Bài 17 : Sự bảo toàn và chuyển hóa năng lượng (cực hay)

Quan sát và suy đoán: Trong quá trình chuyển động của quả bóng , thế năng và động năng thay đổi như thế nào?... A Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG Thí nghiệm 1: Quả bóng rơi I

   Vật lý 8

1/ - Khi nào vật có cơ năng ?

- Kể các dạng của cơ năng

- Lấy ví dụ vật đồng thời vừa có động năng vừa

có thế năng

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Trả lời:

- Khi vật có khả năng sinh công, ta nói vật có cơ năng.

- Thế năng và động năng là hai dạng của cơ năng.

- Ví dụ: Quả bóng đang bay trên cao…

16.1. Trong các vật sau đây, vật nào không có thế năng?

A Viên đạn đang bay

B Lò xo để tự nhiên ở một độ cao so với mặt đất

C Hòn bi đang lăn trên mặt đất D Lò xo bị ép đặt ngay trên mặt đất KIỂM TRA BÀI CŨ: 16.3 Mũi tên được bắn đi từ cái cung là nhờ năng lượng của mũi tên hay của cánh cung? Đó là dạng năng lượng nào? Trả lời: Của cánh cung

Đó là thế năng.

Quan sát

và suy đoán:

Trong quá trình chuyển động của quả bóng , thế năng và động năng thay đổi như thế nào?

Bài 17

Sự chuyển hố và bảo tồn cơ năng

h =0m

Bóng bàn

B

A

Quan sát quỹ

đạo của quả bóng trong các đoạn mô phỏng sau

Trả lời các câu hỏi từ C1 đến C4 vào phiếu học tập

1.

 Thả rơi quả bóng,

quan sát quỹ đạo của nó rồi

dự

đoán:

Độ cao, vận tốc, thế năng và động năng của quả bóng tăng hay giảm trong hai trường hợp sau:

1/ Khi quả bóng rơi?

2/ Khi quả bóng chạm đất nảy lên ?

I/ Sự chuyển hoá của các dạng cơ năng

Thí nghiệm 1: Quả bóng rơi

A Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

Thí nghiệm 1: Quả bóng rơi

I/ Sự chuyển hoá của các dạng cơ năng

Trong thời gian quả bóng rơi, độ cao của quả bóng….… dần, vận tốc của quả bóng ….… dần.

Thế năng của quả bóng……… dần, còn động năng của nó………

Trong thời gian nảy lên, độ cao của quả bóng

…… dần, vận tốc của nó……… dần Như vậy, thế năng của quả bóng …… ., động năng của nó ………dần.

Quả bóng có thế năng lớn nhất khi ở vị trí ……và thế năng nhỏ nhất khi ở vị trí ……

Quả bóng có động năng lớn nhất khi ở vị trí … và động năng nhỏ nhất khi ở vị trí ……

C1

C4

C3

C2

giảm tăng dần

giảm

tăng

B

A

A

B

Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

Khi quả bóng rơi, cơ năng đã chuyển hoá từ dạng nào sang dạng nào?

Khi quả bóng rơi: Thế năng chuyển hoá thành động năng.

Khi quả bóng nảy lên, cơ năng đã chuyển hoá từ dạng nào sang dạng nào?

Khi quả bóng nảy lên: Động năng

chuyển hoá thành thế năng.

Nhận xét:

Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

I/ Sự chuyển hoá của các dạng cơ năng

Tiến hành thí nghiệm 17.2 SGK

1/ Khi con lắc đi từ A xuống B, thì

vận tốc tăng hay giảm, cơ năng

chuyển hoá từ dạng nào sang dạng

nào và tương tự khi con lắc đi từ B

lên C?

2/ Ở những vị trí nào thì con lắc có

thế năng lớn nhất, có động năng lớn

nhất, có thế năng nhỏ nhất, động năng

nhỏ nhất?

Quan sát

dao động của con lắc

và dự đoán:

Quan sát

quỹ đạo của

con lắc

trong các

đoạn mô

phỏng sau

Trả lời

các câu

hỏi từ C5

đến C8

vào phiếu

học tập 2.



Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

Thí nghiệm 2: Con lắc dao động

Dao động của con lắc

C5, C6

C7, C8

Đi từ

A xuống B

Ở vị trí

A và C

Đi từ

B lên C

Ở vị trí B

Tăng Giảm Bằng 0

Lớn nhất

Thế năng chuyển hoá thành động năng.

Động năng chuyển hoá thành thế năng.

Thế năng lớn nhất Động năng nhỏ nhất

(bằng 0) Thế năng nhỏ nhất

(bằng 0)

Động năng lớn nhất.

Câu

Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

Sự chuyển hoá

cơ năng

Có nhận xét gì về sự chuyển hoá cơ năng của con lắc khi

nó dao động xung quanh vị trí cân bằng B

Trong chuyển động của con lắc đã có sự chuyển hoá các dạng cơ năng như thế nào?

Trong chuyển động của con lắc đã có sự chuyển hoá liên tục các dạng cơ năng : Thế năng chuyển hoá thành động năng và ngược lại

Nhận xét:

Khi con lắc ở vị trí thấp nhất (cân bằng) thế năng đã chuyển hoá hoàn toàn thành động năng Khi con lắc ở vị trí cao nhất, động năng chuyển hoá hoàn toàn thành thế năng

Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

II/ Bảo toàn cơ năng:

Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

( Lưu ý: Tất cả các thí nghiệm trên đều bỏ qua ma sát )

Trong quá trình cơ học, động năng và thế

không đổi Người ta nói cơ năng được bảo toàn.

III/ Củng cố:

 Quan sát dao

động của lò

xo và cho

biết: Trong

TN có sự

chuyển hoá

các dạng cơ

năng như thế

nào? Cơ

năng có

thay đổi

không?

- Có sự biến đổi qua lại giữa động năng của vật và thế năng đàn hồi của lò xo

+ Ở vị trí A và B vật có động năng bằng 0 nhưng lò xo có thế năng cực đại

+ Ở vị trí cân bằng O thế năng bằng 0 nhưng vật có động năng cực đại

+Tổng của chúng là một hằng số (được bảo toàn) vật dao động mãi mãi

Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

LK

III/ Vận dụng:

C9

Khi

v ật lên cao

rơi xuống

c) - Khi vật lên cao:

Động năng Thế năng.

- Khi vật rơi xuống:

Bài 17: SỰ CHUYỂN HOÁ VÀ BẢO TOÀN CƠ NĂNG

a) Mũi tên được bắn

đi từ chiếc cung.

b) Nước từ trên đập cao chảy xuống.

c) Ném một vật lên cao theo

Hãy chỉ ra sự chuyển hoá từ dạng cơ năng này sang dạng cơ năng khác trong các trường hợp sau:

a) Thế năng cánh cung động năng mũi tên

Trả lời:

b) Thế năng nước động năng.

Bài tập: Chọn đáp án đúng

Có hai phát biểu:

I : Trong quá trình cơ học, động năng và thế năng có thể chuyển hoá lẫn nhau, nhưng cơ năng được bảo toàn

II : Nên khi một vật chuyển động, ở vị trí nào vật có động

a Phát biểu I và II đều sai

b Phát biểu I đúng, II sai

c Phát biểu I và II đều đúng

d Phát biểu I sai, II đúng.

1 Ở vị trí nào viên bi có

động năng lớn nhất?

a.Vị trí C b.Vị trí A

c.Vị trí B

d Ngoài ba vị trí trên.

BÀI TẬP

2.Ở vị trí nào viên bi có Thế năng nhỏ nhất?

a.Vị trí C b.Vị trí A c.Vị trí B

d Ngoài ba vị trí trên.

Quan sát quá trình chuyển động của con lắc dao động điều hoà