Một số kinh nghiệm trong việc hướng dẫn học sinh biết được ứng dụng của môn hóa học 9 vào thực tiễn

Để học sinh có hứng thú và niềm đam mê với môn học bản thân tôi thiết nghĩ, mỗi người giáo viên cầnthường xuyên lồng ghép các hiện tượng thực tế có liên quan đến môn học xảy raxung quanh

UBND HUYỆN KRÔNG ANA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO _

Tên đề tài:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG VIỆC HƯỚNG DẪN HỌC SINH BIẾT ĐƯỢC ỨNG DỤNG CỦA MÔN HÓA HỌC 9 VÀO THỰC TIỄN

Lĩnh vực : Hóa học

Họ và tên tác giả: Phạm Thu Hà Đơn vị : Trường THCS Nguyễn Trãi

I Cơ sở lí luận của vấn đề Trang 3

II Thực trạng của vấn đề Trang 3 III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề Trang 5

IV Tính mới của giải pháp Trang 21

V Hiệu quả SKKN Trang 22 PHẦN THỨ BA: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ Trang 23

I Kết luận Trang 23

II Kiến nghị .Trang 24

PHẦN THỨ NHẤT MỞ ĐẦU

I Đặt vấn đề

Trước tình hình phát triển như vũ bão của các ngành công nghiệp, du lịch…trên toàn thế giới cũng như thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa trong nước, để bắtkịp với xu thế chung của thế giới chúng ta cần phải nâng cao hơn nữa nguồn nhânlực và trí lực trong nước

Nguồn nhân lực và trí lực của nước ta trong giai đoạn hiện nay chưa đáp ứngđược yêu cầu của tất cả các ngành công nghiệp trong nước, có nhiều ngành nghề tacòn phải phụ thuộc vào nhân lực của đối tác nước ngoài Vậy, để đáp ứng được yêucầu cấp thiết đó bắt buộc người lao động cần phải được đào tạo bài bản không chỉtrên sách vở mà còn ở trong thực tế

Muốn làm được điều đó, ngay khi đang được ngồi học trên ghế nhà trườnghọc sinh cần phải được các thầy cô giáo dạy để biết vận dụng kiến thức đã học vàothực tế

Như ta biết, Hóa học là một môn khoa học thực nghiệm, muốn hiểu rõ, hiểusâu bản chất của bộ môn bắt buộc người học cần phải có tính kiên trì, chịu khó vàđặc biệt là thường xuyên được làm thí nghiệm

Hóa học còn là một môn khoa học rất gần gũi với cuộc sống của con người, cónhiều ứng dụng trong đời sống cũng như trong sản xuất Để học sinh có hứng thú

và niềm đam mê với môn học bản thân tôi thiết nghĩ, mỗi người giáo viên cầnthường xuyên lồng ghép các hiện tượng thực tế có liên quan đến môn học xảy raxung quanh ta nhằm giúp học sinh hiểu kiến thức, biết các ứng dụng của từng chấttrong cuộc sống hằng ngày Có như vậy mới khơi dậy niềm đam mê và hứng thúcủa các em với môn học Khi các em có được niềm đam mê và hứng thú với mônhọc thì chắc chắn các em sẽ đạt kết quả học tập cao!

Qua gần 7 năm giảng dạy bộ môn Hóa học tại trường trung học cơ sở NguyễnTrãi, bản thân tôi luôn đổi mới phương pháp dạy học để các em học sinh luôn tíchcực, chủ động, sáng tạo trong việc học tập của mình Bên cạnh đó, tôi còn thườngxuyên hướng dẫn các em tìm tòi, khám phá về ứng dụng của Hóa học xung quanh

ta, cũng như thường xuyên phối hợp với các thầy cô giáo chủ nhiệm, Ban đại diệnCha mẹ học sinh, nhà trường tạo điều kiện để các em được trải nghiệm, vận dụngkiến thức đã được học vào thực tế Từ đó tôi đúc kết những kinh nghiệm mình có

được để thực hiện đề tài: Một số kinh nghiệm trong việc hướng dẫn học sinh biết được ứng dụng của môn Hóa học 9 vào thực tiễn.

II Mục đích nghiên cứu

của môn Hóa học 9 vào thực tiễn được áp dụng cho đối tượng là học sinh lớp 9 của

trường trung học cơ sở Nguyễn Trãi nhằm giúp học sinh hiểu rõ được việc áp dụng

kiến thức Hóa học 9 vào thực tiễn, giải thích được các hiện tượng trong tự nhiên từkiến thức đã được học

Ngoài ra, học sinh biết vận dụng kiến thức đã được lĩnh hội để thực hành, trảinghiệm và bước đầu biết tạo ra những sản phẩm áp dụng trong đời sống, sản xuất

Thông qua đó sẽ kích thích niềm đam mê và hứng thú học tập của các em,giúp các em đạt kết quả cao trong học tập

Đối với học sinh THCS các em chưa có nhiều định hướng nghề nghiệp chotương lai nên ý thức học tập các bộ môn chưa cao, các em chỉ thích môn nào mình học

PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận của vấn đề

có kết quả cao hoặc thích giáo viên nào thì thích học môn đó Người giáo viêndạy hóa học phải biết nắm tâm lý và đặc điểm lứa tuổi của học sinh, trong đó phươngpháp dạy học bằng cách lồng ghép giải thích các hiện tượng hóa học thực tiễn trong tựnhiên và trong đời sống hàng ngày để các em thấy môn Hóa học rất gần gũi với các

em

Trong quá trình dạy học, dựa vào sự hướng dẫn của giáo viên học sinh thực hiệncác hoạt động chủ yếu theo một quy trình sau:

Thu thập thông tin: thông qua việc tự làm thí nghiệm hoặc quan sát thí nghiệm

do giáo viên biểu diễn, quan sát hiện tượng tự nhiên, đọc tài liệu, xem tranh ảnh, ônlại những kiến thức đã học, học sinh sẽ thu được những thông tin cần thiết về các hiệntượng hóa học cần học

Xử lí thông tin: thông qua một hệ thống câu hỏi, giáo viên hướng dẫn học sinhcăn cứ vào thông tin đã thu thập để rút ra những kết luận cần thiết

Vận dụng: dựa vào kết luận đã rút ra từ bài học, học sinh vận dụng vào thực tiễn

để hiểu sâu bài hơn

II Thực trạng của vấn đề

Ngày nay, cách nhìn nhận về học vấn của một số cha mẹ học sinh và học sinhvẫn còn lạc hậu Nhiều cha mẹ học sinh có suy nghĩ rằng quan tâm đến việc học củacon là chỉ cần con làm tốt các bài tập, mua nhiều sách về để con ôn luyện hay tìm cácthầy cô giỏi để dạy con giải bài tập đã là đủ Tuy nhiên, ông cha ta đã từng nói “học điđôi với hành” Thật vậy, nguồn kiến thức là vô tận, học sinh không thể lĩnh hội kiếnthức một cách cứng nhắc như một cái máy mà cần phải tạo điều kiện cho các em biết

áp dụng kiến thức vào thực tế hay chí ít cũng là biết kiến thức mình được học đã đượcvận dụng vào thực tế như thế nào và kết quả ra sao

Trường trung học cơ sở Nguyễn Trãi nằm trên địa bàn xã EaNa, huyện KrôngAna, tỉnh Đăk Lăk Cơ sở vật chất, trang thiết bị trong nhà trường vẫn chưa đáp ứngđược nhu cầu học tập của giáo viên và học sinh Học sinh chưa có nhiều điều kiện đểthực hành thí nghiệm mà chủ yếu là quan sát giáo viên biểu diễn thí nghiệm Một sốhọc sinh chưa biết vận dụng kiến thức vào thực tế… chưa đi sâu vào quá trình giảithích, giải quyết các vấn đề nên học sinh hay nhàm chán

Kết quả học tập ở môn Hóa học của học sinh lớp 9 trường trung học cơ sởNguyễn Trãi năm 2016 – 2017 như sau:

1 Chất khi bị oxi hóa cung cấp nhiều năng lượng nhất cho cơ thể:

2 Các vật dụng bằng sắt trong đời sống đều không phải hoàn toàn là sắt, mà cònlẫn một số kim loại khác Đó là nguyên nhân khiến các vật dụng này

3 Chất có tính tẩy màu mạnh là

4 Nhai cơm chậm trong miệng thấy có vị ngọt vì:

A Trong cơm có đường saccarozo

B Cơm là tinh bột, do xúc tác của enzim trong nước bọt tinh bột bị thủy phânthành glucozo

D Trong cơm có tinh bột, tinh bột có vị ngọt.

5 Chất được tạo thành trong quá trình quang hợp của cây xanh là

6 Chất được dùng trong công nghiệp sản xuất xà phòng là:

7 Miếng chuối xanh khi gặp dung dịch iot sẽ chuyển sang màu xanh là do:

8 Chất dùng để kích thích quả mau chín là:

9 Chất khi gặp iot sẽ biến sang màu xanh:

là vì

A Trong quá trình quang hợp, cây xanh hấp thụ khí CO2

B CO2 không có khả năng tác dụng với các khí khác

D CO2 bị phân hủy bởi nhiệt

Kết quả bài kiểm tra

Tỉ lệ 19,5% 57,5% 23%

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Giải pháp 1: Giáo viên tìm hiểu lực học của học sinh nhằm đưa ra phương pháp đúng đắn trong việc giảng dạy môn Hóa 9

Biện pháp 1: Tìm hiểu năng lực học sinh thông qua giáo viên bộ môn Hóa 8Thực hiện công văn số 12/KH-PGDĐT, trong nhiều năm gần đây, phòng Giáo

chất lượng giáo dục học sinh đầu năm học, cuối năm học giữa các lớp, giữa cáckhối lớp và giữa các cấp học Nghiệm thu, bàn giao chất lượng giáo dục học sinhnhằm đảm bảo tính khách quan của kết quả đánh giá chất lượng học sinh cuối nămhọc hoặc cuối cấp học và đảm bảo trách nhiệm của giáo viên dạy lớp năm họctrước và giáo viên nhận lớp ở năm học sau; giúp giáo viên nhận lớp trong năm họctiếp theo có đủ thông tin cần thiết về quá trình và kết quả học tập, mức độ hìnhthành và phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh để có kế hoạch, biện phápgiáo dục hiệu quả

Thông qua GVBM hóa học lớp 8 của năm học 2016 - 2017 , tôi đã nắm bắtđược học lực ở các lớp tôi được phân công giảng dạy bộ môn Hóa 9 vào năm học2017-2018 như sau:

Bài trắc nghiệm

Câu 1: Những chất nào trong dãy những chất dưới đây chỉ chứa những chất

tinh khiết?

A Nước biển, đường kính, muối ăn

B Nước sông, nước đá, nước chanh

C Vòng bạc, nước cất, đường kính

D Khí tự nhiên, gang, dầu hoả

Câu 2: Hiện tượng nào là hiện tượng hoá học trong các hiện tương thiên nhiên

sau đây ?

A Sáng sớm, khi mặt trời mọc sương mù tan dần

B Hơi nước trong các đám mây ngưng tụ và rơi xuống tạo ra mưa

C Nạn cháy rừng tạo khói đen dày đặc gây ô nhiễm môi trường

D Khi mưa giông thường có sấm sét

Câu 3: Trong các thí nghiệm sau đây với một chất, thí nghiêm nào có sự biến

C Mang các hạt chất rắn nghiền được bột màu trắng

D Nung bột màu trắng này, màu trắng không đổi nhưng thoát ra một chấtkhí có thể làm đục nước vôi trong

Câu 4: Lái xe sau khi uống rượu thường gây tai nạn nghiêm trọng Cảnh sát

giao thông có thể phát hiện sự vi phạm này bằng một dụng cụ phân tích hơi thở.Theo em thì dụng cụ phân tích hơi thở được đo là do

A rượu làm hơi thở nóng nên máy đo được

B rượu làm hơi thở gây biến đổi hoá học nên máy ghi nhận được.

C rượu làm hơi thở khô hơn nên máy máy ghi độ ẩm thay đổi

D rượu gây tiết nhiều nước bọt nên máy biết được

Câu 5: Khi làm thí nghiệm trực tiếp với photpho trắng phải:

A cầm bằng tay có đeo găng

B dùng cặp gắp nhanh mẩu photpho ra khỏi lọ và cho ngay vàop chậu đựngđầy nước khi chưa dùng đến

C tránh cho tiếp xúc với nước

D có thể để ngoài không khí

Câu 6: Để bảo quản kim loại Na trong phòng thí nghiệm, người ta dùng cách

nào sau đây:

A Ngâm trong nước B Ngâm trong rượu

C Ngâm trong dầu hỏa D Bỏ vào lọ

Câu 7: Khi dùng nhiệt kế đo nhiệt độ của một chất lỏng, người ta thường

A nhúng nhanh nhiệt kế vào cốc đựng chất lỏng

B cho chạm nhanh đầu nhiệt kế vào bề mặt chất lỏng

C nhúng ngập bầu thuỷ ngân của nhiệt kế vào cốc đựng chất lỏng, sau đó lấy

ra ngay

D nhúng ngập bầu thuỷ ngân của nhiệt kế vào cốc đựng chất lỏng và ngâmtrong đó một thời gian cho đến khi mức thuỷ ngân ổn định

Câu 8: Khí CO2 được coi là ảnh hưởng đến môI trường vì

A rất độc B tạo bụi cho môi trường

C làm giảm lượng mưa D gây hiệu ứng nhà kính

Sau khi thực hiện giải pháp trên tôi nhận định: Đa số học sinh trong lớp tôigiảng dạy bộ môn Hóa học đều nắm vững kiến thức của năm lớp 8 Tuy nhiên, các

em chưa biết nhiều về các ứng dụng của Hóa học trong thực tế

Giải pháp 2: Liên hệ thực tế ở từng phần cụ thể trong nội dung của mỗi bài học

Tùy vào nội dung của mỗi bài học cũng như nội dung kiến thức để lồng ghéptrong bài mà tôi định hướng đưa nội dung cần lồng ghép vào từng phần của bàihọc Cụ thể bằng những biện pháp như sau:

Biện pháp 1 : Liên hệ thực tế khi mở đầu bài giảng

Ví dụ: Vì sao bôi vôi vào chỗ ong, kiến đốt sẽ đỡ đau?

Giải thích: Do trong nọc của ong, kiến, nhện…có chứa axit hữu cơ là axitfomic (HCOOH) Vôi có thành phần là bazơ nên sẽ trung hòa thành phần axit cótrong nọc của ong, kiến…do đó ta sẽ cảm thấy đỡ đau

Bài 3: Tính chất hóa học của axit.

Ví dụ : Vì sao nước rau muống đang xanh khi vắt chanh vào thì chuyển sang

màu đỏ ?

Giải thích: Có một số chất hóa học gọi là chất chỉ thị màu, chúng làm cho màucủa dung dịch thay đổi khi độ pH của dung dịch thay đổi Trong rau muống (và vàiloại rau khác) có chất chỉ thị màu này, trong chanh có 7% axit xitric Vắt chanh vàonước rau làm dung dịch có tính axit, do đó làm thay đổi màu của nước rau Khi chưavắt chanh nước rau muống màu xanh là chứa chất kiềm

Ví dụ: Chảo, muôi, dao đều được làm từ sắt Vì sao chảo giòn, muôi dẻo còndao lại sắc?

Giải thích: Chảo, muôi, dao đều được làm từ sắt nhưng sắt để chế tạo chúnglại không giống nhau

Sắt được dung để làm chảo là gang Gang có tính chất rất giòn

Muôi múc canh được chế tạo từ thép non Thép non không giòn như gang.Người ta thường dùng búa để rèn, biến thép thành những đồ dùng khác nhau

Dao được chế tạo từ thép nhưng không phải là thép non Thép vừa dẻo, vừadát mỏng được, có thể rèn, mài được nên rất sắc

Ví dụ: Trong y học, axit axetic được sử dụng như thế nào?

Giải thích: Một trong những phương pháp tiên tiến chữa và điều trị bệnh ungthư gan là tiêm axit axetic trực tiếp vào khối u Axit axetic sẽ có tác dụng làm hoại

tử khối u Thao tác tiêm sẽ được hỗ trợ, hướng dẫn bởi thiết bị siêu âm, giúp xácđịnh chính xác vị trí, kích thước của khối u để việc tiêm đạt độ chính xác cao

Ưu điểm của phương pháp này là có thể tiêu diệt được hoàn toàn khối u cókích thước nhỏ hơn 5cm Ngoài ra, axit axetic ít vào máu, do đó hạn chế đượcphạm vi lan tràn, gây hoại tử các tế bào lành

Biện pháp 2: Liên hệ thực tế trong bất kì một nội dung nào đó của bài học

Ví dụ: Ứng dụng của bari sunfat và canxi sunfat trong y học?

Bari sunfat là một chất cản quang, nghĩa là hấp thụ tia X mạnh hơn nhiều sovới các mô xung quanh, hiện rõ sự tương phản giữa các mô trên phim chụpX- Quang nên được sử dụng để chụp đường tiêu hóa

Canxi sunfat khi hút nước tạo thành chất bột nhão và hóa rắn (CaSO4) sau mộtvài giờ nên được dùng để cố định xương gẫy (bó bột)

Ví dụ: Em biết gì về kim loại nhôm?

Nhôm là nguyên tố phổ biến thứ 3 trên (sau oxi và silic) và là kim loại phổbiến nhất trên vỏ Trái Đất Ngày nay nhôm được sử dụng rất nhiều trong đời sốngnhưng ít ai biết rằng đến thế kỉ XIX nhôm vẫn đắt hơn vàng, bạc và đồ dùng làmbằng nhôm là đồ dung xa xỉ của các bậc đế vương

Vào năm 1825, nhà hóa học người Đan Mạch tên là Hans – Christian là ngườiđầu tiên điều chế thành công nhôm tinh khiết từ quặng Năm 1889, kĩ sư người Áotên là Karl Josef Bayer đã sản xuất được nhôm với chi phí thấp – hiệu quả bằngcách điện phân từ quặng boxit Phương pháp này còn được sử dụng tới ngày nay

Ví dụ: Những lưu ý khi sử dụng nước Gia – ven?

Nước Gia – ven có tác dụng tẩy các vết bẩn rất tốt, tuy nhiên hóa chất này cóđộc tính cao nên khi sử dụng cần lưu ý:

- Để cách xa đồ ăn và nơi sinh hoạt chung của gia đình

- Cất vào nơi an toàn khi không sử dụng.

- Chọn chai có nắp an toàn, khó mở

- Hoạt tính hóa học của nước Gia – ven bị mất dần theo thời gian, đặc biệt làngày hè, nắng nóng Vì vậy, nước Gia – ven chỉ nên sử dụng trong khoảng 6 tháng.Khi uống nhầm nước Gia – ven cần phải súc miệng liên tục với nước Sau đócần phải rửa ruột tại bệnh viện ngay lập tức Tuyệt đối không được uống sữa haynôn vì làm như vậy sẽ bỏng, cháy màng nhầy

Biện pháp 3: Liên hệ thực tế khi kết thúc bài học

Ví dụ: Sau khi học xong bài oxit, giáo viên có thể nêu ứng dụng của một sốoxit trong đời sống và sản xuất như: CO2 hòa tan trông nước ngọt làm tăng vị ngon

của kem chống nắng, Al2O3 được dùng làm giấy ráp

Ví dụ: Vì sao muối NaHCO 3 được dùng để chế thuốc đau dạ dày?

Giải thích: Trong dạ dày, có chứa dung dịch HCl Người bị đau dạ dày là người

đau dạ dày vì nó làm giảm hàm lượng dung dịch HCl có trong dạ dày nhờ phản ứng: NaHCO3 + HCl NaCl + H2O + CO2

Ví dụ: Em biết gì về thành phần của gói chống ẩm có trong các gói bánhkẹo ?

Trả lời: Silicagel thực chất là SiO2 nH2O (n<2), tồn tại ở dạng hạt, cứng, có

vô số khoang rỗng li ti Silicagel được điều chế từ natri silicat và axit sunfuric.Silicagel được sử dụng để: làm chất xúc tác trong tổng hợp hữu cơ hóa dầu,lọc nước Ngoài ra còn được biết đến là chất hút ẩm, giúp bảo quản thiết bị, bảoquản lương thực, thực phẩm và nhiều đồ dùng thiết yếu khác

Ví dụ: Hợp chất hữu cơ nào thúc đẩy trái cây nhanh chín?

Giải thích: Etilen là một loại hormon thực vật tự nhiên, thúc đẩy quá trìnhchín của rất nhiều loại quả như: chuối, cà chua, đu đủ… quá trình vàng lá ở hoa vàrau

Để hoa quả được tươi lâu thì cần phải có các chế phẩm hạn chế sự hình thànhetilen Các chất oxi hóa mạnh như ozon (O3), thuốc tím (KMnO4), tia cực tím (UV)

sẽ oxi hóa etilen ngay lập tức Theo kết quả nghiên cứu cho thấy, khi sử dụngKMnO4 để hấp thụ etilen trong bảo quản chuối thì thời gian bảo quản tăng lên 3 lần

như: thông gió để giảm nồng độ etilen hay bảo quản rau quả ở nhiệt độ thấp đểngăn không cho etilen được hình thành

Ví dụ: Rượu bia ảnh hưởng đến sức khỏe con người như thế nào?

Giải thích: Hiện nay người dân Việt Nam tiêu thụ khoảng 3 tỉ lít bia/năm,đứng thứ 3 châu Á và đứng đầu Đông Nam Á

độ rượu trong máu Ở nồng độ thấp, rượu có tác dụng an thần, làm giảm stress Tuynhiên với nồng độ cao hơn khoảng >5mg/100ml, rượu gây rối loạn tâm thần, khiếnngười dùng rối loạn tâm thần và có thể dẫn đến hôn mê Người dùng rượu sẽ bị tửvong nếu nồng độ rượu vượt quá 35mg/100ml Uống rượu thường xuyên sẽ làmgiảm sự trao đổi chất, gia tăng axit uric dẫn đến bệnh gout, xơ gan…

Ví dụ: Vì sao đốt xăng, cồn thì cháy hết sạch, còn khi đốt gỗ, than đá thì cònlại tro?

Giải thích: Bởi vì so với gỗ và than đá thì xăng và cồn là những chất hữu cơ

hơi H2O sau đó tất cả chúng bay vào không khí

Với than đá và gỗ thành phần của chúng gồm: xenlulozơ, nhựa là những chấthữu cơ dễ cháy và có thể cháy hết Tuy nhiên trong gỗ còn có khoáng vật,vì vậykhông thể cháy hết được và còn lại tro

Than đá cũng vậy, ngoài thành phần là cacbon và các hợp chất hữu cơ than đácòn chứa muối silicat Vì vậy, khi đốt than đá thì so với gỗ than đá sinh ra tro nhiềuhơn

Giải pháp 3: Liên hệ thực tế bằng những mẩu chuyện lịch sử hoặc những

mẩu chuyện hài hước nhằm gây hứng thú cho học sinh.

Ví dụ: Sherlock Homes đã phát hiện cách lấy vân tay của tội phạm lưu trên đồvật ở hiện trường như thế nào?

Shelock Homes tìm ra cách lấy vân tay

Giải thích: Cách thực hiện như sau: lấy một trang giấy sạch, ấn một đầu ngóntay lên trên mặt giấy rồi nhấc ra, sau đó đem phần giấy có dấu vân tay đặt đối diệnvới ống nghiệm có chứa cồn iot và dùng đèn cồn để đun nóng phần đáy ốngnghiệm Khi xuất hiện một luồng khí màu tím phát ra từ miệng ống nghiệm, ta sẽthấy trên phần giấy trắng dần dần hiện lên dấu vân tay màu nâu, rõ đến từng nét.Nếu ấn đầu ngón tay vào tờ giấy trắng rồi cất đi vài tháng sau đó làm lại thí nghiệmnhư ở trên thì dấu vân tay vẫn hiện lên rõ ràng Trên đầu ngón tay của chúng ta códầu béo, dầu khoáng và mồ hôi Khi ấn ngón tay lên mặt giấy thì những thứ đó sẽlưu lại trên mặt giấy, tuy mắt thường rất khó nhận ra

Khi đem tờ giấy có vân tay đặt đối diện với mặt miệng ống nghiệm chứa cồniốt thì do bị đun nóng iốt “thăng hoa” bốc lên thành khí màu tím (chú ý là khí iốtrất độc), mà dầu béo, dầu khoáng và mồ hôi là các dung môi hữu cơ mặt khác khíiốt dễ tan vào chúng tạo thành màu nâu trên các vân tay lưu lại Vậy là vân tayđược hiện ra

Giải pháp 4: Phối hợp với các tổ chức, Đoàn thể trong nhà trường tạo điều kiện để học sinh thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tế.

Trong các tiết hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp hay các tiết học ngoạikhóa, tôi sẽ chủ động phối kết hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp cũng như các tổchức, Đoàn thể trong nhà trường Chúng tôi sẽ tổ chức lồng ghép thực hiện các tiếtthực hành vận dụng kiến thức đã được học để bước đầu các em học sinh làm ranhững sản phẩm được ứng dụng trong học tập cũng như trong cuộc sống Thôngqua đó giúp các em say mê, yêu thích môn học hơn Sau đây là một số nội dung màtôi đưa vào những tiết học ấy:

Làm giấy chỉ thị màu từ quả nho tím, râu bắp màu tím.

- Cách thực hiện: Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện theo nhóm Chia nhóm theo tổ.

- Thời gian thực hiện: 1tiết học (45 phút).

- Nguyên liệu gồm: Nho có vỏ màu tím, phần râu bắp màu tím.

Học sinh thuyết trình về quy trình tạo ra sản phẩm

- Xác định môi trường của một số dung dịch bằng giấy chỉ thị từ nước vỏ quả nho và râu bắp màu tím theo bảng sau:

Màu sắc giấy chỉthị từ nước vỏ quảnho chín

Màu sắc giấy chỉthị từ nước râubắp màu tím

Môi trườngaxit hay bazơ

-Giáo viên nhận xét, đánh giá sản phẩm, cách làm việc theo nhóm của học sinh Hướng dẫn học sinh rút ra ưu, nhược điểm khi sử dụng giấy chỉ thị màu từ nước vỏ quả nho chin và nước râu bắp màu tím.

Nhận xét Màu sắc giấy chỉ thị từ nướcvỏ quả nho chin Màu sắc giấy chỉ thị từ nước râubắp màu tím

làm

Tỉ lệ thành công cao 95% –98%

Phương pháp đơn giản, dễ làm

Tỉ lệ thành công cao 95% – 98%.Nhạy cảm với môi trường axit,

Nguyên liệu dễ tìm và rất phổbiến ở địa phương

Nhược điểm

Khi thử trong môi trường bazơ

từ 1- 5 phút màu giấy nhạtdần

Khi thử trong môi trường bazơ từ2- 4 phút màu giấy nhạt dần

Phát hiện giò chả có hàn the bằng giấy tẩm nghệ

Giáo viên hướng dẫn học sinh làm giấy tẩm nghệ

- Cách thức thực hiện: Tổ chức theo nhóm, tổ

- Chuẩn bị: Nghệ, cồn, nước, mẫu giò chả hoặc bánh đúc, xoong, bếp…

- Quá trình thực hiện:

+ GV hướng dẫn học sinh cách làm giấy tẩm nghệ như sau:

Giã nhỏ nghệ, ngâm trong cồn từ 3 – 4 giờ, sau đó gạn lấy dung dịch nghệ

Tiếp đến ngâm giấy lọc trong dung dịch nghệ khoảng 1 giờ Sau đó vớt ra để

se mặt và ngâm tiếp giấy lọc trong dung dịch nghệ khoảng 1 – 2 giờ rồi vớt ra phơikhô trong gió Cắt nhỏ thành từng miếng 1,5 – 2 cm

Để thử xem thực phẩm bánh đúc, giò chả có hàn the không, ta lấy miếng giấynghệ ấn vào bề mặt sản phẩm cần thử, ví dụ như giò Nếu mặt giò quá se, ta có thểtẩm ướt nhẹ giấy nghệ bằng dung dịch axit loãng trước khi đặt vào bề mặt giò Saumột phút quan sát nếu thấy mẩu giấy nghệ chuyển sang màu đỏ thì kết luận mẫusản phẩm có hàn the

Giấy tẩm nghệ Mẫu giấy nghệ thử mẫu giò có hàn the và không có hàn the

- Giáo viên nhận xét sản phẩm, tinh thần hợp tác nhóm trong quá trình hoàn thành sản phẩm của các em.

Giải pháp 5: Giáo viên đưa ra các bài tập mang tính thực tiễn cao

Việc hướng dẫn học sinh biết ứng dụng của hóa học trong thực tiễn không chỉ lồngghép về mặt lí thuyết mà tôi còn lồng ghép những bài tập mang tính thực tiễn cao

để rèn luyện kĩ năng tính toán của các em

Ví dụ: Em hãy giải thích các cách làm sau:

a) Người ta không bón phân urê cùng với vôi bột

b) Người ta bón tro bếp cho cây trồng thay cho việc dùng phân hóa học

c) Nếu bón thừa đạm thì lúa bị “lốp” và năng suất kém

d) Người ta thường dùng phân lân tự nhiên để bón cho cây trồng ở ruộngchua

Hướng dẫn trả lời:

a) Người ta không bón phân urê cùng với vôi bột vì:

Khi phân urê gặp nước sẽ có phản ứng: (NH2)2CO + 2H2O → (NH4)2CO3

Sau đó sẽ có phản ứng: (NH4)2CO3 + Ca(OH)2 → 2NH3 + 2H2O + CaCO3

Phản ứng trên làm mất tác dụng của urê vì tạo ra khí NH3 thoát ra ngoài đồngthời làm rắn đất lại Vì vậy không bón urê cùng vôi.

b) Người ta bón tro bếp cho cây trồng thay vì việc dùng phân hóa học vì:

- Tro cung cấp dưỡng chất cho cây, có thể thay thế cho phân lân, kali

- Tro giúp phòng sâu bệnh

- Tro còn làm hạt nẩy mầm đều hơn, cây con cứng cáp hơn

- Ngoài ra việc sử dụng tro ít tốn kém chi phí hơn

c) Nếu bón thừa đạm thì lúa bị “lốp” và năng suất kém vì: Nếu thừa đạm thìtốt cho lá do đó việc tập trung chất dinh dưỡng cho đòng và kết bông bị hạn chế

d) Người ta thường dùng phân lân tự nhiên để bón cho cây trồng ở ruộng chua vì: Phân lân tự nhiên (phân lân nói chung) bón vào ruộng chua (có axit) để tạo

ra muối dễ tan như Ca(H2PO4)2

Ví dụ: Hãy giải thích lí do cho các việc làm dưới đây:

a) Hiện nay cấm khai thác san hô

b) Khi tôi vôi phải dùng dư nhiều nước so với lượng nước cần thiết

c) Đá dùng để nung vôi chỉ nên đập nhỏ vừa phải

Hướng dẫn trả lời:

a) Hiện nay người ta cấm khai thác san hô vì: Khi san hô bị suy thoái đồngnghĩa với việc các nguồn lợi thủy sinh bị suy giảm nghiêm trọng và mất đi con đêchắn sóng tự nhiên mỗi khi gió bão hay sóng thần đánh vào bờ

b) Khi tôi vôi phải dung dư nhiều nước so với lượng nước cần thiết vì: phảnứng giữa vôi sống với nước xảy ra mãnh liệt và tỏa nhiều nhiệt nên để đảm bảo antoàn người ta sẽ dung lượng nước nhiều hơn so với lượng nước cần thiết nhằmgiàm lượng nhiệt tỏa ra

c) Đá dùng để nung vôi chỉ nên đạp nhỏ vừa phải vì: Khi nung đá vôi sẽ xảy

Phản ứng trên là phản ứng thuận nghịch nên để tăng hiệu suất của phản ứng taphải đập đá nhỏ để tăng diện tích bề mặt được cung cấp nhiệt trực tiếp Mặt khác

nghịch xảy ra

Ngược lại nếu đá vôi bị đập quá nhỏ thì dưới tác dụng của nhiệt đá vôi sẽ bị

bằng chuyển sang chiều nghịch

Ví dụ: Phân dơi có trong hang đá chứa nhiều Ca(NO3)2 Thành phần của tro

bằng cách trộn tro bếp với phân dơi rồi dùng nước dội nhiều lần để thu lấy KNO3.a) Viết phương trình hóa học của quá trình trên

(giả thiết trong phân dơi có 40% Ca(NO3)2 và tro bếp chứa 5% K2CO3)?

Hướng dẫn trả lời:

a) Dùng nước dội nhiều lần để hòa tan Ca(NO3)2 và K2CO3 sau đó sẽ xảy raphản ứng giữa hai dung dịch như sau:

Ca(NO3)2 + K2CO3 → 2KNO3 + CaCO3

KNO3 tan trong nước lọc, làm bay hơi nước thu được KNO3 khan

b) Khối lượng phân dơi gần bằng 2 kg, khối lượng tro bếp gần bằng 13,7 kg

Ví dụ: Trong quá trình lên men tinh bột sản xuất rượu etylic có một lượng lớnkhí cacbonic sinh ra Khí cacbonic là một trong các khi gây nên hiệu ứng nhà kínhlàm cho Trái Đất nóng lên, gây nhiều hậu quả nặng nề Em hãy đề xuất một giảipháp thu hồi, sử dụng lượng khí cacbonic này?

Hướng dẫn trả lời:

Thu hồi khí CO2 để sản xuất xô-đa Na2CO3, NaHCO3 dùng để: pha chế đồuống, sản xuất bột nở

Thu hồi khí CO2 để sản xuất “nước đá khô”, tuyết cacbonic

Ví dụ: Công nghiệp mía đường của nước ta đang ngày càng phát triển Nhưngcũng chính vì vậy mà lượng bã mía sinh ra cũng một ngày nhiều thêm, nếu không

có biện pháp kịp thời sẽ gây ra ô nhiễm môi trường Hãy nêu ý kiến của em (Đ/S)đối với các giải pháp ghi trong bảng dưới đây:

Hướng dẫn trả lời:

Khối lượng glucozơ cần thêm vào là: x gam

Khối lượng dung dịch là: 1000 + x

Ta có: x.100/1000+x = 0,9

Giải pháp 6: Phối hợp với Ban đại diện Cha mẹ học sinh, nhà trường tổ chức cho các em được đi tham quan các cơ sở sản xuất, hệ sinh thái…giúp các

em biết được ứng dụng của hóa học trong thực tế.

Biện pháp 1 Xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với Ban đại diện Cha mẹ học

sinh, với giáo viên chủ nhiệm lớp

Cùng với Ban đại diện Cha mẹ học sinh, giáo viên chủ nhiệm lớp tổ chức cáchoạt động ngoại khóa, các buổi dã ngoại tại địa phương ….Thông qua các hoạtđộng đó, sẽ giúp các em biết được Hóa học trong thực tế

Theo phân phối chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại trườngTHCS Nguyễn Trãi trong tiết thứ 2 của tháng 10 với chủ điểm: CHĂM NGOAN –HỌC GIỎI, tôi xin ý kiến của Ban giám hiệu nhà trường về việc cùng với Ban đạidiện Cha mẹ học sinh tổ chức cho các em học sinh ở các lớp 9 tôi đang tham giagiảng dạy bộ môn Hóa lớp đến thăm quan lò gạch không nung tại xã EaBông,huyện Krông Ana Qua đó các em biết được quy trình sản xuất gạch không nung từ

xi măng, đá, cát… và biết được lợi ích khi sử dụng loại gạch này đó là quá trình sảnxuất của nó ít tác động đến môi trường hơn so với những lò gạch thủ công làm từđất sét như trước kia

Lò gạch không nung tại xã EaBông, huyện Krông Ana, tỉnh Đăk Lăk

Biện pháp 2 Xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với Ban giám hiệu Nhà trường,

với Liên đội

Việc xây dựng kế hoạch giảng dạy, trải nghiệm sáng tạo… cho các lớp 9 tôitham gia giảng dạy bộ môn hóa học đều dựa trên kế hoạch chung của nhà trường vàđược sự đồng ý của nhà trường

IV Tính mới của giải pháp

Các giải pháp mà tôi đưa ra đều có tác dụng tích cực trong việc thực hiện đềtài này

Giải pháp đầu tiên đó là kết hợp với giáo viên bộ môn ở năm học trước để tìmhiểu năng lực học tập của các em Cái mới ở đây đó là có sự kết hợp với giáo viên

bộ môn của năm học trước chứ không phải là đánh giá năng lực của các em theo ýkiến chủ quan của cá nhân Có như vậy tôi mới có định hướng để đưa ra phươngpháp dạy học phù hợp ở các lớp

Giải pháp thứ hai là giải pháp liên hệ thực tế ở từng phần cụ thể trong nộidung của mỗi bài học Tính mới ở đây đó là tôi không “cứng nhắc” trong việc lồngghép nội dung ở đầu bài học hay khi kết thúc bài học mà lồng ghép một cách linhhoạt sao cho phù hợp với nội dung bài học và gây hứng thú cho học sinh

Giải pháp thứ tư là phối hợp với các tổ chức, Đoàn thể trong nhà trường tạođiều kiện để học sinh thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tế Giải pháp thứ sáu

là phối hợp với Ban đại diện Cha mẹ học sinh, Nhà trường tổ chức cho các emđược đi thăm quan các cơ sở sản xuất, hệ sinh thái tại địa phương…giúp các embiết được ứng dụng của hóa học trong thực tế Tính mới của hai giải pháp này đó là

sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên bộ môn với Ban đại diện Cha mẹ học sinh cũngnhư với các Đoàn thể trong Nhà trường để kết quả của việc dạy và học đạt kết quảcao

Giải pháp thứ năm giáo viên đưa ra các bài tập mang tính thực tiễn cao nhằmgây hứng thú cho học sinh, cũng như giúp các em biết vận dụng hóa học vào đờisống Tính mới của giải pháp là đưa bài tập mang tính thực tiễn vào bài học để họcsinh vừa rèn được kỹ năng tính toán, kỹ năng làm bài tập lại vừa biết vận dụng kiếnthức vào thực tế và học sinh không bị nhàm chán khi việc lồng ghép toàn bộ là lýthuyết

V Hiệu quả SKKN

Tôi đã và đang áp dụng đề tài này vào trong công tác giảng dạy của mình Sau khi áp dụng đề tài vào công tác giảng dạy tôi nhận thấy các em học

Kết quả cuối năm học 2017 – 2018 ở bộ môn Hóa học của học sinh lớp 9 trường trung học cơ sở Nguyễn Trãi (trong đó tôi trực tiếp giảng dạy ở các lớp 9A2, 9A3, 9A4, 9A5) như sau:

Qua kết quả trên ta thấy so với kết quả của học sinh lớp 9 năm 2016 –

2017 thì kết quả của học sinh năm 2017 – 2018 (học sinh được áp dụng đề tài)

có kết quả học tập cao hơn và kiến thức thực tế cúa các em sâu rộng hơn.

PHẦN THỨ BA: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

I Kết luận

“ Học đi đôi với hành”

Đó là câu mà ông cha ta đã đúc kết từ bao đời nay Thông qua việc hướng dẫnhọc sinh biết được những ứng dụng của môn học vào thực tế sé giúp học sinh biếtđược tầm quan trọng của môn học và thêm hứng thú say mê với môn học.

Để làm được điều đó bản thân tôi thiết nghĩ mỗi nguười giáo viên cần phải:Luôn trau dồi, mở rộng kiến thức vốn có của mình

Phải có niềm đam mê, tận tâm với nghề Phải luôn luôn là một người thầy giáo

cô giáo mẫu mực

Phải tìm hiểu rõ đối tượng học sinh của mình để có những phương pháp ápdụng phù hợp trong công tác giảng dạy

Khi thực hiện các giải pháp, biện pháp cần linh hoạt, sử dụng ở những thờiđiểm phù hợp

II Kiến nghị

Qua quá trình thực hiện đề tài, bản thân tôi muốn đề xuất ý kiến:

Với Ban giám hiệu nhà trường cần đầu tư cơ sở vật chất vào phòng bộ mônhóa nhiều hơn để giáo viên có đầy đủ phương tiện dạy học

Với phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Krông Ana cần thường xuyên tổ chứccác buổi tập huấn, trao đổi chuyên môn về các phương pháp dạy học tích cực đểgiáo viên có cơ hội trao đổi kinh nghiệm, học tập lẫn nhau trong công tác giảngdạy

Việc viết ra đề tài này đã giúp tôi tự tin hơn trong việc chuẩn bị tư liệu đểgiảng dạy Kết quả bước đầu đã cho thấy được học sinh hào hứng, tích cực hơn đốivới môn học Giừo học giữa cô và trò diễn ra sôi nổi và hiệu quả hơn dẫn đến kếtquả học tập được nâng lên

Mặc dù bản thân đã rất tâm huyết khi viết nên đề tài này nhưng chắc chắn rằngtrong quá trình trình bày sẽ có nhiều thiếu sót Tôi kính mong hội đồng khoa họcnhà trường và của cấp trên góp ý, bổ sung hoàn chỉnh hơn để giúp bản thân hoànthành tốt nhiệm vụ được giao

Tôi xin chân thành cảm ơn

Người viết sáng kiến

Phạm Thu Hà

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

CHỦ TỊCH CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Hà Nội -

Ana

I Cơ sở lí luận của vấn đề Trang 3

II Thực trạng của vấn đề Trang 3 III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề Trang 5

V Hiệu quả SKKN 21 Trang 22 PHẦN THỨ BA: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ Trang 23

Nguồn nhân lực và trí lực của nước ta trong giai đoạn hiện nay chưa đáp ứngđược yêu cầu của tất cả các ngành công nghiệp trong nước, có nhiều ngành nghề tacòn phải phụ thuộc vào nhân lực của đối tác nước ngoài Vậy, để đáp ứng được yêu

cầu cấp thiết đó bắt buộc người lao động cần phải được đào tạo bài bản không chỉtrên sách vở mà còn ở trong thực tế.

Muốn làm được điều đó, ngay khi đang được ngồi học trên ghế nhà trườnghọc sinh cần phải được các thầy cô giáo dạy để biết vận dụng kiến thức đã học vàothực tế

Như ta biết, Hóa học là một môn khoa học thực nghiệm, muốn hiểu rõ, hiểusâu bản chất của bộ môn bắt buộc người học cần phải có tính kiên trì, chịu khó vàđặc biệt là thường xuyên được làm thí nghiệm

Hóa học còn là một môn khoa học rất gần gũi với cuộc sống của con người, cónhiều ứng dụng trong đời sống cũng như trong sản xuất Để học sinh có hứng thú

và niềm đam mê với môn học bản thân tôi thiết nghĩ, mỗi người giáo viên cầnthường xuyên lồng ghép các hiện tượng thực tế có liên quan đến môn học xảy raxung quanh ta nhằm giúp học sinh hiểu kiến thức, biết các ứng dụng của từng chấttrong cuộc sống hằng ngày Có như vậy mới khơi dậy niềm đam mê và hứng thúcủa các em với môn học Khi các em có được niềm đam mê và hứng thú với mônhọc thì chắc chắn các em sẽ đạt kết quả học tập cao!

Qua gần 7 năm giảng dạy bộ môn Hóa học tại trường trung học cơ sở NguyễnTrãi, bản thân tôi luôn đổi mới phương pháp dạy học để các em học sinh luôn tíchcực, chủ động, sáng tạo trong việc học tập của mình Bên cạnh đó, tôi còn thườngxuyên hướng dẫn các em tìm tòi, khám phá về ứng dụng của Hóa học xung quanh

ta, cũng như thường xuyên phối hợp với các thầy cô giáo chủ nhiệm, Ban đại diệnCha mẹ học sinh, nhà trường tạo điều kiện để các em được trải nghiệm, vận dụngkiến thức đã được học vào thực tế Từ đó tôi đúc kết những kinh nghiệm mình có