Vì thế tôi đã thực hiện theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đổi mới hình thức tổ chức và để làm được điều đó thì trước tiên tôi phải tạo ra một môi trường xung quanh thật thoải mái
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện Bình Xuyên.
a) Tác giả sáng kiến: Đỗ Minh Phương
- Ngày tháng năm sinh: 06/10/1987 Nam, nữ: Nữ
- Đơn vị công tác: Trường mầm non Sơn Lôi
- Chức danh: Giáo viên - Tổ trưởng chuyên môn tổ mẫu giáo bé 3 - 4 tuổi
- Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm mầm non
- Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến: 100%
b) Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Cá nhân- Đỗ Minh Phương.
c) Tên sáng kiến; lĩnh vực áp dụng; mô tả bản chất của sáng kiến; các
thông tin cần được bảo mật (nếu có):
- Tên sáng kiến: “Một số giải pháp cải tiến nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ 3- 4 tuổi làm quen với MTXQ ở trường Mầm non”
- Lĩnh vực áp dụng: Phát triển nhận thức
- Mô tả sáng kiến:
+ Về nội dung của sáng kiến:
Trong chương trình Giáo dục Mầm non, các nhà giáo dục đã xây dựng và thiết kế các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mầm non để giúp trẻ thỏa mãn những nhu cầu, mong muốn khám phá thế giới xung quanh Đặc biệt đối với trẻ 3-4 tuổi tư duy của trẻ là tư duy trực quan hình tượng Khả năng nhận thức của trẻ được phát triển qua việc tiếp xúc, tìm hiểu đồ dùng, đồ chơi và các nguyên vật liệu, qua các hoạt động tìm hiểu thực vật, động vật, các hiện tượng tự nhiên
để tìm hiểu thế giới xung quanh, trẻ thích các hoạt động chân tay và khám phá bằng các giác quan ngày càng phong phú Chính vì vậy cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh là tạo điều kiện hình thành và phát triển ở trẻ tâm hồn trong sáng, đối với trẻ mọi vật đều có hồn, có tính tình và ý thích Cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh sẽ cung cấp cho trẻ vốn hiểu biết về môi trường tự nhiên và môi trường xã hội
Muốn phát triển nhận thức về MTXQ cho trẻ 3 - 4 Tuổi khi thực hiện tôi
áp dụng đúng nội dung giáo dục theo độ tuổi trong chương trình giáo dục mầm non về lĩnh vực phát triển nhận thức cho trẻ 3 - 4 tuổi như sau:
* Khám phá khoa học:
- Các bộ phận của cơ thể con người
- Đồ vật
Trang 2- Động vật và thực vật.
- Một số hiện tượng tự nhiên
* Khám phá xã hội
- Bản thân, gia đình, họ hàng và cộng đồng
- Trường mầm non
- Một số nghề phổ biến
- Danh lam thắng cảnh và các ngày lễ hội
Mục tiêu cho trẻ làm quen với MTXQ là: Giúp trẻ có những hiểu biết đơn giản, giữa con người với con người, với đồ vật và thiên nhiên một cách chính xác về các sự vật, hiện tượng xung quanh, hình thành cho trẻ thái độ sống tích cực trong môi trường xung quanh trẻ giúp trẻ phát triển các kỹ năng nhận thức,
kỹ năng xã hội Vì trẻ lứa tuổi này đã biết phân biệt các sự vật, hiện tượng bằng dấu hiệu bên ngoài, giúp trẻ nhận ra sự khác nhau rõ nét giữa hai đối tượng cho nên trẻ rất hay đặt câu hỏi như "Tại sao? Để làm gì? Như thế nào?” Vì vậy ở thời kỳ này chúng ta cần tích cực cung cấp các hoạt động mới cho trẻ, mở rộng phạm vi tiếp xúc của trẻ với thế giới xung quanh Vậy để nâng cao chất lượng
cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh cho trẻ tôi đã chọn đề tài: “Một số giải pháp cải tiến nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ 3 - 4 tuổi làm quen với môi trường xung quanh ở trường Mầm non” để nghiên cứu và tìm ra một số
giải pháp cho trẻ 3- 4 tuổi làm quen với MTXQ ở trường Mầm non
+ Các giải pháp cải tiến nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ 3 - 4 tuổi làm
quen với MTXQ ở trường Mầm non
1 Tạo môi trường học tập theo hướng “ Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” giúp cho trẻ được khám phá trực tiếp với MTXQ ở trong và ngoài lớp học.
Môi trường cho trẻ học tập là vô cùng quan trọng nó có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ môi trường học tập là nơi để trẻ tiếp xúc hàng ngày Vì thế tôi
đã thực hiện theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đổi mới hình thức tổ chức và để làm được điều đó thì trước tiên tôi phải tạo ra một môi trường xung quanh thật thoải mái cho trẻ hoạt động phong phú không chỉ trong lớp học mà còn cả ngoài lớp học để khi ra hoạt động ngoài trời trẻ được làm quen và khám khá MTXQ, giúp trẻ phát triển nhận thức về thế giới xung quanh một cách tốt nhất, tôi thường xuyên trang trí lớp, tự làm đồ dùng đồ chơi, từ những nguyên vật liệu sẵn có phù hợp với từng chủ đề để bố trí không gian thân thiện với trẻ
in tranh ảnh về nội dung hoạt động theo từng chủ đề và dán vào góc “ Bé vui khám phá” , “Bé nào thông minh”, góc xây dựng, nội dung hình ảnh tôi thay đổi theo từng chủ đề
Ví dụ: Ở chủ đề phương tiên giao thông tôi trang trí ở các giá góc, ở các góc học mở, các đồ dùng đồ chơi ở các góc học mở tôi chuẩn bị những đồ dùng, đồ chơi như ô tô, xe máy, mũ bảo hiềm, xe đạp, tàu hỏa, hay những hình ảnh về
Trang 3ô tô, xe máy, mũ bảo hiểm, xe đạp, xích lô cắt rời từng hình rán nhám phía sau để vào hộp để ở tủ góc và mỗi hộp đều được gắn mác bằng các hình ảnh rõ ràng để trẻ dễ nhìn dễ thấy, dễ lấy như: Lô tô về PTGT đường bộ, lô tô PTGT đường thủy mỗi loại để vào một hộp và gắn mác rõ ràng, đối với tranh đều có các ký hiệu tương ứng để trẻ dễ nhận biết và tôi thường cho trẻ thực hiện trong các buổi hoạt động góc, hoạt động chiều, hay hoạt động xen giữa các hoạt động trong ngày, còn ở các giá góc khác, hay mảng tường ngoài lớp học tôi cũng trang trí theo đúng các chủ đề đang học…hay ở ngoài trời cũng vậy tôi chuẩn bị
mô hình ngã tư đường phố, có đầy đủ các phương tiện giao thông để khi cho trẻ
ra ngoài trời tôi cho trẻ quan sát xe ô tô, hay xe máy, xe đạp……để cho trẻ biết
về đặc điểm và công dụng của chúng, tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “Đèn xanh đèn đỏ” để trẻ nắm được các luật lệ giao thông….từ đó lôi cuốn trẻ, tạo cho trẻ sự hứng thú, ham thích các hoạt động để cho trẻ làm quen dần với chủ đề đang dạy
Tôi đã xây dựng góc thiên nhiên của bé, tôi thường xuyên bố trí và thay đổi phù hợp tạo cho trẻ có môi trường hoạt động phong phú, hấp dẫn với các đồ dùng, đồ chơi, các nguyên vật liệu khác nhau đảm bảo an toàn cho trẻ phù hợp với mỗi chủ đề và dành thời gian cho trẻ tự khám phá trải nghiệm Tôi đã huy động sự ủng hộ của phu huynh chậu hoa, cây hoa, các loại cây cảnh an toàn với trẻ Hoặc ở chủ đề động vật, tôi tuyên truyền phụ huynh mang các con vật gần gũi ủng hộ đến cho lớp để vào góc thiên nhiên cho trẻ khám phá và chăm sóc chúng hàng ngày Ngoài ra bản thân tôi cũng đã sưu tầm mua cây hoa đẹp ở chủ
đề thực vật tôi trồng cây xanh, rau, hoa…vào một góc để tạo môi trường cho trẻ khám phá, với góc thiên nhiên với những nguyên vật liệu gần gũi như đất, đá, cát, sỏi, hột hạt, màu nước khi cho trẻ thực hiện các thao tác chơi ở góc này tôi gợi hỏi trẻ về những cây và đồ dùng dụng cụ trong góc đó như khi tôi hướng trẻ vào chậu cây hoa Giấy và đặt các câu hỏi cho trẻ quan sát và thảo luận cùng nhau về những gì trẻ quan sát được Cây hoa Giấy có những đặc điểm gì? Bông hoa có màu gì? Lá hoa có màu gì? Lúc này tôi cho trẻ tiếp xúc với bông hoa và trả lời câu hỏi của cô Sau đó tôi đàm thoại về nội dung nhằm củng cố và khơi gợi ở trẻ mong muốn được khám phá Bên cạnh đó tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ được trao đổi, trò chuyện cùng với nhau để giúp trẻ phát triển khả năng quan sát,
tư duy, ngôn ngữ; làm tăng thêm vốn kiến thức về thế giới xung quanh cho trẻ Khi sử dụng giải pháp này, tôi thấy trẻ rất hứng thú thích hoạt động với vật thật, được nhìn, ngắm, cầm, ngửi, đồ vật đối tượng để trẻ quan sát, xem xét, phỏng đoán các sự vật hiện tượng xung quanh Qua việc tạo môi trường học tập theo hướng “ Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” giúp cho trẻ được khám phá trực tiếp với MTXQ ở trong và ngoài lớp học qua hoạt động này tôi thấy trẻ rất vui thích
Trang 4trong khi khám phá nhằm kích thích ở trẻ tính tò mò, thích tìm hiểu khám phá về thế giới xung quanh
2: Mở rộng việc học cho trẻ khám phá môi trường xung quanh qua các hoạt động thí nghiệm, thử nghiệm.
Trong khi tổ chức cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh việc sử dụng trò chơi, để tổ chức tốt các trò chơi cho trẻ chơi tôi thường thực hiện theo nguyên tắc lấy trẻ làm trung tâm nhưng vẫn phải đáp ứng nhu cầu chơi và sự tự nguyện hướng thú của trẻ phù hợp với khả năng của từng trẻ Kích thích trẻ tích cực hoạt động, để khơi dậy ở trẻ tính tò mò tự nhiên và tạo cơ hội cho trẻ được khám phá tìm tòi, phát triển óc quan sát, phán…Tôi tôn trọng trẻ và đảm bảo sự tự nguyện hứng thú của trẻ trong việc lựa chọn trò chơi để phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ, nhằm phát triển kỹ năng chơi, tạo điều kiện cho trẻ học hỏi những cái mới thì trẻ hứng thú học tập và tiếp thu bài học tốt hơn Chính vì vậy mà giải pháp mở rộng việc học cho trẻ khám phá môi trường xung quanh qua các hoạt động thí nghiệm, thử nghiệm luôn đạt kết quả cao.Vì nếu tiết học
cô chỉ cung cấp kiến thức cho trẻ bằng cách cô đưa tranh ra cho trẻ quan sát theo hướng cũ cô đưa ra và đặt các câu hỏi đàm thoại về nội dung bức tranh tôi thấy trẻ không tập trung và tiết học trở nên nhàm chán cũng chính từ lý do đó tôi đã thay đổi hình thức dạy học dưới dạng các trò chơi, thực hành thí nghiệm hay các hình thức thiết kế theo một chương trình để lôi cuốn trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động Tùy vào mỗi yêu cầu bài dạy, tôi tổ chức các tiết dạy học dưới các hình thức khác nhau, để làm tốt được điều đó tôi đã chuẩn bị đầy đủ đồ dùng dạy học phù hợp với bài dạy và luôn đổi mới hình thức tổ chức Tôi thường dùng các thủ thuật khác nhau để trẻ cùng trải nghiệm và khám phá dưới các hình thức khác nhau, từ đó sẽ phát huy được tính tích cực chủ động của trẻ
Ví dụ: Khi trẻ chơi với hột hạt: tôi cho trẻ thử nghiệm “Gieo hạt xuống đất” tôi chuẩn bị rất nhiều các loại hạt để lộn xộn trong các lọ, sau đó tôi yêu cầu trẻ phân loại các loại hạt này riêng ra Tôi chuẩn bị một số chậu để cho trẻ tự gieo hạt xuống đất Tôi cho trẻ gieo hạt đỗ vào hai chậu khác nhau rồi để ở gần cửa
sổ (một chậu tôi để cho trẻ được tưới nước, một chậu tôi không cho trẻ tưới nước hàng ngày) để cho trẻ theo dõi sự nảy mầm và lớn lên của cây Hướng dẫn trẻ dùng sơ đồ biểu thị tốc độ lớn lên của cây… hàng ngày tôi cho trẻ theo dõi
sự phát triển lớn lên của cây khi chậu được tưới nước đã mọc ra cây non tôi hỏi trẻ: Các con xem hai chậu hạt đỗ có mọc lên cùng một lúc không?
Sau khi chậu cây không được tưới nước mọc tôi cho trẻ quan sát quá trình lớn lên của cây So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa 2 chậu cây đã được gieo hạt so sánh về(Thân, lá, rễ…) tôi cho trẻ so sánh các lá với nhau Kích thích trẻ dùng thước để đo cây Tôi giải thích Hạt đỗ nảy mầm được nhờ được gieo xuống đất và tưới nước đất ẩm sẽ giúp hạt nảy mầm nhanh hơn và ngược lại hạt
Trang 5mà không được chăm sóc đầy đủ sẽ nảy mầm mọc lên sau và phát triển kém hơn nên cây nhỏ và thấp hơn
Ví dụ: Khi trẻ chơi trò chơi với nước, trẻ đang cho màu vào nước để tìm hiểu việc màu có thể tan trong nước như thế nào Tôi gợi ý ở một lọ cho nhiều màu, một lọ cho ít màu, hãy quan sát sau khi khuấy đều lên điều gì sẽ sảy ra? Hoặc: Một lọ sau khi cho màu vào để màu tự tan trong nước, còn một lọ hãy dùng que khuấy đều thì sẽ thế nào? Hoặc: Nếu trộn hai màu vàng và màu xanh vào một lọ thì nước sẽ có màu gì?,… để trẻ khám phá và đưa ra những ý tưởng mới Tôi cho trẻ quan sát thảo luận về sự giống nhau và khác nhau giữa nước sạch và nước có phẩm màu, để mở rộng khả năng tư duy của trẻ tôi đặt các câu hỏi gợi ý bổ xung
Ví dụ: Cho trẻ chơi trò chơi thử nghiệm “Chất nào tan trong nước”
Tôi chuẩn bị cho mỗi trẻ: 2 cốc đựng nước ấm,1 lọ đựng muối, 1 lọ đựng đường, và cho trẻ gọi tên những gì có trong lọ
Sau đó tôi làm mẫu cho trẻ thấy chất nào tan trong nước
Tôi cho trẻ thử nghiệm bằng cách múc 1 thìa đường đổ vào cốc và yêu cầu trẻ khuấy lên Cho trẻ quan sát, dự đoán xem điều gì sẽ sảy ra với đường?
Sau đó tôi cho trẻ nếm một chút nước đường và hỏi trẻ:
Nước có vị gì?
Đường biến đi đâu mất rồi?
Điều gì sẽ sảy ra khi nước không được khuấy lên?
Hoạt động này tôi thường cho trẻ thực hiện với đường, muối, sữa…
Qua các hoạt động này trẻ được tiếp xúc trực tiếp với các sự vật hiện tượng khi được thực hiện, thí nghiệm và trải nghiệm tôi thấy trẻ thể hiện xúc cảm tích cực: ngạc nhiên, vui sướng với kết quả của mình khi đã thử nghiệm Từ đó giúp trẻ tự tin vào bản thân mình hơn và khả năng quan sát nhận thức của trẻ nhanh nhẹn linh hoạt hơn, thể hiện trong trò chơi thử nghiệm Lúc này tôi thường khuyến khích trẻ tự suy nghĩ dựa trên những ý tưởng, hành động trải nghiệm trực tiếp của trẻ, tôi không làm hộ trẻ mà chỉ hướng dẫn khi trẻ không thực hiện được Từ đó tôi khuyến khích trẻ học bằng cách đưa ra các câu hỏi mở để thu hút trẻ tham gia, tôi khuyến khích các ý kiến của trẻ và biểu lộ sự quan tâm, hào hứng với những gì trẻ đã trải nghiệm và khám phá, các hoạt động này tôi thường
tổ chức cho trẻ ở trong lớp và cả ở ngoài trời trong khi cho trẻ ra hoạt động ngoài trời, ngoài ra tôi còn tổ chức cho trẻ làm rất nhiều các thí nghiệm và trải nghiệm khác và tất cả các thí nghiệm thử nghiệm đó đều có tính mới, tính sáng tạo cao đối với trẻ 3 – 4 tuổi, vì các thí nghiệm đó các cháu chưa được thử nghiệm bao giờ, nên trẻ rất ngạc nhiên và hứng thú khi được trực tiếp trải nghiệm nhất là những khí nghiệm về cách pha màu khi trộn hai màu với nhau để
ra một màu khác, hay thí nghiệm về không khí khi tôi cho trẻ thử nghiệm úp cốc
Trang 6vào cây nến đang cháy, tôi thấy trẻ trẻ thể hiện các cung bậc cảm xúc khác nhau khi trải nghiệm và tiếp thu bài học rất tốt
3 Giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với MTXQ qua việc sử dụng thiết bị, đồ dùng trực quan, vật thật để tiết học đạt hiệu quả cao.
Để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với MTXQ để dạy cho trẻ biết tên các đồ vật, quan sát con vật, sự vật, một số hiện tượng quen thuộc đối với trẻ… tôi sử dụng đồ dùng trực quan đẹp, hấp dẫn để gây hứng thú cho trẻ, sử dụng nhiều loại đồ dùng trực quan phù hợp, linh hoạt để giúp trẻ không nhàm chán Tôi đã cung cấp và chuẩn bị cho trẻ như (Kính lúp, nam châm, gương, thước nhựa, thước dây để đo, các con vật nuôi như chim, thỏ, bể cá, các loại hạt giống, cây, bình gieo hạt, tôi chuẩn bị đồ dùng máy tính, máy chiếu, dụng cụ vật thật
để cho trẻ được tiếp xúc trực tiếp) Trong các tiết học tôi luôn thay đổi các thủ thuật để đưa các đối tượng ra cho trẻ quan sát tôi tổ chức cho trẻ được quan sát đối tượng theo nhóm, trẻ được cầm, được sờ, được ngửi, nhìn ngắm, phát hiện, trao đổi, trò chuyện về đối tượng quan sát Từ đó trẻ đã sử dụng các giác quan
và ghi nhớ được đặc điểm đối tượng từ các giác quan đó và trẻ sẽ tự nói lên được đặc điểm đối tượng, điều đó tạo nên sự tò mò, ham hiểu biết tự nhiên của trẻ thông qua các câu hỏi về môi trường xung quanh, trẻ lĩnh hội được các kỹ năng tư duy (quan sát, so sánh, phân loại,…) cho trẻ
Ví dụ: Ở chủ đề thực vật để khơi dậy ở trẻ tính tò mò tự nhiên và tạo cơ hội cho trẻ được khám phá về đặc điểm nổi bật và ích lợi của cây cối, mối quan hệ của cây với môi trường sống, cách chăm sóc và bảo vệ chúng, đồng thời trau rồi
óc quan sát, so sánh, nhận xét, phán đoán của trẻ tôi đã chuẩn bị các đồ dùng liên quan đến chủ đề đang học và tổ chức các hoạt động sau:
- Đầu tiên tôi tổ chức cho trẻ đi thăm quan mô hình nông trại trồng cây của bác nông dân, cho trẻ vừa đi vừa hát bài “Em yêu cây xanh”
- Trò chuyện cùng trẻ về các loại cây trồng trong vườn
- Quan sát, gọi tên, so sánh, nhận xét cây (thân, lá, hoa, quả) về màu sắc kích thước hình dạng mô tả và thảo luận một số dấu hiệu nổi bật của chúng -Tôi mở rộng cho trẻ quan sát sự lớn lên của cây: nảy mầm, ra lá và lớn lên
- Cho trẻ làm thử nghiệm gieo hạt hay trồng cây như cấy rau muống, gieo hạt rau cải, đỗ xanh…từ các hoạt động này giúp trẻ biết được quá trình phát triển của cây từ hạt, trẻ biết được cách chăm sóc cho cây xanh như nhổ cỏ, lau lá cho cây, tưới nước cho cây, bắt sâu cho cây và biết được các điều kiện để giúp cây phát triển tốt Qua hoạt động này tôi thấy trẻ mạnh dạn trò chuyện trao đổi với bạn bè trong lớp, trẻ tích cực tham gia hứng thú hơn
Hoặc trong tiết học tôi cho trẻ làm quen với một số loại rau thì tôi cũng tổ chức cho trẻ thăm quan mô hình vườn rau thật của bác nông dân, sau khi đi thăm quan về tôi tạo tình huống bác nông dân tặng quà cho các tổ mỗi tổ một loại rau
Trang 7thật để trong hộp và tặng cho các tổ, sau đó cô đến từng tổ và cho trẻ tự mở quà
và khám phá đặc điểm của rau, cho trẻ được trực tiếp cầm và khám phá rau của
tổ mình Ví dụ: Tổ rau Bắp cải cho trẻ tiếp xúc trực tiếp với rau Bắp cải quan sát nhận biết đặc điểm và tự nói lên được về màu sắc, đặc điểm của rau Bắp cải và trẻ được tự thảo luận, trao đổi với nhau về những cây rau Bắp cải, tôi đặt các câu hỏi để kích thích trò chuyện về những gì trẻ quan sát được, điều này sẽ khơi gợi
ở trẻ mong muốn được khám phá về thế giới xung quanh giúp trẻ tự nói lên những hiểu biết của mình về cây rau mà trẻ quan sát, hoạt động này trẻ sẽ được nhìn, ngắm, phát hiện, trao đổi, trò chuyện,…về đối tượng quan sát từ đó giúp trẻ phát triển khả năng quan sát, tư duy, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội ở trẻ Trong quá trình trẻ quan sát và thảo luận tôi luôn luôn gợi mở cho trẻ bằng những câu hỏi để khuyến khích bộc lộ cảm xúc và suy nghĩ để trả lời các câu hỏi của tôi về đặc điểm loại rau mà trẻ vừa quan sát Đối với trẻ 3 tuổi vốn từ của trẻ còn chưa đầy đủ, tôi luôn gợi mở và bổ sung câu trả lời cho trẻ và giúp trẻ trả lời câu hỏi chính xác hơn điều này giúp trẻ phát huy khả năng riêng của mình và tôi luôn khích lệ động viên trẻ để trẻ tiếp thu bài học tốt hơn
Ví dụ: Ở chủ đề TGĐV tiết dạy: “ Đặc điểm nổi bật và ích lợi của một số con vật sống trong gia đình.” Phần gây hứng thú cho trẻ vào tôi cho trẻ hát bài hát “Gà trống mèo con và cún con” sau đó tôi xem tôi cho trẻ xem một đoạn video về các con vật trong gia đình và sự sinh sản của chúng vì các hình ảnh trong máy tính quay cảnh tự nhiên của sự vật, đối tượng nên có sức hấp dẫn để lôi cuốn trẻ ham muốn tìm hiểu.Tôi đã chuẩn bị 3 con vật để trong lồng con Gà, Chó, Mèo thật Sau đó tôi tặng cho mỗi tổ một lồng có nhốt con vật cho trẻ quan sát thảo luận theo nhóm các con vật và trò chuyện về đặc điểm của từng con vật Qua việc thảo luận nhóm trẻ sẽ được cùng nhau quan sát, phát hiện, trò chuyện với nhau về con vật quan sát để trẻ trả lời được các câu hỏi mà tôi đưa ra, các câu hỏi đó sẽ kích thích trẻ trò chuyện về những gì trẻ quan sát được Các con xem trong lồng có con gì? Con Chó có những bộ phận gì? Con Chó có mấy chân? Con Chó được nuôi để làm gì? Nuôi Chó có lợi gì? Tiếng kêu như thế nào?, sau đó tôi cho trẻ bắt trước tiếng kêu của con vật qua hoạt động này, trẻ không chỉ nắm được đặc điểm của con vật Điều này có tác dụng làm chính xác những biểu tượng đã được hình thành trong đầu óc trẻ, để trẻ tìm ra các đặc điểm để nhận xét và so sánh sự khác nhau và giống nhau của các con vật tôi thấy trẻ so sánh rất đúng về đặc điểm của các con vật Việc quan sát và tiếp xúc trực tiếp với vật thật sẽ giúp trẻ dễ dàng nhận biết đối tượng một cách chính xác và hứng thú hơn khi tham gia vào hoạt động giúp trẻ phát triển khả năng nhận biết phân biệt bằng các giác quan trẻ sẽ phát triển khả năng quan sát, so sánh, phỏng đoán giúp trẻ ghi nhớ tốt hơn Sau đó tôi cho trẻ tự kể về một số con vật khác sống trong gia đình cho cô và cả lớp biết, để thay đổi không khí và củng cố kiến
Trang 8thức tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi động đan xen với trò chơi tĩnh tạo hứng thú cho trẻ hoạt động Trong quá trình dạy tôi còn lồng ghép tích hợp các môn học khác như môn Âm nhạc, Văn học……để đáp ứng nhu cầu hứng thú của trẻ, tạo điều kiện cho tất cả các trẻ có thể “Học bằng chơi”, “chơi mà học” phù hợp với nội dung bài học
Với các tiết học liên quan đến các di tích lịch sử hoặc các hiện tượng tự nhiên , các con vật sống trong rừng, các PTGT… Thì tôi sử dụng máy tính, máy chiếu cho trẻ xem video, hình ảnh, phim tài liệu Ngoài ra tôi còn thiết kế các bài giảng thiết kế từ phần mềm powerpoint hoặc các bài giảng E-Learning về nội dung bài cần dạy, in tranh ảnh, lô tô để dạy trẻ
Qua các hoạt động trên giúp trẻ củng cố các biểu tượng về các sự vật, hiện tượng gần gũi xung quanh Như các con vật sống trong gia đình, trong rừng hay rau, quả, cây từ đó sẽ hình thành các biểu tượng khái quát sơ đẳng ban đầu cho trẻ về các con vật hay rau, cây giúp cho trẻ phát triển các kỹ năng nhận thức như quan sát và tiếp xúc trực tiếp hay xem video, hình ảnh trẻ phải sử dụng các giác quan để thu thập thông tin về đối tượng quan sát Từ đó trẻ sẽ biết được các đặc điểm của đối tượng và tìm ra những điểm giống và khác nhau của những đối tượng và trẻ có thể so sánh các đối tượng có nhiều điểm giống nhau
và những đối tượng có nhiều điểm khác nhau để tạo điều kiện phát triển các kỹ năng quan sát, so sánh, phán đoán tư duy tổng hợp và phát triển vốn từ cho trẻ
4: Cho trẻ làm quen với MTXQ qua các môn học khác.
* Đối với môn âm nhạc: trong tiết: “Dạy hát và vận động theo bài bắp cải xanh” tạo hứng thú lôi cuốn trẻ vào tiết học tôi cho trẻ thăm quan mô hình vườn rau thật của bác nông dân và đàm thoại về các loại rau trong vườn
* Đối với môn Văn học: trong tiết “ Dạy trẻ bài thơ: Rong và cá” Để thu hút trẻ vào tiết học tôi cho trẻ thăm quan bể nuôi cá cảnh và cho trẻ quan sát trò chuyện về các con cá…
Hay các môn Tạo hình, toán tôi cũng thường lồng ghép cho trẻ làm quen với MTXQ phù hợp với các tiết dạy Qua hoạt này trẻ sẽ được quan sát và thảo luận
về đối tượng quan sát và tạo cho trẻ một tâm trạng vui vẻ trước khi vào bài học Đây cũng là việc tôi luôn luôn áp dụng tại lớp mình để tích hợp cho trẻ làm quen với MTXQ ở các môn học khác
5: Phối hợp với gia đình của trẻ để phụ huynh cùng giáo viên cho trẻ tìm hiểu
về môi trường xung quanh
Để nâng cao chất lượng dạy trẻ khám phá môi trường xung quanh tốt thì việc phối hợp với phụ huynh là rất cần thiết và quan trọng trong các hoạt động giao lưu, ngoại khóa của trẻ, hay trong các buổi họp phụ huynh, ngay từ buổi họp phụ huynh đầu năm tôi đã nêu ra tầm quan trọng giữa môi trường thiên nhiên và xã hội đối với sự phát triển của trẻ mầm non Vì vậy hàng ngày tôi
Trang 9thường xuyên trao đổi với phụ huynh qua các giờ đón trẻ và trả trẻ thông qua góc tuyên truyền hay “Bé học gì hôm nay” để phụ huynh nắm được nội dung học hàng ngày của các cháu bằng cách tuyên truyền cho các bậc phụ huynh chụp ảnh những nội dung và trao đổi về các bài học trong chủ đề, để phụ huynh cho trẻ ôn luyện các bài đã học và biết cách cho trẻ “Học bằng chơi”, “chơi mà học” khi trẻ ở nhà với gia đình Ví dụ: để trẻ nhận biết được hình dạng của các đồ vật,
sự vật, hiện tượng xung quanh Tôi đã tuyên truyền với phụ huynh hãy dành nhiều thời gian để làm bạn và chơi cùng với trẻ cho trẻ nhận biết hình dạng của các đồ dùng trong gia đình: Cái cốc có miệng hình tròn,… hoặc cho con quan sát các con vật nuôi trong gia đình mình, trao đổi với phụ huynh đặt các câu hỏi kích thích trẻ trò chuyện về những gì trẻ quan sát được với phụ huynh và cùng trẻ nhận xét về đặc điểm các con vật trong gia đình mình để kích thích trẻ quan sát, cảm nhận và ghi nhớ các câu hỏi: Đố con biết con Mèo có mấy chân? Mèo kêu như thế nào? Con Mèo là con vật sống ở đâu?, từ đó giúp trẻ phát triển khả năng quan sát, tư duy, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội ở trẻ Tôi khuyến khích các bậc phụ huynh, cho trẻ được đi tham quan, dã ngoại như đưa bé đi thăm quan các khu di tích lịch sử…cho trẻ đến vườn bách thú chơi, tham gia các hoạt động trải nghiệm…ngoài ra tôi còn huy động phụ huynh ủng hộ những nguyên vật liệu tự nhiên: Hột, hạt, sỏi, len, quần áo, vải vụn, len vụn mút xốp, hoặc các loại phế liệu, các vỏ chai lọ,…….Hỗ trợ những nguyên vật liệu sẵn có,
dễ tìm như chậu hoa, cây cảnh, hoa, quả gần gũi với trẻ Để trẻ được tiếp xúc với vật thật và được thực hành trải nghiệm thực tế Qua đó sẽ giúp trẻ nhận thức nhanh hơn, thích khám phá và cố gắng tìm hiểu thế giới xung quanh, không những thế phụ huynh còn được cùng trẻ trải nghiệm với trẻ Chính vì vậy giải pháp phối hợp với gia đình của trẻ để phụ huynh cùng giáo viên cho trẻ 3 - 4 tuổi tìm hiểu về môi trường xung quanh là vô cùng quan trọng giúp trẻ cảm nhận cuộc sống xung quanh trẻ rất phong phú và đa dạng
+ Về khả năng áp dụng của sáng kiến:
Các giải pháp nêu trên đã được áp dụng tại lớp 3 tuổi A trường Mầm non Sơn Lôi và đã đem lại nhiều lợi ích rõ rệt giúp học sinh tiếp thu bài học nhanh hơn, hứng thú hơn Các giải pháp đó còn có thể áp dụng cho tất cả các trẻ ở độ tuổi 3-4 tuổi tại các trường Mầm non trong toàn huyện và tất cả các trẻ độ tuổi 3-4 tuổi trong các trường mầm non trong toàn tỉnh hoặc trên cả nước
- Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả:
Tôi đã áp dụng các giải pháp trên tôi nhận thấy chất lượng trên trẻ được nâng lên rõ rệt, trẻ rất thích được khám phá môi trường xung quanh Tôi đã áp dụng và cải tiến cách tổ chức cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh có sự sáng tạo trong mỗi tiết dạy nên đã được đồng nghiệp và ban giám hiệu dự giờ các tiết học về môi trường xung quanh các tiết dạy mang tính khả thi cao, có
Trang 10tính mới, tính sáng tạo, mỗi tiết dạy đều có sự sáng tạo khác nhau, tôi luôn tìm
ra các hình thức và phương pháp đổi mới trong khi dạy trẻ, tôi luôn lấy trẻ làm trung tâm các hoạt động tôi để trẻ thoải mái tự khám phá chứ tôi không áp đặt,
ép buộc trẻ, nên kết quả đạt được trên trẻ rất cao cũng như tiết tôi đã thi trong
cuộc thi giáo viên giỏi cấp huyện tôi bốc thăm vào tiết “Quan sát, đàm thoại về đặc điểm bên ngoài của một số con vật sống trong rừng So sánh sự giống nhau
và khác nhau của 2 con vật” tôi đã thực hiện theo hướng giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm tôi thấy trẻ rất hứng thú và sôi nổi nên đã đạt giải nhất cuộc thi GVG
cấp huyện, cũng như tiết tôi đi thi tỉnh tôi cũng bốc thăm tiết “Tìm hiểu một số danh lam thắng cảnh của quê hương Vĩnh Phúc” tôi cũng đã dạy theo hướng
đổi mới nên trẻ rất hứng thú và kết quả đạt trên trẻ cũng đạt kết quả tương đối
cao nên tôi cũng đã đạt giải nhì cuộc thi GVG cấp tỉnh” Hay các tiết “Đặc điểm nổi bật và ích lợi của một số loại rau, quả quen thuộc Cách chăm sóc”, “Đặc điểm nổi bật và ích lợi của một số con vật sống dưới nước (Cá, tôm, cua)” tôi đã
thực hiện ở trường dưới sự gợi mở, hướng dẫn của cô tôi thấy trẻ chủ động học tập và hứng thú khi tham gia vào hoạt động nên trẻ rất thích được làm quen và phám phá với môi trường xung quanh về môi trường tự nhiên, môi trường xã hội.Sự tiến bộ vượt bậc của trẻ đã thể hiện rõ nên được ban giám hiệu và giáo viên dự giờ đánh giá trẻ tự tin và hứng thú tham gia học tập sôi nổi Các giải pháp trên tạo cho trẻ có môi trường “Học bằng chơi”, “chơi mà học”, tôi luôn đổi mới các hình thức khác nhau trong khi dạy để trẻ có khả năng tư duy, nhận thức góp phần hoàn thành tốt mục tiêu giáo dục trẻ
* Kết quả khảo sát trước khi áp dụng sáng kiến đạt được như sau:
Kết quả khảo sát chất lượng trẻ khi chưa áp dụng các giải pháp (Tháng
08/2018)
Nội dung Số trẻ Trẻ hứng thú tham gia
tìm hiểu MTXQ
Trẻ thích khám phá MTXQ
Kết quả khảo sát chất lượng trẻ sau khi áp dụng các giải pháp trên (Tháng 1/2019)
Nội dung Số trẻ Trẻ hứng thú tham gia
tìm hiểu MTXQ
Trẻ thích khám phá MTXQ
So sánh lợi ích kinh tế, xã hội thu được khi áp dụng các giải pháp.