7 Giải pháp 4: Phương pháp hướng dẫn lấy trẻ làm trung tâm dựa trên nền tảng lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả thông qua các hoạt động trong ng
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÁC NỘI DUNG GIÁO DỤC TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG CHO TRẺ 5 - 6
TUỔI TRONG TRƯỜNG MẦM NON NGA AN
Người thực hiện: Mai Thị Hinh Chức vụ: Giáo Viên Đơn vị công tác: Trường mầm non Nga An SKKN thuộc lĩnh mực: Chuyên môn
THANH HÓA, NĂM 2019
Trang 2Giải pháp 1: Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân
và xây dựng kế hoạch thực hiện giáo dục trẻ các nội dung năng lượng
tiết kiệm một cách khoa học, chặt chẽ
5
Giải pháp 2: Tạo môi trường giáo dục các nội dung sử dụng năng
Giải pháp 3: Nghiên cứu xây dựng và thiết kế các dạng bài tập trên
máy tính giúp trẻ tìm hiểu, khám phá về năng lượng, lợi ích và cách
sử dụng năng lượng tiết kiệm
7
Giải pháp 4: Phương pháp hướng dẫn lấy trẻ làm trung tâm dựa trên
nền tảng lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục sử dụng năng lượng
tiết kiệm, hiệu quả thông qua các hoạt động trong ngày của trẻ
9
Giải pháp 5: Sáng tác, sưu tầm các bài thơ, bài hát, câu chuyện có nội
dung giáo dục kỹ năng sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả cho trẻ 11
Giải pháp 6: Sử dụng phối kết hợp nhiều phương pháp trong việc
Giải pháp 7: Làm tốt công tác tuyên truyền, phối hợp với cha mẹ trẻ
và cộng đồng tham gia giáo dục các nội dung tiết kiệm năng lượng
cho trẻ
16
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:
Nhưchúng ta đã biết,“Năng lượng là một dạng tài nguyên vật chất trên tráiđất có nguồn gốc chủ yếu là mặt trời và năng lượng tàn dư trong lòng trái đất.Năng lượng bao gồm: Điện, nhiên liệu (xăng, dầu, rơm, rạ, gas, củi, than), mặttrời, gió, nước Năng lượng tiêu thụ trong gia đình thuộc dạng năng lượngkhông tái tạo có nguy cơ cạn kiệt trong khi đó, nhu cầu sử dụng năng lượng củacon người gia tăng nhanh chóng cùng với sự phát triển của xã hội” [1] “Trongnhững năm gần đây, các nhà khoa học hàng đầu của Mỹ, Nga, Trung Quốc, ẤnĐộ… đã đưa ra lời cảnh báo về một cuộc khoảng hoảng năng lượng trong thế kỷXXI Phân tích về nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng này, các nhà khoahọc cho rằng chủ yếu do nguồn dầu lửa, khí đốt, than đá đã cạn kiệt, nhu cầu sửdụng năng lượng ngày càng cao do nhiều quốc gia đang đẩy mạnh công nghiệphoá trong khi chưa có nguồn năng lượng chủ đạo mới thay thế dầu lửa; bất ổn về
an ninh ở các vùng chiến lược về năng lượng của thế giới (chủ yếu do chínhsách chính trị cường quyền của Mỹ) và thế giới còn bất đồng quan điểm về cácgiải pháp xử lý cuộc khủng hoảng )”[2]
Năng lượng có vai trò sống còn đối với cuộc sống con người, nó quyết định
sự tồn tại, phát triển và chất lượng cuộc sống của con người Vai trò của nănglượng thể hiện cụ thể qua việc sử dụng năng lượng của con người cho các hoạtđộng sản xuất, đi lại, xây dựng và đời sống hàng ngày
Do đó, để đảm bảo cho sự phát triển bền vững thì việc sử dụng tiết kiệm vàhiệu quả các nguồn năng lượng là một yêu cầu thiết yếu được đặt ra trên toàn thếgiới Việt Nam là một quốc gia đang phát triển, chúng ta cũng không nằm ngoài
xu thế đó Vậy làm thế nào để mỗi người dân đều có ý thức cao trong việc sửdụng năng lượng? Điều đó đòi hỏi phải có sự chung tay của cả cộng đồng, trong đó ngành Giáo dục là một lực lượng nòng cốt, bởi không một đối tượng giáo dục nào có thể tốt hơn học sinh - thế hệ tương lai củađất nước
Sử dụng tiết kiệm năng lượng nhưng vẫn tạo ra môi trường sạch đẹp thoảimái nhất cho tất cả học sinh và giáo viên nhà trường luôn là vấn đề cần đượcquan tâm ở tất cả trường học trong đó có mầm non Chung tay sử dụng nănglượng tiết kiệm hiệu quả chính là chúng ta đang giữ gìn và bảo vệ cuộc sống chomột hành tinh xanh
Từ các năm qua nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả
đã được đưa vào tổ chức giáo dục tích hợp trong các trường mầm non Trườngmầm non Nga An chúng tôi cũng nằm trong số đó, trong các năm học qua nhàtrường xây dựng kế hoạch về việc sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả vàtriển khai đến toàn bộ giáo viên để thực hiện Qua việc thực hiện nội dung giáodục này đã đạt một số kết quả như: giáo viên các lớp đã xây dựng nội dung giáodục vào các chủ đề, trẻ đã có một số kiến thức, kỹ năng trong việc tiết kiệm
Trang 4điện, nước Bên cạnh một số kết quả tôi thấy nội dung giáo dục chuyên đề chưađạt kết quả so với yêu cầu đặt ra.
Chính vì vậy là một người giáo viên đứng lớp tôi hiểu rõ tầm quan trọng và
sự cần thiết phải đưa nội dung giáo dục trẻ tiết kiệm năng lượng cho trẻ mầmnon đặc biệt là trẻ 5 - 6 tuổi với mong muốn trang bị cho trẻ những kiến thức tốithiểu để trẻ biết sử dụng năng lượng tiết kiệm làm hành trang trong cuộc sống
hiện tại và sau này Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Biện pháp nâng
cao chất lượng giáo dục tiết kiệm năng lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi tại lớp A1 Trường Mầm non Nga An”
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Tập trung nghiên cứu “Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục tiết kiệm
năng lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi tại lớp A1Trường mầm non Nga An”
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Nghiên cứu tài liệu: Sách lý luận, chương trình giáo dục mầm non, tài
liệu về giáo dục trẻ sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, các trang web
- Quan sát điều tra, ghi chép: Quan sát quá trình trẻ tham gia các hoạt độnggiáo dục thể chất và mức độ hứng thú của trẻ nhằm điều tra khảo sát khả năng
và nhu cầu vận động của trẻ tại lớp Sau khi quan sát thu thập những vấn đề liênquan và ghi chép lại một cách cụ thể, chính xác với từng trẻ
tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một; hình thành và pháttriển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất mang tínhnền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi; khơi dậy và pháttriển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếptheo và cho việc học tập suốt đời” [4 ]
Trang 5Trong di chúc, Bác Hồ kính yêu của chúng ta đặc biệt quan tâm đến ngànhgiáo đổi mới giáo dục, chúng ta không thể không quan tâm đến vấn đề “Thực hiện
và giáo dục tiết kiệm năng lượng theo tư tưởng Hồ Chí Minh cho giáo viên, nhânviên và học sinh, đặc biệt là lứa tuổi mầm non, bởi trẻ em như một cây non, cầnđược uốn nắn ngay từ đầu”
Trẻ ở lứa tuổi mầm non rất dễ tiếp cận, học hỏi những điều hay lẽ phải, vìthế chúng ta phải chú trọng giáo dục ý thức tiết kiệm năng lượng cho trẻ ngay từlứa tuổi này, nhằm giúp trẻ có những hiểu biết đơn giản về sức khỏe bản thân, gầngũi và biết tiết kiệm năng lượng
“Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả là sử dụng một lượng nguyên liệu
ít nhất mà vẫn đảm bảo nhu cầu năng lượng cần thiết cho quá trình sản xuất,dịch vụ và sinh hoạt.”[5]
Để giáo dục trẻ ý thức tiết kiệm năng lượng hiệu quả, Bộ Giáo dục và đàotạo đã ra Quyết định số 4020/QĐ-BGDĐT ngày 23/7/2008 chỉ đạo đưa nội dunggiáo dục Năng lượng tiết kiệm hiệu quả vào hệ thống giáo dục Quốc dân
Thực hiện Quyết định số 4020/QĐ-BGDĐT, năm học 2009 - 2010 Bộ giáodục và đào tạo đã soạn thảo chuyên đề “Sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả”
và triển khai đưa vào lồng ghép, giáo dục trẻ mầm non ý thức tiết kiệm nănglượng và đã được Sở Giáo Dục và Đào tạo Thanh Hóa, phòng Giáo Dục và Đàotạo Huyện Nga Sơn tổ chức triển khai thực hiện từ năm 2011 đến nay
Để thực hiện nội dung chuyên đề thì chúng ta phải nhận thức được rằng:Đối với trẻ ở độ tuổi mầm non trẻ học qua sử dụng tất cả các giác quan, trẻ học
ở mọi lúc mọi nơi, tiếp thu kiến thức qua trải ngiệm thực hành Trẻ học sẽ nhớtốt, nhớ lâu hơn Khi trẻ được trải nghiệm, thực hành trẻ sẽ hứng thú và lĩnh hộitốt những nội dung, kiến thức, khăc sâu kiến thức một cách vững chắn Như vậy,việc giáo dục thường xuyên các nội dung tiết kiệm năng lượng này cho trẻ rấtquan trọng và sẽ mang lại hiệu quả cao hơn
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
- Trường nằm ở trung tâm xã, nên thuận tiện cho các cháu đến trường
- Bản thân tôi đã tốt nghiệp ĐHSPMN, luôn nhiệt tình trong công việc, hếtlòng yêu thương trẻ có tinh thần trách nhiệm cao trong việc chăm sóc giáo dụctrẻ, hiểu tâm sinh lý trẻ lứa tuổi mầm non và nhiều năm liền được phân công dạytrẻ 5 - 6 tuổi
- Năm học 2018 - 2019 tôi tiếp tục được phân công giảng dạy tại lớp 5 - 6tuổi là điều kiện tốt để tôi tìm hiểu và đưa ra các phương pháp tốt để áp dụngcho trẻ của mình và được ban giám hiệu sát sao chỉ đạo về chuyên môn, thườngxuyên dự giờ, thăm lớp để nâng cao chất lượng giảng dạy
- Thường xuyên thao giảng những buổi dự giờ, thi giáo viên giỏi nên cũngđúc rút được kinh nghiệm cho bản thân
Trang 6- Được Đảng ủy - UBND, các ban ngành đoàn thể xã rất quan tâm đầu tư
Cơ sở vật chất, trang thiết bị cho nhà trường
- Phụ huynh trong trường - Đặc biệt là ban đại diện hội cha mẹ học sinh rấtquan tâm đến tất cả các hoạt động trong trường trong đó có đầu tư tu sửa cơ sởvật chất, mua sắm trang thiết bị phục vụ cho công tác nuôi dưỡng - chăm sóc -giáo dục trẻ của nhà trường
- Đa số cán bộ, giáo viên, nhân viên trong trường có ý thức thực hành tiếtkiệm năng lượng Trẻ trong trường ngoan, thông minh, vâng lời cô giáo
* Khó khăn:
- Vốn hiểu biết của trẻ về các nội dung giáo dục tiết kiệm năng lượng cònhạn chế
- Việc tạo ra môi trường sử dụng năng lượng tiết kiệm chưa có
- Nhận thức và kỹ năng của trẻ không đồng đều, một số trẻ trong lớp còn cótính thụ động, chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động
- Học sinh tương đối đông, nhiều trẻ hiếu động và sự tập trung chú ý khôngcao nên việc chia tách lớp để hoạt động đôi lúc còn gặp những khó khăn nhấtđịnh
- Ý thức về việc sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả của trẻ chưa cao
- Một số phụ huynh còn chưa thực sự quan tâm đến trẻ, chưa nhiệt tình vớicác phong trào của lớp, giao con cho ông bà già ở nhà phụ trách nên trẻ có tâm
lý ỷ lại, đôi khi lại nhút nhát, thiếu chủ động trong mọi tình huống
* Kết quả của thực trạng: Từ những thực trạng trên, để nắm được mức độ
nhận thức của trẻ về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, ngay từ đầu nămhọc (tháng 9/2018) tôi đã tiến hành đánh giá chất lượng học của trẻ
* Tổng hợp kết quả khảo sát trẻ về các nội dung giáo dục năng lượng tiết kiệm đầu năm học (tháng 9/ 2018)
STT Nội dung khảo sát Tổng số trẻ
Tỷ lệ
%
2 Trẻ biết được lợi ích của
2 3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Trang 7Để thực hiện các nội dung một cách khoa học và có hiệu quả, căn cứ vàoyêu cầu và nội dung của kế hoạch năm học, của từng chủ đề, căn và nguyên tắclồng ghép tích hợp nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm Từ việcnhận thức và đánh giá về việc giáo dục tiết kiệm năng lượng cho trẻ, về vai tròcủa người giáo viên trong trường cũng như những thuận lợi, khó khăn tôi mạnhdạn đưa ra các giải pháp thực hiện như sau:
Giải pháp 1: Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân và xây dựng kế hoạch thực hiện giáo dục trẻ các nội dung năng lượng tiết kiệm một cách khoa học, chặt chẽ.
a, Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân.
Có thể nói rằng, để nắm được các nội dung của tiết kiệm năng lượng, yêucầu và phương pháp tổ chức các nội dung cho trẻ thì việc bồi dưỡng chuyênmôn của bản thân là rất cần thiết và phải thường xuyên liên tục
Với mong muốn đạt được hiệu quả cao trong công tác chăm sóc giáo dụctrẻ, bản thân tôi luôn có ý thức không ngừng học tập, nghiên cứu để nâng caotrình độ bắt kịp với sự thay đổi của bậc học cũng như sự phát triển của xã hội, vànội dung giáo dục trẻ sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiêu quả là một trong nhữngnội dung được quan tâm đặc biệt, chính vì vậy ngay từ đầu năm học, tôi đã có ýthức học hỏi từ đồng nghiệp, học tập nghiên cứu từ các tài liệu về giáo dục trẻ sửdụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả của các nhà xuất bản
Ví dụ: Sách giáo dục trẻ mẫu giáo sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả;
giáo dục trẻ sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả trong gia đình, các tập san,trang web nói về vấn đề năng lượng
Ngoài ra tôi luôn tích cực tham gia các buổi sinh hoạt chuyên môn trongnhà trường về vấn đề giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả cho trẻmầm non; tích cực trao đổi cùng đồng nghiệp, luôn học hỏi cấp trên những điềucòn vướng mắc, chưa hiểu
Trang 8Hình ảnh: Bồi dưỡng CMNV tại trường vào đầu tháng 8/ 2018
Bên cạnh đó tôi cũng tìm hiểu thêm các thông tin, các tài liệu trên mạng,trong sách báo, đặc biệt là sách báo của ngành các vấn đề về năng lượng, sưutầm tranh ảnh, video, các cách sử dụng năng lượng tiết kiệm…để dạy cho phùhợp với trẻ của nhóm lớp mình phụ trách
Kết quả: Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu đã giúp tôi có thêm kinh
nghiệm lựa chọn nội dung sử dụng năng lượng tiết kiệm để đưa vào các hoạtđộng giáo dục trẻ sao cho phù hợp với chủ đề, với nhận thức của trẻ cũng nhưphù hợp với điều kiện của trường, của lớp và khả năng của trẻ
b, Xây dựng kế hoạch thực hiện giáo dục trẻ các nội dung năng lượng tiết kiệm một cách khoa học, chặt chẽ
Dựa vào phân phối chương trình năm học và các giai đoạn phát triển củatrẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổitôi, đã lập kế hoạch thực hiện giáo dục các nội dung tiếtkiệm năng lượng cho trẻ theo chủ đề( từ 9/2018 đến tháng 5/2019) Sau khi xâydựng kế hoạch, trong buổi sinh hoạt chuyên môn định kỳ, tôi cùng các đồngnghiệp trong khối mẫu giáo bàn bạc, chỉnh sửa và đi đến thống nhất Bản kếhoạch giáo dục trẻ các nội dung tiết kiệm năng lượng theo chủ đề đã được Bangiám hiệu nhà trường đánh giá cao và tạo những điều kiện tốt nhất để tôi và trẻcùng thực hiện
Ví dụ: Kế hoạch thực hiện giáo dục các nội dung tiết kiệm năng lượng cho trẻ theo chủ đề (Xem phụ lục 2)
* Kết quả: Kế hoạch đã được BGH nhà trường và các giáo viên trong tổ nhiệt
tình ủng hộ, luôn giúp đỡ tôi trong công tác thực hiện
Trang 9Giải pháp 2: Tạo môi trường giáo dục các nội dung sử dụng năng lượng tiết kiệm cho trẻ hoạt động.
Việc trang trí lớp, xây dựng môi trường học tập ở trường mầm non là một việcrất quan trọng, không thể thiếu mà ở bất cứ nhóm lớp nào cũng phải thực hiện
* Với môi trường trong lớp: Tôi đã tạo ra môi trường sử dụng năng lượng
tiết kiệm như:
+ Xây dựng nội quy của lớp học: Được thiết kế dưới dạng các biển báo: Tắtđiện trước khi ra khỏi phòng, đóng cửa khi bật điều hòa, bé không được tự cắm
và rút phích điện, không sờ tay vào công tắc điện khi tay hoặc chân ướt, khôngchạm vào các dây điện bị đứt Khi cùng trẻ ra khỏi phòng là tắt điện, tắt quạt vàgiải thích với Trẻ Tắt điện và quạt khi ra khỏi phòng giúp tiết kiệm điện hoặc mởhết các cánh cửa để tận dụng ánh sáng mặt trời giúp tiết kiệm điện Khi thấy vòinước chảy thì phải kịp thời khóa lại, hoặc lấy nước vừa đủ uống giúp tiết kiệmnước….Tôi tìm các hình ảnh phù hợp bên dưới có các lời nhắc “Chỉ mở
khi dùng, không dùng tắt ngay” dán vào các đồ dùng sử dụng điện trong lớp Cô giải thích cho Trẻ hiểu về hình ảnh và lời nhắc dạy Trẻ học thuộc lời nhắc đó vàkhi cô thực hiện tắt mở thiết bị thì đồng thời mời trẻ cùng đọc lời nhắc với cô.Ngoài ra tôi trang trí lớp xây dựng môi trường học tập nhằm cung cấp cho trẻnhững hình ảnh, kiến thức về các góc chơi, nhóm hoạt động của trẻ Trẻ vừahọc, vừa được chơi ở trên các mảng tường được thiết kế mở đó Bên cạnh cácmảng tường có hình ảnh trang trí đặc trưng của từng góc chơi, tôi còn trang tríthêm các hình ảnh có nội dung giáo dục kỹ năng sử dụng năng lượng tiết kiệmgắn ở từng góc như:
- Tại các góc chơi tôi luôn chuẩn bị tranh ảnh có hình ảnh về hành vi đúngsai của tiết kiệm năng lượng hiệu quả Từ đó trẻ được thực hành trải nghiệmtheo sự hiểu biết của trẻ
Ví dụ: “Góc tạo hình” Trong chủ đề gia đình tại các góc chơi như:
Giáo viên chuẩn bị các hình ảnh hành vi đúng sai về nội dung tiết kiệmnăng lượng điện, nước hiệu quả để Trẻ thực hiện nhiệm vụ như: Tô hành viđúng, gạch chéo hành vi sai của tiết kiệm năng lượng - hiệu quả Nối nguyênliệu điện, nước với đồ dùng của nó như: Nối quạt điện với dây điện, nối dòngnước với chậu .…
Ví dụ: Góc phân vai
Tôi cùng trẻ chuẩn bị các đồ dùng bán hàng như: Bóng điện tiết kiệm điện,gạch, những tấm bin thu nạp năng lượng mặt trời… để bán cho nhóm chơi xâydựng mua về xây những ngôi nhà có lắp những tấm Pin thu nạp mặt trời…;Hoặc các đồ dùng nấu ăn để Trẻ chơi “Bé tập làm nội trợ” chú ý dạy Trẻ có ýthức tiết kiệm nước khi chế biến món ăn, rửa, thu dọn đồ dùng gọn gàng sau khithực hiện xong nhiệm vụ của mình…
* Xây dựng môi trường ngoài lớp
- Ở cửa ra vào của lớp tôi xây dựng góc tuyên truyền Phụ huynh để phụhuynh hiểu và tham gia đóng góp xây dựng, mua sắm thiết bị và phối hợp với tôigiáo dục trẻ ý thức sử dụng năng lượng điện, nước tiết kiệm hiệu quả
Trang 10- Ở bên các công tắc, hệ thống điện nước dọc hành lang, nhà vệ sinh …
có ghi các khẩu hiệu hay lời nhắc nhở trẻ “hãy tắt điện - nước khi sử dụng xong,
xả nước vừa phải khi đi vệ sinh và rửa tay xong”
*Kết quả đạt được: Áp dụng biện pháp này tôi thấy trẻ lớp mình có nhiều
tiến bộ Môi trường học tập của trẻ được trang trí đẹp, khoa hoc, hợp lý và sángtạo Các hình ảnh biểu tượng giáo dục trẻ xuất hiện ở mọi nơi, mọi chỗ nên trẻrất có ý thức thực hiện theo
Giải pháp 3 Nghiên cứu xây dựng và thiết kế các dạng bài tập thực hiện trên máy tính giúp trẻ tìm hiểu, khám phá về năng lượng , lợi ích và cách sử dụng năng lượng tiết kiệm
Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ 5- 6 tuổi nói riêng thì tư duy của trẻmầm non là tư duy trực quan hành động, trẻ luôn tò mò thích thú với những hìnhảnh sống động, màu sắc đẹp, âm thanh sống động Vì vậy trong thời đại côngnghệ thông tin như hiện nay thì việc áp dụng công nghệ thông tin vào các tiếthọc cho trẻ mầm non sẽ mang lại một kết quả rất khả quan Từ những hình ảnh,video tư liệu có sẵn kết hợp với việc ứng dụng thành thạo một số phần mềmnhư: Powerpoint, Photoshop CS6, Total Video Converter…tôi đã cố gắng sửdụng để thiết kế các bài tập trắc nghiệm nhằm giúp trẻ ôn luyện củng cố khắcsâu các hiểu biết về các dạng năng lượng, lợi ích của các nguồn năng lượng, lợiích của việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, các cách sử dụng năng lượng tiếtkiệm, hiệu quả Từ đó hình thành ở trẻ các kỹ năng, ý thức sử dụng năng lượngtiết kiệm, hiệu quả
Ví dụ: Một số bài tập cung cấp kiến thức cho trẻ về các dạng năng lượng,
lợi ích của năng lượng
Bài tập 1 Bài tập 2
Trang 11Giải pháp 4: Phương pháp hướng dẫn lấy trẻ làm trung tâm dựa trên nền tảng lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả thông qua các hoạt động trong ngày của trẻ.
Nội dung giáo dục trẻ sử dụng năng lượng tiết kiệm bao gồm: Hiểu biết vềnăng lượng; lợi ích của năng lượng và tiết kiệm năng lượng Nội dung nàykhông chỉ được lồng ghép tích hợp dạy trẻ trong các giờ học Mà còn được tíchhợp dạy trẻ trong mọi hoạt động vui chơi, lao động, sinh hoạt của trẻ một ngày.Nhằm ôn luyện củng cố kiến thức, rèn kỹ năng hành vi, thái độ cho trẻ, để nó trởthành một thói quen ăn sâu vào trong ý thức, hành vi của trẻ Trong mọi hoạtđộng của trẻ một ngày, tôi luôn đưa các nội dung giáo dục sử dụng năng lượngtiết kiệm, hiệu quả vào dạy trẻ một cách hợp lý, nhẹ nhàng
Với giờ đón trẻ, hoạt động tự chọn thể dục sáng trò chuyện tôi trò chuyệnvới trẻ về những thiết bị, vật dụng trong gia đình sử dụng điện Tôi gợi ý, đặtcâu hỏi để trẻ gọi tên đồ dùng sử dụng điện, nhiên liệu thường dùng trong gia
đình Cho trẻ phân loại những vật dụng sử dụng điện, xăng dầu, gas…Khi cho
trẻ ra sân tập thể dục cô trò chuyện cho trẻ biết lợi ích của ánh nắng buổi sángđối với cơ thể
Trang 12Ví dụ: Năng lượng có từ đâu? Ai cần đến năng lượng? Và làm thế nào để
tiết kiệm năng lượng?
Hay như với hoạt động học tôi lồng ghép các nội dung tiết kiệm nănglượng vào các hoạt động một cách linh hoạt, phù hợp với đề tài Thông qua cácgiờ học trẻ được thảo luận trách nhiệm của trẻ trong việc sử dụng tiết kiệm nănglượng
Ví dụ: * Hoạt động khám phá khoa học: “Đồ dùng sử dụng điện trong giađình” Tôi tổ chức cho trẻ trải nghiệm về các đồ dùng sử dụng điện trong giađình: máy sấy tóc, bàn là, quạt, nồi cơm điện… Qua các hoạt động trải nghiệm,đưa ra tình huống cho trẻ dự đoán, quan sát bằng hình ảnh thật, tôi cung cấp chotrẻ những kiến thức đơn giản về đặc điểm của các đồ dùng sử dụng điện tronggia đình => Giáo dục trẻ có ý thức, hành vi sử dụng điện tiết kiệm và sử dụngđiện an toàn
* Hoạt động tạo hình: Tôi tổ chức cho trẻ vẽ các bức tranh thể hiện ý tưởng
sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, vẽ bức tranh thể hiện con người sử dụngnăng lượng sạch: Ô tô chạy bằng pin điện mặt trời, ngôi nhà sử dụng năng lượngmặt trời, nhà kính để trồng cây
Ví dụ: Chủ đề: Phương tiện và luật lệ giao thông: Vẽ theo đề tài: Vẽ thuyền
trên biển
+ Mục đích: Rèn luyện kỹ năng vẽ, tô màu cho trẻ.
Giúp trẻ tạo ra sản phẩm: bức tranh về phương tiện sử dụng năng lượng sạch.
+ Chuẩn bị: Tranh cho trẻ quan sát, giấy vẽ, sáp màu, bút chì, bàn ghế
+ Cách tiến hành:
Trong giờ hoạt động tạo hình, tôi cho trẻ vẽ thuyền buồm trên sông Trướckhi trẻ thực hiện tôi trò chuyện cùng trẻ, các con kể về các loại phương tiện giaothông sử dụng năng lượng mà các con biết: (trẻ kể: ô tô, xe máy… sử dụngnăng lượng xăng dầu) Sau khi trẻ kể tôi sẽ giới thiệu cho trẻ có những phươngtiện giao thông sử dụng năng lượng của nước, gió để vận chuyển người và hànghóa nữa đấy Các con có biết đó là phương tiện giao thông gì không? (khi đó trẻ
sẽ suy nghĩ và trả lời câu hỏi của cô đó là thuyền buồm)
Đến đây tôi sẽ giới thiệu và nói về lợi ích của năng lượng gió: nhờ vàosức mạnh của gió con người đã tận dụng nó sản xuất ra những chiếc thuyền,buồm để di chuyển mang lại lợi ích cho cuộc sống của con người, đó là mộttrong những nguồn năng lượng sạch và vô cùng quý giá
Từ đó trẻ sẽ biết lợi ích của những năng lượng sạch, và biết sử dụng một cách hợp lý tiết kiệm hơn
Trang 13
Hình ảnh: Giờ hoạt động tạo hình vẽ thuyền trên biển
Bước sang hoạt động ngoài trời, có thể nói rằng đây là hoạt động mà trẻ sẽđược làm quen với nhiều nguồn năng lượng như quan sát thời tiết,nước, .Thông qua đây, tôi tiến hành làm một số thí nghiệm đơn giản về nănglượng như: làm diều, làm chong chóng cho trẻ chơi để tận dụng sức gió, làmthuyền buồm thả trôi ở trong chậu nước để trẻ biết thuyền đi được nhờ có sứcgió và nước, tìm hiểu về nắng của mặt trời để phơi quần áo
Trẻ chơi tự chọn nhắc nhở trẻ không hái hoa, bẻ cành cây, chơi nhẹ nhàngbảo vệ các đồ chơi ở sân trường để chơi được lâu
Hoặc khi tổ chức cho trẻ chơi ở hoạt động góc Tôi nhắc nhở trẻ chơi vớinhau vui vẻ, nhường nhịn, đoàn kết; sau khi trẻ chơi xong biết cất đồ chơi gọngàng, đúng nơi quy định
Ví dụ: Giờ hoạt động góc chủ đề: “Gia đình”
+ Góc xây dựng- lắp ghép: Xây dựng khuôn viên gia đình bé các phòng cónhiều cửa sổ, có nhiều cây xanh, mái nhà có lắp pin năng lượng mặt trời để giúpquạt chạy
+ Góc sách: Dạy trẻ cầm sách đúng chiều, không cuộn sách, không tẩy xoá,không xé sách chuyện, mở nhẹ nhàng từng trang
+ Góc khám phá thiên nhiên: Dạy trẻ chăm sóc cây, tưới cây, gieo hạt, nhặt
cỏ cho bồn cây, bảo vệ cây, làm các thí nghiệm về cây xanh với ánh sáng vànước, thí nghiệm hiệu ứng nhà kính, thí nghiệm nước ô nhiễm, làm sạch nướcbẩn, thí nghiệm với kính lúp
+ Góc tạo hình: Vẽ, xé dán ngôi nhà đặc biệt: Ngôi nhà có nhiều cửa sổ.Dạy trẻ dùng các nguyên vật liệu, phế thải, chai lọ đã qua sử dụng để làm thànhsản phẩm theo ý tưởng của trẻ Dạy trẻ tiết kiệm các đồ dùng như: keo dán, hồ,giấy
+ Góc phân vai với các trò chơi:
Trang 14- Nấu ăn: Dạy trẻ có ý thức tiết kiệm nước, thực phẩm, thu gom đồ dùnggọn gàng sau khi chế biến các món ăn
- Bán hàng: Mua sắm các đồ dùng tiết kiệm điện, tắt các đồ dùng điện khikhông dùng đến…
Vào giờ vệ sinh trước khi ăn: Trò chuyện với trẻ trước khi rửa tay “Phải
làm thế nào để tiết kiệm nước?”
Giờ ăn cơm: Nhắc nhở trẻ tiết kiệm thức ăn, ăn hết xuất, nếu có thức ăn
thừa thì gom lại để làm thức ăn cho các con vật: Chó, mèo, gà, lợn Sau khi ănxong biết xếp thìa bát gọn gàng, nhẹ nhàng Dạy trẻ tiết kiệm nước bằng cáchlấy cốc hứng nước, không để nước chảy ra ngoài, uống từng nào rót chừng ấy.Giờ ngủ: Nhắc nhở trẻ không gây ồn ào, nói chuyện trong giờ ngủ Khônggiật chiếu, xé gối, xé chăn
Hoạt động chiều: Rèn kỹ năng rửa tay, rửa mặt: rèn cho trẻ cách rửa tay,rửa mặt đúng thao tác Giáo dục trẻ biết tiết kiệm nước
+ Tôi cùng trẻ xây dựng nội quy sử dụng điện trong lớp
Nêu gương và trả trẻ: Khen ngợi những hành vi tốt của trẻ đã thực hiện có
ý nghĩa bảo vệ môi trường: tiết kiệm nước, quét dọn… Khen ngợi trẻ mặc trangphục đầu tóc gọn gàng
* Kết quả đạt được: Sau khi áp dụng biện pháp này tôi thấy trẻ lớp tôi đã
có những tiến bộ rõ rệt theo từng ngày Trẻ nắm được các kiến thức cơ bản màgiáo viên cung cấp, hình thành thói quen, hành vi, kỹ năng, tình cảm tốt về vấn
đề sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả hơn Bản thân tôi có nhiều kinhnghiệm trong việc tổ chức các hoạt động một ngày của trẻ có lồng ghép nộidung giáo dục về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả Có được nhiều bàigiảng hay đạt hiệu quả cao khi dạy trẻ được Ban giám hiệu nhà trường đánh giácao về mặt chuyên môn và sáng tạo
Giải pháp 5: Sáng tác, sưu tầm các bài thơ, đồng dao, ca dao, bài hát, câu chuyện có nội dung giáo dục kỹ năng sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả cho trẻ.
Có thể nói rằng các bài thơ, ca dao, đồng dao luôn có một sức hút lôi cuốntrẻ mạnh mẽ Các bài thơ, ca dao, đồng dao, bài hát hay những tình tiết hấp dẫn củacác câu chuyện có vần điệu dễ nhớ, dễ thuộc đã đi vào trong tâm hồn trẻ thơ mộtcách nhẹ nhàng mà lại sâu sắc Hiểu được điều này tôi đã sáng tác, các bài hát, cácbài thơ, ca dao, đồng dao, bài vè, câu chuyện có nội dung giáo dục kỹ năng sử dụngnăng lượng tiết kiệm, hiệu quả phù hợp với lứa tuổi để áp dụng vào các bài dạy chotrẻ Tôi đã sáng tác các bài thơ, bài vè, bài hát theo các làn điệu dân ca để cho trẻ
dễ thuộc, dễ nhớ
Ví dụ: Tôi sáng tác bài vè “Tiết kiệm năng lượng”
Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè cô dạy
Khi dùng năng lượng
Điện, nước hàng ngày
Bé phải nhớ ngay
Luôn luôn tiết kiệm
Khi không dùng quạt
Bé nhớ không được
Mở cửa sổ raĐiều hòa nhà taĐang chạy tỏa mátNhư vậy tiết kiệm Điện cho gia đình
Để đất nước mình
Trang 15Phải tắt điện ngay
Rồi khi rửa tay
Mở vừa đủ nước
Dồi dào năng lượngNghe vẻ nghe veNghe vè tiết kiệmNgoài ra tôi còn sưu tầm các bài thơ, ca dao, đồng dao, bài hát, câu chuyện
có nội dung về giáo dục năng lượng tiết kiệm để cho trẻ làm quen trong cácquyển tuyển tập thơ ca, trên báo chí, tập san mầm non, trên mạng
Ví dụ: Những bài thơ, bài hát câu chuyện (Xem phần phụ lục 3).
Kết quả: Qua các bài thơ, câu truyện, bài hát mà tôi sưu tầm được để áp
dụng vào dạy trẻ tôi thấy trẻ lớp tôi rất hứng thú, say mê, và thể hiện tình cảm,thái độ với nội dung câu các bài thơ, bài hát, câu truyện đưa ra và giúp trẻ có kỹnăng sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả Từ đó góp phần giúp trẻ phát triểntoàn diện hơn về mặt thể chất và tinh thần
Giải pháp 6: Sử dụng, phối kết hợp nhiều phương pháp trong việc giáo dục kỹ năng sử dụng năng lượng tiết kiệm cho trẻ.
* Phương pháp trò chuyện: Trò chuyện hàng ngày với trẻ sẽ tác động tới
sự phát triển nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm và hành vi của trẻ Trẻ ‘học’ ngay từkhi được người lớn trò chuyện, vuốt ve Để giúp trẻ phát triển nhận thức, ngônngữ, tình cảm và hình thành các kỹ năng sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả,tôi thường xuyên trò chuyện với trẻ, giải thích để giúp trẻ hiểu và nhận biết đượccác dạng năng lượng thường được sử dụng trong trường lớp: điện, xăng, dầu,gas Nhận biết được các đồ dùng sử dụng điện, nhiên liệu trong trường, lớp.Biết được lợi ích của việc sử dụng các đồ dùng tiết kiệm điện, nhiên liệu và biếtcách sử dụng nhiên liệu, điện tiết kiệm, hiệu quả Trên cơ sở đó, tôi giải thích đểcho trẻ hiểu vì sao phải sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả: gợi ý cho trẻnói, động viên, đồng thời kích thích trẻ suy nghĩ, chia sẻ ý tưởng, thể hiện thái
độ đồng tình hay không đồng tình với người có hành vi sử dụng năng lượng tiếtkiệm hoặc không tiết kiệm Lời nói, câu hỏi của tôi đưa ra luôn ngắn gọn, cụ thể,gần với kinh nghiệm sống của trẻ, dễ hiểu, phù hợp với khả năng của trẻ
Trò chuyện với trẻ khi nào? Tôi tận dụng mọi thời điểm để trò chuyện vớitrẻ như giờ đón, giờ trả trẻ; thời điểm chuyển tiếp giữa các hoạt động; khi chămsóc hay làm một số công việc hàng ngày tại lớp, đặc biệt là những thời điểmphải sử dụng thiết bị điện hoặc nhiên liệu Tôi cho trẻ xem video về các cô chúđầu bếp đang làm việc có sử dụng các loại nhiên liệu như: gas, củi, điện Tôinói tên các nhiên liệu các cô chú đang dùng để đun nấu, lợi ích của chúng Quatrò chuyện, tôi nói để trẻ hiểu làm thế nào để tiết kiệm chất đốt (dùng bếp tiếtkiệm năng lượng, ít khói; tận dụng nước nóng - do đặt cạnh bếp hoặc lấy từ bìnhnước nóng năng lượng mặt trời để đun nấu) Bên cạnh đó tôi còn cho trẻ xemcác video về một số nhà máy thủy điện, nhiệt điện, điện gió ở trên đất nướcmình Trò chuyện với trẻ về những nhà máy đó và ích lợi của nó để từ đó trẻ cóthể hiểu được năng lượng được làm ra như thế nào và cách dùng năng lượng tiếtkiệm, hiệu quả
* Phương pháp thực hành, trải nghiệm: Đây là một phương pháp giáo
dục rất quan trọng đối với trẻ mẫu giáo Thông qua phương pháp này, trẻ sửdụng và phối hợp các giác quan hành động với đồ vật, đồ chơi để làm những thí
Trang 16nghiệm đơn giản về năng lượng Bên cạnh đó trẻ được hiểu rõ và khắc sâu kiếnthức, kỹ năng về các nguồn năng lượng.
Ví dụ:
+ Thí nghiệm 1: Làm thế nào để nhìn thấy vật trong hộp
* Mục đích yêu cầu: Giúp trẻ nhận biết được nhờ ánh sáng mà ta có thểnhìn thấy được các vật trong cuộc sống
* Chuẩn bị: Một hộp carton to có thể đậy kín, hai bên hộp có thể đục mộtvài lỗ nhỏ và một lỗ to bằng mặt đèn pin Dùng giấy bịt kín sao cho trong hộptối om (lúc cần có thể tháo ra được)
* Tiến hành:
- Cho trẻ lắc, nhìn qua lỗ nhỏ và phỏng đoán vật bên trong hộp Cô hỏi:
“Theo các con bên trong hộp có vật gì? Con thấy bên trong hộp như thế nào khinhìn qua một lỗ nhỏ? Làm thế nào có thể nhìn thấy được vật bên trong hộp tối?
- Tháo một vài lỗ nhỏ để cho chút ánh sáng lọt được vào và cho trẻ quansát các vật bên trong hộp Sau đó cho trẻ nói tên vật bên trong hộp Cô giáo hỏi:Muốn nhìn thấy vật rõ hơn thì làm như thế nào? Nếu dùng đèn chiếu vào thì sẽnhư thế nào nhỉ? và cho trẻ nhìn vào bên trong hộp khi có ánh sáng đèn pinchiếu qua
+ Thí nghiệm 2: Nguồn ánh sáng
- Mục đích, chuẩn bị, cách hướng dẫn (xem phụ lục 4)
Hình ảnh: Trẻ tìm hiểu, khám phá các nguồn ánh sáng
+ Thí nghiệm 3: Tại sao các vật nóng lên
- Mục đích, chuẩn bị, cách hướng dẫn (xem phụ lục 4)
+ Thí nghiệm 4: Bé làm nước sạch
- Mục đích, chuẩn bị, cách hướng dẫn (xem phụ lục 4)
Trang 17Hình ảnh: Trẻ làm thí nghiệm nước sạch theo nhóm.
+ Thí nghiệm 5: Gió có từ đâu?
- Mục đích, chuẩn bị, cách hướng dẫn ( xem phụ lục 4)
Hình ảnh: Trẻ làm thí nghiệm để tìm hiểu nguồn gió.
* Phương pháp trò chơi: Trò chơi được xem là kỹ năng, là nhu cầu không
thể thiếu được trong các sinh hoạt và hoạt động tập thể với trẻ mầm non hiệnnay Trò chơi được xem là một phương tiện giáo dục trẻ nhanh nhất, có hiệu quảnhất và dễ tiếp thu nhất
Ví dụ: * Trò chơi 1: Phân loại hành vi nên, không nên
Trang 18+ Mục đích: Giúp trẻ nhận biết và phân biệt các hành vi nên và không nên
về việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả Trẻ biết được đâu là hành vinên hay không nên
+ Chuẩn bị: Cô chuẩn bị sẵn cho mỗi đội những hình ảnh về hành vi tiếtkiệm năng lượng như: Đóng cửa khi bật điều hòa, máy sưởi, tắt điện khi ra khỏiphòng và hình ảnh về hành vi không có ý thức tiết kiệm năng lượng như: đểquạt chạy khi không ngồi, để ti vi khi không xem
+ Cách chơi: Cô đặt yêu cầu: Đội 1 tìm hình ảnh có hành vi tiết kiệm nănglượng Đội 2 tìm hình ảnh hành vi không tiết kiệm năng lượng Cho 2 đội thi đua
*Trò chơi 2: Nối nhiên liệu với các đồ dùng
+ Mục đích: Giúp trẻ phân biệt được nhiên liệu của các đồ dùng
+ Chuẩn bị: Cô chuẩn bị sẵn bài tập có các hình ảnh về đồ dùng điện vàcác nhiên liệu mà các đồ dùng đó sử dụng
+ Cách chơi: Yêu cầu trẻ nối để tìm ra các nhiên liệu đúng dùng cho các đồdùng đó
*Trò chơi 3: Khoanh tròn các hình ảnh tiết kiệm năng lượng Đếm và viết số tương ứng hình ảnh không tiết kiệm năng lượng vào hình tròn
+ Mục đích: Giúp trẻ phân biệt được các cách sử dụng năng lượng tiết kiệm.+ Chuẩn bị: Các bài tập có các hình ảnh về cách sử dụng năng lượng tiếtkiệm và không biết tiết kiệm năng lượng
+ Cách chơi:
- Chia trẻ thành 3 tổ đứng thành 3 hàng dọc Khi nghe hiệu lệnh trẻ đứngđầu hàng đứng trước vạch, Khi nghe hiệu lên, trẻ đầu hàng chạy lên thực hiệntheo yêu cầu của cô giáo Thời gian là 1 bản nhạc, khi bản nhạc kết thúc, tổ nàolàm đúng theo như yêu cầu của cô tổ đó chiến thắng
Hình ảnh: Trẻ chơi với trò chơi.
Kết quả: Việc lựa chọn và sắp xếp các thí nghiệm, trò chơi theo chủ đề vàđược chuẩn bị kỹ lưỡng khi thực hiện rất phù hợp, trẻ rất hứng thú với các thínghiệm và các trò chơi Qua phương pháp này trẻ được phát huy tối đa tính tínhcực, chủ động, sáng tạo, phù hợp với quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm-