Rèn kỹ năng cho học sinh sử dụng an toàn và hợp lý điện năng thông qua môn công nghệ 8,9 ở trường THCS nga thái

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM RÈN KỸ NĂNG CHO HỌC SINH SỬ DỤNG AN TOÀN VÀ HỢP LÝ ĐIỆN NĂNG THÔNG QUA MÔN CÔNG NGHỆ 8, 9 Ở TRƯỜN

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

RÈN KỸ NĂNG CHO HỌC SINH SỬ DỤNG AN TOÀN VÀ

HỢP LÝ ĐIỆN NĂNG THÔNG QUA MÔN CÔNG NGHỆ 8, 9 Ở TRƯỜNG THCS NGA THÁI

Người thực hiện: Tạ Thị Kiều Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Nga Thái SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Công nghệ

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 2

1.1 Lý do chọn đề tài 2

1.2 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm 3

1.3 Đối tượng nghiên cứu 3

1.4 Phương pháp nghiên cứu 3

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 5

2.1 Cơ sở lý luận 5

2.2 Thực trạng vấn đè trước khi áp dụng sáng kiến 5

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề: 6

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 17

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 18

3.1 Kết luận: 18

3.2 Kiến nghị………

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19 DANH MỤC SKKN ĐÃ ĐẠT CẤP HUYỆN, TỈNH

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:

Chúng ta đang sống trong thời đại Hội nhập và phát triển, thời đại Côngnghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước, nền công nghệ thông tin đang phát trển như

vũ bão nên rất cần những con người có năng lực, trí tuệ…mới đáp ứng đượcnhững yêu cầu của xã hội

Thực tế ở nước ta Bộ giáo dục và đào tạo đã tiến hành từng bước đổi mớiphương pháp giáo dục Chương trình thay SGK trung học cơ sở đến nay đã thựchiện được 17 năm (từ năm học 2002 – 2003 đến nay) gắn liền với việc khôngngừng đổi mới phương pháp dạy học đồng thời định hướng cho học sinh tếp cậnkhoa học kỹ thuật mới

Cùng với các môn học khác, môn Công nghệ lớp 8,9 trang bị cho họcsinh một số kiến thức cơ bản về Vẽ kĩ thuật, Cơ khí, Kĩ thuật điện Trong khí đóPhần Vẽ kỹ thuật là phần quá trừu tượng đòi hỏi học sinh phải có tư duy và trítưởng tượng thì mới học tốt được phần này, còn phần Cơ khí là phần mà họcsinh chưa được tiếp xúc thực tế, chính vì vậy khi dạy hai phần này hầu hết giáoviên thường dùng phương pháp thuyết trình, diễn giải là chính Nhưng đến phần

Kỹ thuật điện thì lại hoàn toàn khác vì ở phần này học sinh sẽ hiểu được vai tròcủa điện năng

Vì điện năng là ngành quan trọng trong nền kinh tế quốc dân và là nguồnđộng lực chủ yếu đối với sản xuất và đời sống Nhờ điện năng, năng suất laođộng được nâng cao, góp phần cải thiện đời sống, thúc đẩy cách mạng khoa học

kĩ thuật Điện năng ngày càng được sử dụng rộng rãi trong sản xuất và và sinhhoạt thì vấn đề an toàn khi vận hành và sử dụng điện càng trở nên cần thiết vìnhững sự cố, tai nạn điện xảy ra rất nhanh và vô cùng nguy hiểm Trong thực tế

đã có những trường hợp chỉ vì một sơ xuất nhỏ trong quản lí vận hành và sửdụng điện năng đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng như: Tai nạn đe dọa tínhmạng con người, gây hư hỏng hoặc làm tan rã hệ thống điện, gây thiệt hại lớn vềngười và tài sản kinh tế xã hội Hiện đơn vị chịu trách nhiệm cung ứng điện(ngành điện lực) mới chủ yếu lo khâu an toàn từ lưới điện đến cầu dao hoặc máyngắt tổng Tuy nhiên, các hộ tiêu thụ điện một số hệ thống điện lại được câu mắc

và sử dụng tùy tiện, không có hướng dẫn cụ thể nào của các cơ quan chuyênmôn Nhiều khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa, cột điện được tận dụng bằngcây cối hoặc lợi dụng địa hình, vật thô sơ để câu móc, cáp dẫn, dây dẫn cũng lại

sử dụng bằng những vật liệu gia công rẻ tiền nên rất nguy hiểm, dễ gây chập

trăm người khác bị thương 70% số vụ tai nạn có nguồn gốc từ mất an toàn trongquy trình sử dụng điện tại gia đinh, sinh hoạt và 15% do trục trặc trong khâu sảnxuất Tại Pháp hầu hết cá vục tai nạn về điện xảy ra chủ yếu là do thiết bị điện bịlỗi Trong khi đó, tai Việt Nam tai nạn điện chủ yếu do bất cẩn và thiếu ý thứctrong sử dụng và không đảm bảo an toàn về điện cụ thể: Năm 2008 qua thống kêkhoảng 38,1% các vụ cháy xuất phát từ lý do chập điện, trong khi cháy do liênquan đến xăng dầu, khí đốt chỉ chiếm 35,4% Theo nhận định của Cục Cảnh sátPCCC, nguyên nhân tai nạn về điện của Việt Nam có phần trái ngược với cácnước trên thế giới Năm 2011, cả nước xảy ra 5.836 vụ tai nạn lao động, trong

đó tai nạn về điện là một trong hai nguyên nhân dẫn đến tử vong hàng đầu trongtai nạn lao động và hoạt động dân dụng Tử vong do điện giật chiếm 22,64% sốngười chết và chiếm 26,7% tổng số vụ tai nạn Cho nên Pháp lệnh Bảo hộ laođộng cũng đã quy định: “Mọi người lao động có tiếp xúc với dụng cụ, thiết bịđiện đều phải được học tập, huấn luyện để có hiểu biết về sự nguy hiểm củadòng điện và biết cách sơ cứu người bị tai nạn điện”

Chính vì vậy rèn kỹ năng sử dụng an toàn điện và tiết kiệm điện năng vừa

là mục tiêu của ngành điện lực mà cũng chính là nhận thức cần thiết của người

sử dụng điện và là nhận thức không thể thiếu đối với học sinh THCS khi họcphần kĩ thuật điện Là giáo viên đang trực tiếp giảng dạy học sinh - là con emđang sinh sống trên địa bàn xã Nga Thái một xã vừa được công nhận xã nôngthôn mới Đây chính là lý do để tôi chọn đề tài này

1.2 Mục đích nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm:

Đề tài nhằm mục đích rèn kỹ năng sử dụng điện an toàn là cần thiết Đồngthời trang bị cho học sinh ý thức tiết kiệm điện năng, bảo vệ tính mạng, tài sảngia đình của các em và cho toàn xã hội

1.3 Đối tượng nghiên cứu

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết :

- Đọc tài liệu để hệ thống hóa lý luận làm cơ sở cho nghiên cứu thực tế

- Đọc và nghiên cứu tài liệu về thực hành môn công nghệ ở trường THCS

1.4.2 Phương pháp điều tra viết

Làm một số trắc nghiệm điều tra ý thức sử dụng điện an toàn, hợp lý và tiếtkiệm điện năng ở học sinh

1.4.3 Phương pháp quan sát đàm thoại

1.4.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.

- Khi phân loại các nạn nhân tai nạn do điện giật thấy rằng:

+ Những nạn nhân làm việc trong ngành điện bị điện giật chiếm: 42,2%

+ Những nạn nhân không có chuyên môn về điện bị điện giật chiếm: 57,8%

- Khi phân loại nạn nhân bị điện giật theo nguyên nhân thấy rằng: Tai nạn dochạm trực tiếp vào vật mang điện hay các phần có dòng điện chạy qua chiếm55,9% trong đó:

+ Chạm vào dây dẫn điện không phải do yêu cầu công việc chiếm: 30,6%

+ Chạm vào dây dẫn điện do yêu cầu công việc chiếm 25,3%

1.4.5 Phương pháp điều tra bằng phiếu câu hỏi

1.4.6 Phương pháp xử lí thông tin

1.4.7 Phương pháp phân tích, tổng hợp

1.4.8 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lý luận

Như chúng ta đã biết, môn Công nghệ lớp 8 gồm có ba phần: Vẽ kĩ thuật- Cơ

khí - Kĩ thuật điện Công nghệ 9 tiếp nhận phần điện của công nghệ 8.Trongcông nghệ 8 Phần Vẽ kỹ thuật là phần quá trừu tượng đòi hỏi học sinh phải có tưduy và trí tưởng tượng thì mới học tốt được phần này, còn phần Cơ khí là phần

mà học sinh chưa được tiếp xúc thực tế, chính vì vậy khi dạy hai phần này hầuhết giáo viên thường dùng phương pháp thuyết trình, diễn giải là chính Nhưngđến phần Kỹ thuật điện thì lại hoàn toàn khác vì ở phần này học sinh sẽ hiểuđược vai trò của điện năng đối với sinh hoạt và sản xuất, từ đó biết cách sử dụngđiện năng một cách an toàn và hợp lý

Là người giáo viên có tâm huyết với nghề, khi tâm sự với đồng nghiệp cùng

môn thì đều có nhận định: “ Ngay một số thầy, cô còn chưa biết cách sử dụngđiện an toàn và tiết kiệm điện như thế nào cho phù hợp chứ nói gì đến họcsinh? ” Câu nói đó khiến tôi rất băn khoăn suy nghĩ và phần nào đã phản ánhthực trạng Điều đó đã thôi thúc tôi tìm tòi các biện pháp rèn kỹ năng cho họcsinh biết sử dụng an toàn điện và tết kiệm điện năng đồng thời cũng là tài liệucho mọi người cùng tham khảo

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến.

2.2.1 Thuận lợi:

+ Đa số học sinh là con em nông thôn nên có tính cần cù chịu khó

+ Đội ngũ giáo viên nhiệt tình giảng dạy, có năng lực và dầu kinh nghiệm + Tập thể can bộ, giáo viên nhà trường đoàn kết BGH và tổ chuyên môn giúp

đỡ nhiệt tình, có trách nhiệm Mục tiêu phấn đấu của BGH và tổ chuyên môn,đặc biệt có sự quan tâm của UBND xã về cơ sở vật chất nên năm học 2018 –

2019 phấn đấu danh hiệu đạt trường tiên tiến cấp Huyện

+ Một số học sinh còn trèo cột điện bắt chim hoặc nô đùa thả diều cạnh trạmbiến áp

+ Một số ít phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em mình vìcho rằng môn phụ

2.2.3 Kết quả của thực trạng.

Với thực trạng như đã trình bày ở trên, qua kiểm tra khảo sát ở trường tôi thấy: + 70% học sinh nắm bài một cách thụ động, học thuộc lòng nội dung của SGK, + 10% học sinh chưa có kĩ năng cơ bản về thao tác thực hành

+ 20% học sinh có hứng thú học tập môn công nghệ

+ Hầu hết học sinh chưa có kỹ năng vận dụng vào thực tế

Cụ thể qua khảo sát chất lượng lớp 8A năm học 2017- 2018, kết quả như sau:

(Bảng 1)Lớp

Từ thực trạng trên, để góp phần nâng cao kiến thức cũng như kỹ năng vận

dụng vào thực tế, tôi đã thực hiện đề tài: “ Rèn kỹ năng cho học sinh sử dụng

điện an toàn và hợp lý điện năng thông qua môn Công nghệ lớp 8,9 ở trường THCS Nga Thái”

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giả quyết vấn đề.

2.3.1.Sưu tầm tài liệu

- Sưu tầm bằng nhiêu cách: Bản thân tự tìm kiếm, qua bạn bè, đồng nghiệp

- Tìm kiếm thông tin trên các tài liệu sách báo, SGK, mạng Internet

2.3.2.Thống kê hình ảnh một số vụ tai nạn do điện gây ra.

Vụ cháy trên đường Trần Quốc Thảo( Q3 TPHCM) nguyên nhân do chập đi

Tai nạn điện gây cháy nổ, chập điện

Trong khi, việc thực hiện tiết kiệm điện trong sản xuất, kinh doanh và tiêu dùngcòn chưa được triệt để, tiết kiệm điện chưa được sự quan tâm thật sự của cộngđồng xã hội, người dân và các doanh nghiệp, gây lãng phí tài nguyên của đấtnước, ảnh hưởng xấu đến môi trường như:

Bật đèn, Ti vi một cách vô thức

Trang trí kiểu đốt điện

Bên cạnh đó còn có những nơi trên đất nước ta chưa được dùng điện:

Phòng học thiếu ánh sáng Đốt lửa để sưởi ấm

Điện có nhưng bé vẫn phải học bài bằng

“Hơn 20 năm nay, 23 hộ dân ở tiểu khu 7, xóm Khả, xã Bắc Sơn (Kim Bôi, Hòa Bình) vẫn từng giờ sống trong bóng tối Khó ai có thể tin rằng, chỉ cách Nhà máy thủy điện Hòa Bình chưa đầy 30km mà tại đây người dân vẫn đang hàng ngày sống dựa vào phương tiện chiếu sáng duy nhất là đèn dầu” (Thông tin từ Báo đời sống)

Điện là dạng năng lượng phổ biến, thiết yếu, ích lợi trong sản xuất và sinh hoạt

gia đình, rất cần sử dụng một cách tiết kiệm và hiệu quả Sử dụng điện tiết kiệm,hiệu quả giúp mọi người, gia đình, hộ sản xuất ít trả tiền điện hơn nhưng vẫnhưởng được đầy đủ các lợi ích và sự thoải mái mà mọi người mong muốn khi sửdụng điện

2.3.3 Một số biện pháp tiết kiệm điện năng.

Kêu gọi mọi người hưởng ứng giờ trái đất mỗi năm (Giờ trái đất là sáng kiến

của Quỹ Quốc tế về Bảo vệ thiên nhiên-WWF nhằm năng cao nhận thức cộngđồng về biến đổi khí hậu và tiết kiệm năng lượng trên toàn thế giới)

Sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả là hành động hết sức nhân văn và cao cả đó

là sử dụng công suất nhỏ hơn, dành công suất tiết kiệm cho nơi khác chưa cóđiện hoặc cho sản xuất

Thông qua cô giáo Tổng phụ trách Đội để có lịch tuyên truyềncho toàn Liên Đội trên loa truyền thông của nhà trường và vàobuổi sinh hoạt dưới cờ đầu tuần, đồng thời bên cạnh mỗi bảngđiện của phòng học, phòng chức năng, văn phòng nhà trườngđều dán:

HÃY SỬ DỤNGTIẾT KIỆM ĐIỆN

KHI RA VỀNHỚ TẮT QUẠT, BÓNG ĐIỆN

Về nhà thực hiện in dòng chữ “ TẮT ĐIỆN KHI RA KHỎI NHÀ”

Hoặc “ TẮT KHI KHÔNG SỬ DỤNG”

Hay lắp chuông báo khi đóng cửa để nhắc nhở tắt điện

Sử dụng điện đạt hiệu quả cao khi các thành viên trong gia đình đều thực hiện

tiết kiệm điện, và lợi ích vô cùng to lớn khi cả cộng đồng cùng tham gia thựchiện các giải pháp tiết kiệm điện, theo khẩu lệnh:

Song song với những việc làm trên chúng ta tuyên truyền, vận động mọi ngườihọc tập các hình thức tạo ra điện như xây dụng hệ thống hầm Bioga, dùng trấu,dùng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, cảm biến hiện diện

Sử dụng cảm biến hiện diện để tiết kiệm điện năng chiếu sáng:

Sử dụng điện hạt nhân:

Ngoài ra : Ap dụng một số biện pháp làm mát vào mùa hè trong giờ cao điểm:

Làm mát băng hơi nước, không

phải dùng đến quạt khi học bài.

Lau nền nhà bằng nước để làm mát phòng

Hệ thống tự động điểu khiển chiếu sáng trong căn hộ tiết kiệm năng lượng điện Nhiều hộ gia đình ở Long Khánh đã sử dụng khí sinh học bioga để thắp sáng không cần nguồn điện quốc gia Tiêu biểu là gia đình anh Lê Bình ỏ ấp Hàng Gòn- xã Hàng Gòn – TX Long Khánh đã xây dựng hệ thống Bioga thắp sáng trong gia đình.

Ở TP Huế đã sử dụng khi sinh học bioga để thắp sáng đường phố:

Nhiều hộ gia đình hiện nay đã sử dụng bình nước nóng Thái dương năng sủ dụng năng lượng mặt trời thay cho bình nóng lạnh dùng điện, hay dùng pin năng lượng mặt trời.

Sử dụng trấu – Phát minh của GS.TSKH Phạm Văn Lang, nguyên Viện trưởng viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Ông là người đã biến những thứ

tưởng như bỏ đi như vỏ trấu, vỏ cà phê, bã mía, mùn cưa, vỏ dừa, rơm rạ, vỏ hạt điều, thân cây ngô, lõi ngô thành nguyên liệu chính tạo ra điện phục vụ con người

GS TSKH Phạm Văn Lang.

Nếu chúng ta không biết “Sử dụng điện năng tiết kiệm và hiệu quả” khi

phải đối diện với biến đổi khí hậu, hiện tượng nóng lên toàn cầu, Thủy điện,Than – hết nguồn, các nguồn cung cấp điện khác vẫn chưa phát triển (Điện sinhkhối , điện từ gió, điện năng lượng mặt trời, điện hạt nhân) thì thế giới này sẽ

như thế nào, cuộc sống của chúng ta ra sao?

Nấc thang thiên đường Ngày xưa ơi

Vì vậy cùng hưởng ứng và tuyên truyền vận động mọi người sử dụng điện tiếtkiệm và hiệu quả thì bạn đã trở thành một công dân gương mẫu góp phần thực hiện thành công Chương trình mục tiêu Quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả của Chính phủ đã ban hành

Qua dạy học thực tế nhiều năm việc tích hợp kiến thức giữa các môn học vàogiảng dạy một vấn đề nào đó trong môn học là hết sức cần thiết Điều đó phảiđòi hỏi người giáo viên giảng dạy bộ môn phải nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức

bộ môn mình giảng dạy mà còn không ngừng học hỏi trau dồi kiến thức của bộmôn khác để giúp các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong mônhọc nhanh chóng và hiệu quả nhất

2.3.4 Một số kiến thức học sinh cần nắm được:

( Thông qua các bài trong trương trình SGK- Công Nghệ lớp 8, 9)

2.3.4.1.Điện giật tác động tới cơ thể con người như thế nào? ( Bài 33: An toàn

điện- Công nghệ 8)

- Dòng điện đi qua cơ thể người gây nên các phản ứng sinh lý phức tạp như: + Điện giật tác động tới hệ thần kinh và cơ bắp

+ Dòng điện tác động vào hệ thần kinh trung ương sẽ gây rối loạn hoạt độngcủa hệ hô hấp, hệ tuần hoàn Người bị điện giật nhẹ thường thở hổn hển, tim đậpnhanh trường hợp điện giật nặng, trước hết là phổi sau đó đến tim ngừng hoạtđộng, nạn nhân chết trong tình trạng ngạt.

- Các yếu tố gây nguy hiểm khi bị tai nạn điện đối với con người là: Cường độdòng điện chạy qua cơ thể - Đường đi của dòng điện qua cơ thể

- Mức độ nguy hiểm của dòng điện với cơ thể người tùy thuộc vào trị số cường

độ dòng điện và loại nguồn điện một chiều hay xoay chiều

- Mức độ nguy hiểm nhất là khi dòng điện đi vào đầu rồi đi từ đầu qua tay xuốngđất Dòng điện đi từ chân này qua chân kia xuống đất ít nguy hiểm hơn

- Thời gian dòng điện qua cơ thể thời gian càng dài, lớp da bị phá hủy trở nêndẫn điện mạnh hơn, rối loạn hoạt động chức năng của hệ thần kinh càng tăngnên mức độ nguy hiểm càng tăng

- Tần số của dòng điện qua người lớn thì điện kháng của người giảm và dòngđiện sẽ tăng lên Vì vậy mức độ nguy hiểm sẽ tăng theo tần số của dòng điện *Trong thực tế, mức độ nguy hiểm của dòng điện sẽ tăng trong tần số từ khoảng50Hz - 60Hz Khi tần số lớn hoặc bé hơn mức độ nguy hiểm sẽ lớn hoặc bé hơn

Vì vậy điện áp an toàn phụ thuộc vào hàng loạt yếu tố như tình trạng sức khỏe,mức độ mồ hôi, môi trường làm việc

Mức độ nguy hiểm càng tăng khi: Da ẩm, bẩn hoặc mất lớp da ngoài, diện tích