Kinh nghiệm sử dụng mẫu vật để nâng cao chất lượng giờ thực hành môn sinh học 7 ở trường THCS chu văn an

Muốn vậy trong mỗi bài giảng cần phải cải tiến được nội dung,phương pháp giảng dạy, cũng như sử dụng đồ dùng dạy học hợp lý để khai thácsâu kiến thức, rèn trí thông minh, óc suy ngh

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 17

tư duy cụ thể nhằm đạt hiệu quả cao trong học tập

Hiện nay việc kết hợp giữa tư duy và các mô hình, tranh vẽ là yếu tố khôngthiếu được trong dạy học Sinh học nói chung và Sinh học 7 nói riêng Đó là mẫu,tranh vẽ hoặc các biểu bảng mà giáo viên và học sinh chuẩn bị trước vừa giúp các

em có sự say mê với môn học

Dạy tốt- Học tốt được coi là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường, tronggiảng dạy phải phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự giác tìm tòicủa học sinh Muốn vậy trong mỗi bài giảng cần phải cải tiến được nội dung,phương pháp giảng dạy, cũng như sử dụng đồ dùng dạy học hợp lý để khai thácsâu kiến thức, rèn trí thông minh, óc suy nghĩ sáng tạo cho học sinh giúp các emnắm kiến thức nhanh và chính xác

Để đạt được như vậy thì mỗi giáo viên phải biết vận dụng phương phápgiảng dạy, sử dụng thiết bị dạy học cho phù hợp với từng tiết học của môn học làviệc hết sức quan trọng Trong đó việc sử dụng thiết bị dạy học vào giảng dạy bộmôn Sinh học cho phù hợp với đặc trưng bộ môn giúp học sinh nắm bắt đượckiến thức nhanh hơn, nâng cao chất lượng dạy – học là vấn đề hết sức quan trọnghiện nay

Sinh học 7 là bộ môn nghiên cứu về động vật nên đồ dùng học tập có vaitrò rất quan trọng, nó vừa là nguồn cung cấp tri thức vừa là phương tiện giúp họcsinh thực hiện các hoạt động tìm tòi tri thức mới nên phải tận dụng tối đa và tạomọi điều kiện để học sinh được hoạt động với đồ dùng dạy học, với thí nghiệm,thực hành Chuyển dần cách sử dụng đồ dùng dạy học theo hướng giúp học sinh

tự lực phát triển trí tuệ và chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo

Bên cạnh đó xu hướng chung của việc cải cách giáo dục hiện nay ở trongnước và trên thế giới là học sinh phải tự tìm ra kiến thức thông qua thiết bị, đồdùng dạy học, qua các bài thí nghiệm, thực hành giáo viên chỉ là người hướngdẫn, uốn nắn các em tìm ra kiến thức Do vậy việc sử dụng đồ dùng dạy học saocho thích hợp với mỗi tiết học là một nhiệm vụ quan trọng của mỗi giáo viên Việc sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học trong giảng dạy bộ môn Sinh học 7THCS sẽ giúp cho học sinh được tự mình quan sát, thực hành, thí nghiệm Tựmình phân tích đối tượng, thu thập thông tin theo yêu cầu của từng bài và vậndụng các thao tác tư duy để so sánh, phân tích, nhận xét, khái quát hoá, trừutượng hóa sự vật, hiện tượng tìm ra các đặc điểm chung, đặc điểm riêng, đặcđiểm bản chất của đối tượng, Do đó đã kích thích được tính tích cực, chủ độngtrong tư duy của học sinh khi lĩnh hội tri thức mới

Chính vì những lý do đã phân tích ở trên, để góp phần giúp học sinh học

môn Sinh học 7 tốt hơn tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Kinh nghiệm sử dụng mẫu

vật nhằm nâng cao chất lượng giờ thực hành môn Sinh học lớp 7 ở trường THCS

Chu Văn An” để nghiên cứu và áp dụng.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Sinh học là bộ môn khoa học thực nghiệm tạo ra sự kích thích tính tò mò,kích thích hứng thú học tập và sự tìm hiểu của học sinh đặc biệt ở bộ môn sinhhọc còn giúp các em mô tả đực hình thái, giải thích được cơ chế sinh lý, mô tảđược hình thái, cấu tạo của mọi cơ thể sống từ đơn giản đến phức tạp thông quacác đại diện của mỗi lớp, bộ, nhóm, ngành trong mối qua hệ với môi trường sống

vì thế đây là một trong những thuận lợi đáng kể trong việc thực hiện chuyên đềnày

Một trong những thuận lợi khi thực hiện đề tài này là các tiết dạy môn sinhhọc đều có đồ dùng dạy học: mô hình, tranh ảnh hoặc vật mẫu trong thực tế Họcsinh rất hăng hái, say mê và thích thú khi học bộ môn

Với phương pháp dạy học đổi mới đòi hỏi học sinh phải làm việc nhiều đặcbiệt với những bài có đồ dùng dạy học: mẫu vật, mô hình hoặc tranh ảnh đòi hỏihọc sinh phải tự nghiên cứu thảo luận nhóm để rút ra kiến rồi trình bày, nhóm khácnhận xét bổ sung Nếu giáo viên thường xuyên sử dụng thì tạo cho các em một thóiquen học tập, làm việc thì sẽ dễ dàng hơn trong tiếp thu và lĩnh hội kiến thức

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Học sinh và giáo viên dạy khối 7 trường THCS Chu Văn An

- Các thiết bị được cấp, các thiết bị giáo viên tự làm và một số dụng cụthực hành do học sinh chuẩn bị

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

a) Tham khao tài liệu

- Sách tham khảo:

+ Động vật không xương sống,

+ Động vật có xương sống

- Sách giáo khoa sinh học 7

- Sách giáo viên sinh học 7

b) Điều tra, đàm thoại qua đó biết chính xác kỹ năng thực hành, hứng thú học tậpcủa học sinh để có phương pháp giảng dạy các bài thực hành phù hợp với đốitượng học sinh của nhà trường

c) Dự giờ đồng nghiệp

d) Kiểm tra, đối chiếu

- Kiểm tra:

+ Giáo viên áp dụng sáng kiến kinh nghiệm trên lớp

+ Cho học sinh làm bài kiểm tra

- Quan sát:

+ Cách tiến hành của học sinh

+ Quan sát khả năng vận dụng kiến thức đã học ở bài thực hành vào việctiếp thu kiến thức

- Phân tích, tổng hợp: Sau khi đọc tài liệu và phân tích đối tượng học sinh đãtìm hiểu để vận dụng các phương pháp phù hợp, có hiệu quả Tổng hợp kết quả thuthập được trong thực tế, qua đó thấy được hiệu quả của việc áp dụng SKKN

1.5 Những điểm mới của SKKN.

Sáng kiến kinh nghiệm “Sử dụng mẫu vật nhằm nâng cao chất lượng giờ

thực hành môn Sinh học 7 ở trường THCS Chu Văn An” lần đầu được áp dụng.

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Sinh học là bộ môn có nhiều ứng dụng trong thực tế, gần gũi với cuộc sốngthường ngày của học sinh Từ đó tạo ra sự kích thích, tính tò mò thích tìm hiểucủa học sinh đặc biệt ở môn học này giúp các em mô tả được đặc điểm hình thái,

cấu tạo cơ thể sinh vật, lợi ích và tác hại qua các đại diện của mỗi nhóm sinh vậttrong mối quan hệ với môi trường sống

Trong môn Sinh học 7 kiến thức rất đa dạng, phong phú, nếu học sinhkhông thực hành sẽ ảnh hưởng đến việc tiếp thu tri thức, tính sáng tạo của họcsinh Đặc biệt là trong giảng dạy theo phương pháp mới, học sinh giữ vai trò chủđộng trong tiếp thu tri thức, còn giáo viên giữ vai trò hướng dẫn, gợi ý giúp họcsinh tìm tri thức Việc thực hành vừa phù hợp với phương pháp mới, vừa phù hợpvới đặc thù bộ môn, giúp học sinh:

+ Có được kỹ năng, kỹ xảo: quan sát, mổ, nhận xét, vẽ hình Khi mổ nhiềuđộng vật học sinh có được thao tác mổ nhanh, đẹp, chính xác, sử dụng đồ mổ mộtcách thành thạo, qua mẫu mổ học sinh quan sát được các cơ quan, hệ cơ quan,thông qua sự khác biệt về cấu tạo, học sinh thấy được sự tiến hóa, nguồn gốc củađộng vật giúp các em có kỹ năng phân tích tổng hợp…

+ Khắc sâu kiến thức đã học: khi tự tay mình tiến hành thực hành thì bảnthân các em sẽ dễ hiểu và nhớ kiến thức lâu hơn

+ Có được hứng thú học tập động vật học, thích tìm hiểu Trong quá trìnhthực hành các em thấy được những điều mới lạ về giới động vật, làm “trỗi dậy”tính tò mò, tìm hiểu, khám phá về động vật để chủ động tiếp thu tri thức và trởthành nhà nghiên cứu nên có được sự hứng thú học tập

+ Có năng lực tư duy, trí thông minh, sáng tạo: khi làm thực hành học sinh

tự mình quan sát, ghi chép, phán đoán kết quả và tự mình rút ra kết luận buộc các

em phải tư duy, suy nghĩ, từ đó phát triển thông minh, óc sáng tạo

Chính vì vậy, giáo viên phải tổ chức cho học sinh thực hành để các em tựmình khám phá, tìm hiểu về giới động vật nhằm phát triển kỹ năng, kỹ xảo và tạo

ra những con người năng động, sáng tạo

2 2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến

2.2.1 Thực trạng về thiết bị đồ dùng dạy học phục vụ giảng dạy môn Sinh học của nhà trường.

- Trang thiết bị phục vụ giảng dạy thực hành môn Sinh học cơ bản đủ đểcho học sinh tiến hành thực hành Tuy nhiên một số tranh ảnh, mô hình, đồ thínghiệm hiện nay đã cũ, xuống cấp chưa được cấp mới bổ sung

- Số lớp học đông, nhà trường chỉ có 1 phòng thực hành do đó nhiều tiếtthực hành chồng chéo không tiến hành được

- Ban giám hiệu phân công đúng chuyên môn, luôn tạo điều kiện thuận lợicho giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ

việc vận dụng giảng dạy, hướng dẫn các em thao tác, kỹ năng thực hành còn lúngtúng, chưa thường xuyên, chưa có hiệu quả

2.2.3 Thực trạng về học sinh:

- Đa số học sinh rất thích tiến hành thực hành, khi tự tay mình tiến hành

mổ động vật các em có được kỹ năng: mổ chính xác, thực hiện thao tác nhanh,trình bày mẫu mổ đẹp, nêu được cấu tạo cơ thể động vật vững chắc

- Tuy nhiên kỹ năng thực hành của một số học sinh còn hạn chế nên khôngbiết cách trình bày mẫu mổ, thực hiện thao tác mổ còn lúng túng dẫn đến: mổchưa đạt, thao tác chậm, xác định các hệ cơ quan trên mẫu chưa chính xác, vẽhình và ghi chú thích hình vẽ chưa rõ ràng…

- Trình độ của học sinh không đồng đều tính tự giác, khả năng tư duy củacác em còn hạn chế Do đó các em ngại trau dồi kiến thức, học đối phó, miễncưỡng, tư tưởng ỉ nại, dựa vào các tài liệu có sẵn, các sách tham khảo…Điều nàyđã gây khó khăn cho giáo viên trong việc cung cấp kiến thức, giao việc chuẩn bị đồdùng, rèn kỹ năng thực hành trong các tiết học

2.3 Các giải pháp đã sử dụng giải quyết vấn đề:

2.3.1 Một số yêu cầu khi dạy bài thực hành.

2.3.1.1 Mẫu vật và phương tiện khi dạy các bài thực hành:

- Giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, và đầy đủ các loại mẫu vật và cácđiều kiện cần thiết khác để đảm bảo giờ dạy thành công

- Trong khi tiến hành dạy học giáo viên phải: Nêu mục tiêu mẫu vật vàphương tiện, tên của từng loại mẫu vật phải đảm bảo mỗi học sinh nhận thức rõmục tiêu của từng loại mẫu vật, phương tiện để làm gì?

- Hướng dẫn học sinh cách tiến hành tìm hiểu mẫu vật dụng cụ, phải đảmbảo mỗi học sinh nhận thức rõ mục đích của nó trong làm thí nghiệm như thếnào? Bằng cách nào?

- Trong quá trình thực hành học sinh cần chú ý đến những đặc điểm của mẫuvật và dụng cụ, thiết bị

- Để hoàn thành tốt mục tiêu bài học cũng như giúp giáo viên áp dụng thànhcông phương pháp dạy học tích cực, và nhẹ nhàng trong từng tiết dạy nhưng họcsinh vẫn hăng say tích cực học tập lĩnh hội tốt kiến thức ngay tại lớp Với suynghĩ đó tôi đã đưa ra một số giải pháp sau:

2.3.1.2 Phải đảm bảo nguyên tắc trực quan

Sử dụng sự quan sát và làm thí nghiệm phải được xem là phương phápđặc thù, chúng góp phần đáp ứng về mặt nhận thức ở lứa tuổi học sinh lớp 7 làlứa tuổi vốn sống ít, sự hiểu biết ít, các biểu tượng tích luỹ còn hạn chế, các emcòn nặng về tư duy thực nghiệm, tư duy hình tượng cụ thể Việc xây dựng cáckhái niệm đòi hỏi phải lấy “Phương tiện trực quan” làm điểm tựa cho quá trìnhnhận thức

Hơn nữa các phương tiện trực quan còn phát huy được ở các em tính tíchcực, tính tự lực, chủ động sáng tạo trong việc dành lấy tri thức dưới sự tổ chức vàchỉ đạo của thầy, do đó kiến thức sẽ sâu sắc và chắc hơn Chúng gây hứng thúnhận thức cho học sinh mà hứng thú nhận thức là yếu tố tâm lí ban đầu có tácdụng đối với quá trình nhận thức

2.3.1.3 Lập kế hoạch giảng dạy:

Đối với giáo viên trực tiếp đứng lớp dạy các bài thực hành cần phải chuyêntâm vào tiết dạy, nghiên cứu kỹ SGK, SGV, tài liệu tham khảo liên quan, làm thửcác thí nghiệm trực quan trước khi lên lớp Đồng thời phải nắm bắt được từng đốitượng học sinh trong lớp giảng dạy thuộc bộ môn của mình bằng cách kiểm trakiến thức ít nhất 3 lần bằng hình thức trắc nghiệm hoặc kiểm tra viết tại lớp sau

đó thống kê kết quả kiểm tra và phân loại học sinh Qua kết quả phân tích đánhgiá phân loại học sinh, giáo viên lên kế hoạch giảng dạy cho cả năm học, cụ thểđến từng tuần học, thông qua kế hoạch giảng dạy giáo viên thiết kế bài dạy đốivới từng tiết học cụ thể có tính sáng tạo phù hợp với đối tượng học sinh, cũngnhư việc chuẩn bị phương pháp dạy học phù hợp với mục tiêu đề ra

2.3.1.4 Rà soát các bài thực hành trong chương trình:

Trong quá trình nghiên cứu nội dung chương trình SGK, SGV để địnhhướng thiết kế giáo án dạy các bài thực hành thì ở mỗi tiết dạy giáo viên cần phảiluôn luôn có suy nghĩ làm thế nào để giúp học sinh lĩnh hội được kiến thức mộtcách nhanh nhất, hiệu quả nhất đặc biệt trong mỗi tiết dạy học sinh phải sôi nổihọc tập hoàn thành được nhiệm vụ do giáo viên đề ra Để có được điều đó ngườigiáo viên luôn luôn phải tìm tòi suy nghĩ để tìm ra con đường dạy học ngắn nhất

2.3.2 Một số dạng bài thực hành trong chương trình sinh học 7.

2.3.2.1 Đối với loại bài thực hành quan sát:

Loại bài thực hành này dễ tiến hành nên GV thường yêu cầu học sinh tiếnhành quan sát mẫu vật để nhận biết về đặc điểm hình thái, tập tính của động vật,môi trường sống của sinh vật

Đối với loại bài này, để tổ chức thành công giờ dạy thì giáo viên phải biếtkích thích, phát huy được tư duy, sáng tạo của học sinh trong việc thu thập, sưutầm mẫu vật Bằng cách giáo viên phân công nhóm học sinh về nhà sưu tầm trướcmẫu vật để chuẩn bị cho tiết thực hành Điều lưu ý ở đây là giáo viên phải biếtcách phân công, hướng dẫn, kích thích các nhóm để làm sao các em không nhữngsưu tầm đầy đủ mà còn đa dạng các loại mẫu vật, đảm bảo yêu cầu quan sát được

và không làm ảnh hưởng đến môi trường chung, không mang tính chất hủy hoạisinh vật…

Làm được như thế thì khi đến bài dạy, học sinh có đầy đủ mẫu vật để quansát trực tiếp, từ đó rút ra được kiến thức và sẽ ghi nhớ được lâu hơn

Ví dụ: Khi dạy bài 29- Tiết 29 – Sinh học 7: Thực hành xem băng hình

về tập tính của sâu bọ

- Giáo viên chuẩn bị sẵn băng hình về tập tính của lớp Sâu bọ

- Giáo viên phân công các nhóm học sinh về nhà sưu tầm các tranh ảnh, tưliệu về tập tính như: Môi trường sống, cách dinh dưỡng, cách làm tổ, tự vệ tấncông, sinh sản…của một số sâu bọ thường gặp như: Dế mèn, Ong, Bướm, Kiến, Châu chấu , Bọ xít, Bọ ngựa, chuồn chuồn…

- Đến khi thực hành, giáo viên tổ chức cho các em hoạt động theo nhóm

để phân tích, sắp xếp các tranh theo chủ đề, so sánh những điều rút ra từ tư liệusau đó các nhóm trao đổi tranh ảnh, tư liệu của nhóm mình với nhóm khác vàtiếp tục thảo luận Qua đó các em sẽ nắm vững được các tập tính của Sâu bọ

Tôi xin giới thiệu một số tranh ảnh mà các em đã thu thập, sưu tầm được.

- Tranh mô tả về tập tính bắt mồi và dinh dưỡng của một số sâu bọ:

- Tranh mô tả về tập tính làm tổ của một số sâu bọ:

Tranh mô tả về tập tính tự vệ, tấn công của một số sâu bọ:

Đối với bài khó sưu tầm, thu thập được mẫu vật thật như dạng bài: Thựchành quan sát tập tính hoạt động của động vật hoặc thực hành quan sát mối quan

hệ dinh dưỡng của sinh vật… ngoài việc giáo viên chuẩn bị một số tài liệu như:Tranh ảnh, băng hình, video…thì để phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinhtrong việc thu thập, sử dụng đồ dùng dạy học, giáo viên phải phân công cho từnghọc sinh hoặc nhóm học sinh tự thu thập tài liệu để bổ sung cho tiết học: Tranhảnh, mô hình, đoạn băng hình, video…liên quan đến bài học

Kiến bắt mồi Chuồn chuồn bắt mồi

Sâu Rọm dựng lông tự vệ Bọ ngựa tự vệ

Đến tiết thực hành, giáo viên tổ chức cho các em xem các đoạn băng hìnhhoặc video kết hợp với tài liệu của các em thu thập được để trao đổi, thảo luận kếtquả quan sát, tư liệu thu thập, trả lời các câu hỏi hoặc làm bài tập của giáo viênđưa ra Từ đó các em tự rút ra kiên thức bài học dưới sự định hướng, hướng dẫncủa giáo viên.

2.3.2.2 Đối với loại bài thí nghiệm thực hành

Đối với dạng bài này, trong quá trình giảng dạy giáo viên cần tiến hànhđúng theo trình tự các bước của một bài thực hành:

- Nêu mục tiêu, yêu cầu của thí nghiệm, hoặc tiết học thực hành

- Phân chia nhóm học sinh, phân công nhiệm vụ cụ thể cho mỗi nhóm

- Nêu từng nội dung thực hành và hướng dẫn tỉ mỉ về phương tiện thiết bị, ýnghĩa của các dụng cụ, cách bảo quản và các điều kiện để thí nghiệm thành công

- Hướng dẫn cả lớp tiến hành theo nhóm nhỏ

- Sau mỗi nội dung thực hành, giáo viên yêu cầu các nhóm trình bày cácbước tiến hành và nêu kết quả thí nghiệm

- Tổ chức cho các nhóm thảo luận giải thích kết quả thí nghiệm, rút ra kiếnthức mới hoặc củng cố kiến thức đã học

Ở đây, học sinh đóng vai trò của người nghiên cứu thực sự, chủ động tìmhiểu, phát hiện các hiện tượng, sự thay đổi các hiện tượng trong quá trình thínghiệm Tự thiết lập các mối quan hệ nhân quả, giải thích các kết quả thí nghiệm

để tìm ra kết luận

Ví dụ: Tiết 38 – Sinh học 7: Thực hành: Quan sát cấu tạo trong của ếchđồng trên mẫu mổ

- Bước 1: Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh

- Bước 2: Xác định yêu cầu của tiết thực hành

- Bước 4: Giáo viên hướng dẫn học sinh kĩ thuật mổ ếch, quan sát các hệ cơ quanbên trong

- Bước 5: Mỗi nhóm viết một bài thu hoạch về các yêu cầu được giao

- Bước 6: Các nhóm nộp bài thu hoạch, có chấm điểm

Giáo viên đánh giá và rút kinh nghiệm cho tiết thực hành trên lớp

Như vậy với tiết thực hành nêu trên, việc sử dụng kết hợp hai hình thức

tổ chức thực hành đồng loạt và hình thức tổ chức thực hành riêng lẻ trong nộidung bài thực hành Chúng tôi thấy đạt được những kết quả như sau:

- Hình thức này giúp học sinh khá – giỏi phát huy được năng lực, tínhsáng tạo của mình; giữa học sinh yếu – kém và học sinh khá- giỏi có sự giúp đỡlẫn nhau để lĩnh hội kiến thức và rèn luyện kĩ năng thực hành.

- Hình thành cho học sinh kinh nghiệm áp dụng vào thực tế cuộc sống.Rèn luyện tính cẩn thận, làm việc chính xác, trung thực, khoa học, phát triển tưduy lôgic, lòng say mê nghiên cứu khoa học Thông qua đó lôi cuốn học sinh vàohoạt động thực tiễn

- Khi tiến hành cho học sinh hoạt động theo nhóm sẽ giúp cho các em rènluyện kĩ năng hoạt động hợp tác trong nhóm nhỏ, đây là năng lực rất cần thiết đểcác em có điều kiện học tập và trao đổi lẫn nhau để giải quyêt các vấn đề giáoviên yêu cầu Đây là một trong những yếu tố góp phần đổi mới kiểm tra đánh giáhọc sinh ở nhà trường hiện nay Không những thế nó còn giúp các em có đượcnhững kĩ năng cơ bản tránh bở ngỡ khi tiếp xúc với môi trường mới

2.3.3 Thi làm và sử dụng đồ dùng học tập.

- Yêu cầu đồ dùng học tập tự làm dự thi:

+ Tranh ảnh, sơ đồ, biểu bảng

+ Mô hình, mẫu vật, tiêu bản

- Tiêu chuẩn về sản phẩm dự thi:

+ Phù hợp với nội dung chương trình học tập

+ Đảm bảo tính sư phạm, tính khoa học, tính thẩm mỹ

+ Sử dụng thuận tiện, an toàn, hiệu quả

+ Đảm bảo chất lượng và độ bền để có thể sử dụng nhiều lần

- Đánh giá: GV tổ Sinh cùng đánh giá đồ dùng học tập tự làm của các em

- Lựa chọn những đồ dùng đẹp, sáng tạo có tính ứng dụng cao để trao thưởng

Việc tổ chức thi tự làm và sử dụng đồ dùng học tập cho học sinh có ý nghĩarất lớn: phát huy tính tích cực và tiềm năng, trí tuệ của các em trong việc nghiêncứu tự làm đồ dùng học tập, các sản phẩm sáng tạo phục vụ thiết thực cho việchọc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

Tôi xin trích giới thiệu một số đồ dùng HS tự làm có chất lượng tốt

2.3.4 Bài giảng thực nghiệm:

Bài 16: MỔ VÀ QUAN SÁT GIUN ĐẤT

(Thực hành củng cố)

Cây phát sinh động vật

(HS lớp 7C)

Bộ sưu tập Côn trùng( HS lớp 7B)

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Thấy được cấu tạo ngoài của giun đất như sự phân đốt của cơ thể Vòng tơxung quanh ở mỗi đốt, đai sinh dục, lỗ miệng, sinh dục đực và cái, hậu môn

- Nắm được cấu tạo trong của giun đất trên mẫu mổ

2 Kỹ năng: Quan sát, mổ, sử dụng thành thạo dụng cụ mổ, vẽ hình chính xác,

vận dụng, biết cách trình bày mẫu mổ, thảo luận nhóm

3 Thái độ: Giáo dục tính cẩn thận, kiên trì, có tinh thần hợp tác trong thí nghiệm

thực hành

II Chuẩn bị

1 Giáo viên: Bộ đồ mổ, chậu thủy tinh, lúp tay, khay mổ, tranh giun đất, cồn

Tranh câm hình 16.1, 16.2 SGK/ 56, 57, tranh cấu tạo ngoài và trong của giunđất

2 Học sinh: - Chuẩn bị mỗi nhóm “1 con giun đất to” để thực hành.

- Xem trước nội dung bài thực hành

III Tiến trình bài dạy

A Ổn định tổ chức

B Kiểm tra bài cũ

- Giáo viên chia nhóm (6-8 em)

- Giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

- Giáo viên giới thiệu về dụng cụ thực hành được sử dụng đã mổ giun đất:kéo, phanh, đinh ghim, dao

C Giảng bài mới

a Giới thiệu bài

b Hướng dẫn tìm hiểu bài

* Hoạt động 1: Tìm hiểu về mục tiêu của bài thực hành.

- Mục tiêu: học sinh biết được mục tiêu của bài thực hành

Yêu cầu:

- Giáo viên nêu yêu cầu của bài thực hành

- Biết cách mổ giun đất

- Quan sát, xác định đúng cấu tạo của giun đất trên mẫu vật thật

- Có kỹ năng mổ, quan sát, nhận biết, vẽ hình cấu tạo cơ thể giun đất

a Tìm hiểu về cấu tạo ngoài:

- Giáo viên hướng dẫn học sinh xử lý mẫu: Gây mê bằng ête hay cồn loãnghoặc cho giun đất vào nước trong thời gian dài

- Xác định vòng tơ, mặt lưng, mặt bụng

- Cho giun đất lên tờ giấy kéo lê giun theo chiều ngược xem có tiếng độnggì? Giải thích vì sao có tiếng động?

- Đặt giun lên khay mổ xác định mặt lưng, mặt bụng (dựa vào màu sắc, lỗsinh dục), hoàn thành hình vẽ 16.1/ SGK (thay số bằng chữ).

b Tìm hiểu cấu tạo trong: