Nghiên cứu hoạt động cung ứng thuốc tại trung tâm y tế huyện tam đảo năm 2017

Bên cạnh những mặt thuận lợi đó, việc cung ứng thuốc vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề bất cập như năng lực sản xuất và mạng lưới cung ứng thuốc còn cồng kềnh, qua nhiều khâu trung gian không

Trang 1

Copyright @ School of Medicine and Pharmacy, VNU

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA Y DƯỢC

LƯU THỊ VÂN

NGHIÊN CỨU HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG THUỐC TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN

TAM ĐẢO NĂM 2017

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH DƯỢC HỌC

HÀ NỘI – 2019

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA Y DƯỢC

Người thực hiện: LƯU THỊ VÂN

NGHIÊN CỨU HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG THUỐC TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN

TAM ĐẢO NĂM 2017

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH DƯỢC HỌC

Khóa : QH.2014.Y

Người hướng dẫn: TS HÀ VĂN THÚY

ThS BÙI THỊ XUÂN

HÀ NỘI – 2019

Trang 3

Lời cảm ơn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện khóa luận, tôi đã nhận được

sự giúp đỡ của rất nhiều cá nhân và tập thể, của các thầy cô giáo, gia đình và bạn bè

Nhận dịp này, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy TS Hà Văn Thúy cùng ThS Bùi Thị Xuân đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn để tôi hoàn thành khóa luận này

Tôi xin chân thành cảm ơn đến Ban giám đốc và khoa Dược, phòng tổ chức hành chính, phòng kế hoạch điều dưỡng, phòng tài chính kế toán của Trung tâm y tế huyện Tam Đảo đã tạo điều kiện để tôi nghiên cứu và hoàn thiện khóa luận

-Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy cô giáo Khoa Y Dược, Đại học Quốc Gia Hà Nội - những người thầy đã dìu dắt tôi suốt những năm học vừa qua

Cuối cùng, tôi muốn gửi lời cảm ơn tới bố mẹ, gia đình, người thân và bạn bè, những người đã luôn sát cánh động viên và giúp đỡ tôi vượt qua những lúc khó khăn nhất trong học tập và quá trình hoàn thành khóa luận

Hà Nội, năm 2019

Sinh viên

Lưu Thị Vân

Trang 4

HĐT&ĐT Hội đồng thuốc và điều trị

TMH-M-RHM Tai mũi họng - Mắt - Răng hàm mặt

TTLT-BYT-BTC Thông tư liên tịch - Bộ Y tế - Bộ tài chính

YHCT-PHCN Y học cổ truyền - Phục hồi chức năng

YTCC-TTGDSK Y tế công cộng - Truyền thông giáo dục sức khỏe

Trang 5

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Biểu đồ cơ cấu trình độ chuyên môn Y năm 2017 10

Bảng 1.2: Cơ cấu nhân lực khoa dược Trung tâm y tế huyện Tam Đảo giai

đoạn 2015 - 2017 … 13

Bảng 3.1 : Mô hình bệnh tật tại Trung tâm y tế huyện Tam Đảo năm 2017 21 Bảng 3.2: Các bệnh thường gặp tại trung tâm năm 2017 22

Bảng 3.3: Danh mục thuốc Trung tâm theo nhóm tác dụng năm 2017 23

Bảng 3.4: Danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm theo danh mục thu 24

Bảng 3.5: Cơ cấu thuốc nội, thuốc ngoại sử dụng trong Trung tâm 25

Bảng 3.6: Kinh phí mua thuốc của Trung tâm y tế năm 2017 26

Bảng 3.7: Trang thiết bị của khoa 29

Bảng 3.8: Tổng giá trị xuất, nhập, tồn của kho dược năm 2017 30

Bảng 3.9: Số thuốc trung bình trong một đơn điều trị ngoại trú 32

Bảng 3.10: Tỷ lệ đơn thuốc kê kháng sinh, thuốc bổ trợ 33

Bảng 3.11: Phối hợp kháng sinh trong kê đơn 33

Bảng 3.12: Các loại thuốc kháng sinh phối hợp 34

Bảng 3.13: Đơn thuốc có kê vitamin 35

Trang 6

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1: Chu trình cung ứng thuốc 3

Hình 1.2 Sơ đồ hệ thống đấu thầu hiện hành 5

Hình 1.3: Chu trình quản lý sử dụng thuốc 7

Hình 1.4: Sơ đồ mô hình tổ chức của Trung tâm y tế huyện Tam Đảo 11

Hình 1.5: Sơ đồ cơ cấu tổ chức khoa dược 12

Hình 3.1: Quy trình xây dựng danh mục thuốc TTYT 19

Hình 3.2 Biểu đồ 10 nhóm bệnh có số lượng mắc cao nhất tại Trung tâm y tế huyện Tam Đảo năm 2017 21

Hình 3.3: Quy trình mua thuốc của Trung tâm y tế năm 2017 27

Hình 3.4: Quy trình cấp phát thuốc tại khoa dược Trung tâm 30

Trang 7

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 3

1.1 Khái quát hoạt động cung ứng thuốc của bệnh viện 3

1.1.1 Hoạt động cung ứng thuốc 3

1.1.1.1 Lựa chọn thuốc 3

1.1.1.2 Mua thuốc 4

1.1.1.3 Hoạt động tồn trữ và cấp phát thuốc 6

1.1.1.4 Quản lý sử dụng thuốc 7

1.1.2 Thực trạng cung ứng thuốc tại các bệnh viện Việt Nam trong năm gần đây 8

1.2 Tổng quan về Trung tâm y tế huyện Tam Đảo 10

1.2.1 Sơ lược về Trung tâm y tế huyện Tam Đảo 10

1.2.2 Tổng quan về khoa Dươ ̣c 11

1.2.2.1 Vị trí, chức năng và nhiê ̣m vu ̣ của khoa dược 11

1.2.2.2 Cơ cấu tổ chức hoạt động của khoa dược 12

1.2.2.3 Nguồn nhân lực khoa dược 13

1.3 Một số đề tài đã nghiên cứu về hoạt động cung ứng thuốc của bệnh viện và hướng nghiên cứu của đề tài 14

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 16

2.1 Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu 16

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 16

2.1.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 16

2.2 Phương pháp nghiên cứu 16

2.3 Các chỉ tiêu nghiên cứu 17

2.4 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu 18

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 18

Trang 8

3.1 Hoạt động cung ứng thuốc tại Trung tâm y tế huyện Tam Đảo năm 2017 19

3.1.1 Hoạt động lựa chọn thuốc 19

3.1.1.1 Quy trình lựa chọn thuốc 19

3.1.1.2 Đánh giá tính hợp lý của danh mục thuốc 20

3.1.2 Hoạt động mua sắm thuốc 26

3.1.2.1 Kinh phí mua thuốc 26

3.1.2.2 Quy trình mua thuốc tại Trung tâm y tế huyện Tam Đảo 26

3.1.3 Hoạt động bảo quản, tồn trữ và cấp phát thuốc 28

3.1.3.1 Hoạt động bảo quản thuốc 28

3.1.3.2 Quản lý tồn trữ 29

3.1.3.3 Hoạt động cấp phát thuốc 30

3.1.4 Hoạt động quản lí sử dụng thuốc 32

3.1.4.1 Tỷ lệ đơn thuốc kê kháng sinh, vitamin 33

3.1.4.2 Phối hợp kháng sinh trong kê đơn 33

3.1.4.3 Các thuốc vitamin được sử dụng 35

3.1.4.4 Đơn thuốc kê đơn hợp lệ 35

CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN 36

4.1 Hoạt động lựa chọn thuốc 36

4.2 Hoạt động mua thuốc 36

4.3 Hoạt động bảo quản, tồn trữ và cấp phát thuốc 37

4.4 Hoạt động hướng dẫn sử dụng thuốc tại TTYT huyện Tam Đảo năm 2017 37

4.5 Một số hạn chế của đề tài 38

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN 39

5.1 Hoạt động lựa chọn thuốc 39

5.2 Hoạt động mua sắm thuốc 39

5.3 Hoạt động bảo quản, tồn trữ và cấp phát 39

Trang 9

5.4 Hoạt động sử dụng thuốc 39

ĐỀ XUẤT 39 TÀI LIỆU THAM KHẢO 41

Trang 10

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thuốc đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc đảm bảo tính mạng, sức khỏe, cho sự tồn tại của mỗi cá nhân cũng như cả xã hội loài người

Trong những năm qua cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội, ngành Dược

đã không ngừng phát triển, nhiều công nghệ mới đã được đưa vào để sản xuất thuốc Nhiều loại thuốc có chất lượng tốt và phù hợp với nhu cầu sử dụng đã được đưa ra thị trường Nhân dân ở các vùng, miền trong cả nước cũng được tiếp cận với nhiều loại thuốc tốt, thuốc phù hợp với mô hình bệnh tật tại địa phương, đáp ứng nhu cầu chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của nhân dân Đúng với chính sách quốc gia về thuốc của Việt Nam là: “Cung cấp thuốc cho nhu cầu chăm sóc sức khỏe của toàn dân đầy

đủ, kịp thời với các loại thuốc có hiệu lực, chất lượng tốt, giá thành hợp lý Việc sử dụng thuốc phải đảm bảo an toàn, hiệu quả”

Bên cạnh những mặt thuận lợi đó, việc cung ứng thuốc vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề bất cập như năng lực sản xuất và mạng lưới cung ứng thuốc còn cồng kềnh, qua nhiều khâu trung gian không cần thiết, chất lượng nhiều loại thuốc sản xuất trong nước chưa đáp ứng được nhu cầu điều trị, giá thuốc còn cao, nhiều loại thuốc có tác dụng tương tự nhau cung ứng cho bệnh viện…Để tìm ra những hạn chế, bất cập trong

hệ thống cung ứng thuốc cần thực hiện công tác nghiên cứu, đánh giá một cách thường xuyên về tình hình cung ứng thuốc tại từng bệnh viện cụ thể, từ đó có hoàn thiện công tác cung ứng thuốc, đem lại lợi ích tốt nhất cho người bệnh

Trung tâm y tế huyện Tam Đảo là Trung tâm y tế trực thuô ̣c Sở Y tế Vĩnh Phúc là đơn vị thực hiện công tác khám chữa bệnh, y tế dự phòng, an toàn thực phẩm trên địa bàn huyện Trong năm 2017, tổng số lượt khám chữa bệnh của Trung tâm y

tế huyện Tam Đảo và trạm y tế xã, thị trấn là 91,908 lượt, trong đó Trung tâm y tế huyện Tam Đảo là 45,936 lượt khám chữa bệnh (chiếm 49,98 %) Mặc dù con số này còn khá thấp tuy nhiên do sự thay đổi dần của cơ cấu bệnh tật cùng với nhiều bệnh mới xuất hiện và tỷ lệ mắc các bệnh hiểm nghèo càng tăng cao, việc sử dụng các dược phẩm an toàn, phù hợp với kinh tế và có hiệu quả cao đang rất cần thiết đối với nơi đây

Để nâng cao chất lượng phục vụ bệnh nhân, bên cạnh công tác khám chữa bệnh và nghiên cứu sản xuất thuốc, hoạt động cung ứng thuốc trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng và cung ứng thuốc bệnh viện cũng đóng góp một vai trò hết sức quan trọng Do đó cần có một nghiên cứu để đánh giá tình trạng cung ứng thuốc

Trang 11

của bệnh viện để nhằm điều chỉnh và đáp ứng kịp thời nhu cầu, đó là động lực để chúng tôi thực hiện đề tài nghiên cứu sau:

“ Nghiên cứu hoạt động cung ứng thuốc tại Trung tâm y tế huyện Tam Đảo năm

2017 ” với mục tiêu sau:

1 Mô tả hoạt động lựa chọn và mua thuốc tại Trung tâm y tế huyện Tam Đảo năm 2017

2 Mô tả hoạt động tồn trữ, cấp phát và sử dụng thuốc tại Trung tâm y tế huyện Tam Đảo năm 2017

Từ đó đưa ra một số khuyến nghị để nâng cao chất lượng hoạt động cung ứng

thuốc tại Trung tâm y tế huyện Tam Đảo

Trang 12

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

1.1 Khái quát về hoạt động cung ứng thuốc của bệnh viện

1.1.1 Hoạt động cung ứng thuốc

Cung ứng thuốc là quá trình đưa thuốc từ nơi sản xuất đến tận người sử dụng Chu trình cung ứng thuốc tại bệnh viện gồm 4 bước là:

Trang 13

Lập kế hoạch dự trù thuốc, hóa chất, vật dụng y tế trước tiên cần dựa vào báo cáo thống kê thuốc đã sử dụng, kinh phí được cấp…[22]

Với các yếu tố cần xem xét:

- Mô hình bệnh tật của bệnh viện

- Phác đồ điều trị

- Trình độ chuyên môn của cán bộ y tế

- Kinh phí và khả năng chi trả của người bệnh

- Nhu cầu thuốc đã sử dụng và dự đoán nhu cầu trong tương lại

- Danh mục thuốc của nhà nước

Lựa chọn thuốc nhằm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả, là lĩnh vực đầu tiên trong chính sách quốc gia về thuốc, nó là phần việc làm quan trọng của Hội đồng thuốc và điều trị: đóng vai trò trung tâm cùng với các thông tin về thuốc và các khái niệm danh mục thuốc thiết yếu của tổ chức y tế thế giới [15]

1.1.1.2 Mua thuốc

Mua thuốc là một phần quan trọng trong quản lý cung ứng thuốc ở tất cả các mức độ chăm sóc sức khỏe Là quá trình đảm bảo rằng luôn đúng thuốc, đúng số lượng, sẵn có mọi lúc, cho đúng bệnh nhân với giá hợp lý và chất lượng đảm bảo Lựa chọn nguồn cung ứng, hợp đồng mua thuốc, giám sát việc thực hiện cung ứng, nhập hàng, kiểm soát chất lượng [21,22]

➢ Xác định nhu cầu về số lượng, chủng loại

Nhu cầu về thuốc là một nhu cầu tất yếu và tối cần thiết của cuộc sống con người để phòng và chữa bệnh Thuốc có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính mạng, sức khỏe, cho sự tồn tại của mỗi cá nhân cũng như cho cả cộng đồng xã hội loài người, là một loại hàng hóa đặc biệt, vì vậy việc sử dụng loại thuốc nào, số lượng bao nhiêu, cách thức sử dụng ra sao không phải do người bệnh quyết định mà quyết định bởi người thầy thuốc, người bệnh phải tuân thủ theo hướng dẫn sử dụng, điều trị của người thầy thuốc

Các yếu tố quyết định và ảnh hưởng đến nhu cầu thuốc:

- Tình trạng bệnh tật, mô hình bệnh tật

- Kỹ thuật chẩn đoán và điều trị

- Hiệu lực điều trị của thuốc

- Khả năng chi trả của người bệnh

Trang 14

- Môi trường xã hội

- Giá cả của sản phẩm và những sản phẩm cạnh tranh

- Các yếu tố khuyến mại và hiệu quả của hoạt động thông tin quảng cáo

➢ Phương thức mua thuốc

Năm 1997, chỉ thị 03/BYT_CT ngày 25/2/1997 của Bộ Y Tế đã nêu rõ: “việc mua bán thuốc được thực hiện theo thể thức đấu thầu, chỉ định thầu, chọn thầu công khai theo quy định của nhà nước” Hiện nay, hệ thống pháp lý về đấu thầu được tổng hợp thành sơ đồ như ở hình 1.2

Việc thực hiện đấu thầu mua sắm thuốc phải căn cứ trên các Luật đấu thầu số 61/2005/QH11, Luật sửa đổi, bổ sung số 38/2009/QH12, Luật Dược 34/2005/QH11, nghị định 85/2009/NĐ-CP ngày 210/10/2009 của Thủ tướng chính phủ, Thông tư 50/2011/TTLT-BYT-BTC-BCT, Thông tư 68/2012/BTC ngày 26/04/2012, Thông tư 01/2012/TTLT-BYTBTC ngày 19/01/2012, Thông tư 11/2012/TTLT-BYT-BTC, Thông tư 05/2010/KHĐT ngày 10/02/2010 Theo đó, tùy theo giá trị và đặc điểm của gói thầu mà bệnh viện chọn một trong các phương thức: đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu, chào giá cạnh tranh, mua sắm trực tiếp, tự thực hiện, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt

Luật đấu thầu số 61/2005/QH11

Luật sửa đổi, bổ sung số 38/2009/QH12

Thông tư 68/2012/

BTC

Thông tư 01/2012/TT LT-BYT-BTC

Thông tư 11/2012/T TLT-BYT-BTC

Hình 1.2 Sơ đồ hệ thống đấu thầu hiện hành

Trang 15

➢ Đặt hàng

Khi kết quả đấu thầu được cấp có thẩm quyền phê duyệt, các bệnh viện ký kết hợp đồng theo nguyên tắc và tổ chức đặt hàng Quá trình đặt hàng thường được tiến hành thông qua các bước:

+ Xác định nhu cầu sử dụng thuốc của bệnh viện để tránh tồn đọng thuốc + Khoa dược lập danh sách dự trù mua thuốc và thông qua hội đồng thuốc và điều trị, được giám đốc bệnh viện phê duyệt

+ Đặt hàng theo các mặt hàng đã trúng thầu với số lượng đã được bệnh viện phê duyệt

➢ Nhận thuốc và kiểm nghiệm

Thông thường, các công ty cung ứng giao thuốc tại kho dược của khoa dược Khi tiến hành nhận thuốc với sự có mặt của hội đồng kiểm nhập thuốc và thủ kho, tiến hành đối chiếu hóa đơn, phiếu báo lô, hãng sản xuất, nơi sản xuất, quy cách đóng gói, hàm lượng hoặc nồng độ, số lượng, số đăng ký, số kiểm soát, hạn dùng, phiếu kiểm nghiệm, kiểm tra bằng cảm quan ngẫu nhiên một số thuốc…theo hợp đồng mua bán

Sau khi nhập thuốc vào kho thì tiến hành lập biên bản kiểm nhập thuốc và nhập kho

1.1.1.3 Hoạt động tồn trữ và cấp phát thuốc

➢ Quản lý tồn trữ thuốc

Quản lý tồn trữ thuốc giúp cho hoạt động khám, điều trị bệnh viện được đảm bảo Thuốc tồn trữ trong kho phải có đủ chủng loại, số lượng, theo nhu cầu của bệnh viện và được bảo quản đúng qui định: thuốc gây nghiện hướng tâm thần phải có kho riêng hoặc khu vực riêng, điều kiện môi trường phải theo đúng như điều kiện ghi trên nhãn thuốc Thuốc phải được bảo quản trong kho có đầy đủ điều kiện cần thiết thông thoáng, chống nóng, chống ẩm mốc, mối mọt… Mỗi thuốc có yêu cầu bảo quản khác nhau và chúng chỉ đảm bảo chất lượng khi được bảo quản đúng điều kiện ghi trên nhãn (Ví dụ: vaccin, thuốc nội tiết, sản phẩm sinh học phải bảo quản ở nhiệt độ thấp) Thuốc gây nghiện, hướng thần phải được bảo quản theo đúng quy chế

Theo nhận định của cơ quan khoa học và sức khỏe Hoa Kỳ, chìa khóa của quản lý tồn kho là đảm bảo chất lượng phục vụ và tồn kho an toàn Thông thường hai

Trang 16

đại lượng này tỉ lệ thuận với nhau, nếu tồn kho lớn thì có nghĩa là thuốc trong kho luôn sẵn sàng và chất lượng phục vụ sẽ tăng vì luôn đáp ứng thuốc mọi lúc mọi nơi, nhưng điều này sẽ làm tăng chi phí quản lý kho, tăng giá trị tồn kho, ứ đọng thuốc [10]… Vì vậy, việc xác định tồn kho an toàn rất có ý nghĩa nhằm đảm bảo sự sẵn có của thuốc đồng thời lượng tồn kho cũng phải hợp lí

➢ Cấp phát thuốc

Cấp phát thuốc: là việc đưa thuốc từ khoa dược đến các khoa lâm sàng, cận lâm sàng hoặc người bệnh Trước khi cấp phát thuốc yêu cầu dược sĩ phải thực hiện

3 kiểm tra - 3 đối chiếu theo quy tắc sử dụng thuốc, khoa dược phải chịu trách nhiệm

toàn bộ về chất lượng thuốc do khoa phát ra [2]

Cấp phát thuốc nội trú: là việc cấp phát thuốc cho các bệnh nhân điều trị nội trú trong bệnh viện Là hình thức cấp phát gián tiếp, khoa dược cấp phát thuốc cho các khoa lâm sàng, khoa cận lâm sàng Sau khi nhận thuốc từ khoa dược, các khoa sẽ cấp phát thuốc cho bệnh nhân

Cấp phát thuốc ngoại trú: Là việc đưa thuốc cho bệnh nhân điều trị ngoại trú Đây là phương thức cấp phát thuốc trực tiếp, khoa dược cấp phát thuốc trực tiếp cho người bệnh Việc cấp phát thuốc ngoại trú được thực hiện theo đơn thuốc của bác sỹ trong bệnh viện và thực hiện theo đúng chế độ kê đơn, cấp phát theo đơn của Bộ Y

tế [9]

1.1.1.4 Quản lý sử dụng thuốc

Chu trình quản lý sử dụng thuốc được mô tả như hình 1.3:

Kê đơn đúng quy định

Đóng gói, dán nhãn

Giao phát

Hướng dẫn, theo

dõi sử dụng

QUẢN LÝ SỬ DỤNG THUỐC

Hình 1.3: Chu trình quản lý sử dụng thuốc

Trang 17

Theo tổ chức y tế thế giới đã đưa ra khái niệm “ Yêu cầu về sử dụng thuốc hợp

lý là bệnh nhân nhận được thuốc thích hợp với bệnh cảnh, với liều dựng thích hợp với từng cá nhân, trong thời gian thích hợp và với giá cả thấp nhất với người đó và cộng đồng ”[8]

Bên cạnh đó hướng dẫn sử dụng thuốc đồng thời phải tư vấn đầy đủ cho bệnh nhân về công dụng, cách dùng, liều dùng, thời gian dùng, chống chỉ định hoặc các chỉ dẫn đặc biệt khác Sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả, nhằm nâng cao chất lượng điều trị luôn luôn là mục tiêu đầu tiên trong công tác điều trị [11]

Sử dụng thuốc không hợp lý sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế

- xã hội Làm tăng chi phí điều trị, chăm sóc sức khỏe và làm giảm chất lượng điều trị và chăm sóc y tế Mặt khác, còn làm tăng các phản ứng có hại của thuốc gây nguy hiểm tính mạng đến người sử dụng

1.1.2 Thực trạng cung ứng thuốc tại các bệnh viện Việt Nam trong năm gần đây

Khả năng tiếp cận thuốc tương đối tốt do mạng lưới phân phối rộng khắp trên toàn quốc, các cơ sở y tế từ bệnh viện đến trạm y tế xã có đủ thuốc phù hợp với phân tuyến kỹ thuật, hơn 40 nghìn cơ sở bán lẻ thuốc và hơn 2 nghìn cơ sở bán buôn thuốc trên toàn quốc Tổng giá trị tiền thuốc sử dụng trong cả nước năm 2016 dự kiến đạt khoảng 4,2 tỷ USD (bao gồm sản xuất trong nước và nhập khẩu), tăng khoảng 22 %

so với năm 2015 Thị trường thuốc cơ bản bình ổn, không xảy ra tình trạng tăng giá đột biến, bất hợp lý ảnh hưởng tới công tác phòng bệnh, chữa bệnh của nhân dân [1]

Chất lượng thuốc đã được quản lý chặt chẽ và toàn diện ở tất cả các khâu từ sản xuất, bảo quản, lưu thông, phân phối, bán buôn, bán lẻ Trên cả nước đã có 163 nhà máy đạt GMP-WHO, 175 cơ sở đạt GLP và 191 cơ sở đạt GSP, 08 nhà máy sản xuất thuốc tân dược đạt tiêu chuẩn GMP-PICs/EU/Nhật Bản [1]

Theo kết quả nghiên cứu tại các bệnh viện, kinh phí sử dụng thuốc chiếm tỉ lệ rất lớn trong tổng kinh phí bệnh viện Theo báo cáo kết quả công tác khám chữa bệnh năm 2009 và 2010 của Cục quản lý khám chữa bệnh – Bộ Y tế, kinh phí sử dụng thuốc tại các bệnh viện chiếm 47,9 % ( năm 2009) và 58 % ( năm 2010) trên tổng giá trị tiền viện phí hàng năm của bệnh viện [4]

Kháng sinh là nhóm thuốc được sử dụng có giá trị nhiều nhất (chiếm 1/3 tổng kinh phí thuốc) Kết quả khảo sát của Bộ Y tế tại một số bệnh viện cho thấy từ năm

2007 đến năm 2009, tỷ lệ kinh phí mua thuốc kháng sinh khá ổn định (từ 32,3 % -

Trang 18

32,4 %) Ngoài ra trong năm 2009, nghiên cứu của tác giả Vũ Thị Thu Hương và cộng sự trên 38 bệnh viện đa khoa (7 bệnh viện đa khoa tuyến trung ương, 14 bệnh viện tuyến tỉnh và 17 bệnh viện tuyến quận/huyện) đại diện cho 7 vùng trên cả nước cũng có kết quả với tỷ lệ kinh phí kháng sinh trung bình là 32,5 %, trong đó cao nhất

là bệnh viện tuyến huyện với 43,1 %, thấp nhất là ở tuyến trung ương với tỷ lệ 25,7

% [18] Điều đó cho thấy mô hình bệnh tật tại Việt Nam có tỷ lệ các bệnh nhiễm khuẩn rất cao và tình trạng lạm dụng kháng sinh vẫn còn phổ biến

Vitamin cũng là hoạt chất hay được sử dụng và lạm dụng cao Kết quả nghiên cứu tại 38 bệnh viện trong cả nước năm 2009 cho thấy vitamin luôn nằm trong 10 nhóm thuốc có giá trị sử dụng lớn nhất tại các bệnh viện Ngoài ra các nhóm thuốc

có tác dụng bổ trợ, hiệu quả điều trị chưa rõ ràng cũng đang được sử dụng phổ biến

ở hầu hết các bệnh viện trong cả nước

Đến nay, thuốc sản xuất trong nước đã đáp ứng gần 50 % nhu cầu sử dụng thuốc Tỷ lệ tăng trưởng bình quân trung bình trên 15 % Vắc xin sản xuất trong nước

đã góp phần quan trọng trong công tác phòng chống dịch bệnh, đã chủ động sản xuất

và cung ứng được 10/12 loại vắc xin trong chương trình TCMR và đã xuất khẩu được cho một số thị trường như Châu Phi, Ấn Độ, Vắc xin bại liệt dạng tiêm, vắc xin sởi – rubella, vắc xin cúm mùa, vắc xin cúm A H1N1 đang được tiến hành thử nghiệm lâm sàng và sẽ sớm có mặt trên thị trường Tiếp tục triển khai Đề án “Người Việt Nam ưu tiên dùng thuốc Việt Nam” [1]

Tuy nhiên, công nghiệp dược phẩm vẫn còn phát triển chậm, tỷ lệ thuốc sản xuất trong nước còn thấp, chưa phát huy được tiềm năng, thế mạnh của nguồn dược liệu phong phú, đa dạng trong nước Tỷ lệ sử dụng kháng sinh, biệt dược còn cao, nguy cơ kháng thuốc chống vi trùng đang gia tăng Công tác kiểm tra, kiểm soát nguồn gốc và chất lượng dược liệu sử dụng trong sản xuất thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và sử dụng trong các cơ sở khám chữa bệnh y học cổ truyền còn chưa được tốt Vấn đề đấu thầu thuốc tại các bệnh viện chưa được chỉ đạo thống nhất chặt chẽ, nhà thuốc bệnh viện chưa thực hiện nghiêm túc các quy định của Bộ Y tế, bệnh viện chưa thực hiện nghiêm túc quy chế kê đơn và bán thuốc theo đơn [1]

Từ các tồn tại trên, Bộ Y tế đã ban hành các văn bản chấn chỉnh công tác cung ứng, quản lý, sử dụng thuốc tại bệnh viện đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn như các thông tư 21 (năm 2013) [5], …

Trang 19

1.2 Tổng quan về Trung tâm y tế huyện Tam Đảo

1.2.1 Sơ lược về Trung tâm y tế huyện Tam Đảo

Trung tâm y tế huyện Tam Đảo là một bệnh viện hạng III Trung tâm không chỉ đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe của nhân dân tại khu vực

mà còn tham gia công tác dự phòng

Tính đến tháng 12/2017, quy mô Trung tâm y tế huyện Tam Đảo có 170 giường bệnh, 18 khoa phòng, mỗi khoa phòng do trưởng khoa, trưởng phòng phụ trách có từ 1 đến 2 phó trưởng khoa, trưởng phòng giúp việc

Khoa dược Trung tâm thuộc khối các khoa cận lâm sàng, trực thuộc giám đốc bệnh viện trưởng khoa dược là dược sĩ phụ trách

• Cơ cấu nhân lực và trình độ chuyên môn của cán bộ Trung tâm y tế huyện

Số lượng cán bộ của Trung tâm y tế huyện Tam Đảo còn thấp so với khuyến

cáo trong Thông tư liên tịch số 08/2007/TTLT/BYT-BNV, Hướng dẫn định mức biên

Bảng 1.1: Biểu đồ cơ cấu trình độ chuyên môn Y năm 2017

Trang 20

chế sự nghiệp trong các cơ sở y tế nhà nước [6] Chưa có cán bộ là tiến sĩ, chuyên

khoa cấp II

• Sơ đồ cơ cấu tổ chức của bê ̣nh viê ̣n: Bô ̣ máy quản lý bê ̣nh viê ̣n được mô

ta ̉ trong sơ đồ sau:

Trung tâm y tế huyện Tam Đảo có 18 khoa phòng Trong đó có 3 khoa phòng chức năng và khoa dược nằm trong khối cận lâm sàng

1.2.2 Tổng quan về khoa dươ ̣c

1.2.2.1 Vi ̣ trí, chức năng và nhiê ̣m vụ của khoa dược

Khoa dược là khoa chuyên môn chi ̣u sự lãnh đa ̣o trực tiếp của Giám đốc TTYT Khoa dược có chức năng quản lí và tham mưu cho giám đốc về toàn bô ̣ công

tác dược tại Trung tâm y tế nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ, ki ̣p thời thuốc có chất

lượng và tư vấn, giám sát viê ̣c thực hiê ̣n sử du ̣ng thuốc an toàn hợp lí [2]:

: Chỉ đạo trực tiếp : Phối hợp thực hiê ̣n

- Phòng tổ chức

- Khoa VSATTP

Khoa KSDB HIV/AIDS

Các khoa cận lâm sàng

Hình 1.4: Sơ đồ mô hình tổ chức của Trung tâm y tế huyện Tam Đảo

Trang 21

Chức năng nhiệm vụ vủa khoa dược [2]:

✓ Lâ ̣p kế hoa ̣ch phát triển công tác dược, cung ứng đảm bảo số lượng, chất lượng thuốc thông thường và thuốc chuyên khoa, hóa chất vâ ̣t du ̣ng y tế tiêu hao: bông, băng, cồn, ga ̣c

✓ Kiểm tra, theo dõi và hướng dẫn sử du ̣ng thuốc an toàn, hợp lý, thực hiê ̣n các chế đô ̣ trong Trung tâm

✓ Quản lý kinh phí thuốc, thực hiê ̣n tiết kiê ̣m đa ̣t hiê ̣u quả cao trong phu ̣c vu ̣ người bê ̣nh

✓ Cấp phát và pha chế mô ̣t số thuốc dùng trong Trung tâm

✓ Nghiên cứu khoa ho ̣c, thông tin về thuốc, theo phương hướng của ngành về yêu cầu điều tri ̣

1.2.2.2 Cơ cấu tổ chức hoạt động của khoa dược

Tổ chức khoa dược yêu cầu hợp lý, phát huy hết được khả năng của cán bộ khoa dược theo định hướng lâm sàng

Trưởng khoa Dược

- Bảo quản theo dõi

Tổ thông tin thuốc

- Theo dõi ADR

- Thông tin thuốc mới

- Đình chỉ lưu hành thuốc

Hình 1.5: Sơ đồ cơ cấu tổ chức khoa dược

Trang 22

Theo như mô hình, khi chấp nhâ ̣n các quyết đi ̣nh, trưởng khoa dược sẽ ban

hành và phân phối cho các tổ để hoàn thành các chức năng, nhiê ̣m vu ̣ của khoa dược trong Trung tâm

- Tổ dược chính: kiểm tra và theo dõi việc thực hiện quy chế dược tại các khoa lâm sàng, khoa dược Quản lí chất lượng thuốc phát hiện và thu hồi những thuốc đã hết hạn sử dụng, những thuốc kém chất lượng và duyệt sổ lĩnh thuốc cho các khoa

- Tổ thống kê: cập nhật các số liệu về thuốc và tiền xuất thuốc, nhập, tồn trữ

và báo cáo định kì

- Tổ kho: quản lí thuốc xuất và nhập, bảo quản thuốc theo đúng quy định

- Tổ thông tin thuốc: thực hiện thông tin thuốc, quản lí dám sát việc dùng thuốc

cho bệnh nhân, theo dõi các phản ứng có hại của thuốc,

1.2.2.3 Nguồn nhân lực khoa dược

Chăm lo, bồi dưỡng nguồn nhân lực con người là yếu tố được quan tâm hàng đầu trong bất kì một tổ chức, bệnh viện, khoa dược Đánh giá được tầm quan trọng

đó, khoa dược Trung Tâm y tế huyện Tam Đảo đã tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ quản lý, nhân viên y tế trong khoa Cơ cấu nhân lực

khoa dược giai đoạn 2015 - 2017:

Trang 23

Nhận xét:

Nhân lực dược của Trung tâm chiếm số lượng thấp nhất so với toàn Trung tâm, tỷ lệ dược sĩ đại học với bác sĩ là quá thấp, chỉ 1/10 (so với thế giới là 1/3.3, với Việt Nam năm 2000 là 1/7) Việc chưa có đủ nhân lực để thực hiện các công tác chuyên sâu như dược lâm sàng,… dẫn đến các hoạt động dược gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là hoạt động cung ứng thuốc Tuy nhiên khoa dược cũng đã cố gắng về việc đào tạo và tuyển thêm nhân lực (tuy còn hạn chế, thêm 1 dược sỹ đại học) để đảm bảo được các hoạt động của khoa dược tại Trung tâm

1.3 Một số đề tài đã nghiên cứu về hoạt động cung ứng thuốc của bệnh viện và hướng nghiên cứu của đề tài

Để phân tích và nâng cao chất lượng cung ứng thuốc trong bệnh viện, người

ta đã tiến hành nghiên cứu và sử dụng nhiều biện pháp can thiệp vào các quá trình cung ứng thuốc như: lựa chọn, mua thuốc, quản lý hàng tồn kho, quản lý sử dụng thuốc

Về lựa chọn thuốc, trong một phân tích về hoạt động lựa chọn và mua sắm thuốc tại bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Định của Võ Thị Hướng [20] đã chỉ ra được nhiều tồn tại còn hạn chế trong việc xây dựng danh mục thuốc của bệnh viện, làm ảnh hưởng đến công tác cung ứng và quản lý thuốc của khoa dược

Về mua thuốc, tại một nghiên cứu hoạt động cung ứng thuốc tại bệnh viện đa khoa Xanh Pôn - Hà Nội, tác giả Vũ Bích Hạnh [19] Có sự chênh lệch giữa tỷ lệ thuốc nội - thuốc ngoại, thuốc ngoại cao (chiếm 66,6 %) hơn thuốc nội (chiếm 33,4

%) Điều này có thể dẫn đến chi phí mua thuốc bị đẩy lên cao (thuốc ngoại: 47.516 triệu đồng, thuốc nội: 14.515 triệu đồng) và tăng gánh nặng cho bệnh nhân tuy nhiên lại làm tăng hiệu quả điều trị

Về quản lý tồn kho, việc quản lý chính xác giúp cho việc cấp phát được hiệu quả, đồng thời giúp cho việc kê đơn được thuận tiện hơn Tại nghiên cứu một số giải pháp nâng cao chất lượng cung ứng thuốc tại bệnh viện Nhân Dân 115 của tác giá Huỳnh Hiền Trung đã thực hiện các giải pháp can thiệp tác động lên kiểm soát tồn kho trên cơ sở số liệu IMAT, trước can thiệp: sự khớp của số liệu trên sổ sách và số liệu trong thực tế ở 2 kho ngoại trú là rất thấp (1 %) và nội trú là 20,6 %, sau can thiệp

đã tăng lên là 78,5 % ở kho ngoại trú và 46,3 % ở kho nội trú

Về quản lý sử dụng thuốc, nghiên cứu về hoạt động cung ứng thuốc tại bệnh viện Hữu Nghị đã được tác giả Hoàng Thị Minh Hiền nghiên cứu, phân tích cơ cấu

sử dụng thuốc theo nguồn gốc xuất xứ, thuốc generic, thuốc biệt dược, phân tích

Trang 24

ABC, phân tích VEN các thuốc sử dụng tại bệnh viện Hữu Nghị từ năm 2008-2010 cho thấy: cơ cấu thuốc nội chiếm tỷ lệ từ 20,35 % đến 22,37 % giá trị tiêu thụ trong tổng giá trị kinh phí mua thuốc Khối lượng tiêu thụ thuốc nội chiếm tỷ lệ 82,97 % đến 87,3 % trong tổng khối lượng tiêu thụ tại bệnh viện

Qua các nghiên cứu trên đã phần nào phân tích và đánh giá được tình trạng hoạt động cung ứng thuốc tại các bệnh viện, giúp các bệnh viện điều chỉnh và đáp ứng kịp thời các loại thuốc có hiệu lực, chất lượng tốt mà vẫn đảm bảo giá thành hợp

lý, từ đó nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh cho người dân

Trung Tâm y Tế huyện Tam Đảo là cơ sơ khám chữa bê ̣nh lớn nhất của huyện, mặc dù trang thiết bị và cơ sở hạ tầng còn hạn chế nhưng vì có trách nhiệm khám chữa bệnh và phòng chống bệnh tật cho nhân dân trong và ngoài huyện nên cũng cần phải có các nghiên cứu về hoạt động cung ứng thuốc tại Trung tâm Khoa dược là khoa quan trọng trong việc tư vấn cho các bác sĩ trong quá trình điều trị, cung ứng thuốc đảm bảo kịp thời, an toàn, phù hợp với điều trị cho người bệnh

Vì vậy, chúng tôi thực hiện đề tài này với mong muốn có được những thông tin chính xác nhất về công tác cung ứng thuốc và hoàn thiện công tác quản lý sử dụng thuốc của Trung Tâm y tế huyện Tam Đảo

Trang 25

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu hoạt động cung ứng thuốc trong bệnh viện thông qua

- Báo cáo tổng kết công tác của TTYT, công tác dược năm 2017

- Báo cáo mô hình bệnh tật năm 2017 của phòng kế hoạch tổng hợp

- Thông tin danh mục thuốc của Trung tâm

- Sổ sách nhập, xuất thống kê sử dụng thuốc của Trung tâm năm 2017

- Hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu thuốc, các văn bản bản liên quan đến hoạt động cung ứng thuốc

- Sổ sách thanh toán, kinh phí mua thuốc của phòng tài chính kế toán

- Báo cáo thống kê Trung tâm, báo cáo kiểm tra Trung tâm

- Các tài liệu, báo cáo hướng dẫn sử dụng thuốc của Trung tâm

- Đơn thuốc cấp phát ngoại trú năm 2017

2.1.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

➢ Địa điểm nghiên cứu

- Trung tâm y tế huyện Tam Đảo

- Khoa dược

➢ Thời gian nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu bắt đầu từ : Tháng 11/2018 đến 04/2019

2.2 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu hồi cứu:

Mô tả các hoạt động lựa chọn xây dựng danh mục thuốc, mua sắm, cấp phát

và sử dụng thuốc thông qua hồi cứu báo cáo, các thông tin lưu trên máy tính và hoạt động mua sắm thuốc

Các bước tiến hành nghiên cứu

+ Bước 1: Thu thập các số liệu về hoạt động cung ứng thuốc như: danh mục thuốc của bệnh viện, quá trình hoạt động mua sắm thuốc, tồn trữ và cấp phát thuốc, quản lý

sử dụng thuốc

+ Bước 2: Phân tích và xử lý số liệu nghiên cứu

+ Bước 3: Đánh giá thực trạng cung ứng thuốc

Định dạng
Số trang	51
Dung lượng	1,12 MB