Ngôn ngữ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự hình thành và phát triển nhân cách con người, đặc biệt là trẻ mẫu giáo ngôn ngữ giữ một vai trò rấtquan trọng, ngôn ngữ không chỉ là ph
Trang 1
MỤC LỤC
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐÔNG SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ MẪU GIÁO 4-5 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRUYỆN THƠ Ở TRƯỜNG MẦM NON ĐÔNG XUÂN, HUYỆN ĐÔNG SƠN
Người thực hiện: Lê Thị Thúy Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường mầm non Đông Xuân, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HOÁ NĂM 2019
Trang 21.1 Lý do chọn đề tài 3
Biện pháp 1 Xây dựng môi trường giáo dục nhằm
phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Biện pháp 3 Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua
các bài đồng dao, ca dao
Biện pháp 5 Làm tốt công tác phối kết hợp với phụ
huynh để phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Ngôn ngữ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự hình thành và phát
triển nhân cách con người, đặc biệt là trẻ mẫu giáo ngôn ngữ giữ một vai trò rấtquan trọng, ngôn ngữ không chỉ là phương tiện để giao tiếp, là công cụ của tưduy mà ngôn ngữ còn là phương tiện để giúp trẻ nhận thức được thế giới xung
Trang 3quanh Để phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo được thực hiện thông qua nhiềuhình thức khác nhau Một trong những hình thức mang lại nhiều hiệu quả đó làthông qua tiếp xúc với Văn học.
Văn học là một phương tiện hiệu quả mạnh mẽ không chỉ đối với việcgiáo dục trí tuệ, đạo đức, thẩm mĩ mà còn có ảnh hưởng vô cùng to lớn đến sựphát triển ngôn ngữ của trẻ Nhà văn M.Goócki định nghĩa “Văn học là nghệthuật ngôn từ” Các hình tượng văn học làm phong phú những xúc cảm, tìnhcảm, đưa đến cho trẻ những hình tượng tuyệt diệu của ngôn ngữ dân tộc Từnhững hình tượng trong truyện kể, trẻ nhận thức được tính rõ ràng chính xác của
từ, sự hoàn hảo của các câu với những cấu trúc ngữ pháp phong phú Những câuchuyện cổ dân gian là những mẫu mực của lời nói giản dị, có nhịp điệu, mở ratrước mắt trẻ sự biểu cảm của ngôn ngữ, chỉ ra những tiếng mẹ đẻ, sự giàu cótính chất hài hước, lối so sánh diễn đạt sinh động và giàu hình tượng {1}
Văn học là món ăn tinh thần không thể thiếu của trẻ nhỏ ở mỗi tác phấmvăn học, với nội dung giáo dục phong phú cùng những hình tượng nghệ thuậttrong sáng luôn có sức lôi cuốn sự chú ý, đem lại niềm vui thích cho trẻ nhỏ,đồng thời cũng mang lại những tác dụng giáo dục lớn lao.Vì thế, từ lâu truyện,thơ được xem như là một trong những phương tiện giáo dục trẻ phát triển toàndiện về nhận thức, đạo đức và thẩm mĩ và ngôn ngữ {2}
Làm quen với truyện thơ là môn học rất quan trọng đối với trẻ mầm non.truyện, thơ đem đến cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về bản thân, về cuộc sốngxung quanh truyện thơ dùng ngôn ngữ làm chất liệu để xây dựng các hìnhtượng nghệ thuật phản ánh hiện thực của cuộc sống Trẻ nhỏ do chưa biết chữnên việc tiếp nhận Truyện thơ phải thông qua người lớn Khi nghe đọc, kểtruyện thơ, trẻ cần phải tưởng tượng tái tạo các hình ảnh được ngôn ngữ thểhiện, phải sắp xếp, phân tích các hình ảnh đã tưởng tượng ra để hiểu và đánh giáđúng về các hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm Vì thế, có thể nói rằng, quátrình tiếp nhận, lĩnh hội giá trị của tác phẩm truyện thơ sẽ tạo điều kiện cho trẻ
có cơ hội phát triển khả năng chú ý, xúc cảm tưởng tượng, tư duy, trí nhớ Trongquá trình này, trẻ cũng được phát triển khả năng nghe, nói và phát triển vốn từ
cả về số lượng và chất lượng Đồng thời, trẻ cũng học được nhiều mẫu câu,nhiều cách diễn đạt xúc tích, mạch lạc Các nhà giáo dục từ lâu đã khẳng địnhrằng, ngôn ngữ nghệ thuật có ảnh hướng lớn lao đến sự phát triển ngôn ngữ(bao gồm cả phát âm, ngữ pháp và vốn từ) của trẻ.{2}
Như vậy truyện thơ là phương tiện quan trọng để phát triển ngôn ngữ chotrẻ mầm non Song để phát huy được vai trò của thơ truyện trong việc phát triểnngôn ngữ cho trẻ đòi hỏi người giáo viên phải nghiên cứu lựa chọn những tácphẩm hay phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi, cần phải sử dụngphương pháp, biện pháp một cách khoa học, biết tìm tòi khám phá sáng tạo ranhững phương pháp biện pháp hay, hấp dẫn và hiệu quả nhất, đưa trẻ đến vớithế giới thiên nhiên cỏ cây, hoa lá tươi đẹp, những con vật ngộ nghĩnh đáng yêu,ông Bụt, bà Tiên… đi vào lòng trẻ một cách nhẹ nhàng sinh động Hiểu đượctầm quan trọng của truyện thơ đối với sự phát triển ngôn ngữ của trẻ nên tôi cốgắng lựa chọn những câu chuyện, bài thơ, các phương tiện đồ dùng, phươngpháp để dạy cho trẻ Song vẫn chưa đạt được kết quả cao Để khắc phục tồn tại
Trang 4và giúp trẻ phát triển ngôn ngữ tốt tôi chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động truyện, thơ ở trường mầm non Đông Xuân, huyện Đông Sơn” để làm đề tài sáng kiến
kinh nghiệm với mong muốn nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Thông qua đề tài giúp cho bản thân tìm ra phương pháp, biện pháp giáo
dục hiệu quả cao trong quá trình tổ chức cho trẻ làm quen với truyện, thơ nhằmnâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt là phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 – 5 tuổi ởtrường mầm non Đông Xuân, huyện Đông Sơn
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Một số biện pháp nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4-5tuổi thông qua hoạt động truyện thơ ở trường mầm non Đông Xuân, huyện ĐôngSơn
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Để nghiên cứu đề tài này tôi kết hợp sử dụng các phương pháp sau:
*Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc các tài liệu có liên quan
đến đề tài để nghiên cứu các nội dung về giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo
*Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương điều tra khảo sát: Điều tra khảo sát các nội dung liên quan đến phát triển ngôn ngữ cho trẻ nhà trẻ
+ Phương pháp quan sát: Qua sát các hoạt động của trẻ hàng ngày, ghi chép những nội dung liên quan đến phát triển ngôn ngữ của trẻ, để tìm ra biện pháp giáo dục phù hợp với phát triển ngôn ngữ cho trẻ tại lớp phụ trách
+ Phương pháp đàm thoại; lựa chọn câu hỏi phù hợp với khă năng của từng trẻ để giúp trẻ phát âm đúng chích xác, rõ ràng mạch lac
+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thiết kế các hoạt động giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận.
Làm quen với truyện thơ có vai trò to lớn đối với sự phát triển ngôn ngữcủa trẻ, không chỉ rèn luyện cho trẻ phát âm đúng mà quan trọng hơn là pháttriển vốn từ, dạy trẻ nói đúng cấu trúc câu, nói đúng ngữ pháp và phát triển ngônngữ mạch lạc Ngôn ngữ mạch lạc là phương tiện vạn năng đặc sắc trọn vẹn và
có hiệu quả giao tiếp có văn hóa {1}
Trẻ được tiếp xúc với truyện thơ làm nảy sinh thái độ sáng tạo ngôn ngữ,sáng tạo trong biểu cảm lời nói, ý thức nói lời hay, ý đẹp, trẻ biết được nhữngđiều hay, lẽ phải, biết yêu quý người hiền lành, biết ơn và kính yêu ông bà, bố
mẹ, anh chị, bạn bè, biết nhường nhịn em nhỏ biết làm theo những việc thiện,việc tốt căm ghét phê phán cái ác Đặc biệt hình thành ở trẻ phong cách sống Cóthể nói qua truyện thơ trẻ học được tiếng mẹ đẻ, thấy được sự phong phú củatiếng Việt
Làm quen với truyện thơ khơi gợi cho trẻ sự rung động, hứng thú có ấntượng với hình tượng nghệ thuật cái hay, cái đẹp của tác phẩm, trẻ được thể hiện
sự sáng tạo khi kể chuyện theo trí tưởng tượng của mình, được đọc thơ với âm,
Trang 5vần nhịp điệu trầm, bổng, vui tươi Các hoạt động giúp trẻ làm quen với truyệnthơ, tạo tiền đề tốt để trẻ phát triển ngôn ngữ, giúp trẻ diễn đạt lưu loát ý củamình, thường xuyên giáo dục trẻ biết yêu thương mọi người xung quanh Biếtyêu cảnh đẹp, yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước qua đó còn giúp trẻ tựhào hơn, yêu quý hơn và hiểu biết nhiều hơn về kho tàng văn học Việt Nam.{1}
2.2 Thực trạng
Năm học 2018 – 2019 tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫu giáo Nhỡ A (4-5 tuổi ) với tổng số trẻ 34 cháu trong đó có 19 cháu nam và 15 cháu nữ bước đầu thực hiện gặp những thuận lợi khó khăn sau
2.2.1 Thuận lợi.
Trường mầm non Đông Xuân là địa bàn gần trung tâm của huyện ĐôngSơn, lãnh đạo, các ban ngành đoàn thể địa phương cũng như các bậc phụ huynhđặc biệt quan tâm ủng hộ
Cơ sở vật chất nhà trường tương đối đảm bảo và ổn định, trường đạtchuẩn Quốc gia mức độ 1, cấp độ 3 về Kiểm định chất lượng giáo dục
Bản thân có trình độ chuyên môn Đại học sư phạm mầm non, có nhiềunăm kinh nghiệm trong giảng dạy, nhiệt tình trong công tác, yêu nghề mến trẻ,luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được phân công
Lớp học được đầu tư tương đối đầy đủ trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi,diện tích phòng học rộng rãi, thoáng mát đảm bảo tốt cho hoạt động chăm sóc vàgiáo dục trẻ, được phân công 2 giáo viên nên thuận lợi cho việc chăm sóc vàgiáo dục trẻ
Trong lớp có một số trẻ đã học qua nhà trẻ, lớp mẫu giáo bé nên mạnhdạn giao tiếp, biết thể hiện ngôn ngữ giọng điệu khi kể chuyện
2.2.2 Khó khăn:
Phương tiện đồ dùng dạy học của cô, đồ dùng dạy thơ chuyện còn hạnchế, thiết bị ứng dụng công nghệ thông tin cũng như kinh phí để đầu tư chotrang phục biễu diễn, đóng kịch cho trẻ chưa phong phú đa dạng nên ít nhiềucũng ảnh hưởng đến chất lượng học của trẻ
Trẻ trong lớp tuy cùng độ tuổi nhưng nhận thức của trẻ không đồng đều
Có những cháu rất mạnh dạn, tự tin, tích cực tham gia vào hoạt động, nhưngcũng có những cháu nhút nhát, ít giao tiếp, phát âm còn sai, nói ngọng, nói lắpnhiều, cứ mỗi khi đến hoạt động học thì trẻ nhút nhát, không hứng thú, chóngquên, sử dụng từ ngữ diễn đạt câu lúng túng
Đa số trẻ trong lớp là con gia đình lao động tự do, nhiều trẻ có sức khoẻkhông tốt, hay nghỉ học nên không được học liên tục chương trình cô dạy, nêncũng ảnh hưởng đến khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ
2.2.3 Kết quả khảo sát đầu năm:
Thuận lợi khó khăn trên trước khi áp dụng các biện pháp tôi tiến hành khảo sát với kết quả như sau:
K t qu kh o sát ết quả khảo sát đầu năm học ả khảo sát đầu năm học ả khảo sát đầu năm học đầu năm họcu n m h căm học ọc
Tổng số trẻ
Số trẻ Tỷ lệ % trẻ Số
Tỷ lệ
%
Trang 61 Trẻ phát âm đúng, rõ ràng, mạch
lạc
2 Trẻ sử dụng từ ngữ linh hoạt,
3 Trẻ biết thể hiện ngôn ngữ, giọng
điệu trong kể chuyện sáng tạo và
5 Trẻ tự tin trong giao tiếp với mọi
Với kết quả khảo sát trên tôi nhận thấy ở trẻ còn nhiều hạn chế
- Trẻ phát âm đúng, rõ ràng, mạch lạc đạt 44.1%
- Trẻ tự tin giao tiếp với mọi người xung quanh đạt 44,1%
- Trẻ mạnh dạn trả lời câu hỏi đạt 47%
- Trẻ biết thể hiện ngôn ngữ, giọng điệu trong kể chuyện sáng tạo và kểchuyện theo trí nhớ đạt 38,2%;
- Trẻ sử dụng từ ngữ linh hoạt, phong phú trong giao tiếp đạt 38,2%
Từ kết quả trên tôi suy nghĩ và tìm ra một số biện pháp sau nhằm nângchất lượng phát triển ngôn ngữ trẻ tại lớp mình phụ trách
Đối với môi trường trong lớp học tôi trang trí và xắp xếp đồ dùng, đồ chơigọn gàng, ngăn nắp, các góc chơi đảm bảo tính thẩm mĩ an toàn thân thiện phùhợp với nội dung giáo dục trẻ Các nguyện vật liệu, học liệu, đồ dùng, đồ chơi
đa dạng phong phú, hấp dẫn tạo môi trường phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Ví dụ: Ỏ trong lớp tôi sử dụng các kí hiệu ngôn ngữ làm tiêu đề tên các
góc chơi, tên các đồ dùng đồ chơi của trẻ, các sản phẩm, để cho trẻ làm quenvới hình học, nhận biết các kí hiệu hình học Trang trí các góc là hình ảnh nhữngcon vật, đồ vật, cỏ cây hoa lá trong câu chuyện, bài thơ
Đối với góc thư viện – sách tôi làm thành nhiều cuốn Album, những cuốnchuyện tranh, tranh chữ to, cuốn tạp chí, họa báo, các hình ảnh của các nhân vậttrong truyện mà trẻ yêu thích, cho trẻ xem tranh, kể chuyện theo tranh, nghe cô
Trang 7giáo, bạn, người lớn kể chuyện, Với hình thức như vậy tôi hình thành góc thưviện hấp dẫn với những cuốn sách, chuyện tranh, truyện cổ tích, những chuyệntrong chương trình giáo dục mà trẻ yêu thích, ngoài ra còn khuyến khích trẻ đemnhững cuốn sách hay từ nhà đến lớp để trẻ chia sẻ với bạn bè.
Các cuốn sách giúp trẻ biết được quy luật đọc sách, lắng nghe cô hoặc bạn
kể chuyện; bắt chước những từ hoặc câu nói trong truyện; tự kể lại truyện; trả lờinhững câu hỏi theo truyện; hiểu từ mới Ở “Góc thư viện” tôi tạo môi trườngcho trẻ hoạt động đọc thơ, kể chuyện, tập đóng kịch vào giờ đón, trả trẻ, giờchơi để trẻ thoải mái nói những ngôn ngữ của các nhân vật theo cảm nhận củatrẻ trong truyện, từ đó làm giàu vốn từ cho trẻ
Để gây được sự hứng thú cho trẻ khi tham gia vào các hoạt động đó thìviệc tạo không gian góc chơi là rất cần thiết Chính vì vậy tôi sắp xếp các sáchtranh, chuyện tranh, tạp trí họa báo theo chủ đề cho phù hợp Môi trường vănhọc không chỉ kích thích ngôn ngữ nói cho trẻ mà qua môi trường này còn kíchthích kĩ năng nghe, kĩ năng viết cho trẻ như: Mở sách, lật từng trang, chỉ vàotranh, quy luật đọc sách từ trái sang phải, từ trên xuống dưới, từ đầu trang đếncuối trang, sự liên tục của câu chuyện Qua đó ngôn ngữ của trẻ phát triển
Góc thư viện của lớp tôi bố trí gần cửa sổ có nhiều ánh sáng, yên tĩnh và
ít người qua lại, ở góc thư viện sách có thảm, có bàn nhỏ cho trẻ ngồi xem đọcsách làm cho góc thư viện – sách thêm ấm cúng và hấp dẫn hơn
Đồ chơi tự làm các con vật
Trang 8Đồ chơi tự làm cây hoa, rau, quả
Để có nhiều đồ chơi cho trẻ hoạt động thì việc làm đồ dùng, đồ chơi chotrẻ là rất cần thiết Tôi sử dụng những hộp sữa chua, kết hợp với xốp dạ, len vụn
để trang trí thành những con vật ngộ nghĩnh, cây hoa, cây xanh, cây rau kíchthích trẻ tìm tòi khám phá, giúp ngôn ngữ trẻ phát triển Làm bộ đồ dùng học tậpnhư sân khấu rối (xốp giấy tạo thành nhân vật, dùng vải làm sân khấu trẻ có thểtham gia đóng các vai nhân vật trong các câu chuyện Trẻ được đóng vai cácnhân vật trẻ thích thú hơn, tham gia hoạt động tích cực hơn, hoạt động trở nênsôi nổi và hào hứng hơn, trẻ sẽ không thụ động và nhớ cốt truyện lâu hơn
Môi trường ngoài lớp học là yếu tố quan trọng góp phần tích cực nângcao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ Vì vậy cần bố trí sắp xếp các khu vựcchơi, khu vực hoạt động khám phá, khu vực thực hành trải nghiệm một cách hợp
lý và phù hợp
Ví dụ: Khu vực chơi với đồ chơi ngoài trời có các đồ chơi: Đu quay, cầu
trượt, bập bênh, nhà chòi cần bố trí nơi rộng rãi cho trẻ chơi Khu vực vườnthiên nhiên có cây hoa, cây cảnh, trồng rau, trồng cây con cho trẻ thực hànhkhám phá trải nghiệm có đường đi lối lại thuận tiện
Trẻ hàng ngày được tiếp xúc với môi trường thiên nhiên: Cỏ cây hoa lá,những con vật nuôi, đồ dùng, đồ chơi quen thuộc, trẻ tự do khám phá, trảinghiệm,qua đó cô cung cấp cho trẻ kiến thức, ngôn ngữ Ngoài ra cô tạo cácbiểu tượng ngôn ngữ bằng những hình ảnh: Trẻ đang bỏ vào thùng, trẻ đangtrồng cây, trẻ đang tưới cây, nhổ cỏ, trẻ đứng vòng tay chào, hình ảnh một sốquy định tham gia giao thông Như vậy thông qua biểu tượng giáo dục trẻ biếtquy định vệ sinh môi trường, chăm sóc cây, khi tham gia giao thông
Qua việc tạo môi trường giáo dục trong và ngoài lớp cho trẻ, khi tiến hành
tổ chức hoạt động truyện thơ có nhiều chuyển biến tích cực, trẻ mạnh dạn tự tinkhi tham gia các hoạt động, diễn đạt câu rõ ràng mạch lạc hơn, nói phù hợp ngữcảnh và ngữ điệu hơn, vồn ngôn ngữ trẻ được tích lũy phát triển Đây chính là
Trang 9tiền đề vững chắc cho trẻ bướ vào cấp học tiếp thep.
2.3.2 Biện pháp 2: Phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động thơ, chuyện.
Để tổ chức hoạt động đạt kết quả thì việc rèn nề nếp thói quen trong họctập là vô cùng quan trọng Vì vậy trước khi bước vào đầu năm học tôi tập trung
đi sâu vào rèn nề nếp cho trẻ
a/ Rèn nề nếp thói quen cho trẻ.
Việc rèn nề nếp cho trẻ là một yếu tố quyết định đến chất lượng hoạtđộng, nếu trẻ không có nề nếp thì dù cô giáo có nói hay, dạy giỏi bao nhiêu đichăng nữa thì giờ dạy cũng không đem lại được kết quả cao Khi trẻ có nề nếphọc tập tốt cùng với sự hướng dẫn của cô giáo thì ngay khi bước vào giờ học trẻchú ý lắng nghe say mê, hứng thú tham gia hoạt động giờ học sẽ mang lại hiệuquả cao Vì vậy tôi tập trung rèn luyện nề nếp cho trẻ bằng cách sau
Ví dụ: Sếp xếp xen kẽ cháu mạnh dạn với cháu nhút nhát, cháu nam với
cháu nữ, cháu hiếu động với cháu có thói quen lễ giáo tốt, những cháu cá tíchriêng tôi cho cháu ngồi gần để tôi quán xuyến và theo dõi nhắc nhở, và đặt tên
cho tổ “Tổ Gà con, Tổ Chim non, Tổ Vịt xám” và bầu ra bạn làm tổ trưởng để
quán xuyến nhắc nhở các bạn trong tổ Trong các hoạt động tôi luôn bao quát,động viên, nhắc nhở, uốn nắn tác phong ngồi học Yêu cầu trẻ ngồi học ngoan,không nói chuyện, không nói leo, khi nào muốn nói phải giơ tay hoặc xin phép
cô, nói rõ ràng, đủ câu, khuyến khích trẻ mạnh dạn tham gia các hoạt động Sắpxếp chỗ ngồi cho trẻ như: Cháu mạnh dạn, cháu giỏi kèm cặp cháu yếu, cháunhút nhát, cháu cá tính, hiếu động tôi xếp ngồi gần cô giáo để tôi dễ quan sát vàquán xuyến dễ dàng hơn Trong hoạt động một số trẻ chưa tích cực tham giahoạt động hoặc trả lời câu hỏi, còn thụ động, một số chưa thực hiện theo yêu cầucủa cô giáo, thích làm theo ý của mình tôi thường xuyên gọi trẻ trả lời hoặcnhắc lại câu trả lời của bạn, động viên khuyến khích kịp thời, khen ngợi dù cótiến bộ nhỏ, làm như vậy trẻ sẽ hứng thú và tự tin hơn Tôi cũng lưu ý khôngchê trách với trẻ chưa có thói quen trong học tập, trẻ còn nhút nhát thì phải khéoléo động viên và nhắc nhở bằng ngôn ngữ biểu cảm, tạo cơ hội cho trẻ được trảlời, tôn trọng ý kiến của trẻ giúp trẻ tự tin và tham gia vào các hoạt động ở lớp
Đối với trẻ hiếu động nghịch phá, tôi cần quan tâm đặc biệt hơn trong giờhọc, gọi trẻ trả lời thường xuyên để trẻ không nói chuyện hoặc làm việc riêngảnh hưởng đến bạn khác Ngoài ra, cũng thường giao việc cho trẻ làm để trẻ cảmthấy thích thú hơn và trẻ không có cảm giác bị bỏ rơi
Thông qua đó tôi có thể cung cấp cho trẻ những kiến thức, những nộidung yêu cầu mà mục tiêu bài học đã đặt ra Đồng thời phát hiện những đặcđiểm thay đổi của trẻ để có biện pháp rèn luyện nề nếp học tập, hình thành chotrẻ thói quen tốt Đặc biệt tôi chú ý đến trẻ nhút nhát giúp trẻ phải mạnh dạngiao tiếp, mạnh dạn tham gia ý kiến Khuyến khích trẻ giỏi nói lên những suynghĩ, cảm nhận của mình, tạo tình huống có vấn đề cho trẻ giải quyết Đâykhông chỉ là rèn nề nếp trong học tập cho trẻ, mà còn khuyến khích trẻ được nói,suy nghĩ để trả lời Như vậy nói cũng là một cách cung cấp vốn từ, phát triểnngôn ngữ cho trẻ
b/ Phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động thơ, truyện
Trang 10Thông qua hoạt động dạy truyện thơ cho trẻ sẽ giúp trẻ giúp trẻ phát triển
tư duy, óc tưởng tượng, phát triển khả năng mạnh dạn, tự tin, phát triển ngônngữ mạch lạc, rõ ràng hơn Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua truyện thơgiúp trẻ có được vốn ngôn ngữ tốt nhất, tạo cho trẻ có cơ hội tự do sáng tạo,tích lũy được những kiến thức về thế giới xung quanh một cách tự nhiên, giúpcho trẻ mở rộng vốn từ một cách chủ động, luyện phát âm, phát triển khả năngbiểu đạt,trẻ biết trình bày ý kiến, suy nghĩ của mình, trẻ tự tin khi kể về một sựvật, sự việc nào đó bằng chính ngôn ngữ của mình
Khi dạy trẻ một hoạt động truyện thơ tôi cần xác định rõ mục đích, nộidung của tác phẩm đó cung cấp cho trẻ kiến thức gì? Chuẩn bị đồ dùng ra sao?
Tổ chức hoạt động như thế nào Đây là hoạt động cơ bản giúp trẻ rèn luyện pháttriển ngôn ngữ Vì vậy để gây hứng thú cho trẻ tham gia hoạt động thì tôi cầnchuẩn bị tốt nội dung, tạo hứng thú giới thiệu bài để trẻ không nhàm chán, vàobài bằng trò chơi, câu đố, bài hát hoặc tạo tình hưống có vấn đề để trẻ cùng tròchuyện vấn đề đó
Ví dụ: Khi dạy câu chuyện “Gà trống kiêu căng” tôi cho 2 trẻ đóng vai Gà
tồ, Mèo vàng, Chim Chích chòe và tôi đóng vai Gà trống chạy ra “Chào bạn Gà
tồ, bạn Mèo vàng, Chim Chích Chòe, chào tất cả mọi người! Các bạn ơi, bìnhminh lên rồi Gà trống phải cất vang tiếng gáy đánh thức mọi người dậy mớiđược “Gà trống dậm chân, vỗ cánh cất tiếng gáy nhưng không thể gáy to được.Ôi! Tớ không thể gáy to được Cái mỏ của tớ tại sao lại đau thế này?” Các bạn
có biết chuyện gì đã xảy ra với Gà trống ngày hôm qua không? Vậy để biết lý dotại sao các bạn nghe câu chuyện của tôi nhé
Sau đó kể chuyện cho trẻ nghe 1-2 lần kết hợp tranh, trích dẫn nội dung vàđàm thoại giúp trẻ nhớ lại truyện
+ Các bạn thấy bộ lông của tớ thế nào? Còn tiếng gáy của tớ thì sao?
(Giải thích từ: “Dõng dạc”là tiếng gáy to, dứt khoát, “âm vang” vang rất xa) rồicho trẻ làm động tác Gà trống: Dậm chân, vỗ cánh và gáy vang “Ò ó o”
+ Gà trống là con vật như thế nào?
+ “Kiêu căng” là làm sao? (“Kiêu căng” là lúc nào cũng cho mình giỏi hơntất cả mọi người và không thèm chơi với ai)
+ Gà trống đã khoe gì với Gà tồ và Mèo vàng? Khi ấy tớ nói với giọng nhưthế nào? (Giọng nhanh nhảu, nét mặt thể hiện sự kiêu căng, hống hách)
+ Sau khi Gà trống khoe như vậy, hai bạn đã phản ứng ra sao? Các bạn ấynói những gì? (Giải thích từ khó “Nói khoác” là nói sai sự thật)
+ Chuyện gì đã xảy ra vào sáng hôm sau?
+ Nếu không có tiếng gáy của tớ thì mọi chuyện diễn ra như thế nào?
+ Ai đã giúp Gà trống nhận ra sai lầm của mình?
Ví dụ: Bài thơ “Đàn kiến nó đi” của nhà thơ (Định Hải) tôi vào bài bằng câu
đố về con kiến, sau khi trẻ trả lời câu đố Con kiến tôi cho trẻ quan sát hình ảnhcon kiến trên màn hình và hỏi trẻ Ai biết gì về con kiến? (Trẻ trả lời theo sựhiểu biết của trẻ) Tôi khái quát và nhấn mạnh về con kiến là con côn trùng sốngtheo đàn ở dưới đất, có nhiều chân Nhà thơ Định Hải đã sáng tác bài thơ “ Đànkiến nó đi”
Sau khi đọc diễn cảm 1-2 lần kết hợp hình ảnh minh họa tôi trích dẫn nội
Trang 11dung và đàm thoại với trẻ;
- Khổ thơ 1 “Một đàn kiến nhỏ Kìa trông xấu quá!” Đoạn thơ nói về đàn
kiến đi không đi theo hàng, theo lối mà chạy lung tung, chạy ngược, chạy xuôiđang chạy bên này rồi sang bên nọ, cắm cổ, cắm đầu trông rất là xấu
+ Trong bài thơ nói về đàn kiến đi như thế nào?
+ Khi đi như vậy trông đàn kiến làm sao?
- Khổ thơ 2 “ Chúng em vào lớp Rối tinh cả đàn ” Đoạn thơ nói về các
bạn nhỏ rất ngoan, biết xếp hai hàng vào lớp không giống như loài kiến làm rối tinh cả đàn
Giảng từ “ Rối tinh ” có nghĩa không theo hàng, theo lối, cho trẻ phát âm
từ “Rối tinh”
+ Đàn kiến thì đi như vậy, thế còn các bạn nhỏ thì sao?
+ Trong bài thơ này ai được khen?
Khi đặt câu hỏi đàm thoại cho trẻ câu hỏi phải ngắn gọn, rõ ràng dễ hiểu diễn đạt được ý tưởng của mình, trẻ trả lời không gò bó, mà cô luôn gợi ý với nhiều ý kiến khác nhau cho trẻ trả lời
Quá trình đàm thoại thì đối với trẻ nhút nhát tôi thường xuyên gọi cho trẻ trả lời, hoặc nhắc lại câu trả lời của bạn để giúp trẻ mạnh dạn tự tin hơn Nếu trẻ trả lời đúng tôi khuyến khích tuyên dương, nếu trẻ trả lời chưa đúng tôi gợi ý trẻ trả lời Đối với trẻ khá tôi dùng câu hỏi để trẻ phải tư duy trả lời Câu hỏi tôi đưa
ra phải sát với đề tài, câu hỏi không khó quá đối với trẻ Câu hỏi phải giúp trẻ tư duy để trả lời, có câu hỏi cho cả lớp trả lời, nhưng cũng có câu hỏi cho từng nhóm, từng trẻ trả lời để có nhiều ý kiến khác nhau Đối với trẻ nói ngọng, phát
âm không chính xác tôi cho trẻ được nói nhiều, hoặc cô nói cho trẻ nói theo
* Hướng dẫn trẻ kể chuyện sáng tạo:
Việc tổ chức cho trẻ kể chuyện sáng tạo là hoạt động kích thích ngôn ngữ
sáng tạo của trẻ, trẻ tự kể lại câu chuyện hoặc kể chuyện theo tranh theo khảnăng cách diễn đạt của trẻ Song để cho trẻ kể chuyện sáng tạo và mạch lạc thìviệc hướng dẫn cho trẻ kể chuyện sáng tạo rất cần thiết Tôi tập cho trẻ nhớ têntruyện, tên nhân vật trong chuyện sau đó tập cho trẻ kể chuyện, chú ý hướng dẫntrẻ diễn đạt đúng giọng điệu nhân vật, kể chuyện theo nội dung có sẵn, cuối
cùng tôi gợi ý cho trẻ kể chuyện có thêm, bớt nội dung phù hợp theo tranh kể.
Ví dụ: Cô kể một đoạn đầu câu chuyện Cừu lạc đường: "Trong một khu
rừng cừu sợ quá cứ run lên bần bật"
Lần 1: Kể diễn cảm, lần 2 kể kết hợp với trực quan, sau đó đàm thoại vớitrẻ về nội dung của câu truyện
+ Trong câu truyện cô vừa kể có những con vật nào?
+ Chuyện gì đã xảy ra với cừu khi cừu bị đi lạc?
(Cô nêu tình huống: Nếu để cho chó Sói ăn thịt cừu thì các con cảm thấy như thếnào? Làm cách nào để cứu cừu thoát khỏi tay chó Sói? Các con hãy cùng nhaubàn bạc, sau đó kể cho các bạn nghe nhé)
Trẻ chọn bạn và về nhóm, cùng nhau thảo luận cách để cứu cừu, sau đó
cô gọi một số trẻ lên nêu cách cứu cừu mà nhóm mình vừa thảo luận
(Trong quá trình trẻ kể, cô gợi ý một số câu hỏi để trẻ diễn đạt lời nói, cử chỉ,điệu bộ của nhân vật như: Khi thoát nạn, thái độ của cừu như thế nào? hoặc: khi