúng, chan hòa tình yêu thương 100% trẻ được hoạt động học tập, vuichơi trong môi trường xanh sạch đẹp, an toàn và thân thiện theo quan điểm giáodục lấy trẻ làm trung tâm

Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong Trường Mầm non làthực sự cần thiết và quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trongcông tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạtđộng của trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàndiện Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học tronglớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự pháttriển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết củatrẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Môi trường giao tiếp cởi mở, thânthiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽtạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm sự, nguyện vọng, mong ước của trẻvới cô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt độngphối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu trường,yêu lớp, yêu cô giáo và bạn bè hơn

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 5 - Hình ảnh 5, 6 )

Hình ảnh 5, 6: Trẻ tham gia các hoạt động học và hoạt động vui chơi

thoải mái trong môi trường xã hội thân thiện.

2.3.5 Tạo cơ hội, khuyến khích trẻ thực hành, trải nghiệm hoạt động tích cực trong môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở mọi lúc, mọi nơi

Để phát huy được tối đa hiệu quả sử dụng môi trường giáo dục trong lớp

mà tôi cùng trẻ xây dựng thì trẻ phải được tham gia trải nghiệm, thực hành,khám phá trong môi trường đó Bởi vì, một môi trường dù được xây dựng phongphú, nhưng chỉ để trưng bày cho đẹp mắt, không cho trẻ chạm vào vì sợ bị pháhỏng bao công sức trưng bày thì môi trường đó giống như những ảo ảnh trong samạc không giúp được gì cho cô và trẻ Vì vậy tôi luôn tạo cơ hội, khuyến khíchtrẻ sử dụng môi trường giáo dục trong lớp một cách phù hợp, hiệu quả ở mọilúc, mọi nơi Đây là những cơ hội quý báu để trẻ ứng dụng kiến thức và kỹ năngtrẻ đã được học theo cách của mình mà không bị gò bó

* Hoạt động đón – trả trẻ.

Môi trường xã hội là môi trường được tạo nên bởi sự tương tác gữa cô vớitrẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với những người xung quanh Sự tương tác đóđược thể hiện rõ trong quá trình giao tiếp trong giờ đón trẻ và trả trẻ

Ở thời điểm đón – trả trẻ tôi tạo môi trường giao tiếp cởi mở, thân thiện,giữa cô và trẻ, giữa cô và cha, mẹ trẻ

Ví dụ: Giờ đón trẻ, cha, mẹ trẻ đưa trẻ đến lớp tôi chủ động chào hỏi:

+ Cô giáo: Cháu chào bác ạ!, Cô chào An Nguyên!.

+ Cha, mẹ trẻ: Cha, mẹ chào lại cô giáo?

+ Trẻ: Trẻ chào cô, chào cha, mẹ vào lớp đi cất đồ dùng cá nhân của

mình đúng nơi quy định,

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 1)

Hình ảnh: Cô giáo đón trẻ vào lớp.

Hướng cho trẻ vào các góc chơi, gợi ý, khuyến khích trẻ để trẻ biết cáchchơi

Ví dụ: Ở chủ đề “Gia đình” Tôi gợi ý cho trẻ, tranh chủ đề đang còn

thiếu rất nhiều hình ảnh của các thành viên trong gia đình (Ông, Bà, Bố, Mẹ…).Các con giúp cô bổ sung các hình ảnh này nhé? Tôi hướng dẫn trẻ vẽ, tô màuhình ảnh (Ông, Bà, Bố, Mẹ…)

- Thể dục sáng: Sau giờ đón trẻ là lúc tiếng nhạc cất lên Tôi cho trẻ xếphàng ra tập thể dục sáng để giúp trẻ có một cơ thể khỏe mạnh và dẻo dai

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 2)

Hình ảnh: Trẻ tập thể dục sáng

* Hoạt động Học:

Xuất phát từ đặc điểm nhận thức và hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo làhoạt động chơi, nên việc học của trẻ ở lứa tuổi này được tổ chức với hình thứchọc tự nhiên qua chơi, qua thực hiện các hoạt động sinh hoạt hàng ngày, họcdưới sự định hướng và hướng dẫn trực tiếp của giáo viên Thông qua hoạt độnghọc trẻ được phát huy tối đa tính tích cực của mình

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 3)

Hình ảnh: Hoạt động học Khám phá khoa học.

Ngoài ra để giúp trẻ tự tiếp thu kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm sống mộtcách tự nhiên làm cho hoạt động học không nhàm chán và gò bó đối với trẻ,những kiến thức mà trẻ tiếp thu trở nên nhẹ nhàng nhưng rất hiệu quả, trẻ tham

gia học một cách hứng thú, tích cực.

Ví dụ: Hoạt động học LQVT với đề tài “Nhận biết hình vuông - hình

tròn” tôi tận dụng các hộp đựng kẹo dạng hình tròn, đồng hồ cũ, bánh, có

dạng hình vuông, hình tròn Sau đó tôi cho trẻ trải nghiệm, hỏi trẻ về các đồ vật

đó có dạng hình gì? yêu cầu trẻ tìm các nắp đậy vừa cho từng hộp kẹo hoặc tìmcác đồ vật có hình tròn, hình vuông xung quanh lớp Ngoài ra có thể yêu cầutrẻ đặt nắp hộp lên giấy và đồ theo viền của hộp Với cách làm như vậy khôngchỉ giúp trẻ nhận biết cụ thể hình tròn, hình vuông một cách cụ thể mà qua đócủng cố được tên gọi, đặc điểm của các hình cơ bản, giúp trẻ tiếp thu kiến thứcmột cách nhẹ nhàng nhưng rất hiệu quả, trẻ tham gia học một cách hứng thú,tích cực

* Hoạt động góc.

Muốn trẻ được chơi tích cực, chơi sáng tạo, nghĩ ra nhiều cách chơi trongcác khu vực chơi (góc) hoạt động ngay từ đầu tôi phải biết cách giới thiệu cácgóc chơi và quản lý tốt quá trình trẻ chơi trong các góc Biện pháp này giúp trẻchủ động tìm kiếm đồ chơi khi cần, triển khai trò chơi, thu dọn và cất đồ chơiđúng quy định

Tôi giúp trẻ sử dụng triệt để môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm mà

cô và trẻ cùng xây dựng ở các góc chơi

Ví dụ: Chủ đề Thế giới động vật.

Góc tạo hình: Ở góc chơi này trẻ thỏa sức sáng tạo ra những sản phẩm

của mình, trẻ có thể vẽ tranh vào giấy A4 rồi gián vào các khung ảnh, có thể vẽtrực tiếp lên các khung ảnh hoặc có thể cắt dán các hình ảnh từ sách báo cũ dánvào khung ảnh để tạo thành bức tranh hoặc dùng hột, hạt xếp thành bức tranh

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 4)

Hình ảnh: Trẻ đang hoạt động ở góc Tạo hình.

- Góc xây dựng: Đây là khu vực được trẻ thể hiện mối liên hệ chặt chẽ

với nhau đoàn kết giúp đỡ nhau để tạo nên một sản phẩm chung Vì vậy mà mỗingôi nhà, cây hoa, hàng rào, con vật… tất cả đều được tôi thiết kế dính cho trẻ

dễ di chuyển, tháo ra, lắp vào theo ý muốn, từ đó trẻ xây dựng công trình theo sựsáng tạo của trẻ

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 5)

Hình ảnh: Trẻ đang hoạt động ở góc Xây dựng

- Góc phân vai: Với các trò chơi Bán hàng, Nấu ăn Qua góc chơi nấu ăn

trẻ có 1 số kỹ năng xào, nấu 1 số món ăn đơn giản, cầm dao gọt rau củ quả, cầmđũa gắp thức ăn … Trẻ biết được các sản phẩm của địa phương như bánh đa,bún, được làm ra từ thôn Phương phú, các sản phẩm lúa, ngô, khoai sắn là sảnphẩm của ngành nông nghiệp, … Qua quá trình trẻ chơi bán hàng tôi thường tạo

ra các tình huống giao tiếp, mua bán, trao đổi để các bé được học hỏi, hiểu biếtvận dụng vào cuộc sống hàng ngày của trẻ, nâng cao kỹ năng sống cho trẻ

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 6)

Hình ảnh: Trẻ đang hoạt động ở góc phân vai.

- Góc khám phá khoa học: Tôi xây dựng các góc nhỏ.

+ Góc toán: Mục đích của tôi là củng cố 1 số kiến thức kỹ năng, tích

hợp củng cố vận động tinh cho trẻ về số lượng, hình dạng, kích thước, so sánh,sắp xếp theo quy tắc, xếp tương ứng, nhận biết các hình, các khối và các trò chơixâu hoa, xâu hình

+ Góc chữ cái: Để trẻ được chơi với các chữ và LQVCC qua tranh, ảnh.Thông qua đó tích hợp nhận biết các con vật Tôi là cho trẻ ghép các con vật từcác mảnh ghép rời và tìm chữ cái còn thiếu theo mẫu

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 7)

Hình ảnh: Trẻ đang hoạt động ở góc khám phá khoa học

Khi tổ chức hoạt động góc tôi chú ý đến khả năng và nhu cầu, hứng thú củatrẻ: không nên chọn quá nhiều góc chơi một lúc sẽ làm trẻ phân tán, có quánhiều đồ chơi trẻ sẽ không kiên trì chơi với đồ chơi mà trẻ thích trẻ luôn thay đổi

và việc quản lí trẻ chơi cũng sẽ bị hạn chế Nên mỗi hôm tôi cho trẻ chơi 3 - 4góc ngày mai lại đổi góc chơi sao cho trẻ được đảm bảo chơi đủ ở các góc màvẫn có sự liên kết giữa các góc chơi và đạt được yêu cầu của buổi chơi

* Hoạt động ngoài trời:

Môi trường bên ngoài lớp học rất tốt đối với sức khỏe và việc học tập, vuichơi của trẻ Chơi ngoài trời tạo cơ hội cho trẻ vận động toàn phần, phát triển kỹnăng vận động thô như đi, chạy, nhảy, leo trèo, thăng bằng; phối hợp các giácquan và tiếp nhận cảm giác

Tôi hướng dẫn trẻ chơi ở khu vực như:

- Khu vực phát triển vận động: Trẻ được chơi các trò chơi dân gian như:

ném còn, kéo co, trồng nụ trồng hoa, rồng rắn lên mây, ném vòng cổ chai,… tròchơi vận đông như: bò chui qua cổng, bật liên tục qua 5 vòng, ném trúng đích…

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 8)

Hình ảnh: Trẻ hoạt động ở khu vực phát triển vận động.

- Khu vực vườn thiên nhiên của bé: Trẻ biết các loại cây rau, cây hoa,

cây thuốc, biết chăm sóc cây Trẻ được chơi với đất, cát, nước, đá, sỏi…

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 9)

Hình ảnh: Trẻ hoạt động ở khu vực vườn thiên nhiên của bé.

- Khu vực vườn rau của bé: Được nhà trường xây dựng trên 1 khu đất

rộng và bằng phẳng và chia thành các ô giao cho mỗi lớp 2 ô trồng các lại rau ăn

củ và ăn lá theo mùa Thời gian hoạt động ngoài trời tôi cùng trẻ chăm sóc chovườn rau của lớp mình như: nhổ cỏ, tưới nước, bắt sâu, thu hoạch rau mangxuống nhà bếp cho các cấp dưỡng để chế biến cho buổi ăn trưa của trẻ Từ đógiáo dục cho trẻ lòng biết ơn đối với những người lao động và biết lợi ích củacác loại rau, củ đối với con người

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 10)

Hình ảnh: Trẻ hoạt động ở khu vực vườn rau của bé.

- Khu vực vườn cổ tích: Mô phỏng lại các câu truyện Thánh gióng, Trầu

cau, Tấm cám, Nàng bạch tuyết và bảy chú lùn, …Trẻ được nghe cô kể chuyện,đóng vai các nhân vật trong truyện trong khu vườn cổ tích

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 11)

Hình ảnh: Trẻ hoạt động ở khu vực vườn cổ tích.

Mỗi một chủ đề tôi cho trẻ chơi tham gia các cuộc ngoại khóa, giao lưutham quan ở bên ngoài như tham quan triển lãm, tổ chức hội chợ do nhà trường

tổ chức để trẻ được thỏa sức vui chơi, tìm hiểu, được khám phá môi trường xãhội, được hòa mình vào thực tế cuộc sống, điều này giúp trẻ tích lũy được cáckiến thức bổ ích trong cuộc sống, những kinh nghiệm trong giao tiếp ứng xử,điều này làm tăng thêm hiệu quả trong công tác giáo dục cho trẻ trong trườngmầm non, hình thành và phát nhân cách ban đầu cho trẻ

Ví dụ: Chủ đề Thế giới thực vật – tết và mùa xuân, cho trẻ tham gia hội

chợ “Khu chợ tết quê em”.

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 12)

Hình ảnh: Trẻ hoạt động ở khu “chợ tết quê em”.

* Hoạt động ăn – ngủ:

- Trước khi vào giờ ăn trẻ rửa tay sạch sẽ theo đúng quy trình 6 bước Trẻbiết kê bàn nghế, cùng cô chuẩn bị giờ ăn và ngồi vào bàn ăn Tôi giới thiệu chotrẻ về món ăn, trẻ biết mời cô, mời bạn ăn cơm khi ăn cơm

- Giờ ngủ trẻ tự lấy gối vào để đi ngủ

+ Để trẻ dễ đi vào giấc ngủ và có một giấc ngủ sâu tôi kể chuyện hoặchát ru cho trẻ nghe

+ Hết giờ ngủ tôi gọi các bé dạy và cho trẻ ngồi dạy chơi các trò chơi vậnđộng như: kéo co, nu na nu nống, … để trẻ tỉnh ngủ hẳn

* Hoạt động chiều:

Sau khi ăn bữa phụ trẻ bước vào giờ hoạt động chiều, bằng các hoạt động

âm nhạc trẻ được ôn lại những bài hát mà trẻ được học trong chủ đề

Tôi tổ chức cho trẻ chơi và tham gia vào hoạt động theo ý thích ở các góc

Trước khi khép lại một ngày hoạt động tôi nêu gương và thưởng cờ độngviên trẻ Trẻ luôn cảm thấy hồ hởi, vui tươi, phấn khởi, đầy ý nghĩa

Sau khi tôi hướng dẫn, tổ chức tạo cơ hội, khuyến khích trẻ hoạt động trongmôi trường giáo dục trẻ được thực hành, trải nghiệm trẻ rất hứng thú, hoạt độngtích cực, luôn sáng tạo đưa ra ý tưởng mới, biết cách xưng hô với bạn với cô biếtnhường nhịn nhau trong khi chơi, biết gọn gàng ngăn nắp khi chơi xong, nề nếpngày một ổn định Thành công của việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm ở lớp tôi được nhà trường, đồng nghiệp, cha, mẹ trẻ đánh giá cao

2.3.6 Phối hợp với cha mẹ trẻ để xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ hoạt động tích cực.

Xã hội hóa giáo dục mầm non là một bài học thành công trong quá trìnhthực hiện nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ tại trường và cũng là một chủ trươnglớn của Đảng, Nhà nước nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡngnhân tài

Qua thực tế một điều dễ thấy rằng: Tất cả mọi công việc trong trường muốnđạt kết quả tốt đều không thể không có sự ủng hộ của cha mẹ trẻ và cộng đồng,

vì vậy khi triển khai nội dung này tôi đã phối hợp với phụ huynh bằng nhiềuhình thức:

- Trong buổi họp phụ huynh đầu năm thông báo rõ mục đích, yêu cầu, nội

dung, “xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” với phụ huynh và

đề nghị phụ huynh phối hợp thực hiện

- Viết lên bảng tuyên truyền những nội dung cần giáo dục, những nội dungcần sự phối hợp của cha, mẹ trẻ như xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm, những tranh minh họa có nội dung xây dựng môi trường giáo dục lấytrẻ làm trung tâm để phụ huynh tham khảo khi trẻ ở nhà Tôi thông báo với cha,

mẹ trẻ về thời gian biểu của lớp, tuyên truyền nội dung giảng dạy đến cha, mẹtrẻ, mời cha, mẹ trẻ tham quan lớp, dự giờ một số hoạt động, tham quan triểnlãm đồ dùng để cha, mẹ trẻ hiểu ra những khó khăn hạn chế về cơ sở vật chất,trang thiết bị để đáp ứng kịp thời cho nhu cầu dạy và học hiện nay Tích cực vậnđộng cha, mẹ trẻ cùng tham gia làm đồ dùng đồ chơi tự tạo từ nguyên vật liệuphế thải để xây dựng các góc mở và bổ sung vào thế giới đồ chơi phong phú đểthu hút trẻ tích cực tham gia hoạt động

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 1) Hình ảnh: Cha, mẹ trẻ tham gia làm đồ dùng, đồ chơi.

Bên cạnh đó tôi vận động cha, mẹ trẻ tham gia xây dựng môi trường giáodục, ủng hộ ngày công lao động và ủng hộ cây cảnh, xây dựng góc thiên nhiêncủa lớp cùng cô để hàng ngày trẻ được chăm sóc và khám phá thiên nhiên

(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 6 - ảnh 2) Hình ảnh: Cha, mẹ trẻ tham gia xây dựng khu vực thiên nhiên của lớp.

Trong các buổi họp phụ huynh giữa năm, tôi thường thông báo kết quảnhững cha mẹ trẻ nhiệt tình, sáng tạo cùng với giáo viên làm đồ dùng, đồ chơi Ngoài ra tôi còn trao đổi với cha, mẹ trẻ cần kết hợp với cô để giáo dục vàtạo cho trẻ được hoạt động giao tiếp nhiều, để giúp trẻ mạnh dạn tự tin hơn

Kết quả: 100% phụ huynh luôn quan tâm hỗ trợ mua sắm, tìm kiếm

nguyên vật liệu, nhiệt tình hưởng ứng làm đồ dùng đồ chơi tự tạo Nhiều cha,

mẹ trẻ ngày càng tin tưởng, quan tâm hơn đến phương pháp giáo dục trẻ, có ýthức đóng góp đồ dùng, đồ chơi và các nguyên vật liệu, trang thiết bị trong lớp.Góp ngày công lao động cải tạo vườn thiên nhiên của lớp.Ủng hộ kinh phí, trangtrí mới các góc hoạt động trong lớp, trang trí hiên, sân chơi, cầu thang… quyêngóp chậu hoa cây cảnh: Cây hoa giấy, cây hoa lộc vừng, hoa đào,….Tổng kinhphí mua sắm các chậu cây cảnh và nguyên vật liệu xây dựng môi trường giáodục là 6.000.000đồng

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.

Qua quá trình thực hiện với những biện pháp và cách làm trên, việc tạomôi trường ở lớp tôi đạt được những kết quả đáng phấn khởi, cụ thể:

* Đối với trẻ.

Sau khi thực hiện đề tài này tôi thấy rằng trẻ hứng thú, tích cực tham giahoạt động, kỹ năng được củng cố, nhiều trẻ tỏ ra mạnh dạn tự tin trong giao tiếp,khả năng sáng tạo được bộc lộ rõ rệt, trẻ được học tập, vui chơi trong môitrường an toàn, thân thiện, cởi mở giúp trẻ chủ động khám phá, trải nghiệm các