Theo Đặng Thành Hưng “Trẻ em là thành viên của cộng đồng, có quyền được hưởng các lợi ích từ tất cả cơ sở vật chất và nguồn lực cơ bản trong cộng đồng để trẻ có thể phát triển thành các
Trang 12.3.1 Biện pháp 1: Chuẩn bị tâm thế, sức khỏe, và đồ dùng các
nhân cho trẻ tham gia hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng
7
2.3.2 Biện pháp 2: Lựa chọn địa điểm, tạo môi trường kích thích
trẻ tham gia hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân,
có nhiệm vụ đặt nền móng cơ sở cho việc hình thành và phát triển nhân cách con người đáp ứng yêu cầu của thời kì đổi mới, công nghiệp hóa và hiện đạị hóa đất nước Mục tiêu giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố đầu tiên về nhân cách Hình thành ở trẻ những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng cho việc học tập ở các cấp học tiếp theo [1] Muốn đạt được những mục tiêu giáo dục đó người làm nhiệm vụ giáo dục cần chú trọng đến vấn đề tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ mầm non dựa vào cộng đồng
Theo Đặng Thành Hưng “Trẻ em là thành viên của cộng đồng, có quyền được hưởng các lợi ích từ tất cả cơ sở vật chất và nguồn lực cơ bản trong cộng đồng để trẻ có thể phát triển thành các thành viên có trách nhiệm của cộng đồng bất kì cộng đồng nào khác trong tương lai” [2]
Giáo dục mầm non dựa vào cộng đồng là một mô hình giáo dục cho trẻ mầm non do nhà trường và cộng đồng cùng tham gia, tổ chức nhằm đạt được những mục tiêu của giáo dục mầm non Giáo dục mầm non dựa vào cộng đồng bao gồm các hoạt động tác động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch, có nội dung và bằng các phương pháp khoa học do nhà trường (cán bộ quản lí, giáo viên) cùng cộng đồng lựa chọn, triển khai, tác động đến trẻ mầm non, hướng đến đạt lợi ích chung đối với cả nhà trường, trẻ mầm non, cộng đồng dựa trên sự tham gia của các thành viên cộng đồng [3]
Trong trường mầm non có rất nhiều các môn học và các hoạt động khác nhau nhằm giúp trẻ phát triển nhận thức, là cơ sở ban đầu hình thành và phát triển nhân cách trẻ Tuy nhiên hoạt động giáo dục cộng đồng có giá trị lớn và đã trở thành phương tiện để giáo dục trẻ phát triển tình cảm xã hội, phát triển thẩm
mỹ, phát triển thể chất, phát triển ngôn ngữ, phát triển nhận thức và là phương tiện không thể thiếu nhằm phát triển toàn diện nhân cách cũng như trí tuệ cho trẻ
ở trường mầm non Không phải ngẫu nhiên mà các nhà nghiên cứu định nghĩa trẻ ở lứa tuổi mầm non rằng “Học bằng chơi, chơi mà học” trẻ cần được chơi và hoạt động vui chơi, trải nghiệm là môt nhu cầu không thể thiếu được của cuộc sống Chính vì vậy việc giáo viên tổ chức cho trẻ được tham gia vào các hoạt động giáo dục cộng đồng là rất quan trọng và cần thiết Để hoạt động giáo dục cộng đồng của trẻ đạt hiệu quả cao thì việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động là rất quan trọng Nhưng làm thế nào để tạo môi trường cho trẻ hoạt động với cộng đồng thực sự có hiệu quả khoa học và lôi cuốn hấp dẫn trẻ, đó mới là điều mà mỗi giáo viên mầm non cần suy ngẫm
Là một giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi tôi gặp rất nhiều khó khăn trong việc tổ chức hoạt động giáo dục cộng đồng cho trẻ Trong thời gian đầu, qua quá trình làm quen, trò chuyện, hoạt động và gần gũi trẻ tôi thấy nhiều trẻ lớp tôi chưa được tiếp cận với việc học tập qua những trải nghiệm thực tế ở địa phương Mọi hoạt động của trẻ về cộng đồng đều do cô giáo, qua tranh ảnh
Trang 3hay qua mạng Internet… Trẻ mới biết về văn hóa, đặc trưng của vùng miền Vì vậy tôi luôn trăn trở tìm tòi các biện pháp để tổ chức hoạt động giáo dục cộng đồng cho trẻ một cách có hiệu quả
Năm học 2018 - 2019 phòng Giáo dục huyện Đông Sơn đã triển khai chuyên đề mới “Tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ mầm non dựa vào cộng đồng” Bản thân tôi cũng như tất cả các đồng nghiệp trong trường đều cố gắng,
nỗ lực tìm tòi và làm việc bằng cả trí tuệ cũng như công sức của mình Điều đó càng thôi thúc tôi suy nghĩ, sáng tạo để tạo môi trường thật tốt nhằm giúp trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động giáo dục cộng đồng Chính vì những lí do trên
nên tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi
trường mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn phát triển hứng thú khi tham gia vào hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng” nhằm giúp trẻ có cơ hội tiếp
cận với việc học tập qua những trải nghiệm thực tế được giải quyết các nhiệm vụ học tập gắn với thực tế ở địa phương một cách thiết thực, hấp dẫn và hiệu quả
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài này với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ tại trường mầm non Đông Anh nói riêng và bậc học mầm non nói chung nhằm góp phần phát triển toàn diện cho trẻ và giúp trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi hứng thú, tích cực hơn khi tham gia vào hoạt động cộng đồng
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trường mầm non Đông Anh, huyện Đông Sơn phát triển hứng thú khi tham gia vào hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu đề tài này, trong bài viết sáng kiến kinh nghiệm của mình
tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp tổng hợp và phân tích
- Phương pháp hệ thống hóa
Tôi tiến hành nghiên cứu đọc sách và hệ thống hóa những vấn đề lý luận
về tâm sinh lí của trẻ 5 - 6 tuổi Sưu tầm tư liệu, hình ảnh, qua những hoạt động thực tế ở nhà trường
* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát sư phạm: Thông qua việc tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động với cộng đồng, việc trực tiếp giảng dạy hàng ngày của bản thân và
dự giờ của các đồng nghiệp
Trang 4cho trẻ có cơ hội diễn đạt những hiểu biết, những suy nghĩ của mình Động viên, khuyến khích giúp trẻ tự tin bộc lộ khả năng, cảm xúc của mình
- Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp thống kê toán học
Xử lý số liệu, thông tin thu được thông qua việc sử dụng các phép tính
toán học
* Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Tham khảo các bài viết, ý kiến của lãnh đạo, của đồng nghiệp về vấn đề mình đang thực sự quan tâm để xây dựng bài viết hoàn chỉnh
* Phương pháp điều tra
Điều tra số lượng trẻ trên lớp độ tuổi 5 - 6 tuổi với tổng số trẻ lớp mẫu giáo Lớn 5-6 tuổi do tôi chủ nhiệm là 33 trẻ
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN
2.1 Cơ sở lý luận
Mọi hoạt động của con người đều có tính mục đích A.N Leonchiev cho rằng hoạt động “Là một tổ hợp các quá trình con người tác động và đối tượng nhằm đạt được mục đích thỏa mãn một nhu cầu nhất định và chính kết quả của hoạt động là sự cụ thể hóa nhu cầu của chủ thể [4]
Giáo dục học hiện đại khẳng định hoạt động giáo dục là quá trình sư phạm có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch, có nội dung và bằng phương pháp khoa học của nhà giáo dục tác động tới con người được giáo dục nhằm hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực của con người được giáo dục Hoạt động giáo dục đặc thù bởi hai hoạt động luôn song hành và tương tác hoạt động dạy với nhau là hoạt động dạy và học [5]
Việc tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động cộng đồng cũng được xem xét dưới góc độ của một quá trình sư phạm Trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục, cộng đồng có thể tham gia với vai trò là nhà giáo dục - trực tiếp tham gia lập kế hoạch, lựa chọn nội dung, phương thức tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ phù hợp, với điều kiện thực tiễn của cộng đồng hoặc là người phối hợp, hỗ trợ giáo viên tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ ở trong và ngoài nhà trường
Vì vậy, tổ chức cho trẻ hứng thú khi tham gia vào hoat động giáo dục cộng đồng có thể được hiểu là hoạt động giáo dục được tổ chức có mục đích, có
kế hoạch, có nội dung và bằng phương pháp khoa học của nhà giáo dục tác động tới trẻ mầm non nhằm giúp trẻ tích cực, chủ động tiếp nhận kiến thức, kĩ năng,
kĩ xảo, hình thành phát triển phẩm chất, năng lực phù hợp với trẻ mầm non dựa trên những điều kiện thực tế và nguồn lực đóng góp từ cộng đồng
Tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ mầm non khi tham gia các hoạt động cộng đồng giúp cho trẻ tìm hiểu, khám phá, thực hành rèn luyện các kiến thức, kĩ năng và hình thành thái độ phù hợp với bối cảnh sống thực tiễn và gần gũi đối với trẻ em; góp phần giảm chi phí và nâng cao chất lượng tổ chức các
Trang 5hoạt động giáo dục trên cơ sở khai thác các nguồn lực từ con người, điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế, văn hóa sẵn có tại địa phương
Nhằm phát triển cộng đồng: Giúp lãnh đạo chính quyền, các tổ chức xã hội đoàn thể và người dân trong cộng đồng hiểu đúng hơn về giáo dục mầm non
và vai trò, chức năng của cộng đồng đối với việc chia sẻ trách nhiệm trong giáo dục trẻ mầm non nói riêng, trẻ em tại cộng đồng địa phương nói chung Cộng đồng tham gia tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ mầm non (trực tiếp hoặc gián tiếp) được chia sẻ, trao đổi kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm và nâng cao hiểu biết về chăm sóc - giáo dục trẻ mầm non
Tạo được mối liên hệ gắn bó giữa công tác giáo dục với công tác xã hội khác vì lợi ích và đời sống của cộng đồng; tạo mối quan hệ gắn kết bền vững giữa nhà trường với các lực lượng khác nhau trong xã hội; tạo lập điều kiện, cơ hội để thực hiện công bằng, tạo sự ổn định và phát triển xã hội
Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi môi trường của trẻ đã được mở rộng từ môi trường gia đình đến môi trường lớp học và môi trường xã hội thông qua tranh ảnh, phim, chuyện Qua các hoạt động tại cộng đồng sẽ giúp trẻ hiểu biết hơn các công việc thật mà trẻ chưa được thực hiện, làm giàu vốn kinh nghiệm, tăng thêm
sự hiểu biết và phát triển tri thức cho trẻ Từ đó giúp trẻ hứng thú hơn khi tham gia vào các hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng
2.2 Thực trạng của vấn đề
Năm học 2018 - 2019 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Đông Anh trong quá trình giảng dạy bản thân tôi đã có những thuận lợi và khó khăn, cụ thể như sau:
2.2.1 Thuận lợi
Là trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1 Trường có các phòng chức năng cùng với hệ thống trang thiết bị đồng bộ, đầy đủ, đáp ứng cho công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ Hàng năm nhà trường luôn được các cấp đánh giá có chất lượng giáo dục đạt kết quả tốt Năm học 2013 - 2014 trường được nhận cờ thi đua của chính phủ, hiện nay được sự quan tâm của địa phương đầu
tư cơ sở vật chất để phấn đấu đạt chuẩn Quốc gia mức độ 2
Ban giám hiệu luôn quan tâm bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ, phương pháp, chú trọng vào việc đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non, tạo mọi điều kiện giúp tôi thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non
Lớp tôi luôn nhận được sự phối hợp nhiệt tình của phụ huynh đã tạo điều kiện cho việc chăm sóc giáo dục trẻ đạt kết quả cao Bên cạnh đó 100% trẻ trong lớp ăn bán trú nên nề nếp rất ổn định
Bản thân nắm vững kiến thức chuyên môn về chăm sóc giáo dục trẻ Từ khi ra trường đến nay tôi được Ban giám hiệu phân công luân phiên đứng lớp ở tất cả các độ tuổi Vì vậy tôi luôn luôn học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp, tìm tòi
và nghiên cứu sách báo, tạp chí , làm đồ chơi và giáo cụ dạy học đủ số lượng
và chất lượng đảm bảo về mặt thẩm mĩ, an toàn cho trẻ, giúp cho việc dạy và học kích thích tính tò mò thích khám phá và sáng tạo của trẻ
Trang 62.2.2 Khó khăn
Số trẻ trong lớp vẫn chưa đồng đều về chất lượng, số ít cháu còn nhút
nhát chưa mạnh dạn tự tin tham gia vào hoạt động Một số ít trẻ đi học chưa đều
do phụ huynh chưa có cách nhìn nhận đúng đắn về bậc học
Định biên số trẻ/cô đông, đôi khi sự quan tâm sát sao của cô để khích lệ
trẻ tích cực, chủ động sáng tạo tham gia vào các hoạt động chưa kịp thời gây
khó khăn cho việc rèn luyện khả năng sáng tạo của trẻ
Do điều kiện phải đi làm ăn xa nên một số phụ huynh ít có thời gian dành
cho con, phần lớn đều nhờ cậy ông bà Vì vậy việc thống nhất quan điểm, sự
phối hợp giữa giáo viên và phụ huynh trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ còn
nhiều khó khăn
Qua các hoạt động ở lớp, tôi nhận thấy các cháu chưa phát huy được tính
tích cực chủ động, sáng tạo của mình Còn nhiều hạn chế, rập khuôn, có thói
quen thụ động, trẻ chưa được tiếp cận với việc học tập qua những trải nghiệm
thực tế ở địa phương Mọi hoạt động của trẻ về cộng đồng đều do cô giáo, qua
tranh ảnh hay qua mạng Internet…Trẻ mới biết về văn hóa, đặc trương của vùng
miền, địa phương
2.2.3 Khảo sát ban đầu
Ngay từ đầu năm học tôi đã có kế hoạch cũng như hàng tháng tổ chức hoạt
động giáo dục dựa vào cộng đồng cho trẻ Khi cho trẻ tham gia vào hoạt động
cộng đồng tôi luôn theo dõi để biết và nắm bắt được những kỹ năng của trẻ Căn
cứ vào tình hình thực tế của lớp tôi thấy kỹ năng hoạt động, giao tiếp của trẻ còn
nghèo hạn chế, trẻ còn nhút nhát chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động
Đặc biệt trẻ tham gia hoạt động cộng đồng chưa thực sự hứng thú, nhanh chán
Tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng trẻ khi cho trẻ tham gia hoạt động giáo
dục dựa vào cộng đồng Kết quả khảo sát với tổng số 33 trẻ tại lớp vào thời điểm
tháng 9/2018 như sau:
Nội dung khảo sát Mức độ đạt được Số trẻ
khảo sát
Số trẻ đạt Tỉ lệ
Kỹ năng sử dụng và lấy cất
đồ dùng khi tham gia hoạt
động giáo dục dựa vào cộng
Kỹ năng thực hiện công việc
khi tham gia hoạt động giáo
dục dựa vào cộng đồng - Chưa biết , lúng túng 33 17 51,5%
Trang 7- Tích cực giao tiếp 10 30,3%
Giao tiếp với cộng đồng khi
tham gia hoạt động
- Giao tiếp ít, không giao tiếp 33 16 48,5%
* Nhận xét: Qua kết quả khảo sát trên tôi nhận thấy
- Kỹ năng sử dụng và lấy cất đồ dùng khi tham gia hoạt động giáo dục
dựa vào cộng đồng Số trẻ sử dụng thành thạo, đúng mục đích và phù hợp tỷ lệ
còn thấp mới đạt 54,6%
- Kỹ năng thực hiện công việc khi tham gia hoạt động giáo dục dựa vào
cộng đồng Số trẻ thực hiện thành thạo, đúng theo yêu cầu của cô khi tham gia
hoạt động tỷ lệ mới đạt 48,5%
- Trẻ hứng thú, hưởng ứng một cách tích cực và thích tham gia hoạt động
khi cô giáo tổ chức mới đạt 54,6%
- Số trẻ tích cực giao tiếp với cộng đồng khi tham gia hoạt động mới đạt
51,5%
Từ kết quả khảo sát tôi đã rất băn khoăn và suy nghĩ cần làm thế nào để
giúp trẻ hứng thú, tích cực tham gia vào hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng
Bản thân tôi đã tiến hành tìm và áp dụng các phương pháp, giải pháp tích cực
nhất để tạo điều kiện cho trẻ tham gia hoạt động có hiệu quả
2.3 Biện pháp thực hiện
2.3.1 Biện pháp 1: Chuẩn bị tâm thế, sức khỏe, và đồ dùng cá nhân
cho trẻ tham gia hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng
Trẻ lớp tôi trong giai đoạn này bắt đầu thích khám phá và tò mò về sự vật,
hiện tượng xung quanh trẻ, đặc biệt là môi trường ngoài lớp học Đa số trẻ sẽ
khó thích nghi với môi trường mới lạ, sẽ thấy lo lắng, sợ hãi, rụt rè khi tiếp xúc
với môi trường mới Vì vậy, để buổi hoạt động dã ngoại được thành công thì
điều đầu tiên tôi nghĩ rất quan trọng đó là chuẩn bị một tâm thế thật tốt cho trẻ
Để trẻ dễ dàng hòa mình vào môi trường mới với những khám phá đầy mới lạ
Tôi luôn chú trọng đến vấn đề tâm sinh lý của trẻ, cụ thể trước mỗi buổi hoạt
động giáo dục dựa vào cộng đồng tôi thường phải giới thiệu về địa điểm, đối
tượng trẻ sắp được tìm hiểu, khám phá Để từ đó trẻ hình dung được hoạt động
mình sẽ tham gia, trẻ sẽ không bị bỡ ngỡ, lo lắng, sợ hãi hay rụt rè khi buổi hoạt
động diễn ra
Ngoài chuẩn bị về tâm thế cho trẻ tham gia buổi hoạt động giáo dục dựa
vào cộng đồng được tốt, tôi còn phải chú ý tới sức khỏe của trẻ Trong khoảng
thời gian gần buổi hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng, tôi đã thường xuyên
tuyên truyền cho các bậc phụ huynh biết được địa điểm trẻ sẽ tham quan dã
ngoại để họ cùng quan tâm chăm sóc tới sức khỏe của trẻ sao cho trẻ được đảm
bảo sức khỏe để cùng cô và bạn bè tham gia vào buổi hoạt động Còn nếu trẻ
nào có biểu hiện về sức khỏe không tốt, tôi sẽ tham mưu với Ban giám hiệu nhờ
cán bộ y tế xã thăm khám và trao đổi với phụ huynh về tình trạng sức khỏe cụ
thể của trẻ
Trang 8Ví dụ: Trước mỗi buổi tham quan dã ngoại của trẻ, tôi thường tìm hiểu tâm lí
từng trẻ trước khi cho trẻ tham gia vào buổi hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng của lớp Tôi luôn quan tâm, hỏi han trẻ, đặc biệt là những trẻ nhút nhát, rụt
rè, ít nói… Để trẻ không bị bỡ ngỡ, lo lắng, rụt rè,…Trước khi đến địa điểm tham quan, bản thân tôi luôn phải tìm hiểu và trò chuyện với trẻ về nơi mà trẻ sẽ tham quan, nhằm giúp trẻ tự tin, hứng thú khi tham gia hoạt động Ngoài ra tôi còn chú ý xem tình hình sức khỏe của cùng cháu để đảm bảo cho buổi hoạt động cộng đồng được diễn ra thuận lợi, tránh những trường hợp không hay xảy ra với trẻ
Hình ảnh: Cô chuẩn bị các điều kiện cho trẻ trước khi đến điểm tham quan
Không chỉ chú ý tới tâm thế, sức khỏe của trẻ mà tôi còn phải nhắc nhở trẻ những đồ dùng cá nhân cần có khi tham gia vào buổi hoạt động giáo dục cộng đồng
Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động giáo dục dựa vào cộng
đồng tôi phải theo dõi, quan sát cụ thể diễn biến thời tiết của buổi dã ngoại ngày hôm đó như thế nào để giúp trẻ chuẩn bị những đồ dùng cá nhân phù hợp Tôi
có thể hỏi trẻ:
- Hôm nay cô cùng các con chúng mình đi tham quan địa điểm nào?
- Thời tiết hôm nay ra sao?
- Chúng mình cần những đồ dùng gì để mang theo cho phù hợp nào? … Tùy vào địa điểm, thời tiết để tôi điều chỉnh buổi tham gia hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng, cũng như phối kết hợp cùng với phụ huynh làm những
đồ dùng, dụng cụ… cần thiết mang theo cho buổi hoạt động và nhắc trẻ mang theo những đồ dùng cá nhân phù hợp như: mũ, nón, giày dép…
Những hoạt động dã ngoại cần chuẩn bị nhiều đồ dùng và cần có thêm người lớn để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ Tôi đã chủ động kêu gọi sự tham gia ủng hộ của các bậc phụ huynh Với mục đích vừa tạo sự gần gũi, sự phối kết
Trang 9hợp giữa nhà trường và gia đình, vừa tạo cho trẻ có thêm tự tin, hứng thú khi tham gia hoạt động
Hình ảnh: Phụ huynh chuẩn bị tư trang đồ dùng và chơi cùng trẻ
Qua một thời gian áp dụng biện pháp này vào hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng, tôi thấy được sự thay đổi phát triển rõ rệt của trẻ Không chỉ về học tập mà thông qua hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng, trẻ được khám phá thiên nhiên ngoài trời sẽ tăng cường sức đề kháng cho cơ thể trẻ, giúp trẻ có một sức khoẻ dồi dào, chống lại sự thay đổi đột ngột của thời tiết Với những trẻ nhút nhát, rụt rè… trẻ đã thật sự thoải mái, tự tin vào bản thân, trẻ dám làm, dám nghĩ
và dám nói ra những điều trẻ quan sát phát hiện ra Việc tạo cho trẻ có tâm thế thoải mái khi quan sát sẽ giúp trẻ hoạt động tham quan trở nên sôi động, giúp trẻ tích cực hơn trong giờ hoạt động với cộng đồng đạt kết quả cao
2.3.2 Biện pháp 2: Lựa chọn địa điểm, tạo môi trường kích thích trẻ tham gia hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng
Để hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng đạt hiệu quả cao thì việc lựa chọn địa điểm cũng rất quan trọng với mỗi chủ đề Mỗi đề tài giáo viên cần lựa chọn địa điểm phù hợp, làm sao để trẻ được khám phá, được hoạt động một cách tốt nhất tùy từng đề tài Trong mỗi chủ đề mà tôi có thể lựa chọn địa điểm như sau:
* Tổ chức hoạt động giáo dục trong nhà trường:
( phạm vi lớp học hoặc bên ngoài lớp học)
Môi trường là yếu tố trực tiếp tác động hằng ngày đến trẻ Môi trường trang trí lớp, môi trường học tập, môi trường vui chơi…có vai trò quan trọng đến giáo dục trẻ Đối với việc trang trí môi trường lớp học tôi luôn quan tâm hàng đầu Ở mỗi chủ đề tôi luôn dành thời gian nghiên cứu thiết kế môi trường lớp học sao cho phù hợp với chủ đề mà trẻ hoạt động, tìm hiểu về các sự vật thông qua hình ảnh trang trí đó
Trang 10Bên cạnh đầu tư trang trí phù hợp với chủ đề, bản thân cũng chú trọng đến việc làm đồ dùng đồ chơi tự làm ở các góc và sắp xếp đồ dùng sao cho thu hút trẻ, vừa tạo cho trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động
Ví dụ: Với chủ đề “Thế giới thực vật”
Ở góc thiên nhiên là góc dành riêng cho trẻ được hoạt động, trải nghiệm
Ở góc này tôi trồng rất nhiều cây xanh Tôi bố trí sẵn bình nước tưới, chăm sóc cây để khi trẻ tham gia hoạt động trẻ được chăm sóc cây và tìm hiểu về các loại cây Trong quá trình chăm sóc ở góc thiên nhiên, trẻ được hình thành kỹ năng,
kỹ xảo lao động, được bồi dưỡng phẩm chất yêu lao động, yêu thiên nhiên, có ý thức trách nhiệm trong công việc được giao
Ngoài ra, tôi thường xuyên vận động một số gia đình trong địa phương trồng hoa, cây ăn quả… gần gũi với trẻ và cho trẻ đến thăm quan, quan sát các cây hoa, quả … một số hộ gia đình gần nơi trẻ sinh sống Qua đó trẻ biết được ở địa phương có rất nhiều hộ gia đình trồng hoa, cây ăn quả…
Cụ thể như gia đình nhà Bác Hoa Ngọc, gia đình Bác Hải, gia đình bác Tiến Bảy…Trong hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ quan sát những sự thay đổi của cây, hạt… từng ngày, từng mùa và cho trẻ tìm tòi sự giống nhau và khác nhau giữa các loại cây với nhau, cây ra hoa, cây ăn quả, cây cho bóng mát
Hình ảnh: Cô cùng trẻ quan sát cây tại vườn nhà Bác Ngọc thôn 3
Từ đó trẻ cảm nhận được vẽ đẹp của thiên nhiên và hình thành thái độ đúng đắn với môi trường Trẻ hiểu và biết quy trình lớn lên của cây: cây cần ánh sáng, không khí, nước, hạt nảy mầm, cây lớn lên tươi tốt nhờ đủ các điều kiện, cây không tươi tốt do thiếu một trong các điều kiện trên, trẻ sẽ rút được kinh nghiệm khi chăm sóc cây xanh
* Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài nhà trường: (Tại các công trình
công cộng như: Di tích lịch sử, nhà văn hóa, khu vui chơi công cộng, tại các hộ
Cây hoa giấy
Trang 11gia đình/ trại chăn nuôi/ xưởng sản xuất…;Địa điểm thiên nhiên bên ngoài: Đồng ruộng, sông, hồ,…)
Không những môi trường hoạt động giáo dục trong nhà trường mà môi trường giáo dục bên ngoài cũng cần thiết, quan trọng để giúp trẻ hoạt động Môi trường giáo dục ngoài nhà trường giúp trẻ gần gũi, thân thiện với thiên nhiên không chỉ mang đến cho trẻ những thứ cần thiết, mà còn hấp dẫn trẻ bởi những điều kỳ diệu mà không có gì thay thế được Ở môi trường giáo dục ngoaì nhà trường thì thiên nhiên xung quanh trẻ là muôn hình, muôn vẻ Đây là phương tiện là đối tượng kích thích, là nơi trẻ trực tiếp quan sát, ngắm nhìn, qua đó trẻ được mở rộng kiến thức củng như hiểu biết về thế giới xung quanh
Trẻ lớp tôi phụ trách được nhà trường sắp xếp lịch và phân công 1tháng/1lầncho trẻ hoạt động tham gia hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng Mỗi khi đưa trẻ đi tham gia vào hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng ở bên ngoài trường tôi nhận thấy trẻ vui chơi hứng thú, tích cực hơn Trẻ được hòa vào thiên nhiên, hòa mình vào cuộc sống sinh hoạt thực tiễn hàng ngày của người lớn vì vậy mà trẻ thể hiện vai chơi giống thật hơn, sinh động hơn Trước khi tới buổi tham quan của lớp, tôi luôn chú trọng đến cách bố trí, chuẩn bị đồ dùng sao cho phù hợp với buổi tham quan, làm sao để luôn tạo được sự mới mẻ trong các lần tham quan tại cộng đồng Khi trẻ được tham gia hoạt động tại cộng đồng trẻ được trải nghiệm tất cả các hoạt động diễn ra hàng ngày trong cuộc sống xung quanh trẻ
Ví dụ: Trẻ đi tham quan “Spa làm đẹp Thiên Linh” tại thôn 2 của xã Tại
đây các bé biết, tái hiện lại những công việc của thợ cắt tóc, gội đầu, làm móng Biết hỏi, trao đổi với các cô ở Spa về công việc thường ngày của các cô Trẻ được thực hiện lại công việc của các cô ở Spa Muốn cắt tóc đẹp thì phải ngồi ngoan không được quay đầu, hay biết gội đầu cho khách xong phải biết lấy khăn lau khô tóc, rồi xì tóc Trẻ gái còn biết sơn móng tay cho bạn, trang điểm cho bạn…
Sau khi tổ chức các tham quan cộng đồng ở bên ngoài trường học, qua quá trình quan sát theo dõi tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú tham gia tích cực vào các hoạt động thể hiện được những việc làm thường ngày Từ những trẻ hiếu động đến những trẻ nhút nhát đều tham gia hoạt động một cách say sưa Trẻ thõa sức sáng tạo, thể hiện lại các hành động, trao đổi, mạnh dạn nêu các câu hỏi đối với người lớn Sau mỗi buổi chơi ấy tôi nhận thấy kỹ năng giao tiếp của trẻ được nâng cao rất nhiều Tôi nhận thấy việc cho trẻ được tham gia hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng đã đem lại hiệu quả cao trong việc học tập và phát triển toàn diện cho trẻ
2.3.3 Biện pháp 3: Xây dựng mối quan hệ với cộng đồng
Đây là bước khởi đầu trong tiến trình xây dựng mối quan hệ với cộng đồng Có thể cùng với cộng đồng địa phương triển khai các hoạt động giáo dục trẻ mầm non Từ đó thiết lập quan hệ với lãnh đạo địa phương và cộng đồng bằng cách tổ chức các cuộc gặp mặt, cuộc họp, tọa đàm, trao đổi với cộng đồng
về mục đích và các nội dung triển khai giáo dục trẻ mầm non Duy trì và củng
Trang 12cố mối quan hệ với địa phương, cá nhân/tổ chức, cộng đồng Thường xuyên giữ mối quan hệ với cộng đồng địa phương trong tất cả các hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng Báo cáo hoặc thông báo kế hoạch triển khai các hoạt động cụ thể của đơn vị cho lãnh đạo địa phương và các cá nhân/tổ chức cùng tham gia Mối quan hệ cộng đồng là hình thức cùng nhau hợp tác và chia sẻ nguồn lực để giải quyết các vấn đề khó khăn hoặc nhu cầu chung đang gặp phải nhằm đạt tới mục tiêu chung là giúp trẻ phát triển toàn diện bản thân
Ví dụ: Trước khi cho trẻ đi tham quan một địa điểm nào đó cô phải trao
đổi thông tin với lãnh đạo địa phương, các cá nhân/tổ chức tham gia, để cùng nhau có hướng giải quyết hợp lí nhất nhằm giúp trẻ không gặp các vấn đề khó khăn trong quá trình tham gia buổi tham quan, giúp trẻ có được những hiểu biết, trải nghiệm bổ ích nhất
Tổ chức hoạt động giáo dục dựa vào cộng đồng vào các lễ hội, hoạt động văn hóa - xã hội địa phương Cần có sự phối hợp chặt chẽ của cộng đồng để cùng giúp đỡ ngày hội, ngày lễ của trường, lớp diễn ra tốt đẹp
Hình ảnh: Lãnh đạo địa phương trao đổi với GV về công việc trong năm học
Ví dụ: Gần tới trung thu nhà trường muốn tổ chức ngày hội, ngày lễ cho
trẻ Để hiểu hơn về văn hóa của địa phương, đặc biệt là tổ khúc máu đèn Tôi đã tham mưu với Ban Giám hiệu trường mời các nghệ nhân đến lớp tôi để cùng trò chuyện với trẻ về những tổ khúc múa đèn có từ xa xưa Qua đó trẻ hiểu và thêm yêu những điệu múa của quê hương Chính vì được nghe và được các bác nghệ nhân dạy múa đèn mà học sinh lớp tôi khi tham gia vào các tiết mục văn nghệ múa đèn, trẻ rất hào hứng và thuộc các tổ khúc múa đèn rất nhanh